Goa, India: Từ ngày Chúa Nhật 21/11, xác thánh Phanxicô Xavier, Tu Sĩ Dòng Tên, đã được kiệu ra ngoài nhà thờ Chánh Tòa Se tại Goa để cho dân chúng kính viếng trong 43 ngày cho đến ngày 2/1/2005. Xác thánh nhân đã được chuẩn bị trong một năm trước khi đem ra cho dân chúng kính viếng với chủ đề :”là những người cùng hành hương được nuôi dưỡng bằng Bí Tích Thánh Thể được sai đi xây dựng sự hiệp thông”
Khoảng 8000 người đã tham dự thánh lễ khai mạc do Đức Tổng Giám Mục Filipe Ferrao tại Goa chủ tế, trong đó có sự tham dự của Thống Đốc Goa là ông S C Jamir và phu nhân, bộ trưởng Manohar Parrikar và nhiều viên chức quan trọng trong chính phủ.
Thông lệ 10 năm một lần, xác thánh Phanxicô được kiệu ra ngoài cho kính viếng và ước lượng sẽ có 3 triệu người Công Giáo cũng như không Công Giáo sẽ kính viếng xác thánh nhân. Thời gian kính viếng mỗi ngày sẽ bắt đầu từ 6 giờ sáng cho đến 7 giờ tối.
Trong Thánh Lễ khai mạc tại Vương Cung Thánh Đường Chúa Giêsu Nhân Lành (Bom Jesus) của Dòng Tên, Đức Tổng Giám Mục Ferrao đã khuyến khích tín hữu gặt hái “thái độ hòa giải” cho tất cả mọi người, noi gương theo “gương sáng” của vị thánh thế kỷ thứ XVI.
Đức Tổng Giám Mục nhắc đến vị thừa sai Dòng Tên là một đại diện Đức Giáo Hoàng tới Goa lúc còn là thuộc địa của Bồ Đào Nha, nhưng Ngài đã chọn một cuộc sống tôi tớ thanh bần săn sóc người ốm đau, người nghèo và người cùi tại các khu bệnh viện.
“Vị thánh đã có một thái độ hòa giải đối với những người tội lỗi và đã làm việc để mang lại một cuộc sống thay đổi nơi họ”.
Đức Tổng cắt nghĩa việc đem xác thánh nhân ra để kính viếng nhằm đào sâu và tăng thêm sinh lực đức tin nơi Chúa Giêsu.
Sau buổi lễ kéo dài 90 phút, 12 linh mục đã khiêng hòm kiếng đưa xác thánh nhân từ gian trong của Vương Cung Thánh Đường ra trước cửa nhà thờ. Sau đó, 12 người đại diện trong Tổng Giáo Phận đã thay phiên để khiêng hòm kiếng đựng xác thánh nhân đến Vương Cung Thánh Đường Se cách đó khoảng 300 mét. Tại Vương Cung Thánh Đường Se, các đại diện do các Linh Mục các giáo xứ lân cận hướng dẫn đễ nhận xác thánh. Những bài hát bằng tiếng Konkani, ngôn ngữ đia phương được cất vang cả thánh đường khi hòm kiếng của thánh nhân được đặt xuống tại gian cung thánh.
Tổng Giám Mục Ferrao đã xông hương chung quanh hòm kiếng rồi khoảng 250 linh mục tuần tự tiến lên và hôn vào hòm kiếng.
Một người trong những người hành hương là Linh Mục Dòng Tên Thomas Plastow, giảng dạy tại Nam Phi. Cha đã nói với Thông Tấn Xã Công Giáo Á Châu rằng ngài đã chú ý tới vị thánh và ước ao đến kính viếng xác thánh nhân là một trong những đấng lập Dòng của Ngài.
“Hành trình của tôi tới Goa để giữ truyền thống do Vasco da Gama sáng lập, là người đã làm cuộc hành trình từ Nam Phi tới Goa”. Da Gama là một nhà thám hiểm người Bồ Đào Nhà bằng đường biển từ Âu Châu đi vòng quanh Phi Châu tới Ấn Độ.
Linh Mục Bentley Anderson tại Georgia cho biết ngài cảm thấy hết sức tuyệt vời khi được đứng rất gần đến vị thánh mà chúng tôi đã nghe và đã được học rất nhiều về ngài.
Theo ủy viên hội đồng tổ chức, ông Bosco George cho biết khoảng 30,000 người đã kính viếng xác thánh nhân trong ngày đầu, ngày thứ hai có khoảng 9000 người. Linh mục George Agular, người đứng ra tổ chức cho biết trong những ngày này số người kính viếng có thể thấp nhưng tới tuần cửu nhật bắt đầu vào ngày 24/11 để chuẩn bị mừng lễ kính Thánh Phanxicô Xavier vào ngày 3/12 theo niên lịch phụng vụ, thì con số sẽ đông hơn.
