ĐẠI LỄ CÁC THÁNH TỬ ĐẠO VIỆT NAM TẠI GIÁO XỨ VIỆT NAM PARIS
Paris, ngày 17.11.2013, khoảng 1.500 giáo hữu Việt Nam Vùng Paris đã tụ họp nhau tại Giáo Xứ để mừng Đại Lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam. Đại Lễ các Thánh Tử Đạo hôm nay nhắc lại hai kỷ niệm quan trọng cho Giáo Xứ và cho Vùng Paris.
Kỷ niệm thứ nhất cách đây 30 năm. Lịch sử Giáo Xứ Việt Nam ghi nhận ngày 14-12-82, Hội Mục Vụ Vùng Paris lần đầu tiên được tổ chức, với sự hiện diện của Cha Nguyễn Văn Hiệu (Ermont), Cha Lê Văn Vĩnh (Essonne), Cha Nguyễn Chí Thiết (Versailles) và Ban Giám đốc Giáo Xứ Paris, do Cha Mai Đức Vinh dẫn đầu. Năm quyết định đã được thỏa thuận : 1- Sẽ họp nhau cứ hai tháng một lần. 2- Tổ chức Hành hương Lourdes chung cho Vùng Paris vào dịp Hành hương toàn quốc. 3- Sẽ tổ chức chung lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam (lần tới vào ngày 04-09-83). 4- Phát hành một tờ báo mục vụ cho Vùng Paris (Cha Thiết nghiên cứu) và 5- Lần họp đến dự trù ngày 22-02-83 tại St. Germain-en-Laye. Và Chúa Nhật 18-09-83, lần đầu tiên, Đại lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam chung cho toàn Vùng Paris đã được chính thức tổ chức tại Thánh đường xứ đạo Saint Sulpice từ 13g30 đến 17g00.
Từ 1983 đến nay, 30 Đại Lễ Các Thánh Tử Đạo Vùng Paris đã được tổ chức. Hôm nay là lần thứ 31.
Kỷ niệm thứ hai cách đây 70 năm, Lịch sử Giáo Xứ nhắc đến việc thành lập Hội Công Giáo Việt Nam và Hội Việt Nam Du Học Giáo Sĩ Đoàn ở Pháp. Hội Công Giáo Việt Nam đã được thành lập từ đầu năm 1942, mục đích giúp đồng bào Công Giáo về đường thiêng liêng, tinh thần và vật chất. Hội ra tờ báo Hiệp Nhất, mục đích huấn luyện anh em về mọi phương diện : đạo lý, chính trị, công dân, xã hội, và tạo mối liên lạc giữa đồng bào lương và giáo.
Hội Việt Nam Du Học Giáo Sĩ Ðoàn, thành lập năm 1945 với 17 linh mục thành viên, đã góp rất nhiều vào việc thành hình và phát triển tổ chức các sinh hoạt của người Công Giáo Việt Nam tại Pháp. Danh tánh 17 linh mục trong Giáo sĩ đoàn lúc đó là : Lê văn Ấn*, Trịnh quốc Bồng (Thanh Hóa), Bửu Dưỡng, Hoàng văn Đoàn*, Nguyễn văn Hiền*, Đinh văn Hưởng, Nguyễn văn Khiết, Nguyễn văn Lập (Huế), Nguyễn huy Mai* (Hà Nội), Cao văn Luận (Vinh), Lê văn Lý (Hà Nội), Phạm văn Nhân (Hànội), Nguyễn ngọc Quang*, Trần văn Thiện*, Nguyễn hữu Tiến, Nguyễn thế Vinh (Hànội), Trần văn Triệu. Trong 17 vị linh mục sinh viên việt nam này, 6 vị (có dấu *) đã được bổ nhiệm làm Giám Mục, khi học xong về Việt Nam.
Có lẽ vì hai kỷ niệm này, mà Đại Lễ Các Thánh Tử Đạo hôm nay đã được cử hành một cách rất trọng thể, với Diễn Nguyện Thánh Ca Tử Đạo Việt Nam và với Thánh lễ Đồng Tế của gần bốn chục linh mục, trong đó khoảng ba chục là các linh mục sinh viên du học Việt Nam.
Một bài tường thuật về Diễn Nguyện Tử Đạo ở Giáo Xứ Việt Nam Paris, do các huynh trưởng Đoàn Thiếu Nhi Thánh Thể và Giới trẻ cộng tác thực hiện với những suy tư sâu sắc, diễn tả qua 14 diễn nguyện ca kịch múa rất nghệ thuật và sốt sắng, hiện đang được phổ biến trên Vietcatholic.
