Theo tin Tòa Thánh, tại Buổi Yết Kiến Chung ở Quảng trường Thánh Phêrô, Thứ Tư, ngày 4 tháng 11 năm 2026, Đức Leo XIV đã có bài giáo lý sau đây:
Giáo lý. Các văn kiện của Công đồng Vatican II. IV. Hiến chế Gaudium et Spes (Vui mừng và Hy vọng). 8. Đức tin và đời sống xã hội, chính trị, kinh tế (GS, 63–76)
Anh chị em thân mến, chúc một buổi sáng tốt lành và chào mừng anh chị em!
Chiều kích xã hội không chỉ là một phần thiết yếu của bản tính con người, mà còn là một phần không thể tách rời trong đức tin của chúng ta vào Chúa Giêsu Kitô; đó là di sản quý giá mà chúng ta đón nhận từ mầu nhiệm Con Thiên Chúa nhập thể. Hiến chế Gaudium et Spes (GS) nhắc lại điều này trong các chương III và IV của Phần II, dành cho đời sống kinh tế - xã hội và đời sống cộng đồng chính trị. Trong những lĩnh vực này, đức tin Kitô giáo cũng mang đến các tiêu chuẩn để phân định.
Trước hết, các Nghị phụ Công đồng nhấn mạnh đến mối đe dọa đối với hòa bình thế giới, nảy sinh từ những bất cân bằng gắn liền với một kiểu phát triển kinh tế thiếu công bằng và không tôn trọng sáng thế (x. GS, 63). Đây là một tầm nhìn xa trông rộng; một tầm nhìn đã được phát sinh vào cuối thế kỷ trước, và ngày nay, chúng ta càng thấy rõ điều đó hơn nữa. Văn kiện cảnh báo rằng, để điều chỉnh tiến trình này, chỉ riêng tiến bộ kỹ thuật thôi là chưa đủ: “cần phải thực hiện nhiều cải cách trong lĩnh vực kinh tế - xã hội, đồng thời đòi hỏi mọi người phải thay đổi tư duy và thái độ” (sđd).
Do đó, Gaudium et Spes tóm lược tầm nhìn Kitô giáo về phát triển kinh tế: sự phát triển này phải luôn phục vụ con người và nằm dưới sự kiểm soát của con người (x. GS, 64–65). Khái niệm “phát triển toàn diện” đã xuất hiện rõ nét tại đây – một khái niệm mà sau này Thánh Phaolô VI đã đặt làm trọng tâm trong Thông điệp Populorum Progressio (1967) của ngài. Hơn bao giờ hết, những lời kêu gọi cam kết xóa bỏ sự phân biệt đối xử đối với các nhóm xã hội dễ bị tổn thương nhất và người di cư vẫn còn nguyên giá trị (x. GS, 66).
Trọng tâm của nền kinh tế chính là lao động. Thông qua lao động, con người phát triển bản thân, chu cấp cho nhu cầu gia đình, thể hiện tài năng của mình, tham gia vào đời sống xã hội và xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn bằng cách cộng tác vào công trình sáng tạo của Thiên Chúa. Công việc không bao giờ được phép bị biến tướng theo cách gây tổn hại cho con người, lợi ích chung hay sáng thế. Thách thức thực sự nằm ở việc tạo cơ hội cho mọi người phát huy tối đa năng lực của bản thân: tình trạng thất nghiệp, bóc lột và các điều kiện làm việc gây nguy hại đến sức khỏe cũng như tính mạng con người là những điều không thể chấp nhận được (xem GS, 67). Người lao động có quyền và nghĩa vụ tham gia vào các quyết định ảnh hưởng đến công việc của mình — chẳng hạn thông qua các công đoàn — cũng như giải quyết xung đột bằng đối thoại và các hành động phi bạo lực (xem GS, 68).
Trong bối cảnh này, Công đồng nhắc lại một trong những nguyên tắc nền tảng của giáo huấn xã hội, đó là nguyên tắc “đích đến phổ quát của các của cải trần thế” (xem GS, 69). Khi áp dụng nguyên tắc này vào lĩnh vực tài chính, văn kiện khẳng định rằng: “những ai đưa ra quyết định liên quan đến các khoản đầu tư và hoạch định kinh tế — dù là cá nhân hay các cơ quan công quyền — đều có nghĩa vụ nghiêm túc phải đảm bảo rằng: một mặt, các nhu cầu thiết yếu cho một cuộc sống xứng đáng của mỗi cá nhân và toàn thể cộng đồng được đáp ứng; mặt khác, phải tính đến tương lai, đồng thời thiết lập sự cân bằng hợp lý giữa nhu cầu tiêu dùng hiện tại (của cá nhân lẫn tập thể) và yêu cầu đầu tư cho các thế hệ mai sau” (GS, 70).
Tiếp đó, hiến chế Gaudium et Spes (Vui mừng và Hy vọng) bàn về cộng đồng chính trị, ghi nhận một số tiến bộ tích cực trong thời đại ngày nay; đáng chú ý nhất là việc “ý thức sâu sắc hơn về phẩm giá con người đã thúc đẩy nhiều nơi trên thế giới nỗ lực xây dựng một trật tự chính trị - pháp lý, nhằm bảo vệ tốt hơn các quyền cá nhân trong đời sống công cộng” (GS, 73).
Cộng đồng chính trị tồn tại vì lợi ích chung — vốn được hiểu là “tổng thể các điều kiện của đời sống xã hội, cho phép các cá nhân, gia đình và các tổ chức đạt được sự hoàn thiện của chính mình một cách đầy đủ và thuận lợi hơn” (GS, 74). Việc thực thi thẩm quyền chính trị phải luôn hướng tới lợi ích chung; dù cơ cấu và cách thức vận hành có thể khác biệt tùy theo hoàn cảnh địa phương và lịch sử, nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn phải luôn là lợi ích của toàn thể gia đình nhân loại (xem cùng tài liệu).
Hiến chế Gaudium et Spes (Vui mừng và Hy vọng) khẳng định lại rằng: “Giáo hội và cộng đồng chính trị, trong lĩnh vực riêng của mình, đều tự trị và độc lập với nhau. Tuy nhiên, cả hai, dù dưới những danh nghĩa khác nhau, đều cùng phục vụ ơn gọi bản thân và xã hội của chính con người. Càng thúc đẩy sự hợp tác lành mạnh giữa đôi bên — với sự cân nhắc thấu đáo về hoàn cảnh thời gian và không gian — thì việc phục vụ vì lợi ích chung của tất cả mọi người càng trở nên hữu hiệu hơn” (GS, 76).
Các bạn thân mến, việc tham gia vào đời sống kinh tế và chính trị theo những tiêu chuẩn này chính là một cách xây dựng hòa bình. Như Đức Thánh Cha Phanxicô đã nhắc nhở: “Chiến tranh là sự thất bại của chính trị và của nhân loại, là một sự đầu hàng đáng xấu hổ, một thất bại cay đắng trước các thế lực sự dữ” (Thông điệp Fratelli tutti, 261). Ngược lại, một nền chính trị biết chăm sóc những vết thương của các dân tộc và của những ai đang phải chịu đựng sự bất công mang lại cơ sở cho niềm hy vọng về tương lai của nhân loại.
Vì lý do đó, tôi khuyến khích người trẻ hãy noi gương những người nam và người nữ đã làm chứng một cách trung tín trong các lĩnh vực này. Đồng thời, tôi nhắc lại lời kêu gọi các cộng đoàn Kitô hữu khơi dậy việc đào tạo về giáo huấn xã hội của Giáo hội.