Mỗi ngày có 6 thánh lễ cho tới ngày 23/11, khi tuần cửu nhật bắt đầu sẽ có 8 thánh lễ mỗi ngày. Ngoài ra cũng có 2 thánh lễ không nằm trong chương trình bằng tiếng Malayalam được cử hành vào ngày 22/11 theo sự yêu cầu của khách hành hương từ Kerala. Các thánh lễ bằng tiếng ngôn ngữ địa phương cũng sẽ được cử hành sau 11 giờ sáng theo sự yêu cầu nhưng phải xin Linh Mục Chánh Xứ Vương Cung Thánh Đường Bom của Dòng Tên là Cha Savio Barret.
Xác thánh nhân nằm trong lồng kiếng có thể nhận ra rất rõ, tuy đã khô lại như vỏ cây và không còn nguyên vẹn không bị hư nát như hồi lúc cải mộ từ Trung Hoa. Một số phần trên khuôn mặt, lớp da đã bị tróc ra. Một tay đã được đưa về nhà Dòng Tên tại Roma, còn một cánh tay được đặt trên ngực của Ngài. Khi không được kiệu ra ngoài cho kính viếng như dịp này, xác thánh Phanxicô Xavier được thường xuyên lưu giũ tại Vương Cung Thánh Đường Chúa Nhân Lành đặt trên cao bên cánh phải gần cung thánh. Khách hành hương kính viếng có thể quỳ trước hòm đựng xác, có song sắt bảo vệ, không vào trong khu bàn thờ được.
Đôi Dòng Tiểu Sử về Thánh Phanxicô Xaviê
(1506-1552)
Thánh Phanxicô sinh ngày 7/4/1506, khi mới 24 tuổi, đang sinh sống và giảng dạy ở kinh thành Balê. Ngài đã thay đổi nhờ ở người bạn tốt là Cha Inhaxiô ở Loyola, đã liên lỉ thuyết phục và sau cùng đã chiếm được người thanh niên ấy cho Ðức Kitô. Sau đó, Phanxicô tập luyện đời sống tâm linh dưới sự hướng dẫn của Cha Inhaxiô, và năm 1534 ngài gia nhập cộng đoàn nhỏ bé của Cha Inhaxiô (là Dòng Tên thời tiên khởi). Tại Montmartre, các ngài khấn sống khó nghèo, khiết tịnh và hoạt động tông đồ dưới sự hướng dẫn của đức giáo hoàng.
Từ Venice, là nơi ngài thụ phong linh mục năm 1537, Cha Phanxicô Xaviê đến Lisbon và từ đó ngài dong buồm đến Ấn Ðộ, cập bến làng Goa ở bờ biển phía tây nước Ấn. Trong vòng 10 năm tiếp đó, ngài đã tích cực hoạt động để đem đức tin đến cho rất nhiều dân tộc, trong đó có người Ấn Ðộ, Mã Lai và Nhật Bản.
Bất cứ chỗ nào ngài đến, ngài đều sống với người nghèo, chia sẻ thức ăn và các phương tiện thô sơ với họ. Ngài dành rất nhiều thời giờ để chăm sóc người đau yếu, nghèo khổ, nhất là người cùi. Rất nhiều khi ngài không có thời giờ để ngủ hoặc ngay cả để đọc kinh nhật tụng, nhưng, qua các thư từ ngài để lại chúng ta được biết, ngài luôn luôn tràn ngập niềm vui.
Tháng 4/1541, từ Bồ Đào Nha thánh nhân theo tàu vòng quanh châu Phi, hết 13 tháng mới tới đảo Goa Ấn Độ, thuộc địa của Bồ Đào Nha vào ngày 6/5/1542. Thánh Phanxicô giảng đạo bằng đời sống thanh bần khắc khổ, cầu nguyện và làm nhiều phép lạ: dân Ấn theo đạo đông vô kể. Sau 6 tháng ở Goa, Thánh Phanxicô vượt biển đi Mã Lại. Ở đây vào năm 1547, một người quý phái Nhật Bản tên Hashiro xin theo đạo mang tên thánh Phaolô. Từ đó thánh nhân mong ước được sang Nhật giảng đạọ Tháng 6/1549, Thánh Phanxicô cùng với một Cha Dòng Tên và ông Hashiro lên tàu sang Nhật Bản. Thánh Phanxicô đã viết thư cho Thánh Inhaxiô “ Thưa Cha Inhaxiô, con đã biết đôi chút về Nhật Bản. Dân ở đó khá hiếu kỳ, ham tìm hiểu về Thiên Chúa cũng như những điều tự nhiên. Vì thế con đã quyết định đến đất nước này. Con nghĩ bất kỳ điều gì chúng ta thực hiển ở đấy cho Chúa, về sau người Nhật họ sẽ tự lo lấy được”.