Bài tường thuật Diễn Nguyện Tử Đạo diễn tả được bề mặt mà chưa đi vào được chiều sâu của tình Hiệp Nhất và của Đức Tin của các Giáo Hữu Vùng Paris. Vì cái nền và cái gốc của Hiêp Nhất và của Đức Tin phát ra từ Thánh Lễ và từ Lời Chúa.
CHUẨN BỊ THÁNH LỄ
Diễn Nguyện Thánh ca có mục đích chuẩn bị tinh thần đi vào Thánh Lễ, được cấu trúc quanh một vấn nạn : Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, HỌ LÀ AI ? Mỗi Thánh Tử Đạo là một trả lời. 118 thánh tử đạo là 118 trả lời. Mỗi diễn nguyện là một trả lời. 14 diễn nguyện là 14 trả lời chung cho 118 vị tử đạo.
1. Họ là những người rung lên tình mến Chúa.
2. Họ là những người một ngày đã gặp gỡ Đức Kytô và cuộc gặp gỡ ấy đã mãi mãi biến đổi cuộc đời họ.
3. Họ là những người đã ra đi trong châu lệ và đã trở về trong sướng vui.
4. Họ là những người đã tấu vang lên những tiếng nhạc oai hùng trên cõi trời Việt Nam
5. Họ là những người đã suy tư và đã hiểu khi nhìn những dấu chân của Chúa trong cuộc đời họ.
6. Ho là những người đã suốt đời không ngừng nhìn lên và tôn vinh cây thập tự
7. Họ là những người đang ở trên chốn huy hoàng chan hòa muôn ánh quang
8. Họ là những người đã đổ máu đào ra làm chứng cho đạo thật
9. Họ là những người có lúc tâm hồn xao xuyến, nhưng nhất quyết xin tôn vinh danh Chúa.
10. Họ là những người dám chết vì yêu, hát vang lên bài ca ngàn trùng
11. Họ là những anh hùng tử đạo
12. Họ là những người phó thác hồn xác trong tay Mẹ Maria
13. Họ là những người thương ngàn thương, chết vì thương
14. Họ là những người gieo mầm hy vọng và tin yêu
Đó là 14 biểu lộ, 14 ý nghĩa tử đạo, mà 14 ca đoàn trong Giáo Xứ đã gợi ra để giúp toàn thể cộng đoàn chuẩn bị đi vào cử hành thánh lễ Mừng 118 vị Thánh Tử Đạo ở Việt Nam.
CỬ HÀNH THÁNH LỄ
Một hồi chiêng trống nổi lên, cả nhà thờ đều đứng dậy, cùng ca đoàn hát bài « Khải Hoàn Ca », đón tiếp Ban Đồng Tế, trong đó có 4 cha trong Ban Giám Đốc Giáo Xứ, một cha cựu chủ tịch Hội Liên Tu Sĩ Việt Nam tại Pháp, hai cha khách khác và khoảng 30 linh mục sinh viên đến từ các giáo phận Việt Nam và đang theo học tại Học Viện Công Giáo Paris, trong các học trình khác nhau, từ học thêm tiếng Pháp, qua cấp cử nhân, thạc sĩ, đến tiến sĩ.
Chủ tế là cha Phêrô Nguyễn Văn Hiền, chủ tịch đại diện các cha sinh viên ở nhà Thừa Sai Hải Ngoại Paris. Nói Lời Chào Mừng cộng đoàn, cha chủ tế đã đại diện các cha sinh viên Việt Nam đang tu học tại Pháp cám ơn thịnh tình của Đức Ông Giám Đốc Mai Đức Vinh đã mời các cha sinh viên đến đồng tế và cám ơn cộng đoàn đã đón tiếp. Ngài mời gọi mọi người trong Cộng Đoàn cùng hiệp thông với ban đồng tế, với Giáo Hội Mẹ Việt Nam ở Việt Nam và trên toàn thế giới, để cùng nhau, chúng ta mừng Đại Lễ Các Thánh Tử Dạo Việt Nam trong dịp kỷ niêm 25 năm 117 vị được phong hiển thánh. Ngài xin mọi người, chúng ta cùng tạ ơn Chúa đã sai các giáo sĩ đến loan báo Tin Mừng ở Việt Nam, đã che chở, gìn giữ, ban cho Giáo Hội Việt Nam được kiên trung và phát triển trong Đức Tin, đặc biệt đã ban cho 130.000 tín hữu được ơn phúc tử đạo, trong đó 117 vị đã được phong hiển thánh năm 1988 và 1 vị được phong á thánh năm 2000. Và sau cùng, ngài mời mọi người cùng thống hối, xin ơn tha thứ, để xứng đáng cử hành thánh lễ, bí tích Thánh Thể, mầu nhiệm Tình Yêu Kytô, Đấng đã chết vì yêu, Vị tử đạo đầu tiên, nêu gương cho các Thánh Tử Đạo Việt Nam, những người Việt Nam yêu quê hương, tổ quốc, đã xây dựng, giữ gìn và thăng hoa Văn Hóa Việt Nam và đã dám hiên ngang, can trường đổ máu đào ra để làm chứng cho Tình Yêu Kytô.
