(tiếp theo)

35. Nhà đạo diễn đã chiếu "những cảnh hồi tưởng" hầu liên kết Cuộc Khổ Nạn cho các khía cạnh khác trong cuộc đời Đức Giêsu. Cảnh hồi tưởng đầu tiên chiếu cảnh Đức Giêsu là một thợ mộc, sống chung với Mẹ Người. Nhà đạo diễn tạo nên cảnh này nhằm mục đích gì?

Ngoài việc làm nguôi bớt đi sự căng thẳng, nó cho thấy nhân tính của Đức Maria và thần tính của Đức Giêsu, được minh họa trong lời phê bình của Đức Mẹ rằng cái bàn cao chẳng bao giờ thực dụng cả!

Cảnh sâu sắc đến tình thương tương giao giữa Đức Giêsu và Đức Maria giúp ta suy tư đến sự kiện tuyệt vời là, Đức Giêsu có lẽ đã sống nơi nhà của Mẹ Người trong 30 năm. Mặc dầu là một con người mang thần tính, Người rất là tự nhiên sống theo con người.. Người đã ăn uống (như con người) và đã làm một người thợ mộc. Ngài cũng có hàng xóm láng giềng, và bè bạn là những người Ngài đã có sự qua lại như bao người khác. Ngài đã cười nói và không chút nghi ngờ gì là Người đã đùa giỡn như khi thấy cảnh hai Mẹ Con tạt nước lẫn nhau. Nhìn xem tác động tự nhiên của người Mẹ với Đức Giêsu cũng cho thấy nỗi đau sâu thẳm mà Đức Maria trải qua khi chứng kiến Cuộc Khổ Nạn con mình.

36. Khi trở lại khung cảnh hiện tại, tức là lúc người Roma bắt đầu hành hạ ngược đãi, chúng ta thấy Đức Maria đã nói một cách cương quyết rằng "Lạy Chúa, thế là đã bắt đầu. Đúng là như vậy". Như thế thực sự Đức Maria có biết những gì sẽ xảy đến cho Con của Ngài không?

Là một thiếu nữ Do Thái sùng đạo và là một trinh nữ, Đấng đã được thiên sứ Gabriel hiện đến. Đức Maria đã hiểu rõ lời của các ngôn sứ về Đấng Messia. Mặc dầu cả môn đệ của Đức Giêsu lẫn người Do Thái bình thường đều không nghĩ là Đấng Messia phải chịu đau khổ để tới vinh quang, kiến thức của Đức Maria về sự đau khổ của Đức Giêsu hầu như đã đến qua sự suy tư đến lời tiên tri duy nhất mà Bà và ông Giuse đã nhận khi dâng Con vào Đền Thờ lần đầu tiên. Tiên tri Simeon đã nói với Bà "một lưỡi gươm sẽ đâm thâu tâm hồn bà" (Luca 2:35). Đây rõ ràng là một sự tiên đoán đến sự đau đớn mà Bà sẽ trải qua vì công việc cứu thế của Con Bà.

37. Tại sao Cha của Đức Giêsu là ông Giuse không thấy ở trong phim?

Có thể nếu nhà đạo diễn chọn cảnh hồi tưởng nào khác về cuộc đời thơ ấu của Đức Giêsu, chúng ta có thể có cái nhìn thoáng qua về ông Giuse. Nhưng sự thật là chúng ta không nghe nhiều về ông Giuse trong Kinh Thánh sau khi Đức Giêsu được tìm thấy trong đền thờ vào lúc 12 tuổi. Hầu hết các học giả tin rằng ông Giuse đã tạ thế vào thời gian Đức Giêsu bắt đầu cuộc đời mục vụ, mà xem ra có vẻ đúng khi Đức Giêsu giao phó sự chăm sóc Mẹ của người cho vị tông đồ Gioan.