Đến Nhật, nhiều tác giả cho rằng Thánh Phanxicô đã ghé vào Cửa Bạng vùng ven biển Thanh Hoá ngày nay để tránh bão, lúc ấy Đại Việt dưới triều Lê Trung Tông (1548-1556). Ngày nay ở Cửa Bạng có một thứ cua trên mu in hình Thánh Giá trắng. Theo truyền khẩu dân chúng vùng đó, Thánh Phanxicô khi tới đó đã đánh rớt chuỗi tràng hạt Mân Côi mà Thánh Nhân vẫn thường dùng. Đang khi thánh nhân tiếc nuối cỗ tràng hạt, thì khi nhìn sang mạn Nam chiếc thuyền chỗ vừa đánh rơi cỗ sâu chuỗi thì thấy có một con cua lớn đội chuỗi Mân Côi lên trả lại cho Người. Để cảm ơn, Người chúc lành cho con cua và dấu Thánh Giá đã ghi lại trên mu con cua. Dân chúng vùng duyên hải Cửa Bạng quen gọi thứ cua đó là “cua Thánh Phanxicô”. Truyền thuyết này được xác nhận bở một bức thư của chính thánh nhân viết từ Nhật Bản.
Về câu chuyện thánh Phanxicô, Linh Mục Philiphê Bỉnh có kể lại một cách khá chi tiết như sau: “Ngày 24/6/1549, Thánh Phanxicô Xavier từ Malacca (thủ phủ của Mã Lai) xuống tàu của người Đại Minh (Trung Hoa), cùng đem đi với mình hai thầy dòng và một người giúp việc, là thầy Cosimo de Torre, Thầy Joãn Fernão và chú Tàu người đã rửa tội cho, mang tên Thánh Manuel, lại thêm 3 thầy tớ ông Bảo Lộc (Hashiro) người Nhật, tất cả là bảy người quá giang tàu đó. Sáng ngày 25, tàu kéo cánh ra khỏi sông Malacca. Thời ấy các tàu vượt sang Đại Minh thì phải qua dải biển Quảng Nam, là nơi sóng gió khiến nhiều tàu bị đám. Nên khi đến dải đất Champa, người ta mua gỗ ‘calumbuc”, là thứ gỗ cứng, làm cột buồm cùng bánh lái rồi mới đi. Nhưng chủ tàu lấy gỗ tạp làm cột buồm, bánh lái, khi làm xong còn hỏi ma quỷ, thì ma quỷ trả lời: ‘Lạ biển cùng gió sau lái', tức thì chủ tàu kéo neo cho tàu chạy trong gió ấy. Khi ngang qua Quảng Nam, gặp phong ba bão táp một ngày một đêm, các hàng hóa phải ném xuống biển, tàu thì bạt vào đất Quảng, không chạy được nữa, vì giập gãy giống giống nọ giống kia nên phải sửa chữa lâu ngày.. Khi thánh Phanxicô đến Nhật Bản (15/8/1549), có gởi thơ về dòng tại Goa cho các Thầy Dòng Đức Chúa Giêsu ở đây, mà nói sự ma quỷ làm những việc xấu xa khi vượt biển bằng tàu Đại minh. Ấy vậy, thánh Phanxicô Xavier đã đến đất An Nam Đàng Ttrong, dù rằng chẳng có giảng vì có ý sang Nhật, song đã đến nước ta”.
Tại Nhật Thánh Phanxicô đã dành năm tháng đầu ở Kagoshima để học tiếng Nhật, thật vất vả, Ngài phải mất 40 ngày mới thuộc 10 điều răn. Thánh nhân ở lại Nhật Bản độ 3 năm rồi trở về Ấn Độ, lúc đó tàu của Ngài dừng chân ở bờ biển Thượng Xuyên và Ngài quyết định sẽ phải đến Trung Hoa. Về lại Ấn Độ vài tháng chuẩn bị cho chuyến đi đến Trung Hoa, Ngài đến đảo Thượng Xuyên vào tháng 8/1552. Cùng đi với Ngài chỉ có một thầy Dòng Tên, một giáo dân Ấn Độ và một thanh niên Công Giáo người Hoa tên thánh là Antôn.
Vì lý do an ninh, bấy giờ tất cả các người nước ngoài đều sống trên thuyền ở ngoài khơi đảo Thượng Xuyên rồi chờ đợi người đưa vào đất liền. Ngài gặp một người Quảng Đông, cố thuyết phục ông sắp xếp đưa ngài vào đất liền. Ông đồng ý chở bằng thuyền nhở với giá hai trăm đồng vàng, tương đương giá 10,000 con gà lúc bấy giờ. Đến nơi, ông sẽ giấu ngài trong nhà, chờ sáng sớm đưa ra cổng thành, từ đó sẽ tìm đến quan tổng đốc. Thánh Phanxicô Xavie đợi nhà buôn quay trở lại nhưng đợi hoàn chẳng thấy, ngày tháng cứ trôi qua. Cuối cùng ngài chỉ còn một mình với anh thanh niên người Hoa quê ở Malacca. Phanxicô vẫn tiếp tục ngóng trông, thấp thỏm chờ người buôn trở lại, nhưng người lái buôn ấy một đi chẳng bao giờ quay trở về.