CHIA SẺ LỜI CHÚA
Là con cháu trong Đại gia đình tử đạo dòng họ Đinh , cha Vinh Sơn Đinh Minh Thỏa thuộc Giáo Phận Bùi Chu, đang tu học tại Học Viện Công Giáo Paris, đã chia sẻ Lời Chúa. Với một giọng nói hiền từ kính cẩn, và niềm tin vừa hãnh diện vừa kín đáo được sinh ra trong một gia đình thuộc dòng dõi tử đạo họ Đinh, Ngài cho thêm một vài tin tức về cuộc tử đạo của Thánh Đa Minh Đinh Đức Mậu và Thánh Vinh Sơn Phạm Hiếu Liêm và đặc biệt ca ngợi đức tin và đức mến của các thánh Tử Đạo, cha ông của chúng ta. Ngài nói : Giáo Hội Công Giáo Việt Nam năm nay kỷ niệm một biến cố quan trọng. Đó là cách đây 25 năm, Đức chân phước Gioan Phaolô II đã tôn phong 117 anh hùng tử đạo cha ông chúng ta nên bậc hiển thánh. Đây chỉ là con số nhỏ trong khoảng 130.000 kitô hữu Việt Nam chịu chết vì Chúa, vì đức tin. Chính vì biến cố quan trọng đó mà giáo xứ Việt Nam tại Paris hôm nay đã tổ chức lễ kính các Ngài một cách trọng thể, bằng việc tổ chức hát thánh ca và diễn lại một số cảnh tử đạo của các Ngài trước thánh lễ.
Tử vì đạo là một bằng chứng hùng hồn và mạnh mẽ nhất cho việc tuyên xưng niềm tin vào Thiên Chúa, vì nếu không tin có Thiên Chúa, không tin có đời sau và sự sống lại thì dại gì mà các ngài phải chết một cách đau đớn, bị hành hạ, bị tra tấn dã man, đủ hình, đủ cách thức : xẻo từng miếng thịt, đánh đòn, tra tấn để gây đau đớn như vậy. Tra tấn đó cũng nhằm làm cho những người khác sợ hãi để bỏ Chúa mà trung thành với vua quan. Nhưng không, chính khi các ngài chấp nhận đau đớn vì bị đánh đập và giết chết lại làm cho những kitô hữu khác tăng thêm niềm tin dù họ có sợ chết : "Máu tử đạo nở người đồng đạo. Lòng hy sinh gây phúc trường sinh".
Khi xem lại cảnh vừa diễn về cha Dũng Lạc, chúng ta thấy sự can đảm của Ngài quyết tâm từ chối không bước qua Thập giá. Chỉ là hai khúc gỗ, hay hai cành cây, hay hai khúc tre ghép lại thành cây Thánh giá như chúng ta thấy đây. Chúng ta sẽ thấy thái độ khác nhau giữa người có niềm tin và người không có niềm tin. Niềm tin của cha Dũng Lạc đã khiến Ngài quyết tâm không bước qua Thập giá vì ý thức đó là ngai của Chúa, là chính Chúa. Hai khúc gỗ ghép lại chỉ là vật vô tri vô giác, người không có niềm tin sẽ dễ dàng bước qua. Còn các thánh cha ông chúng ta thì không bước qua. Bước qua là dấu bỏ đạo theo sự hiểu biết của các Ngài.