38. Tại sao phu nhân của Philatô là bà Claudia được miêu tả cho thấy là người rất quan tâm đến số phận của Đức Giêsu?

Có lẽ có 2 lý do: Thứ nhất là sự suy đoán một cách đáng tin đến Bà là một người tín hữu Kitô "thầm lặng". Dĩ nhiên quan Philatô đã biết được điều này nhưng có lẽ cũng có một vài người biết. Thứ hai là bà tỏ ra thương hại ( hay ít ra có một sự khôn ngoan tối thiểu) đến nghi vấn là Đức Kitô có nên đóng đinh trên thập giá hay không. Trong Kinh Thánh Bà đã cảnh giác chồng bà "Ông đừng nhúng tay vào vụ xử người công chính này, vì hôm nay, tôi chiêm bao thấy mình phải khổ nhiều vì ông ấy."(Matthêu 27:19)

39. Khi Đức Giêsu bị điệu ra trước Caiapha và Hội Đồng các kỳ mục, lời tố cáo cuối cùng lên án Người là "lộng ngôn". Vậy lộng ngôn là gì?

Theo Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, lộng ngôn là "vi phạm trực tiếp điều răn thứ hai. Là xúc phạm đến Thiên Chúa trong lòng hay ngoài miệng bằng những lời hận thù, than trách, thánh thức; là nói xấu Thiên Chúa, bất kính trong lời nói, và lam dụng Danh Thánh Thiên Chúa" (Sách Giáo Lý câu 2148). Luật cấm nói lộng ngôn cũng cấm nói phạm đến Hội Thánh Chúa Kitô, các Thánh và những sự thánh. Lộng ngôn là một tội trọng.

40. Có phải hình phạt cho tội lộng ngôn thực sự là án chết chăng? Điều này xem ra khắc khe khủng khiếp quá.

Hình phạt nói phạm đến danh Thiên Chúa đã được viết trong sách Kinh Thánh Lêvi: "sẽ bị xử tử: toàn thể cộng đồng sẽ ném đá nó" (x sách Lêvi 24:16). Luật này đã được viết dưới thời ông Maisen, khi một số người Do Thái thờ ngẫu tượng con bò vàng thay vì thờ phượng Thiên Chúa thật, là Đấng đã giải thoát họ khỏi ách nô lệ Ai Cập một cách lạ lùng.

Bởi vì sự chiếm đóng của Roma, chính quyền Do Thái đã không cho phép thi hành án xử tử. Đây là lý do tại sao Đức Giêsu được điệu đến quan Tổng Trấn Roma là Phongxiô Philatô. (Điều đáng chú ý ở đây là Caiapha vẫn khăng khăng để án đóng đính trên thập giá được chấp thuận thay vì phải ném đá. Điều này nói lên thượng tế Caiapha không còn thiết tha gì để thấy Đức Giêsu bị xử theo luật lệ vì ông muốn tìm mọi cách để tiêu diệt Người).

41. Một trong những điều mà con người chống lại điều Đức Giêsu nói Người là "Bánh Trường Sinh" và Người vẫn thường nói đến việc ăn Thịt Người và uống Máu Người. Điều này nói ở đâu trong Kinh Thánh?

Phần này là diễn từ của Đức Giêsu trong hội đường được sách phúc âm Gioan trình thuật trong chương 6, khi Đức Giêsu nói "Tôi là bánh trường sinh" (Gioan 6:48) và Người nói "nếu các ông không ăn thịt và uống máu Con Người, các ông không có sự sống nơi mình". (Gioan 6:53). Phản ứng cho câu nói này, nhiều môn đệ Đức Giêsu đã rút lui không theo Người (môn đệ ở đây không phải là nhóm Mười Hai môn đệ). Điều đáng chú ý là Đức Giêsu đã cho phép họ rút lui. Thật vậy Người đã không nói để kêu họ lại "Ê! Khoan đã. Tôi không có ý nói theo nghĩa đen. Tôi muốn nói theo nghĩa bóng". Thế nhưng Người đã để cho họ đi bởi vì thực sự Người hàm ý những gì Người đã nói.