Sức khỏe của ngài bắt đầu suy yếu hẳn đi vì thân xác ngài đã bắt đầu thấm mệt sau mười năm lặn lội và lao đao trên đường truyền giáo. Lá thư cuối cùng ngài bộc lộ với thánh Inhaxiô.
“Cha Inhaxiô kính mến, trong thư con vừa nhận, cha cho biết cha rất mong gặp lại con trước khi chết. Chúa biết cho là nhữnt lời ấy đánh động tâm hồn con thế nào, và con không sao cầm được nước mắt”. Ký tên, Phanxicô Xaviê.
Antôn là người gắn bó với ngài cho tới khi ngài chết, anh thuật lại những giây phút cuối đời của ngài như sau:
“Sau tám ngày nằm liệt giường, cha Phanxicô Xaviê á khẩu và thinh lặng suốt ba ngày. Trong mấy ngày ấy, ngài không ăn gì hết. Vào trưa hôm thứ năm, ngài tỉnh lại và chỉ kêu Ba Ngôi Thiên Chúa là Cha và Con và Thánh Thân. Tôi nghe ngài nhắc đi nhắc lại: “Lạy Chúa Giêsu, con vua Đavid xin thương xót con.” Ngài cứ mấy máy trên môi như vậy, cho đến rạng đông hôm thứ Bảy, mồng 3 tháng 12. Khi ấy ngài hấp hối, tôi đặt vào tay ngài một cây nến sáng. Rồi sau khi kêu Thánh danh Chúa Giêsu, ngài trút hơn thở, về với Đấng Tạo Hoá và là Chúa của mình, rất bình an thư thái”.
Ngôi mộ và nhà nguyện thánh Phanxicô Xaviê tại đảo Thượng Xuyên vẫn còn. Mặc dầu khi Cách Mạng Văn Hóa Trung Hoa bùng nổ, các linh mục bị bắt, các dòng tu bị đóng cửa các nhà thờ bị phá hết. Theo dân chúng kể lại, nhà thờ này còn sót lại không bị phá vì có ma! Chúng chiếm nhà thờ làm đồn đóng quân. Đêm ngủ nhưng sáng thức dậy lại thấy mình nằm bên ngoài! Người Trung Hoa rất tin dị đoan. Quân lính sợ hãi, tiếng đồn vang đi là ngôi nhà này có hồn người chết canh giữ. Vì thế không ai dám phá, cộng sản thì cộng sản chứ người Hoa sợ hãi và tin những điều này lắm. Nhất là những gì liên quan tới hồn người chết.
Khi cải mộ đem xác thánh nhân từ Trung Hoa về Roma vào năm 1554, xác thánh nhân vẫn còn nguyên. Khi đi ngang qua Goa là vùng đất thánh Phanxicô dừng chân lúc ban đầu, dân chúng nhất định không cho mang xác về Roma, chỉ có một cánh tay mặt của thánh nhân được đưa về nhà thờ Dòng Tên tại Roma vào năm 1615. Xác thánh nhân được lưu giữ tại Vương Cung Thánh Đường Bom Jesus (Chúa Giêsu Nhân Lành) của Dòng Tên tại Goa từ năm 1637.
Năm 1619, Cha Phanxicô Xavier và Cha Inhaxiô đấng sáng lập Dòng Tên được nâng lên hàng chân phước. Sau đó 3 năm, vào năm 1622, ngài được Ðức Giáo Hoàng Piô X phong thánh cùng với Thánh Inhaxiô, Thánh Têrêsa Avila, Thánh Philip Neri và đặt làm quan thầy các công cuộc truyền giáo nước ngoài vào năm 1927.
Ghi Chú:
Dòng Tên: là Dòng Chúa Giêsu do Thánh Inhaxiô sáng lập, ngoài việc giữ 3 lời khấn còn khấn lời khấn thứ tư là vâng lời Đức Giáo Hoàng. Người Việt Nam không gọi Dòng Chúa Giêsu nhưng gọi là Dòng Tên vì kính húy danh thánh Chúa Giêsu. Châm Ngôn của dòng là “Cho vinh danh Thiên Chúa hơn”(Ad Maiorem Dei Gloriam hay viết tắt là AMDG).