Tuy nhiên, sự sợ hãi trước cái chết cũng làm không ít người bỏ đạo, hay giữ đạo cách âm thầm với lòng luôn luôn sám hối. Ví dụ, năm 1838, thời vua Minh Mạng, quan tổng đốc Trịnh Quang Khanh, được mệnh danh là "hùm sám Nam Định" đã ra lệnh triệu hồi các binh lính Công Giáo để chất vấn về niềm tin của họ. Ông bắt họ phải bước qua Thập giá. 500 lính Công Giáo qua những lần tra khảo, dụ dỗ, con số rút dần còn 15, sau đó còn 9, sau đó còn 5 và cuối cùng còn 3 : đó là thánh Nicôla Bùi Đức Thể, Âutinh Phạm Viết Huy và Đaminh Đinh Đạt. Ba vị này trung thành cho đến chết sau rất nhiều hình phạt, có khi quan dùng những lời ngọt ngào dụ dỗ, có khi đe dọa, có lúc hứa ban đặc ân. Hai thánh Thể và Huy vào tận kinh đô Huế để tuyên xưng đạo và bị chặt làm 4 quăng xuống biển. Còn thánh Đạt vì bận công việc riêng, nên sẽ lên Nam Định để tuyên xưng niềm tin và Ngài chịu tử đạo ở pháp trường 7 mẫu Nam Định.
Xin mở ngoặc một chút : (Thánh Đinh Đạt là người quê xứ tôi. Tôi đã coi xứ thánh Nicôla Bùi Đức Thể gần hai năm, coi xứ thánh Âutinh Phạm Viết Huy 3 năm. Dịp thánh Huy kỷ niệm 150 tử đạo, giáo họ của Ngài đã tổ chức cuộc hội ngộ lần đầu tiên ba vị thánh và có cuộc rước đầy ý nghĩa). Đó, chúng ta thấy rằng trước cái chết, và những cực hình, có phải ai cũng đủ can đảm để từ chối bước qua Thập giá đâu!
Truyền thống của giáo xứ Việt Nam tại Paris trong ngày lễ này có nghi thức hôn xương thánh. Người bình thường xương cốt chẳng ý nghĩa gì, nhưng với các thánh tử đạo thì một tí chút cũng quí giá và linh thiêng và chúng ta hôn kính. Thế nhưng, không phải vị nào cũng còn đủ hài cốt. Chẳng hạn như thánh Đaminh Đinh Đức Mậu, thuộc dòng họ nhà tôi. Trước đây và cả bây giờ một số sách, hay một số nơi vẫn còn ghi hay đọc là cha thánh Đaminh Hà Trọng Mậu. Nhân đây, chúng ta cũng nên phân biệt lại hai vị thánh có tên là Mậu. Trong làng tôi không ai có họ Hà, mà đa số là họ Đinh. Có thánh Hà Trọng Mậu là thầy giảng quê ở Thái Bình, còn thánh dòng họ nhà tôi là cha thánh Đaminh Đinh Đức Mậu. Khi còn bé, bà nội kể là bà còn giữ tấm khăn thấm máu của Ngài vì xác đã bị quang xuống sông, mất tích. Khi Ngài được phong hiển thánh thì đưa trình cha xứ để lưu lại tại nhà thờ. Cách đây 25 năm hoặc trước nữa, có lẽ việc điều tra khó khăn, nên có sự sai sót về tên họ! Nay nhiều nơi đã sửa lại chính xác.
Giáo xứ quê hương tôi còn cha thánh Vinh sơn Phạm Hiếu Liêm. Ngài là linh mục Việt Nam tử đạo đầu tiên, thời chúa Trịnh. Cùng với cha thánh Giaxintô Gia, Ngài đã tham gia vào cuộc tranh luận tôn giáo gọi là Hội đồng tứ giáo, gồm với Công Giáo, Khổng giáo, Lão giáo và Phật giáo. Các Ngài không những giỏi về Kinh Thánh và giáo lý của Đạo mình, mà còn am tường về các tôn giáo kia, các Ngài đã bác lại một số điều sai trái của họ. Cuộc tranh luận diễn ra trong 3 ngày xoay quanh ba đề tài lớn : Nhân sinh hạ tại (con người bởi đâu mà có?); Tại thế hà như (Con người sống để làm gì?) Và hậu thế như hà (con người chết rồi sẽ đi đâu?) Nếu chết là hết, chúng ta không đến đây để làm gì. Hai cha thánh dòng Đaminh đã áp dụng thuyết minh giáo, trích dẫn kinh điển Hán văn để giải thích lập trường của mình, khiến quan phải thán phục hết mình. Có những người tin, nhưng không dám tỏ ra vì liên lụy đến gia đình, dòng họ quan quyền... Như vậy không những các Ngài làm chứng bằng mạng sống mà còn bằng lời nói khôn ngoan nhờ sức mạnh của ơn Chúa : "Đừng sợ phải nói gì!". Cũng nói thêm cuốn Hội đồng tứ giáo đã được xuất bản tới 14 lần tại Sài Gòn.
