SAO PAOLO 03/04/04 - Ba Tây với dân số 178 triệu người thường được coi là quốc gia đông người Công Giáo nhất trên thế giới. Lần đầu tiên trong hơn 500 năm qua, Giáo Hội Công Giáo Ba Tây phải đối phó với ba vấn đề cam go: Thứ nhất chủ nghĩa duy vật; Thứ hai phong trào Tin Mừng của anh em Tin Lành; Thứ ba tinh thần hờ hững với đạo giáo. Trong ba vấn đề nêu trên thì vấn đề thứ ba là nghiêm trọng nhất.

Ðức Giám Mục Odilo Scherer, Chủ Tịch Hội Ðồng Giám Mục Ba Tây tuyên bố rằng: “Ðúng, trong thập niên vừa qua đã có chuyện làm chúng tôi phải quan ngại”

Chuyện quan ngại đó, theo tài liệu của sở Thống Kê của Ba Tây là vấn đề giảm sút dân số người Công Giáo. Năm 1991, 84 % dân số Ba Tây là người Công Giáo. Nhưng một thập niên sau, năm 2000, dân số Công Giáo chỉ còn 74 %. Như vậy mỗi năm số người Công Giáo giảm sút 1%.

Ngoài sự giảm sút ra, cũng có sự căng thẳng về giáo lý trong tâm thức người Công Giáo Ba Tây. Trung Tâm Nghiên Cứu Tôn Giáo và Xã Hội tại thủ đô Rio de Janeiro đưa ra kết quả thăm dò cho thấy chỉ có 1/3 số người Công Giáo cho biết họ còn tuân giữ giáo lý. Trong khi đó 70% người Công Giáo Ba Tây nói họ bất đồng quan điểm với Giáo Hội Công Giáo về vấn đề thuốc ngừa thai. Còn vấn đề ly dị thì 63% cho rằng đó là một chọn lựa thích hợp cho các cặp vợ chồng gặp rắc rối.

Ông Domingos Santos mở tiệp bán hoa ngay trước một nhà thờ ở Sao Paolo nói: “Tôi không thường xuyên đi lễ vì tôi mắc phải làm việc. Ðiều tôi quan tâm là vợ con tôi. Tôi có cầu nguyện là cầu nguyện cho tôi có thêm khách hàng”.

Giáo sư Fernando Altemeyer dậy môn thần học tại viện đại học Công Giáo ở Sao Paolo giải thích: “Giáo Hội Công Giáo không thể cho cái mà người ta muốn. Ai mà muốn có sự hy vọng, hứng khởi, và đôi khi tiền bạc thì họ phải đến các Phong Trào Tin Mừng của Tin Lành để xin”

Người Ba Tây theo Tin Lành tăng từ 9% đến 15% trong vòng 9 năm từ 1991 đến 2000.

Mục sư José Luiz Lopes của Giáo Hội Tin lành Assembly of God ở Ba Tây tuyên bố: “Thế giới ngày nay dân chúng sa vào các tệ trạng ma tuý, ly dị, bạo động, rượu chè. Những người lâm tình trạng này nếu có chạy đến Giáo Hội Công Giáo xin giúp đỡ thì họ sẽ nhận được một mớ giáo điều. Trong khi đó họ chạy đến với chúng tôi, họ sẽ được sự cảm thông của cộng đồng”.

Phong Trào Tin Mừng của Tin Lành có sức lôi cuốn hấp dẫn vì họ tổ chức nhửng buổi cầu nguyện dưới hình thức văn nghệ, diễn kịch như trong rạp hát: chữa bệnh bằng niềm tin, nói lời lạ, và đôi khi còn cầu nguyện cho cá nhân được giầu có. Tất cả những hình thức này đều không có trong các nghi thức phụng vụ của người Công Giáo. Và theo Giáo sư Altermeyer, đó là điều rất hấp dẫn đối với một tôn giáo mới ở đây.

Người Công Giáo ở Ba Tây giữ đạo cũng không được chắc chắn cho lắm. Nhiều người Công Giáo còn dạm thử gia nhập các tôn giáo khác, nhất là tôn giáo Mubanda là một thứ tín ngưỡng đặt căn bản trên việc liên lạc với người đã chết.

Từ năm 1500 đến 1889, Công Giáo được coi là quốc giáo. Sang thế kỷ 20, Công Giáo vẫn còn là một tôn giáo coi như không đối thủ. Nhưng nay Công Giáo Ba Tây đã thấy có vấn đề.

Vào tháng giêng vừa qua, Ðức Giáo Hoàng nhận đơn từ nhiệm một lúc ba vị Hồng Y Ba Tây. Ba vị này theo nguyên tắc phải về hưu vì quá 75 tuổi. Thay vào đó, Ðức Giáo Hoàng bổ nhiệm ba vị Giám Mục trẻ trung, tuổi trong khoảng 50 với nhiều kinh nghiệm mục vụ. Các địa phận lớn tại Ba Tây đều được đặt dưới sự lãnh đạo của các Giám Mục trẻ và kinh nghiệm. Hiện nay Hồng Y Claudio Hummes, 69 tuổi, nói thông thạo 5 ngoại ngữ, được coi là nhân vật lãnh đạo tài ba đang điều khiển Tổng Giáo Phận đông người nhất. Ngài nói:“ Chúng tôi phải áp dụng phương pháp truyền giáo, đến với người nghèo, chúng tôi phải gạt bỏ sự lơ là đối với việc rao giảng Tin Mừng”.