Tài liệu tiểu sử Thánh Phanxicô Xaviê tổng hợp trích từ:
1. Hạnh các Thánh của Linh Mục Nguyễn Phước Dòng Phan Sinh trong dĩa Cd Vietcatholic 2003.
2. Lịch Sử Giáo Hội Công Giáo ở Việt Nam của Linh Mục Bùi Đức Sinh, Dòng Đa Minh.
3. Những Trang Nhật Ký của Một Linh Mục- suy niệm viết trên đường đi, của Linh Mục Nguyễn Tầm Thường, Dòng Tên.
Khoảng 8000 người đã tham dự thánh lễ khai mạc do Đức Tổng Giám Mục Filipe Ferrao tại Goa chủ tế, trong đó có sự tham dự của Thống Đốc Goa là ông S C Jamir và phu nhân, bộ trưởng Manohar Parrikar và nhiều viên chức quan trọng trong chính phủ.Thông lệ 10 năm một lần, xác thánh Phanxicô được kiệu ra ngoài cho kính viếng và ước lượng sẽ có 3 triệu người Công Giáo cũng như không Công Giáo sẽ kính viếng xác thánh nhân. Thời gian kính viếng mỗi ngày sẽ bắt đầu từ 6 giờ sáng cho đến 7 giờ tối.
Trong Thánh Lễ khai mạc tại Vương Cung Thánh Đường Chúa Giêsu Nhân Lành (Bom Jesus) của Dòng Tên, Đức Tổng Giám Mục Ferrao đã khuyến khích tín hữu gặt hái “thái độ hòa giải” cho tất cả mọi người, noi gương theo “gương sáng” của vị thánh thế kỷ thứ XVI.
Đức Tổng Giám Mục nhắc đến vị thừa sai Dòng Tên là một đại diện Đức Giáo Hoàng tới Goa lúc còn là thuộc địa của Bồ Đào Nha, nhưng Ngài đã chọn một cuộc sống tôi tớ thanh bần săn sóc người ốm đau, người nghèo và người cùi tại các khu bệnh viện.
“Vị thánh đã có một thái độ hòa giải đối với những người tội lỗi và đã làm việc để mang lại một cuộc sống thay đổi nơi họ”.
Đức Tổng cắt nghĩa việc đem xác thánh nhân ra để kính viếng nhằm đào sâu và tăng thêm sinh lực đức tin nơi Chúa Giêsu.
Sau buổi lễ kéo dài 90 phút, 12 linh mục đã khiêng hòm kiếng đưa xác thánh nhân từ gian trong của Vương Cung Thánh Đường ra trước cửa nhà thờ. Sau đó, 12 người đại diện trong Tổng Giáo Phận đã thay phiên để khiêng hòm kiếng đựng xác thánh nhân đến Vương Cung Thánh Đường Se cách đó khoảng 300 mét. Tại Vương Cung Thánh Đường Se, các đại diện do các Linh Mục các giáo xứ lân cận hướng dẫn đễ nhận xác thánh. Những bài hát bằng tiếng Konkani, ngôn ngữ đia phương được cất vang cả thánh đường khi hòm kiếng của thánh nhân được đặt xuống tại gian cung thánh.Tổng Giám Mục Ferrao đã xông hương chung quanh hòm kiếng rồi khoảng 250 linh mục tuần tự tiến lên và hôn vào hòm kiếng.
Một người trong những người hành hương là Linh Mục Dòng Tên Thomas Plastow, giảng dạy tại Nam Phi. Cha đã nói với Thông Tấn Xã Công Giáo Á Châu rằng ngài đã chú ý tới vị thánh và ước ao đến kính viếng xác thánh nhân là một trong những đấng lập Dòng của Ngài.
“Hành trình của tôi tới Goa để giữ truyền thống do Vasco da Gama sáng lập, là người đã làm cuộc hành trình từ Nam Phi tới Goa”. Da Gama là một nhà thám hiểm người Bồ Đào Nhà bằng đường biển từ Âu Châu đi vòng quanh Phi Châu tới Ấn Độ.
Linh Mục Bentley Anderson tại Georgia cho biết ngài cảm thấy hết sức tuyệt vời khi được đứng rất gần đến vị thánh mà chúng tôi đã nghe và đã được học rất nhiều về ngài.Theo ủy viên hội đồng tổ chức, ông Bosco George cho biết khoảng 30,000 người đã kính viếng xác thánh nhân trong ngày đầu, ngày thứ hai có khoảng 9000 người. Linh mục George Agular, người đứng ra tổ chức cho biết trong những ngày này số người kính viếng có thể thấp nhưng tới tuần cửu nhật bắt đầu vào ngày 24/11 để chuẩn bị mừng lễ kính Thánh Phanxicô Xavier vào ngày 3/12 theo niên lịch phụng vụ, thì con số sẽ đông hơn.