Đối với các thánh tử đạo tại Việt Nam, lời thánh Phaolô sau đây thật là đúng : “Vì Tin Mừng, tôi chịu khổ và còn phải mang xiềng xính như một tội nhân; nhưng Lời Chúa không bị trói buộc” (2Tim 2, 9). Đúng vậy, Lời Chúa thiêng liêng ai trói được, chỉ có thánh Phaolô, các thánh tử đạo và chúng ta có xác thịt nên người ta có thể đánh đập, trói buộc được mà thôi, chỉ vì tin Chúa, tin có sự sống lại và đời sau. Cũng theo lời thánh Phaolô viết cho Timothé trong thư thứ hai rằng phải rao giảng trong mọi hoàn cảnh, lúc thuân tiện cũng như lúc không thuận tiện, khi được tự do cũng như khi bị tù đày (2Tim 4, 2).
Để kết thúc, xin mượn mấy vần thơ để chúng ta cùng ca ngợi đức tin và đức mến của các thánh cha ông chúng ta hôm nay :
Ngọn đuốc quang minh sáng tuyệt vời
Vì trung với Chúa mặc đầu rơi,
Đức tin kiều diễm luôn gìn giữ.
Đức mến ngàn trùng tát chẳng vơi.
Xin các thánh tử đạo Việt Nam cầu bầu cho chúng con. Amen.
Vào những năm 30-70 thế kỷ XX, 26 Giám Mục Việt Nam đã được đào tạo tại ngoại quốc, trong đó 13 vị tại Pháp, 7 vị tại Rôma, và 6 vị tại Thụy Sỹ, Canada, Penang, Phi Luật Tân.
Thời Đổi Mới, từ những năm 90, nhiều linh mục Việt Nam khác đã được gửi đi tham dự các khóa đào tạo ở hải ngoại, đặc biệt là ở Paris và ở Roma. Nhiều vị đã được bổ nhiệm giám mục, trong đó có 11 vị đã tu học tại Paris, Pháp. Đó là các Đức Cha : Ngô Quang Kiệt, Nguyễn Bình Tĩnh, Vũ Văn Thiên, Nguyễn Chí Linh, Lê Văn Hồng, Châu Ngọc Tri, Nguyễn Văn Bản, Vũ Đình Hiệu, Vũ Tất, Nguyễn Tấn Tước, Nguyễn Đức Long.
Mời một số đông các cha sinh viên cùng đồng tế, để mừng Đại Lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, để kỷ niệm 25 năm lễ phong hiển thánh của 117 vị Tử Đạo ở Việt Nam và để kết thúc Năm Đức Tin, đó hẳn thật là một cử chỉ mà Giáo Xứ muốn tỏ lòng cám ơn các ngài. Vì chính nhờ các ngài, những tinh hoa của Giáo Hội Việt Nam, mà Giáo Xứ Việt Nam và các Cộng Đoàn Công Giáo Việt Nam tại Pháp đã có những dấu chân Việt Nam khai phá ở Paris từ năm 1787, dần dà được tổ chức và thành lập, để rồi chính thức được Hội Đồng Giám Mục Pháp công nhận vào năm 1947 và Hàng Giám Mục Việt Nam công nhận vào năm 1951. Cũng chính nhờ các ngài, qua các thế hệ liên tục và khác nhau, mà Giáo Xứ đã được sự giúp đỡ, để lớn lên và để phát triển. Và nhất là nhờ và qua các ngài mà sự liên kết và hiệp nhất với Giáo Hội Mẹ Việt Nam đã luôn luôn được tốt đẹp.
