ROME, (theo International Herald Tribune/May 13&22, 2005) Giáo hội Công giáo và chính quyền Trung quốc đang nổ lực cho việc tái thiết lập quan hệ ngoại giao. Qua một loạt những cuộc gặp gở từ đầu năm 2004 đã cho thấy hai bên càng ngày càng muốn vượt qua những khác biệt để bình thường hoá quan hệ ngoại giao. Cuối năm 2004 Đức cố Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã tiếp kiến cách âm thầm một phái đoàn gần như chính thức của chính quyền Trung quốc. Quan hê ngoại giao giữa Toà Thánh Vatican và Trung quốc đã bị cắt đứt từ năm 1951.
Trung quốc tỏ ý muốn chấp nhận việc Vatican bổ nhiệm các Giám mục. Trong khi đó Toà thánh có ý muốn chấm dứt quan hê ngoại giao với Đài loan, quốc gia mà Bắc Kinh luôn xem như một tỉnh ly khai của Trung quốc. Chính quyền Trung quốc vẫn xem quan hệ ngoại giao của Toà thánh với đảo quốc Đài loan là ngăn trở lớn nhất cho quan hệ giữa Trung quốc và Toà thánh
Tại Trung quốc hiện nay Giáo hội “ái quốc” được nhà nước thừa nhận có chừng bốn triệu tín hữu Công giáo, và các linh mục trong giáo hội này tuyên thệ trung thành với nhà nước hơn là với Toà thánh. Ngoài ra còn có hàng triệu tín hữu Công giáo khác thuộc Giáo hội “hầm trú” trung thành với Toà thánh và thường xuyên bị nhà nước bắt bớ ngăn cấm.
Đức Hồng y Jean-Louis Tauran, nguyên trưởng văn phòng đặc trách các quan hệ ngoại giao của Toà thánh, tuyên bố với báo chí ở Roma rằng: “Nếu họ cho chúng tôi cơ hội, chúng tôi sẵn sàng tiến hành ngay ngày mai” việc bình thường hoá quan hệ với Trung quốc. Phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Trung quốc ông Kong Quan nói: “Trung quốc thực lòng muốn thiết lập quan hệ với Vatican”. Ông cũng mong muốn là dưới triều đại của Đức Giáo hoàng Biển Đức XVI, Vatican sẽ: “tạo nên những cơ hội thuận lơị cho việc bình thường hoá quan hệ ngoại giao”
Tuy nhiên cho tới nay những viên chức ngoại giao hàng đầu của hai bên vẫn chưa có các cuộc cuộc gặp gở chính thức. Những trao đổi giữa hai bên còn nhờ qua cộng đồng San’Egidio, một cơ quan cứu trợ Công giáo quốc tế, và các viên chức trong cơ quan nghiên cứu chính sách và trường đảng Cộng sản Trung quốc. Hôm thứ Năm vừa qua Đức thánh cha Biển Đức trong cuộc tiếp xúc với các nhà ngoại giao đã công bố rằng Ngài rất quan tâm đến các nước không còn quan hệ ngoại giao với Toà thánh nữa (rỏ ràng Ngài muốn ám chỉ Trung quốc, Việt Nam!). Ngài nói tiếp: “Tôi muốn gữi lời chào đến các chính quyền của những nước này, và biểu lộ ước muốn họ có đại diện tại Toà thánh sớm hết sức có thể”. Đức Hồng y Pio Laghi, một đặc sứ thường xuyên của Đức thánh cha, trong bài phỏng vấn dành cho báo Corriere Della Sera cho biết “Chắc chắn Trung quốc là ưu tiên” trong triều đại Giáo hoàng này, và Đức Thánh cha đã suy nghĩ về một chuyến đi Bắc kinh.
Theo ông Marazitti, phát ngôn viên của cộng đồng San’Egidio, chính quyền Trung quốc hầu như chấp nhận quyền bổ nhiệm giám mục của Toà thánh: “Dĩ nhiên họ (các giám mục) được chỉ định bởi chính quyền Trung quốc, nhưng sau khi Vatican nói phải chỉ định ai”. Một hệ thống tương tự cũng được áp dụng tại Việt Nam, và hệ thống đó cũng đã kiểm soát chặt chẽ các hoạt động tôn giáo. Có lúc xảy ra những căng thẳng giữa Vatican và nhà nước Cộng sản Việt Nam vì nhà nước ngăn cản không chấp thuận những vị được Toà thánh bổ nhiệm.