Mỗi ngày có 6 thánh lễ cho tới ngày 23/11, khi tuần cửu nhật bắt đầu sẽ có 8 thánh lễ mỗi ngày. Ngoài ra cũng có 2 thánh lễ không nằm trong chương trình bằng tiếng Malayalam được cử hành vào ngày 22/11 theo sự yêu cầu của khách hành hương từ Kerala. Các thánh lễ bằng tiếng ngôn ngữ địa phương cũng sẽ được cử hành sau 11 giờ sáng theo sự yêu cầu nhưng phải xin Linh Mục Chánh Xứ Vương Cung Thánh Đường Bom của Dòng Tên là Cha Savio Barret.
Xác thánh nhân nằm trong lồng kiếng có thể nhận ra rất rõ, tuy đã khô lại như vỏ cây và không còn nguyên vẹn không bị hư nát như hồi lúc cải mộ từ Trung Hoa. Một số phần trên khuôn mặt, lớp da đã bị tróc ra. Một tay đã được đưa về nhà Dòng Tên tại Roma, còn một cánh tay được đặt trên ngực của Ngài. Khi không được kiệu ra ngoài cho kính viếng như dịp này, xác thánh Phanxicô Xavier được thường xuyên lưu giũ tại Vương Cung Thánh Đường Chúa Nhân Lành đặt trên cao bên cánh phải gần cung thánh. Khách hành hương kính viếng có thể quỳ trước hòm đựng xác, có song sắt bảo vệ, không vào trong khu bàn thờ được.
Đôi Dòng Tiểu Sử về Thánh Phanxicô Xaviê
(1506-1552)
Thánh Phanxicô sinh ngày 7/4/1506, khi mới 24 tuổi, đang sinh sống và giảng dạy ở kinh thành Balê. Ngài đã thay đổi nhờ ở người bạn tốt là Cha Inhaxiô ở Loyola, đã liên lỉ thuyết phục và sau cùng đã chiếm được người thanh niên ấy cho Ðức Kitô. Sau đó, Phanxicô tập luyện đời sống tâm linh dưới sự hướng dẫn của Cha Inhaxiô, và năm 1534 ngài gia nhập cộng đoàn nhỏ bé của Cha Inhaxiô (là Dòng Tên thời tiên khởi). Tại Montmartre, các ngài khấn sống khó nghèo, khiết tịnh và hoạt động tông đồ dưới sự hướng dẫn của đức giáo hoàng.Từ Venice, là nơi ngài thụ phong linh mục năm 1537, Cha Phanxicô Xaviê đến Lisbon và từ đó ngài dong buồm đến Ấn Ðộ, cập bến làng Goa ở bờ biển phía tây nước Ấn. Trong vòng 10 năm tiếp đó, ngài đã tích cực hoạt động để đem đức tin đến cho rất nhiều dân tộc, trong đó có người Ấn Ðộ, Mã Lai và Nhật Bản.
Bất cứ chỗ nào ngài đến, ngài đều sống với người nghèo, chia sẻ thức ăn và các phương tiện thô sơ với họ. Ngài dành rất nhiều thời giờ để chăm sóc người đau yếu, nghèo khổ, nhất là người cùi. Rất nhiều khi ngài không có thời giờ để ngủ hoặc ngay cả để đọc kinh nhật tụng, nhưng, qua các thư từ ngài để lại chúng ta được biết, ngài luôn luôn tràn ngập niềm vui.
Tháng 4/1541, từ Bồ Đào Nha thánh nhân theo tàu vòng quanh châu Phi, hết 13 tháng mới tới đảo Goa Ấn Độ, thuộc địa của Bồ Đào Nha vào ngày 6/5/1542. Thánh Phanxicô giảng đạo bằng đời sống thanh bần khắc khổ, cầu nguyện và làm nhiều phép lạ: dân Ấn theo đạo đông vô kể. Sau 6 tháng ở Goa, Thánh Phanxicô vượt biển đi Mã Lại. Ở đây vào năm 1547, một người quý phái Nhật Bản tên Hashiro xin theo đạo mang tên thánh Phaolô. Từ đó thánh nhân mong ước được sang Nhật giảng đạọ Tháng 6/1549, Thánh Phanxicô cùng với một Cha Dòng Tên và ông Hashiro lên tàu sang Nhật Bản. Thánh Phanxicô đã viết thư cho Thánh Inhaxiô “ Thưa Cha Inhaxiô, con đã biết đôi chút về Nhật Bản. Dân ở đó khá hiếu kỳ, ham tìm hiểu về Thiên Chúa cũng như những điều tự nhiên. Vì thế con đã quyết định đến đất nước này. Con nghĩ bất kỳ điều gì chúng ta thực hiển ở đấy cho Chúa, về sau người Nhật họ sẽ tự lo lấy được”.Đến Nhật, nhiều tác giả cho rằng Thánh Phanxicô đã ghé vào Cửa Bạng vùng ven biển Thanh Hoá ngày nay để tránh bão, lúc ấy Đại Việt dưới triều Lê Trung Tông (1548-1556). Ngày nay ở Cửa Bạng có một thứ cua trên mu in hình Thánh Giá trắng. Theo truyền khẩu dân chúng vùng đó, Thánh Phanxicô khi tới đó đã đánh rớt chuỗi tràng hạt Mân Côi mà Thánh Nhân vẫn thường dùng. Đang khi thánh nhân tiếc nuối cỗ tràng hạt, thì khi nhìn sang mạn Nam chiếc thuyền chỗ vừa đánh rơi cỗ sâu chuỗi thì thấy có một con cua lớn đội chuỗi Mân Côi lên trả lại cho Người. Để cảm ơn, Người chúc lành cho con cua và dấu Thánh Giá đã ghi lại trên mu con cua. Dân chúng vùng duyên hải Cửa Bạng quen gọi thứ cua đó là “cua Thánh Phanxicô”. Truyền thuyết này được xác nhận bở một bức thư của chính thánh nhân viết từ Nhật Bản.