Sau Thánh Lễ, Đức Ông Mai Đức Vinh, Giám Đốc Giáo Xứ Việt Nam Paris, đã ngỏ lời cám ơn tất cả mọi người đã đóng góp vào Đại Lễ mứng các Thánh Tử Đạo Việt Nam hôm nay. Lời cám ơn đầu tiên Đức Ông đã gửi đến các Trưởng Phong Trào Thiếu Nhi Thánh Thể và Giới Trẻ và 14 ca đoàn đã góp phần Diễn Nguyện Thánh ca, giúp Cộng Đoàn hiểu biết hơn và mộ mến hơn các Thánh Tử Đạo Việt Nam. Lời cám ơn tthứ hai, ngài đã gửi đến các cha sinh viên đã đến giúp giải tội và tham dự Đại Lễ, đặc biệt là cha Phêrô Nguyễn Văn Hiền, chủ tế và cha Vinh Sơn Đinh Minh Thỏa, giảng Lời Chúa. Lời cám ơn thứ ba, ngài gửi đến hết mọi người trong Cộng Đoàn, trước nhất là những người hiện diện đã đến đông đảo, làm cho Đại Lễ thêm trang trọng và sốt sắng, sau nữa là cả những người vắng mặt, vì đã kết hiệp bằng tinh thần với Giáo Xứ để mừng Đại Lễ. Xin các Thánh Tử Đạo Việt Nam cầu bầu cho chúng ta được theo gương các ngài, mà kiên trung và vững mạnh để sống và rao truyền Đức Tin.
Paris, ngày 17 tháng 11 năm 2013
Thanh Hương
 |
Kỷ niệm thứ nhất cách đây 30 năm. Lịch sử Giáo Xứ Việt Nam ghi nhận ngày 14-12-82, Hội Mục Vụ Vùng Paris lần đầu tiên được tổ chức, với sự hiện diện của Cha Nguyễn Văn Hiệu (Ermont), Cha Lê Văn Vĩnh (Essonne), Cha Nguyễn Chí Thiết (Versailles) và Ban Giám đốc Giáo Xứ Paris, do Cha Mai Đức Vinh dẫn đầu. Năm quyết định đã được thỏa thuận : 1- Sẽ họp nhau cứ hai tháng một lần. 2- Tổ chức Hành hương Lourdes chung cho Vùng Paris vào dịp Hành hương toàn quốc. 3- Sẽ tổ chức chung lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam (lần tới vào ngày 04-09-83). 4- Phát hành một tờ báo mục vụ cho Vùng Paris (Cha Thiết nghiên cứu) và 5- Lần họp đến dự trù ngày 22-02-83 tại St. Germain-en-Laye. Và Chúa Nhật 18-09-83, lần đầu tiên, Đại lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam chung cho toàn Vùng Paris đã được chính thức tổ chức tại Thánh đường xứ đạo Saint Sulpice từ 13g30 đến 17g00.
Từ 1983 đến nay, 30 Đại Lễ Các Thánh Tử Đạo Vùng Paris đã được tổ chức. Hôm nay là lần thứ 31.
Kỷ niệm thứ hai cách đây 70 năm, Lịch sử Giáo Xứ nhắc đến việc thành lập Hội Công Giáo Việt Nam và Hội Việt Nam Du Học Giáo Sĩ Đoàn ở Pháp. Hội Công Giáo Việt Nam đã được thành lập từ đầu năm 1942, mục đích giúp đồng bào Công Giáo về đường thiêng liêng, tinh thần và vật chất. Hội ra tờ báo Hiệp Nhất, mục đích huấn luyện anh em về mọi phương diện : đạo lý, chính trị, công dân, xã hội, và tạo mối liên lạc giữa đồng bào lương và giáo.
Hội Việt Nam Du Học Giáo Sĩ Ðoàn, thành lập năm 1945 với 17 linh mục thành viên, đã góp rất nhiều vào việc thành hình và phát triển tổ chức các sinh hoạt của người Công Giáo Việt Nam tại Pháp. Danh tánh 17 linh mục trong Giáo sĩ đoàn lúc đó là : Lê văn Ấn*, Trịnh quốc Bồng (Thanh Hóa), Bửu Dưỡng, Hoàng văn Đoàn*, Nguyễn văn Hiền*, Đinh văn Hưởng, Nguyễn văn Khiết, Nguyễn văn Lập (Huế), Nguyễn huy Mai* (Hà Nội), Cao văn Luận (Vinh), Lê văn Lý (Hà Nội), Phạm văn Nhân (Hànội), Nguyễn ngọc Quang*, Trần văn Thiện*, Nguyễn hữu Tiến, Nguyễn thế Vinh (Hànội), Trần văn Triệu. Trong 17 vị linh mục sinh viên việt nam này, 6 vị (có dấu *) đã được bổ nhiệm làm Giám Mục, khi học xong về Việt Nam.
Có lẽ vì hai kỷ niệm này, mà Đại Lễ Các Thánh Tử Đạo hôm nay đã được cử hành một cách rất trọng thể, với Diễn Nguyện Thánh Ca Tử Đạo Việt Nam và với Thánh lễ Đồng Tế của gần bốn chục linh mục, trong đó khoảng ba chục là các linh mục sinh viên du học Việt Nam.
