(VietCatholicNews 06/10/2006)
BÁO CÁO CỦA UỶ BAN BÁC ÁI XÃ HỘI
Trong Hội Nghị Thường Niên của HĐGM VN tại Huế từ ngày 4-9 đến 9-9-2006
Chúng tôi xin tổng kết hoạt động của Uỷ ban Bác ái Xã hội (UB BAXH) trong thời gian 1 năm, từ 1-9-2005 đến 30-8-2006 và đề nghị đường hướng hoạt động cho năm 2007 theo các lĩnh vực sau đây:
1. TỔNG KẾT HOẠT ĐỘNG
1.1. HOẠT ĐỘNG CỨU TRỢ KHẨN CẤP CÁC NẠN NHÂN THIÊN TAI, NGHÈO KHỔ
1.1.1 Cứu trợ nạn nhân thiên tai trong thời gian qua
UB BAXH đã có nhiều công tác cứu giúp các nạn nhân cơn bão số 7,8 vào tháng 9 và 10 năm 2005 ở Việt Nam, của Đất Chuồi ở Quảng Trị vào tháng 3 năm 2006, bão Chanchu vào tháng 5 năm 2006. Số người được thụ hưởng là 64.329 người trong 8 giáo phận, với số tiền là: 6.532.925.800 VND (tương đương với 410.877,00USD), trong đó đóng góp của cơ quan Caritas Đức là 50.000 Euro, và Secours Catholique – Caritas France là 95.000 Euro. phần còn lại là do người Việt trong nước và nước ngoài đóng góp. Nhờ số tiền này UB BAXH đã cứu trợ khẩn cấp gạo cho 43.064 người trong 3 tháng mất mùa, dựng lại 327 nhà, 6 trường học, sửa 2 nhà thờ, sửa đường dây tải điện, vét 271 giếng bị ngập mặn, rửa muối mặn cho 73,18 ha ruộng, và có các phương tiện sản xuất nhỏ như: vốn, lưới, thuyền 17.340 người.
Nhờ hoạt động này, nhiều ban BAXH của các giáo phận trước đây hầu như không có, nay đã tích cực hơn và giữ mối liên hệ chặt chẽ hơn với UB BAXH ở trung ương.
UB BAXH cũng đã chỉ định 2 nhân viên lo về dự án này: 1 ở miền Bắc, với 10 giáo phận của giáo tỉnh Hà Nội, 1 ở miền Trung cho 6 giáo phận thuộc giáo tỉnh Huế. Các nhân viên này có nhiệm vụ theo dõi tiến trình thực hiện dự án, giám sát và lượng giá.
1.1.2. Hoạt động trực tiếp cho người nghèo
UB BAXH không trực tiếp thực hiện các dự án cho người nghèo như mở các nhà cô nhi, nhà nuôi người tàn tật, dạy nghề, xây dựng lớp học tình thương, hệ thống nước sạch, cung cấp học bổng… Vì đây là các công việc của các ban BAXH giáo phận. Tuy nhiên tại giáo phận Phan Thiết, Đức cha Phaolô Nguyễn Thanh Hoan, Chủ tịch Uỷ ban đã có nhiều hoạt động thiết thực giúp người nghèo như chương trình nuôi heo siêu nạc, nuôi bò sữa, trồng cây thuốc Nam và chữa bệnh bằng thuốc Nam. Ngài cũng nhân mô hình này cho một vài giáo phận khác như Hải Phòng, Vinh.
1.2. HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN
UB BAXH tập trung cho việc đào tạo nhân sự hướng đến phát triển lâu dài để giúp đỡ các thanh thiếu niên, các người di dân, các trẻ em khuyết tật, các thiếu nữ có hoàn cảnh khó khăn qua việc tổ chức những khoá học và các hoạt động sau đây:
1.2.1. Khoá đào tạo về giới tính và kỹ năng sống (do tổ chức Misereor và Ủy Ban Bác ái Xã hội tài trợ)
Để giúp cho các phụ nữ, nhất là phụ nữ trẻ tránh phá thai, bảo vệ sức khoẻ
sinh sản cũng như các bạn thanh niên tránh đời sống hưởng thụ, buông thả theo dục vọng, Uỷ ban đã tổ chức các khoá đào tạo về giới tính và kỹ năng sống cho các giáo dục viên để những người này lại có thể truyền lại (training for trainers) cho người khác.