Giáo Hội Công Giáo, Chính Thống Giáo và một số trong giáo hội Tin Lành chấp nhận những điều Đức Giêsu nói theo nghĩa đen, nghĩa là Người sẽ ban chính thân Người như lương thực thần linh cho những người đi theo Người. Tuy nhiên lương thực này sẽ ban cho chúng ta trong hình thức bánh và rượu. Đức Giêsu đã tuyên bố lời giảng dạy giống như vậy trong đêm trước khi Người bị phản bội, tức là vào ngày Thứ Năm Tuần Thánh trong bữa Tiệc Ly, "Đức Giê-su cầm lấy bánh, dâng lời chúc tụng, rồi bẻ ra, trao cho các ông và nói: 'Anh em hãy cầm lấy, đây là mình Thầy.' Và Người cầm chén rượu, dâng lời tạ ơn, rồi trao cho các ông, và tất cả đều uống chén này. Người bảo các ông: 'Đây là máu Thầy, máu Giao Ước, đổ ra vì muôn người '". (Maccô 14:22-24).

Thoạt nghe lần đầu, lời giảng này xem ra kỳ quặc ("Nếu không ăn thịt Con Người"). Tuy nhiên sẽ làm rỡ nghĩa hơn khi chúng ta hiểu đến bối cảnh. Bạn có thể nhớ lại là Lễ Vượt Qua (trong Cựu Ước) được cử hành trong thời gian đã xảy ra mười tai ương, Thiên Chúa đã sai Thần Tru Diệt "đi qua" mỗi nhà người Do Thái nếu họ bôi máu con chiên trên cửa. Tuy nhiên điều thường không được biết đến là những gia đình giết con chiên và bôi máu lên cửa, họ cũng phải ăn thịt chiên ngay đêm đó. Để hoàn tất lễ Vượt Qua họ phải ăn thịt con chiên đã mang đi giết. Đức Giêsu là Con Chiên thiện hão. Để chia sẻ trọn vẹn sự hy sinh của Người trên thập giá, Người Kitô hữu được kêu gọi nuôi dưỡng bằng Chiên Thiên Chúa, Người là Bánh Trường Sinh.

42. Trong lúc chế nhạo Người, hai người thủ lãnh Do Thái bênh vực cho Đức Giêsu. Họ là ai vậy?

Mặc dầu không được nhận diện trong phim, hai người đó có lẽ là ông Nicôđêmô và ông Giôxếp người Arimathê. Cả hai người này đã được các phúc âm trình thuật là những người thân thiện với Đức Giêsu và là những môn đệ theo Người một cách kín đáo, vì sợ những người bạn trong nhóm Pharisêu. Nicôđêmô thực sự đã đến với Đức Giêsu trong ban đêm để đàm đạo với Người (Gioan 3). Chúng ta thấy một người đàn ông khác đó là ông Giôxếp người Arimathê, người môn đệ theo Đức Giêsu đã hạ thi hài người xuống, đã dành phần mộ trống của ông để chôn cất Đức Giêsu.

43. Đức Giêsu có thật sự phạm tội lộng ngôn không?

Đức Giêsu đã trả lời các thượng tế và các kinh sư bằng cách hỏi họ hãy phán đóan Người trong cuộc đời giảng dạy công khai. Nhưng khi các thượng tế hỏi người "Ông có phải là Đấng Kitô Con của Đấng đáng chúc tụng không". Người đã trả lời "Phải, chính thế. Rồi các ông sẽ thấy Con Người ngự bên hữu Đấng Toàn Năng và ngự giá mây trời mà đến."(Maccô 14:62). Vị thượng tế quy vào những lời này, xé áo mình ra và tuyên bố là Người phạm thượng. Tuy nhiên, phạm thượng chỉ đúng nếu Đức Giêsu nói dối. Thật thế, Thiên Chúa Nhập Thể đang đứng ngay trước họ, như chính con người Chân Thật đang đước trước tổng trấn Philatô, và họ đã không nhận ra Người.

