Vấn Đề Truyền Thông Tại Giáo Triều
Theo sau các hiểu lầm quanh việc rút lại vạ tuyệt thông cho bốn giám mục theo phe của Đức Cha Lefèbre, giám đốc phòng báo chí của Toà Thánh là cha Lombardi cho hay phần lớn các hiểu lầm ấy đáng lẽ ra đã có thể tránh được.
Lên tiếng với nhật báo La Croix của Pháp ngày 4 tháng Hai vừa qua, Cha Lombardi nhận rằng đôi khi, Giáo Triều cũng gặp vấn đề về truyền thông. Cha đơn cử trường hợp mới nhất xẩy ra nhân dịp vạ tuyệt thông đối với bốn giám mục của Hội Thánh Piô X được rút lại bằng sắc lệnh ngày 21 tháng 1 của Bộ Giám Mục, theo lệnh của chính Đức Giáo Hoàng. Sắc lệnh này được Vatican tuyên bố công khai ba ngày sau, tức ngày 24 tháng 1.
Tuy nhiên, việc rút lại vạ tuyệt thông này đã gây xôn xao trong dư luận vì gần như cùng một lúc với việc công bố sắc lệnh trên, cuộc phỏng vấn hồi tháng Mười Một với một trong các vị giáo phẩm này, tức Đức Cha Richard Williamson, được đài truyền hình Thụy Điển cho phát hình. Trong cuộc phỏng vấn này, vị giám mục kia cho rằng không có chứng cớ lịch sử chi xác nhận việc dùng hơi ngạt sát hại sáu triệu người Do Thái trong các trại tập trung của Quốc Xã. Do đó, việc rút lại vạ tuyệt thông, một việc trong ý nghĩ của Đức Thánh Cha chỉ để phục vụ chính nghĩa hợp nhất, đã bị người ta chỉ trích như một hành vi phỉ báng mối liên hệ giữa Công Giáo và Do Thái.
Trong tuần này, một văn thư của Phủ Quốc Vụ Khanh Vatican xác nhận rằng Đức Giáo Hoàng không hề biết gì về quan điểm của Đức Cha Williamson và một lần nữa tái xác nhận quan điểm riêng của Đức Giáo Hoàng luôn liên đới với người Do Thái.
Hôm nay, Cha Lombardi cho biết: sắc lệnh rút lại vạ tuyệt thông “đã được thương thảo vào phút chót” và “nhiều điểm chưa được làm sáng tỏ. Nó chưa phải là kết cục của một diễn trình, nhưng chỉ là một giai đoạn; do đó, nó chưa đem lại kết quả rõ rệt. Tuy nhiên, thông cáo kèm theo việc công bố nó đã để lại quá nhiều yếu tố gây hoài nghi, khiến người ta có chỗ để đưa ra các giải thích khác nhau”.
Theo Cha Lombardi, tình thế càng trở nên phức tạp hơn vì đây là việc thương thảo với một phía ở bên ngoài Giáo Triều, và do đó, tin tức về tài liệu đã được loan truyền trước khi Vatican chính thức công bố.
Các thách đố về tổ chức
Dù sao, Cha Lombardi cũng nhìn nhận rằng “đối với Giáo Hội, vấn đề truyền thông không dễ dàng gì. Vấn đề ở đây là câu hỏi “Có nên việc gì cũng công bố và công bố ngay tức khắc hay không?”. Theo Cha, đôi khi tốt hơn không nên nói. Truyền thông quá cởi mở, nhất là đối với diễn trình thương lượng quá phức tạp như thế, nhiều khi chỉ tổ làm nó bế tắc hoặc gây trở ngại cho nó mà thôi. Cha cho hay: “Nhưng trong trường hợp cụ thể này, điều gây hại hơn hết chính là việc trùng hợp giữa vấn đề vạ tuyệt thông và việc công bố quan điểm có tính duy bác khước, một quan điểm không thể biện minh được, của đức giám mục Williamson”.