- Khoá đào tạo về giới tính do các nhà chuyên môn xã hội học và bác sĩ phụ trách, với nội dung chính là cơ thể con người, kinh nguyệt, tác hại phá thai, phương pháp ngừa thai. Khoá học được tổ chức từ 4 ngày trong tháng 5-2006, gồm 65 học viên, tại Trung tâm Văn hoá của Tổng giáo phận TP.HCM.
- Khoá kỹ năng sống do các chuyên viên xã hội phụ trách với nội dung chính là 10 kỹ năng cơ bản cho thanh thiếu niên, kỹ năng truyền thông giáo dục. Khoá được tổ chức từ 4 ngày trong tháng 5-2006, gồm 22 học viên.
- Sau khi được đào tạo, các học viên đến các xứ đạo phụ trách giảng dạy cho các người trẻ khác. Thí dụ một nhóm phụ trách giúp dạy lại cho các bạn di dân ở giáo xứ Khiết Tâm Thủ Đức vào các buổi tối chủ nhật (từ ngày 09-07 đến ngày 05-11-2006 ) cho khoảng 200 di dân.
- 10 thành viên trong nhóm với Bác sĩ Lan Hải đến trình bày về những phương pháp phá thai và tác hại của nó. Ngoài ra còn trình bày những kiến thức về virút HIV, căn bệnh AIDS và số người mắc bệnh hiện nay cho 2.000 bạn trẻ tại Đại Hội Giới trẻ Giáo phận Vĩnh Long, vào ngày 15-8-2006 với các sinh hoạt khác để giúp các bạn trẻ tránh tệ nạn ma tuý.
1.2.2. Khoá đào tạo quản lý và đánh giá dự án (do Misereor tài trợ)
Khóa này do Tiến sĩ Vũ Nhi Công, Đại Học Mở Bán Công TP.HCM giảng dạy, Thầy Trần Đình Trương Phi, Cử Nhân Công Tác Xã Hội trợ giảng. Khoá học được tổ chức từ ngày 03-01 đến ngày 06-01-2006, tại Trung tâm Văn hoá của Tổng giáo phận TP.HCM cho 24 học viên đến từ 11 giáo phận.
1.2.3. Khoá đào tạo kỹ năng giáo dục và chăm sóc trẻ tự kỷ (do tổ chức Caritas Germany tài trợ)
Tự kỷ là một hội chứng còn xa lạ với rất nhiều người Việt Nam, nhưng số trẻ em mắc hội chứng này lên cả vài chục ngàn theo sự ước lượng của các chuyên viên. Chúng tôi đã mời một giảng viên từ Thuỵ Sỹ chuyên về tâm bệnh học và phối hợp với một số bác sĩ chuyên khoa để tổ chức 3 khoá đào tạo kỹ năng cho các giáo viên, bác sĩ, một số nữ tu đang coi sóc các cơ sở khuyết tật, các trường mầm non, mẫu giáo và một số phụ huynh có con em mắc hội chứng này.
Ở TP.HCM chúng tôi tổ chức khoá kỹ năng cơ bản, từ ngày 05 đến 23-6-2006 cho 120 học viên trong 3 tuần, mỗi ngày học 8 tiết và khoá Kỹ năng nâng cao từ ngày 4-7 đến 21-7-2006 cho 150 học viên. Khoá học kéo dài 3 tuần, mỗi ngày 8 tiết.