Một bài tường thuật về Diễn Nguyện Tử Đạo ở Giáo Xứ Việt Nam Paris, do các huynh trưởng Đoàn Thiếu Nhi Thánh Thể và Giới trẻ cộng tác thực hiện với những suy tư sâu sắc, diễn tả qua 14 diễn nguyện ca kịch múa rất nghệ thuật và sốt sắng, hiện đang được phổ biến trên Vietcatholic.
Bài tường thuật Diễn Nguyện Tử Đạo diễn tả được bề mặt mà chưa đi vào được chiều sâu của tình Hiệp Nhất và của Đức Tin của các Giáo Hữu Vùng Paris. Vì cái nền và cái gốc của Hiêp Nhất và của Đức Tin phát ra từ Thánh Lễ và từ Lời Chúa.
CHUẨN BỊ THÁNH LỄ
Diễn Nguyện Thánh ca có mục đích chuẩn bị tinh thần đi vào Thánh Lễ, được cấu trúc quanh một vấn nạn : Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, HỌ LÀ AI ? Mỗi Thánh Tử Đạo là một trả lời. 118 thánh tử đạo là 118 trả lời. Mỗi diễn nguyện là một trả lời. 14 diễn nguyện là 14 trả lời chung cho 118 vị tử đạo.
1. Họ là những người rung lên tình mến Chúa.
2. Họ là những người một ngày đã gặp gỡ Đức Kytô và cuộc gặp gỡ ấy đã mãi mãi biến đổi cuộc đời họ.
3. Họ là những người đã ra đi trong châu lệ và đã trở về trong sướng vui.
4. Họ là những người đã tấu vang lên những tiếng nhạc oai hùng trên cõi trời Việt Nam
5. Họ là những người đã suy tư và đã hiểu khi nhìn những dấu chân của Chúa trong cuộc đời họ.
6. Ho là những người đã suốt đời không ngừng nhìn lên và tôn vinh cây thập tự
7. Họ là những người đang ở trên chốn huy hoàng chan hòa muôn ánh quang
8. Họ là những người đã đổ máu đào ra làm chứng cho đạo thật
9. Họ là những người có lúc tâm hồn xao xuyến, nhưng nhất quyết xin tôn vinh danh Chúa.
10. Họ là những người dám chết vì yêu, hát vang lên bài ca ngàn trùng
11. Họ là những anh hùng tử đạo
12. Họ là những người phó thác hồn xác trong tay Mẹ Maria
13. Họ là những người thương ngàn thương, chết vì thương
14. Họ là những người gieo mầm hy vọng và tin yêu
Đó là 14 biểu lộ, 14 ý nghĩa tử đạo, mà 14 ca đoàn trong Giáo Xứ đã gợi ra để giúp toàn thể cộng đoàn chuẩn bị đi vào cử hành thánh lễ Mừng 118 vị Thánh Tử Đạo ở Việt Nam.
CỬ HÀNH THÁNH LỄ
Một hồi chiêng trống nổi lên, cả nhà thờ đều đứng dậy, cùng ca đoàn hát bài « Khải Hoàn Ca », đón tiếp Ban Đồng Tế, trong đó có 4 cha trong Ban Giám Đốc Giáo Xứ, một cha cựu chủ tịch Hội Liên Tu Sĩ Việt Nam tại Pháp, hai cha khách khác và khoảng 30 linh mục sinh viên đến từ các giáo phận Việt Nam và đang theo học tại Học Viện Công Giáo Paris, trong các học trình khác nhau, từ học thêm tiếng Pháp, qua cấp cử nhân, thạc sĩ, đến tiến sĩ.