Trung quốc tỏ ý muốn chấp nhận việc Vatican bổ nhiệm các Giám mục. Trong khi đó Toà thánh có ý muốn chấm dứt quan hê ngoại giao với Đài loan, quốc gia mà Bắc Kinh luôn xem như một tỉnh ly khai của Trung quốc. Chính quyền Trung quốc vẫn xem quan hệ ngoại giao của Toà thánh với đảo quốc Đài loan là ngăn trở lớn nhất cho quan hệ giữa Trung quốc và Toà thánh
Tại Trung quốc hiện nay Giáo hội “ái quốc” được nhà nước thừa nhận có chừng bốn triệu tín hữu Công giáo, và các linh mục trong giáo hội này tuyên thệ trung thành với nhà nước hơn là với Toà thánh. Ngoài ra còn có hàng triệu tín hữu Công giáo khác thuộc Giáo hội “hầm trú” trung thành với Toà thánh và thường xuyên bị nhà nước bắt bớ ngăn cấm.
Đức Hồng y Jean-Louis Tauran, nguyên trưởng văn phòng đặc trách các quan hệ ngoại giao của Toà thánh, tuyên bố với báo chí ở Roma rằng: “Nếu họ cho chúng tôi cơ hội, chúng tôi sẵn sàng tiến hành ngay ngày mai” việc bình thường hoá quan hệ với Trung quốc. Phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Trung quốc ông Kong Quan nói: “Trung quốc thực lòng muốn thiết lập quan hệ với Vatican”. Ông cũng mong muốn là dưới triều đại của Đức Giáo hoàng Biển Đức XVI, Vatican sẽ: “tạo nên những cơ hội thuận lơị cho việc bình thường hoá quan hệ ngoại giao”
Tuy nhiên cho tới nay những viên chức ngoại giao hàng đầu của hai bên vẫn chưa có các cuộc cuộc gặp gở chính thức. Những trao đổi giữa hai bên còn nhờ qua cộng đồng San’Egidio, một cơ quan cứu trợ Công giáo quốc tế, và các viên chức trong cơ quan nghiên cứu chính sách và trường đảng Cộng sản Trung quốc. Hôm thứ Năm vừa qua Đức thánh cha Biển Đức trong cuộc tiếp xúc với các nhà ngoại giao đã công bố rằng Ngài rất quan tâm đến các nước không còn quan hệ ngoại giao với Toà thánh nữa (rỏ ràng Ngài muốn ám chỉ Trung quốc, Việt Nam!). Ngài nói tiếp: “Tôi muốn gữi lời chào đến các chính quyền của những nước này, và biểu lộ ước muốn họ có đại diện tại Toà thánh sớm hết sức có thể”. Đức Hồng y Pio Laghi, một đặc sứ thường xuyên của Đức thánh cha, trong bài phỏng vấn dành cho báo Corriere Della Sera cho biết “Chắc chắn Trung quốc là ưu tiên” trong triều đại Giáo hoàng này, và Đức Thánh cha đã suy nghĩ về một chuyến đi Bắc kinh.
Theo ông Marazitti, phát ngôn viên của cộng đồng San’Egidio, chính quyền Trung quốc hầu như chấp nhận quyền bổ nhiệm giám mục của Toà thánh: “Dĩ nhiên họ (các giám mục) được chỉ định bởi chính quyền Trung quốc, nhưng sau khi Vatican nói phải chỉ định ai”. Một hệ thống tương tự cũng được áp dụng tại Việt Nam, và hệ thống đó cũng đã kiểm soát chặt chẽ các hoạt động tôn giáo. Có lúc xảy ra những căng thẳng giữa Vatican và nhà nước Cộng sản Việt Nam vì nhà nước ngăn cản không chấp thuận những vị được Toà thánh bổ nhiệm.