ROME (Zenit.org). Đây là bản dịch bài giải thích của cha giảng Phủ Giáo Hoàng, Cha Raniero Cantalamessa Dòng Capuchine, về các bài đọc từ phụng vụ Chúa Nhật 15 Thường Niên (Năm C).

* * *

Người Samaritanô nhân hậu

Chúa Nhật 15 Mùa Thường Niên

Đệ Nhị Luật 30:10-14; Colossê 1:15-20; Luca 10:25-37

Chúng ta đã giải thích về một số bài Tin Mừng Chúa Nhật dựa theo quyển sách “Chúa Giêsu thành Nadareth” của Đức Giáo Hoàng Biển Đức XVI. Một phần quyển sách đề cập dụ ngôn người Samaritanô nhân hậu. Không thể hiểu dụ ngôn này nếu chúng ta không để ý tới câu hỏi mà Chúa Giêsu có ý trả lời: “Ai là người thân cận của tôi?”

Chúa Giêsu trả lời câu hỏi này của một tiến sĩ luật bằng một dụ ngôn. Trong âm nhạc và văn chương thế giới có một số câu trở thành danh tiếng. Bốn dấu trong một bài ca tiếp liên và mọi người nghe la lên rằng: “Dấu thứ Năm của Beethoven: vận mệnh đang gõ cửa!” Nhiều dụ ngôn của Chúa Giêsu chia sẻ đặc điểm này. “Một người kia từ Giêrusalem xuống Jericô…” và mọi người biết ngay: đó là dụ ngôn người Samaritanô tốt lành!

Trong Dothái Giáo thời đó có sự bàn cãi về ai sẽ được coi như người thân cận của người Israel. Nói chung cần phải hiểu rằng phạm trù “người thân cận” bao gồm tất cả những người đồng quê với mình và những người Dân ngoại bí mật theo Do Thái giáo. Khi chọn những nhân vật (một người Samaritanô đến giúp đỡ một người Do thái!” Chúa Giêsu khẳng định rằng phạm trù người thân cận là phổ quát, không phải riêng rẽ. Chân trời của nó là nhân loại chớ không phải gia đình, giới chủng tộc, hay tôn giáo. Người thù chúng ta cũng là một người thân cận! Được biết những người Do thái trên thật tế “ không có những tương quan tốt với những người Samaritanô” (x. Gioan 4:9).

Dụ ngôn dạy rằng tình yêu người thân cận không những phải phổ quát nhưng cũng cụ thể và tiên - phong thực hiện. Người Samaritanô cư xử thế nào trong dụ ngôn? Nếu người Samaritanô chấp nhận nói với người vô phúc đang nằm đó trong vũng máu, “Anh một linh hồn vô phúc! Sao xảy ra như vậy? Hãy vui lên!” hay một cái gì giống như vậy, rôi tiếp tục con đường của mình, thì tất cả những sự kiện đó không phải là mỉa mai và lăng mạ sao? Ngược lại ông đã làm một cái gì cho kẻ khác: “Ông ta lại gần, lấy dầu lấy rượu đổ lên vết thương cho người ấy và băng bó lại, rồi đặt người ấy trên lưng lừa của mình, đưa về quán trọ mà săn sóc. Hôm sau ông lấy ra hai quan tiền, trao cho người chủ quán và nói: ‘Nhờ bác săn sóc cho người này, có tốn kém thêm bao nhiêu, thì khi trở về, chính tôi sẽ hoàn lại cho bác’.”

Sự mới lạ thật trong dụ ngôn người Samaritanô nhân hậu không phải là Chúa Giêsu đòi hỏi một tình yêu cụ thể, phổ quát. Sự mới lạ ở tại một cái gì khác, Đức Giáo Hoàng Biển Đức XVI viết trong quyển sách của ngài (x Chương 7 sách “Chúa Giêsu thành Nazarét”). Cuối dụ ngôn Chúa Giêsu hỏi người tiến sĩ luật kẻ đã hỏi Người, “Ai trong những người này [thầy Levi, thầy tư tế, người Samaritanô] xem ra cho ông đã là kẻ thân cận của người bị quân cướp tấn công?”

Chúa Giêsu đem đến một sự đảo ngược bất ngờ trong quan niệm truyền thống về kẻ thân cận. Người Samaritanô là kẻ thân cận chớ không phải là người bị thương tích, như chúng ta có lẻ trông đợi. Điều này có nghĩa là chúng ta không phải đợi cho tới khi người thân cận chúng ta xuất hiện trên đường đi của chúng ta, có lẽ cách quá thê thảm. Chúng ta phải sẵn sàng nhận ra họ, gặp họ. Tất cả chúng ta được kêu gọi nên người thân cận! Vấn đề của người tiến sĩ luật bị đảo ngược. Từ một vấn đề trừu tượng và lý thuyết, trở thành một vấn đề cụ thể và sống động. Câu hỏi không phải là :”Ai là người thân cận của tôi?” nhưng “ở đây và bây giờ tôi có thể là người thân cận của ai?”

Trong quyển sách của ngài Đức Giáo Hoàng đề nghị một sự áp dụng đương thời dụ ngôn người Samaritanô nhân hậu. Ngài thấy toàn thể lục địa Phi Châu được biểu trưng trong người bất hạnh bị ăn cướp, bị thương tích, và để nằm chết bên lề đường, và ngài thấy trong chúng ta, những thành phần của những xứ giàu có bắc bán cầu, hai người đi ngang qua, nếu không phải chính xác là những tay cướp.

Tôi muốn đề nghị một sự áp dụng khác có thể về dụ ngôn. Tôi xác tín rằng nếu Chúa Giêsu đến với dân Israel hôm nay và một người tiến sĩ luật lại hỏi Người, “Ai là người thân cận của tôi?” Người sẽ thay đổi một chút bài dụ ngôn và thay vì người Samaritanô Người sẽ đặt một người Palestinian! Nếu một người Palestinian hỏi Người cũng một câu hỏi, thì trong chỗ người Samaritanô chúng ta sẽ gặp một người Do thái!

Nhưng điều quá dễ dàng là hạn chế sự bàn cãi cho châu Phi và Trung Đông. Nếu có ai trong chúng ta hỏi Chúa Giêsu câu hỏi “Ai là người thân cận của con?” thì Người sẽ trả lời sao? Chắc chắn Người sẽ nhắc chúng ta rằng người thân cận chúng ta không những là người đồng quê với chúng ta, nhưng cũng là những kẻ ngoài cộng đồng chúng ta, không những là những người Kitô hữu mà còn những người Hồi Giáo, không những là những người Công Giáo mà cũng là những người Tin Lành. Nhưng Người sẽ nói thêm liền là điều này không phải là quan trọng nhất. Điều quan trọng nhất không phải biết ai là người thân cận của tôi nhưng là thấy ở đây và bây giờ tôi có thể là người thận của những ai, tôi có thể làm người Samaritanô nhân hậu cho ai.

Linh Mục Raniero Cantalamessa