Thành thực mà nói, điểm tế nhị là biết ai đã biết các ý kiến về vị này. Khi đưa ra đề nghị rút lại vạ tuyệt thông cho bốn giám mục, thì đây đâu phải là con số lớn, như thể 150 vị. Hiển nhiên, những vị quán xuyến vấn đề này không biết gì về tính trầm trọng trong quan điểm của Đức Cha Williamson. Và sự thực là các cuộc thương lượng đều được đảm nhiệm bởi Đức Cha Fellay, bề trên cả của Hội Thánh Piô X. Tuy thế, Cha Lombardi vẫn thừa nhận rằng quan điểm của các giám mục còn lại đã không được xem sét đầy đủ.
Vai trò của báo chí
Phát ngôn viên Tòa Thánh tỏ ý tin rằng vai trò của báo chí trong các hiểu lầm này “không tốt hơn mà cũng không tệ hơn các dịp khác. Nó chỉ phản ảnh thế giới ta đang sống mà thôi. Ta nên hiểu rõ điều này: có những trào lưu chống lại Giáo Hội, coi Giáo Hội như người hủy diệt tự do. Sứ điệp của Giáo Hội thường đi ngược lại luồng dư luận của đa số, mà báo chí đương nhiên là phát ngôn viên. Nhưng các phản ứng cũng có khi tích cực. Ta có thể thấy điều ấy trong dịp Đức Gioan Phaolô II qua đời. Chỉ cần nhớ lại các cuộc tông du của Đức Bênêđíctô XVI tới Mỹ, Úc và Pháp, những nơi mà bất kể dư luận lúc ban đầu, công luận vẫn không thuận lợi, và điều ấy cho thấy sứ điệp đã được thông truyền ra sao qua báo chí”.
Đạt tới hòa điệu
Cha Lombardi cũng đề cập tới các khó khăn chính người Công Giáo đôi khi gặp phải trong việc hiểu rõ các tài liệu của Giáo Hội, và Cha cho hay đó là bản chất của vấn đề. “Một số tài liệu dành cho các chuyên viên giáo luật, số khác dành cho các giám mục, số khác nữa dành cho người Công Giáo nói chung, lại có những tài liệu dành cho mọi người. Nhưng ngày nay, bất kể tới bản chất tài liệu, hết thẩy đều có sẵn nơi công trường. Và diều đó quả thật là khó mới quán xuyến nổi”.
Thí dụ trong trường hợp sắc lệnh rút vạ tuyệt thông, phát ngôn viên Tòa Thánh nhìn nhận rằng sau các cuộc thương thảo, đã không có thì giờ để tiên liệu và giải thích cho các vị giám mục hoàn cầu. Mà đó không phải là thông lệ. Cha Lombardi cho hay: “Đôi khi, một tài liệu đã nằm gọn trong tay một vị giám mục địa phương, trước khi đến tay chúng tôi. Tôi nghĩ ta vẫn cần phải tạo ra một nền văn hóa về truyền thông ngay giữa Giáo Triều này”. Vì Cha cho hay: hiện nay mỗi thánh bộ đều ‘tự trị’ trong việc truyền thông mà không nghĩ đến việc “nhất thiết phải thông qua phòng báo chí, cũng chẳng cần đưa ra lời giải thích nào trong trường hợp tín liệu đó có tính phức tạp. Nếu các lời giải thích của Văn Phòng Quốc Vụ Khanh ngày 4 tháng Hai được đưa ra vào lúc công bố sắc lệnh [rút lại vạ tuyệt thông], thì ta đã tránh được nhiều ngày xáo trộn rồi. Khi có những chủ đề ‘nóng bỏng’, tốt hơn ta nên soạn sẵn mấy lời giải thích”.
Tuy nhiên, Cha Lombardi nhấn mạnh: “nhưng quả tình không thể tránh được hết mọi khó khăn. Ta cũng phải sẵn sàng chấp nhận may rủi. Nên ta đã không thể nghĩ được rằng mình có thể thăng tiến con đường hòa giải mà không cần phải khai quang các điểm mù mờ”
Theo Zenit, ngày 6 tháng 2
Theo sau các hiểu lầm quanh việc rút lại vạ tuyệt thông cho bốn giám mục theo phe của Đức Cha Lefèbre, giám đốc phòng báo chí của Toà Thánh là cha Lombardi cho hay phần lớn các hiểu lầm ấy đáng lẽ ra đã có thể tránh được.