44. Con người thời nay thường lấy danh Thiên Chúa một cách vô cớ. Đây có phải là phạm thượng không?

Không đúng như vậy; ít là không đúng trong hầu hết các trường hợp. Mặc dầu lấy danh Thiên Chúa một cách vô cớ không phải là phạm thượng, thế nhưng nói một cách nghiêm ngặt thì điều răn thứ hai cấm chúng ta lạm dụng danh Thiên Chúa (Giáo Lý Công Giáo câu 2146). Tuy nhiên ngày nay trong một nền văn hóa mỏi mệt rã rời của chúng ta đã cho rằng không có gì cả, chúng ta có thể chắc chắn rằng Thiên Chúa đã nghiêm nghị khi Ngài đưa ra giới răn này.

45. Theo Kinh Thánh, ông Phêrô chối Chúa trong lúc ông đang đứng sưởi, xem ra là một nơi khá yên tĩnh. Tại sao cảnh diễn ra trong phim rất khác biệt?

Đây là một trường hợp thêm thắt của nhà đạo diễn làm tăng thêm sự xúc động đến kịch tính tỏ lộ ra nơi ông Phêrô, Ngài là vị thủ lãnh các môn đề và là vị lãnh đạo tương lai của Giáo Hội.

46. Tại sao nhà đạo diễn đã chọn để ông Phêrô quỳ dưới chân Đức Maria và khóc than "Thưa Mẹ, tôi đã chối từ Người!".

Mục đích ở đây có lẽ miêu tả đến giáo huấn Công Giáo rằng thật là thỏa đáng để kêu cầu Mẹ Đức Giêsu khi chúng ta xúc phạm đến Thiên Chúa. Trong suốt triều đại của các Vua Do Thái và Judah, hoàng thái hậu (mẹ vua) đã đóng một vai trò có thê lực và ảnh hưởng. Thỉnh cầu đến hoàng thái hậu là điều hợp lý cao độ, vì tâm hồn của bà và nhà vua rất gần gũi.

47. Có một cảnh trong phim khi Đức Maria vào một căn phòng và thấy Đức Giêsu bị xích treo vào trần nhà của hầm đá bên dưới. Ý nghĩa quan trọng hơn trong cảnh này là gì?

Con người có thể tưởng tượng rằng nhà đạo diễn muốn đưa ra trong hình ảnh này đến sự liên kết ngoại tại giữa Đức Giêsu và Mẹ của Người. Đức Giêsu, Đấng Messia và Đấng hoàn thành lời ngôn sứ cổ xưa (trong Cựu Ước) và Đức Maria là Người đã từ bỏ chính mình Ngài cho ý định của Thiên Chúa từ khi Đức Giêsu sinh ra cho tới lúc chết, đó là sự kết nối vĩnh cữu.

48. Có thể quảng diễn suy ra rằng Đức Maria là một người tham gia chủ động trong cuộc Thương Khó của Đức Giêsu không?

Hoàn toàn không. Theo Kinh Thánh thì Đức Maria đã hiện diện trong một số phép lạ Đức Giêsu đã làm, và thực tế đã giúp giới thiệu đến sứ vụ công khai của Đức Giêsu khi thấy thiếu rượu trong tiệc cưới tại Cana, Đức Maria đã xin Người cung cấp rượu. (Gioan 2). Theo truyền thống, Đức Maria đã gặp Đức Giêsu trên con đường lên đồi Golgotha (nơi Người chịu đóng đính) và Kinh Thánh đã nói đến Đức Maria cùng với Bà Mary Magdalena và ông Thánh Gioan đứng dưới cây thập tự.

(còn tiếp)