Ở Thủ đô Hà Nội, khoá kỹ năng cơ bản từ ngày 31-7 đến 12-8-2006 cho 170 học viên, trong đó có 46 nữ tu đến từ 5 giáo phận miền Bắc. Số còn lại là các bác sĩ, giáo viên của một số cơ sở trị bệnh tự kỷ và một số phụ huynh. Điều đáng ghi nhận ở đây là hầu hết học viên không phải là người Kitô giáo, tốt nghiệp đại học, nhiều người có địa vị cao và là đảng viên Cộng sản. Khác với các lớp ở TP.HCM có sự đỡ đầu của Hội Bảo trợ Người Tàn Tật và Trẻ Mồ Côi TP.HCM, ở Hà Nội chúng tôi trực tiếp xin phép Ban Tôn giáo Chính phủ và Ban Tôn giáo TP. Hà Nội để tổ chức lần đầu tiên về hoạt động xã hội Công giáo ngay tại Toà Tổng Giám mục Hà Nội. Điều này gây ngạc nhiên cho nhiều người dân ở đây vì họ vẫn nghĩ Giáo hội Công giáo chỉ lo việc từ thiện là phân phát gạo, tiền để cứu trợ. Khi họ thấy Giáo Hội trực tiếp đứng ra tổ chức một hoạt động bác ái mang tính giáo dục, có tính cách nghiên cứu khoa học, họ rất vui mừng và biết ơn Giáo hội.
1.2.4. Trợ giúp mở khoá đào tạo nghề cho thiếu nữ (do UB BAXH và Việt kiều trợ giúp)
Nhiều thiều nữ nông thôn ở đồng bằng sông Cửu Long rất thiệt thòi vì họ không được học văn hoá, gia đình nghèo khổ, họ dễ bị quyến rũ sang làm gái mãi dâm ở Cambodia hay lấy chồng Đài Loan, Hàn Quốc. Vì thế chúng tôi tổ chức các khoá học nghề cho các cô gái này.
- Chúng tôi đã xin 1 tổ chức Việt Kiều giúp tài trợ một lớp học ở An Giang do dòng Chúa Quan Phòng ở Cần Thơ phụ trách. Lớp có 15-20 học viên học nghề thêu may, kéo dài mỗi khoá 3 tháng với giá trị là 12.000 USD.
- Chúng tôi cũng tài trợ cho một số 10 em ở Cambodia học nghề thêu may do cha Tổng Đại Diện Battangbang chịu trách nhiệm và các chị Tu hội Bác Ái của giáo phận phụ trách. Khoá học kéo dài 1 năm với giá trị dự án là 3.600 USD.
1.2.5. Nghiên cứu xã hội
Để xây dựng một sự phát triển bền vững cho Giáo hội, chúng tôi thấy nên có những cuộc nghiên cứu sâu rộng về các thành phần như linh mục, tu sĩ, chủng sinh, giáo dân, cũng như về nhiều lĩnh vực như: giáo dục, văn hoá, hoạt động bác ái xã hội, di dân, gia đình… UB BAXH có thể giúp HĐGM VN thực hiện công tác nghiên cứu này. Chúng tôi đã nhờ một số nhà khoa học xã hội chuẩn bị việc nghiên cứu bằng cách soạn những câu hỏi trắc nghiệm để gửi đến những đối tượng được mời gọi để tham gia công việc này. Chúng tôi hy vọng sẽ hoàn thành sớm và trình kết quả lên HĐGM VN trước Hội nghị Thường Niên năm 2007 để HĐGM hoạch định những chương trình và dự án lâu dài cho Giáo hội Việt Nam trong giai đoạn 2007-2010.
Nghiên cứu về ma tuý: Chúng tôi vẫn tiếp tục nghiên cứu để trợ giúp các bạn trẻ nghiện ma tuý trong nhà mở tại huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu. Họ sống trong giai đoạn phục hồi bằng việc lao động và sinh hoạt cộng đồng. Hiện có 15 em đang ở tại đây.
Ngoài ra, vào tháng 4-2006, chúng tôi cũng nghiên cứu cấu trúc tâm hồn người Việt về lĩnh vực văn hoá xã hội để giúp đồng bào ý thức về chính bản thân với những nét xấu cần sửa đổi và đức tính cần trau dồi. Bài nghiên cứu này được chia sẻ cho hơn 100 sinh viên tốt nghiệp khoa xã hội học vào tháng 2-2006 trong workshop của họ.