Về câu chuyện thánh Phanxicô, Linh Mục Philiphê Bỉnh có kể lại một cách khá chi tiết như sau: “Ngày 24/6/1549, Thánh Phanxicô Xavier từ Malacca (thủ phủ của Mã Lai) xuống tàu của người Đại Minh (Trung Hoa), cùng đem đi với mình hai thầy dòng và một người giúp việc, là thầy Cosimo de Torre, Thầy Joãn Fernão và chú Tàu người đã rửa tội cho, mang tên Thánh Manuel, lại thêm 3 thầy tớ ông Bảo Lộc (Hashiro) người Nhật, tất cả là bảy người quá giang tàu đó. Sáng ngày 25, tàu kéo cánh ra khỏi sông Malacca. Thời ấy các tàu vượt sang Đại Minh thì phải qua dải biển Quảng Nam, là nơi sóng gió khiến nhiều tàu bị đám. Nên khi đến dải đất Champa, người ta mua gỗ ‘calumbuc”, là thứ gỗ cứng, làm cột buồm cùng bánh lái rồi mới đi. Nhưng chủ tàu lấy gỗ tạp làm cột buồm, bánh lái, khi làm xong còn hỏi ma quỷ, thì ma quỷ trả lời: ‘Lạ biển cùng gió sau lái', tức thì chủ tàu kéo neo cho tàu chạy trong gió ấy. Khi ngang qua Quảng Nam, gặp phong ba bão táp một ngày một đêm, các hàng hóa phải ném xuống biển, tàu thì bạt vào đất Quảng, không chạy được nữa, vì giập gãy giống giống nọ giống kia nên phải sửa chữa lâu ngày.. Khi thánh Phanxicô đến Nhật Bản (15/8/1549), có gởi thơ về dòng tại Goa cho các Thầy Dòng Đức Chúa Giêsu ở đây, mà nói sự ma quỷ làm những việc xấu xa khi vượt biển bằng tàu Đại minh. Ấy vậy, thánh Phanxicô Xavier đã đến đất An Nam Đàng Ttrong, dù rằng chẳng có giảng vì có ý sang Nhật, song đã đến nước ta”.
Tại Nhật Thánh Phanxicô đã dành năm tháng đầu ở Kagoshima để học tiếng Nhật, thật vất vả, Ngài phải mất 40 ngày mới thuộc 10 điều răn. Thánh nhân ở lại Nhật Bản độ 3 năm rồi trở về Ấn Độ, lúc đó tàu của Ngài dừng chân ở bờ biển Thượng Xuyên và Ngài quyết định sẽ phải đến Trung Hoa. Về lại Ấn Độ vài tháng chuẩn bị cho chuyến đi đến Trung Hoa, Ngài đến đảo Thượng Xuyên vào tháng 8/1552. Cùng đi với Ngài chỉ có một thầy Dòng Tên, một giáo dân Ấn Độ và một thanh niên Công Giáo người Hoa tên thánh là Antôn.Vì lý do an ninh, bấy giờ tất cả các người nước ngoài đều sống trên thuyền ở ngoài khơi đảo Thượng Xuyên rồi chờ đợi người đưa vào đất liền. Ngài gặp một người Quảng Đông, cố thuyết phục ông sắp xếp đưa ngài vào đất liền. Ông đồng ý chở bằng thuyền nhở với giá hai trăm đồng vàng, tương đương giá 10,000 con gà lúc bấy giờ. Đến nơi, ông sẽ giấu ngài trong nhà, chờ sáng sớm đưa ra cổng thành, từ đó sẽ tìm đến quan tổng đốc. Thánh Phanxicô Xavie đợi nhà buôn quay trở lại nhưng đợi hoàn chẳng thấy, ngày tháng cứ trôi qua. Cuối cùng ngài chỉ còn một mình với anh thanh niên người Hoa quê ở Malacca. Phanxicô vẫn tiếp tục ngóng trông, thấp thỏm chờ người buôn trở lại, nhưng người lái buôn ấy một đi chẳng bao giờ quay trở về.