Lên tiếng với nhật báo La Croix của Pháp ngày 4 tháng Hai vừa qua, Cha Lombardi nhận rằng đôi khi, Giáo Triều cũng gặp vấn đề về truyền thông. Cha đơn cử trường hợp mới nhất xẩy ra nhân dịp vạ tuyệt thông đối với bốn giám mục của Hội Thánh Piô X được rút lại bằng sắc lệnh ngày 21 tháng 1 của Bộ Giám Mục, theo lệnh của chính Đức Giáo Hoàng. Sắc lệnh này được Vatican tuyên bố công khai ba ngày sau, tức ngày 24 tháng 1.
Tuy nhiên, việc rút lại vạ tuyệt thông này đã gây xôn xao trong dư luận vì gần như cùng một lúc với việc công bố sắc lệnh trên, cuộc phỏng vấn hồi tháng Mười Một với một trong các vị giáo phẩm này, tức Đức Cha Richard Williamson, được đài truyền hình Thụy Điển cho phát hình. Trong cuộc phỏng vấn này, vị giám mục kia cho rằng không có chứng cớ lịch sử chi xác nhận việc dùng hơi ngạt sát hại sáu triệu người Do Thái trong các trại tập trung của Quốc Xã. Do đó, việc rút lại vạ tuyệt thông, một việc trong ý nghĩ của Đức Thánh Cha chỉ để phục vụ chính nghĩa hợp nhất, đã bị người ta chỉ trích như một hành vi phỉ báng mối liên hệ giữa Công Giáo và Do Thái.
Trong tuần này, một văn thư của Phủ Quốc Vụ Khanh Vatican xác nhận rằng Đức Giáo Hoàng không hề biết gì về quan điểm của Đức Cha Williamson và một lần nữa tái xác nhận quan điểm riêng của Đức Giáo Hoàng luôn liên đới với người Do Thái.
Hôm nay, Cha Lombardi cho biết: sắc lệnh rút lại vạ tuyệt thông “đã được thương thảo vào phút chót” và “nhiều điểm chưa được làm sáng tỏ. Nó chưa phải là kết cục của một diễn trình, nhưng chỉ là một giai đoạn; do đó, nó chưa đem lại kết quả rõ rệt. Tuy nhiên, thông cáo kèm theo việc công bố nó đã để lại quá nhiều yếu tố gây hoài nghi, khiến người ta có chỗ để đưa ra các giải thích khác nhau”.
Theo Cha Lombardi, tình thế càng trở nên phức tạp hơn vì đây là việc thương thảo với một phía ở bên ngoài Giáo Triều, và do đó, tin tức về tài liệu đã được loan truyền trước khi Vatican chính thức công bố.
Các thách đố về tổ chức
Dù sao, Cha Lombardi cũng nhìn nhận rằng “đối với Giáo Hội, vấn đề truyền thông không dễ dàng gì. Vấn đề ở đây là câu hỏi “Có nên việc gì cũng công bố và công bố ngay tức khắc hay không?”. Theo Cha, đôi khi tốt hơn không nên nói. Truyền thông quá cởi mở, nhất là đối với diễn trình thương lượng quá phức tạp như thế, nhiều khi chỉ tổ làm nó bế tắc hoặc gây trở ngại cho nó mà thôi. Cha cho hay: “Nhưng trong trường hợp cụ thể này, điều gây hại hơn hết chính là việc trùng hợp giữa vấn đề vạ tuyệt thông và việc công bố quan điểm có tính duy bác khước, một quan điểm không thể biện minh được, của đức giám mục Williamson”.