Chúng tôi cũng được Ban Thường vụ HĐGMVN nhờ soạn nội dung cuốn lịch Block Công giáo 2007 và đã hoàn thành. Đây là cuốn lịch đầu tiên mà người Công giáo được phép xuất bản, kể từ 1975 đến nay. Chúng tôi đưa vào trên mỗi tờ lịch, ngoài các nội dung ngày tháng, lễ tiết, vị thánh, ý cầu nguyện, còn có một câu Lời Chúa và phần sống đạo mỗi ngày để giúp người tín hữu biết tu thân, luyện các đức tính, giáo dục tính cộng đồng, tính hợp tác, tổ chức đời sống gia đình, đối thoại liên tôn, giúp đỡ người nghèo khổ. Cuốn lịch này sẽ được các Nhà Xuất Bản Tôn Giáo và Nhà Xuất bản Tổng hợp Tp.HCM thực hiện in ấn và phát hành.
1.2.6. Hoạt động truyền thông xã hội
UB BAXH cũng phối hợp với Văn phòng Thư ký HĐGM Việt Nam chú ý nhiều đến việc truyền thông xã hội để phổ biến những tư tưởng, hành động tốt đẹp cho tín hữu qua các sách báo, băng đĩa. Trong năm qua chúng tôi thực hiện một số sách sau đây:
Để thúc đẩy việc sống Lời Chúa theo chủ đề năm 2006 của HĐGMVN, chúng tôi đã in:
- + 15.000 cuốn Daily Gospel 2006: giúp cho các bạn học tiếng Anh vừa biết Lời Chúa vừa có hành động tốt mỗi ngày qua phần suy niệm.
- + 4.000 cuốn Lời Chúa trong giờ kinh gia đình: Khuyến khích gia đình đọc kinh chung với nhau. Mỗi ngày có một bài Kinh Thánh, một ít dòng suy tư và cầu nguyện.
- + 13.000 cuốn Hiến chế Tín lý Dei Verbum của Công đồng Vatican II để giúp tín hữu sống Lời Chúa.
- + 10.000 cuốn Thông điệp Thiên Chúa là tình yêu của Đức Thánh Cha Benedictus XVI về hoạt động bác ái.
- + 5.000 tập Hành khất Kitô để giúp các bạn trẻ sống tốt đẹp, hào hùng, nghèo khó, liên kết với nhau thay vì sống hưởng thụ.
- + 2.000 cuốn Trẻ em Tự kỷ làm tài liệu cho 3 khoá đào tạo kỹ năng
Không kể rất nhiều tài liệu, băng đĩa cho các khoá học khác…
1.3. HOẠT ĐỘNG CỦNG CỐ UỶ BAN BAXH VÀ CÁC BAN BAXH CỦA GIÁO PHẬN
1.3.1. Đối với Uỷ ban BAXH:
Để các nhân viên của Uỷ ban có nhiều khả năng hơn, chúng tôi đã gửi người theo học khoá Kỹ năng giám sát và lượng giá, do Trung tâm Tư vấn Xã hội, tổ chức từ ngày 15 đến ngày 30 tháng 6 năm 2006, UB BAXH đã cử Thầy Lộc đi học.
Ngoài ra, nhiều nhân viên được khuyên đi học ngoại ngữ (Anh ngữ) để có khả năng giao tiếp rộng rãi hơn.
1.3.2. Đối với Ban BAXH của giáo phận:
Chúng tôi đã chia sẻ những khám phá, những tài liệu từ văn phòng trung ương gửi đến các ban BAXH của giáo phận. Tuy nhiên, do các giáo phận chưa quan tâm mấy đến sinh hoạt xã hội vì đời sống đạo của nhiều linh mục, tu sĩ lẫn giáo dân thường tập trung vào nghi lễ, phụng vụ, kinh nguyện nên hoạt động của ban BAXH giáo phận chưa rõ nét.