Sức khỏe của ngài bắt đầu suy yếu hẳn đi vì thân xác ngài đã bắt đầu thấm mệt sau mười năm lặn lội và lao đao trên đường truyền giáo. Lá thư cuối cùng ngài bộc lộ với thánh Inhaxiô.
“Cha Inhaxiô kính mến, trong thư con vừa nhận, cha cho biết cha rất mong gặp lại con trước khi chết. Chúa biết cho là nhữnt lời ấy đánh động tâm hồn con thế nào, và con không sao cầm được nước mắt”. Ký tên, Phanxicô Xaviê.
Antôn là người gắn bó với ngài cho tới khi ngài chết, anh thuật lại những giây phút cuối đời của ngài như sau:“Sau tám ngày nằm liệt giường, cha Phanxicô Xaviê á khẩu và thinh lặng suốt ba ngày. Trong mấy ngày ấy, ngài không ăn gì hết. Vào trưa hôm thứ năm, ngài tỉnh lại và chỉ kêu Ba Ngôi Thiên Chúa là Cha và Con và Thánh Thân. Tôi nghe ngài nhắc đi nhắc lại: “Lạy Chúa Giêsu, con vua Đavid xin thương xót con.” Ngài cứ mấy máy trên môi như vậy, cho đến rạng đông hôm thứ Bảy, mồng 3 tháng 12. Khi ấy ngài hấp hối, tôi đặt vào tay ngài một cây nến sáng. Rồi sau khi kêu Thánh danh Chúa Giêsu, ngài trút hơn thở, về với Đấng Tạo Hoá và là Chúa của mình, rất bình an thư thái”.
Ngôi mộ và nhà nguyện thánh Phanxicô Xaviê tại đảo Thượng Xuyên vẫn còn. Mặc dầu khi Cách Mạng Văn Hóa Trung Hoa bùng nổ, các linh mục bị bắt, các dòng tu bị đóng cửa các nhà thờ bị phá hết. Theo dân chúng kể lại, nhà thờ này còn sót lại không bị phá vì có ma! Chúng chiếm nhà thờ làm đồn đóng quân. Đêm ngủ nhưng sáng thức dậy lại thấy mình nằm bên ngoài! Người Trung Hoa rất tin dị đoan. Quân lính sợ hãi, tiếng đồn vang đi là ngôi nhà này có hồn người chết canh giữ. Vì thế không ai dám phá, cộng sản thì cộng sản chứ người Hoa sợ hãi và tin những điều này lắm. Nhất là những gì liên quan tới hồn người chết.
Khi cải mộ đem xác thánh nhân từ Trung Hoa về Roma vào năm 1554, xác thánh nhân vẫn còn nguyên. Khi đi ngang qua Goa là vùng đất thánh Phanxicô dừng chân lúc ban đầu, dân chúng nhất định không cho mang xác về Roma, chỉ có một cánh tay mặt của thánh nhân được đưa về nhà thờ Dòng Tên tại Roma vào năm 1615. Xác thánh nhân được lưu giữ tại Vương Cung Thánh Đường Bom Jesus (Chúa Giêsu Nhân Lành) của Dòng Tên tại Goa từ năm 1637.
Năm 1619, Cha Phanxicô Xavier và Cha Inhaxiô đấng sáng lập Dòng Tên được nâng lên hàng chân phước. Sau đó 3 năm, vào năm 1622, ngài được Ðức Giáo Hoàng Piô X phong thánh cùng với Thánh Inhaxiô, Thánh Têrêsa Avila, Thánh Philip Neri và đặt làm quan thầy các công cuộc truyền giáo nước ngoài vào năm 1927.
Ghi Chú:
Dòng Tên: là Dòng Chúa Giêsu do Thánh Inhaxiô sáng lập, ngoài việc giữ 3 lời khấn còn khấn lời khấn thứ tư là vâng lời Đức Giáo Hoàng. Người Việt Nam không gọi Dòng Chúa Giêsu nhưng gọi là Dòng Tên vì kính húy danh thánh Chúa Giêsu. Châm Ngôn của dòng là “Cho vinh danh Thiên Chúa hơn”(Ad Maiorem Dei Gloriam hay viết tắt là AMDG).
Tài liệu tiểu sử Thánh Phanxicô Xaviê tổng hợp trích từ:
1. Hạnh các Thánh của Linh Mục Nguyễn Phước Dòng Phan Sinh trong dĩa Cd Vietcatholic 2003.
2. Lịch Sử Giáo Hội Công Giáo ở Việt Nam của Linh Mục Bùi Đức Sinh, Dòng Đa Minh.
3. Những Trang Nhật Ký của Một Linh Mục- suy niệm viết trên đường đi, của Linh Mục Nguyễn Tầm Thường, Dòng Tên.