Thành thực mà nói, điểm tế nhị là biết ai đã biết các ý kiến về vị này. Khi đưa ra đề nghị rút lại vạ tuyệt thông cho bốn giám mục, thì đây đâu phải là con số lớn, như thể 150 vị. Hiển nhiên, những vị quán xuyến vấn đề này không biết gì về tính trầm trọng trong quan điểm của Đức Cha Williamson. Và sự thực là các cuộc thương lượng đều được đảm nhiệm bởi Đức Cha Fellay, bề trên cả của Hội Thánh Piô X. Tuy thế, Cha Lombardi vẫn thừa nhận rằng quan điểm của các giám mục còn lại đã không được xem sét đầy đủ.
Vai trò của báo chí
Phát ngôn viên Tòa Thánh tỏ ý tin rằng vai trò của báo chí trong các hiểu lầm này “không tốt hơn mà cũng không tệ hơn các dịp khác. Nó chỉ phản ảnh thế giới ta đang sống mà thôi. Ta nên hiểu rõ điều này: có những trào lưu chống lại Giáo Hội, coi Giáo Hội như người hủy diệt tự do. Sứ điệp của Giáo Hội thường đi ngược lại luồng dư luận của đa số, mà báo chí đương nhiên là phát ngôn viên. Nhưng các phản ứng cũng có khi tích cực. Ta có thể thấy điều ấy trong dịp Đức Gioan Phaolô II qua đời. Chỉ cần nhớ lại các cuộc tông du của Đức Bênêđíctô XVI tới Mỹ, Úc và Pháp, những nơi mà bất kể dư luận lúc ban đầu, công luận vẫn không thuận lợi, và điều ấy cho thấy sứ điệp đã được thông truyền ra sao qua báo chí”.
Đạt tới hòa điệu
Cha Lombardi cũng đề cập tới các khó khăn chính người Công Giáo đôi khi gặp phải trong việc hiểu rõ các tài liệu của Giáo Hội, và Cha cho hay đó là bản chất của vấn đề. “Một số tài liệu dành cho các chuyên viên giáo luật, số khác dành cho các giám mục, số khác nữa dành cho người Công Giáo nói chung, lại có những tài liệu dành cho mọi người. Nhưng ngày nay, bất kể tới bản chất tài liệu, hết thẩy đều có sẵn nơi công trường. Và diều đó quả thật là khó mới quán xuyến nổi”.
Thí dụ trong trường hợp sắc lệnh rút vạ tuyệt thông, phát ngôn viên Tòa Thánh nhìn nhận rằng sau các cuộc thương thảo, đã không có thì giờ để tiên liệu và giải thích cho các vị giám mục hoàn cầu. Mà đó không phải là thông lệ. Cha Lombardi cho hay: “Đôi khi, một tài liệu đã nằm gọn trong tay một vị giám mục địa phương, trước khi đến tay chúng tôi. Tôi nghĩ ta vẫn cần phải tạo ra một nền văn hóa về truyền thông ngay giữa Giáo Triều này”. Vì Cha cho hay: hiện nay mỗi thánh bộ đều ‘tự trị’ trong việc truyền thông mà không nghĩ đến việc “nhất thiết phải thông qua phòng báo chí, cũng chẳng cần đưa ra lời giải thích nào trong trường hợp tín liệu đó có tính phức tạp. Nếu các lời giải thích của Văn Phòng Quốc Vụ Khanh ngày 4 tháng Hai được đưa ra vào lúc công bố sắc lệnh [rút lại vạ tuyệt thông], thì ta đã tránh được nhiều ngày xáo trộn rồi. Khi có những chủ đề ‘nóng bỏng’, tốt hơn ta nên soạn sẵn mấy lời giải thích”.
Tuy nhiên, Cha Lombardi nhấn mạnh: “nhưng quả tình không thể tránh được hết mọi khó khăn. Ta cũng phải sẵn sàng chấp nhận may rủi. Nên ta đã không thể nghĩ được rằng mình có thể thăng tiến con đường hòa giải mà không cần phải khai quang các điểm mù mờ”
Theo Zenit, ngày 6 tháng 2