Trong 26 giáo phận chỉ có vài giáo phận có hoạt động xã hội tích cực lo cho người nghèo khổ, tàn tật, di dân và tệ nạn xã hội. Hầu hết các giáo phận chưa tổ chức được 1 văn phòng BAXH và người thường trực ở văn phòng. Thường chỉ có 1 linh mục được vị giám mục chỉ định lo vấn đề BAXH, rồi vị này vẫn là cha xứ, có trách nhiệm với xứ đạo. Do đó, tuỳ khả năng, tuỳ lòng nhiệt thành của người này mà hoạt động BAXH của giáo phận đó có tốt đẹp hay không. Hầu hết các vị này lại không được đào tạo về công tác xã hội và phát triển, về tổ chức và quản lý nên không biết phải làm thế nào cho đúng. Khi UB BAXH trung ương mở các khoá huấn luyện về tổ chức, quản lý, công tác xã hội, giáo dục giới trẻ, khuyết tật… những người này thấy các khoá đó không cần thiết nên không gửi người tới học. Hầu hết họ chỉ muốn những gì cụ thể như UB BAXH cung cấp tài chính cho họ xây trường học, mở lớp đào tạo nghề, xây dựng công trình nước sạch, làm cầu đường, cấp phát học bổng cho học sinh nghèo… Nhưng những việc đó vượt ngoài đường hướng và khả năng của Uỷ ban.
Chúng tôi xin trình bày đường hướng hoạt động năm 2007 của Uỷ ban trong phần sau đây.
2. ĐƯỜNG HƯỚNG HOẠT ĐỘNG CỦA UỶ BAN BÁC ÁI XÃ HỘI - CARITAS VIỆT NAM CHO NĂM 2007
Rút kinh nghiệm từ mấy năm qua, chúng tôi tập trung vào 2 hoạt động chính là đào tạo nhân sự cho Giáo Hội Việt Nam (GHVN) về mặt xã hội và nghiên cứu xã hội để tham mưu cho Hội đồng Giám mục Việt Nam (HĐGMVN).
2.1. ĐÀO TẠO NHÂN SỰ
Vì Uỷ Ban Bác ái Xã hội (UBBAXH) ở trung ương cũng như Ban BAXH giáo phận còn thiếu nhiều người chuyên môn về mặt xã hội nên cần gấp rút đào tạo nhân sự.
+ Nhân viên:
Cần được học hỏi về giáo huấn xã hội của Giáo Hội, cách tổ chức và quản lý hoạt động xã hội, cách viết dự án và thực hiện dự án, giám sát và lượng giá dự án.
+ Tác viên xã hội:
- - Đào tạo về giới tính, sức khoẻ sinh sản, bảo vệ sự sống thai nhi chống lại phá thai.
- - Đào tạo kỹ năng sống cho các bạn thanh niên.
- - Đào tạo kỹ năng giáo dục và chăm sóc trẻ tự kỷ, người tàn tật.
- - Đào tạo kỹ năng giúp người nghiện ma tuý, HIV và nghiện rượu.
+ Phương tiện:
Tổ chức các khoá học hỏi, hội thảo tại TP.HCM, Hà Nội, Huế hay một vài giáo phận có yêu cầu như Hải Phòng (ma tuý), Phát Diệm (HIV), Thanh Hoá (di dân)… bằng cách phối hợp với địa phương và các chuyên viên.
2.2. HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU ĐỂ PHÁT TRIỂN
+ Công tác:
Phối hợp với các nhà chuyên môn, Uỷ Ban (UB) tập trung vào một vài nghiên cứu sâu hơn để có thể giúp các giáo phận về một số lĩnh vực xã hội như: gia đình Việt Nam, tình trạng di dân, tệ nạn uống rượu và nghiện rượu, tệ nạn phá thai, tệ nạn nghiện ma tuý. UB cũng sẽ làm một cuộc nghiên cứu xã hội rộng lớn cho GHVN để thu thập các thông tin về mặt xã hội nơi các linh mục, tu sĩ, chủng sinh, giáo dân. Từ đó có thể xây dựng một số dự án đào tạo nhân sự cho GHVN.
+ Phương tiện:
UB sẽ dùng các phương tiện truyền thông xã hội bằng cách soạn các sách, đĩa ghi hình có tiêu đề sau đây:
- - Daily Gospel 2007: in khoảng 20.000 cuốn, có thích nghi các ngày lễ ở GHVN để phổ biến Lời Chúa, giúp tín hữu sống đức tin theo chủ đề của HĐGM 2007.
- - Biên soạn các tập cẩm nang nho nhỏ cho các người di dân (cẩm nang di dân), người nghèo (nghèo), người đau yếu, tật bệnh (sống khoẻ).
- - Hoàn thành cuốn Toát yếu giáo huấn xã hội của Giáo hội Công giáo.
- - Phổ biến các đĩa về cơ thể con người (1-2), phổ biến kế hoạch hoá gia đình theo chu kỳ tự nhiên, Sứ điệp loài hoa, các giáo trình đào tạo cho các Ban BAXH và các tác viên xã hội.
2.3. HOẠT ĐỘNG CỨU TRỢ KHẨN CẤP
UB vẫn dành sẵn quỹ dự phòng thiên tai của HĐGMVN cho các nạn nhân thiên tai. Sau kinh nghiệm cứu trợ nạn nhân bão lụt 2005-2006 vừa qua, UB sẽ tập trung giúp giáo phận địa phương về việc đề phòng thiên tai và các phương cách ổn định đời sống lâu dài sau thiên tai. Các địa phương cần cứu trợ có thể báo trực tiếp về Văn phòng UBBAXH, UB sẽ phối hợp với Ban BAXH giáo phận để cứu giúp kịp thời.
Xin các Ban BAXH Giáo phận hoàn thành sớm các chứng từ, hình ảnh về dự án cứu trợ bão số 7,8 để UB làm việc với các cơ quan tài trợ và kết thúc dự án.
2.4. ĐỀ NGHỊ
Nhiều giáo phận đã lấy tên Caritas đặt cho Ban BAXH giáo phận như Caritas Sài Gòn, Caritas Mỹ Tho…
Vậy tổ chức UBBAXH có nên dùng lại tên Caritas Việt Nam không?
Nếu có Caritas thì tổ chức đó phối hợp như thế nào với UB BAXH ?
Theo quyết định của các đại biểu toàn quốc UBBAXH ngày 26-9-2002 thì: Chủ tịch UBBAXH là Đức cha, còn Giám đốc Caritas Việt Nam là Tổng Thư ký UBBAXH.
Vậy có nên theo như thế không? Nếu như vậy từ nay phải tổ chức phối hợp thế nào cho tốt?
Theo đề nghị của các đại biểu UB BAXH các giáo phận trong dịp Hội Thảo ngày 20 đến ngày 23-7-2004, xin HĐGM VN gửi văn thư đến Ban Tôn Giáo Chính Phủ để đăng ký chính thức lập lại Caritas Việt Nam như một hoạt động bình thường của các tổ chức Công Giáo Tiến Hành. Điều lệ và phương hướng đã được đăng trong cuốn Niên Giám 2005 của Giáo Hội Công Giáo Việt Nam từ trang 446-449. Tổ chức này cần lập lại để hoà nhập vào hoạt động của Caritas Internationalis ở Rôma và mạng lưới Caritas của toàn thế giới.
Theo tổ chức của HĐGM VN trước đây, Tổng Thư ký của UB BAXH được bầu làm Giám Đốc Caritas Việt Nam, các vị Chủ tịch UB BAXH giáo phận đương nhiên là Giám đốc Caritas Giáo phận, thí dụ Caritas Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Xuân Lộc… Còn UB BAXH có tầm hoạt động lớn hơn Caritas vì bao trùm nhiều lãnh vực trong xã hội, thay vì chỉ lo việc bác ái từ thiện. Uỷ ban này gồm có Uỷ Ban Truyền thông xã hội (SIGNIS), Uỷ Ban Công lý và Hoà bình, Uỷ ban Di Dân, Uỷ ban Gia Đình… Đứng đầu mỗi Uỷ ban là các giám mục và UB BAXH trở thành Uỷ ban Giám mục vì có nhiều giám mục tham dự.
KẾT LUẬN:
Khi tổng kết sơ qua các hoạt động chính của UB BAXH trong năm, chúng tôi muốn cảm tạ Chúa và cám ơn các tổ chức, các cá nhân đã giúp đỡ chúng tôi hoàn thành nhiệm vụ. Chúng tôi xin Chúa trả công bội hậu cho tất cả và hy vọng đón nhận được sự hợp tác chặt chẽ hơn trong thời gian tới.
Huế, ngày 06-9-2006
|