Chủ tế là cha Phêrô Nguyễn Văn Hiền, chủ tịch đại diện các cha sinh viên ở nhà Thừa Sai Hải Ngoại Paris. Nói Lời Chào Mừng cộng đoàn, cha chủ tế đã đại diện các cha sinh viên Việt Nam đang tu học tại Pháp cám ơn thịnh tình của Đức Ông Giám Đốc Mai Đức Vinh đã mời các cha sinh viên đến đồng tế và cám ơn cộng đoàn đã đón tiếp. Ngài mời gọi mọi người trong Cộng Đoàn cùng hiệp thông với ban đồng tế, với Giáo Hội Mẹ Việt Nam ở Việt Nam và trên toàn thế giới, để cùng nhau, chúng ta mừng Đại Lễ Các Thánh Tử Dạo Việt Nam trong dịp kỷ niêm 25 năm 117 vị được phong hiển thánh. Ngài xin mọi người, chúng ta cùng tạ ơn Chúa đã sai các giáo sĩ đến loan báo Tin Mừng ở Việt Nam, đã che chở, gìn giữ, ban cho Giáo Hội Việt Nam được kiên trung và phát triển trong Đức Tin, đặc biệt đã ban cho 130.000 tín hữu được ơn phúc tử đạo, trong đó 117 vị đã được phong hiển thánh năm 1988 và 1 vị được phong á thánh năm 2000. Và sau cùng, ngài mời mọi người cùng thống hối, xin ơn tha thứ, để xứng đáng cử hành thánh lễ, bí tích Thánh Thể, mầu nhiệm Tình Yêu Kytô, Đấng đã chết vì yêu, Vị tử đạo đầu tiên, nêu gương cho các Thánh Tử Đạo Việt Nam, những người Việt Nam yêu quê hương, tổ quốc, đã xây dựng, giữ gìn và thăng hoa Văn Hóa Việt Nam và đã dám hiên ngang, can trường đổ máu đào ra để làm chứng cho Tình Yêu Kytô.
CHIA SẺ LỜI CHÚA
 |
Tử vì đạo là một bằng chứng hùng hồn và mạnh mẽ nhất cho việc tuyên xưng niềm tin vào Thiên Chúa, vì nếu không tin có Thiên Chúa, không tin có đời sau và sự sống lại thì dại gì mà các ngài phải chết một cách đau đớn, bị hành hạ, bị tra tấn dã man, đủ hình, đủ cách thức : xẻo từng miếng thịt, đánh đòn, tra tấn để gây đau đớn như vậy. Tra tấn đó cũng nhằm làm cho những người khác sợ hãi để bỏ Chúa mà trung thành với vua quan. Nhưng không, chính khi các ngài chấp nhận đau đớn vì bị đánh đập và giết chết lại làm cho những kitô hữu khác tăng thêm niềm tin dù họ có sợ chết : "Máu tử đạo nở người đồng đạo. Lòng hy sinh gây phúc trường sinh".
Khi xem lại cảnh vừa diễn về cha Dũng Lạc, chúng ta thấy sự can đảm của Ngài quyết tâm từ chối không bước qua Thập giá. Chỉ là hai khúc gỗ, hay hai cành cây, hay hai khúc tre ghép lại thành cây Thánh giá như chúng ta thấy đây. Chúng ta sẽ thấy thái độ khác nhau giữa người có niềm tin và người không có niềm tin. Niềm tin của cha Dũng Lạc đã khiến Ngài quyết tâm không bước qua Thập giá vì ý thức đó là ngai của Chúa, là chính Chúa. Hai khúc gỗ ghép lại chỉ là vật vô tri vô giác, người không có niềm tin sẽ dễ dàng bước qua. Còn các thánh cha ông chúng ta thì không bước qua. Bước qua là dấu bỏ đạo theo sự hiểu biết của các Ngài.
Tuy nhiên, sự sợ hãi trước cái chết cũng làm không ít người bỏ đạo, hay giữ đạo cách âm thầm với lòng luôn luôn sám hối. Ví dụ, năm 1838, thời vua Minh Mạng, quan tổng đốc Trịnh Quang Khanh, được mệnh danh là "hùm sám Nam Định" đã ra lệnh triệu hồi các binh lính Công Giáo để chất vấn về niềm tin của họ. Ông bắt họ phải bước qua Thập giá. 500 lính Công Giáo qua những lần tra khảo, dụ dỗ, con số rút dần còn 15, sau đó còn 9, sau đó còn 5 và cuối cùng còn 3 : đó là thánh Nicôla Bùi Đức Thể, Âutinh Phạm Viết Huy và Đaminh Đinh Đạt. Ba vị này trung thành cho đến chết sau rất nhiều hình phạt, có khi quan dùng những lời ngọt ngào dụ dỗ, có khi đe dọa, có lúc hứa ban đặc ân. Hai thánh Thể và Huy vào tận kinh đô Huế để tuyên xưng đạo và bị chặt làm 4 quăng xuống biển. Còn thánh Đạt vì bận công việc riêng, nên sẽ lên Nam Định để tuyên xưng niềm tin và Ngài chịu tử đạo ở pháp trường 7 mẫu Nam Định.
Xin mở ngoặc một chút : (Thánh Đinh Đạt là người quê xứ tôi. Tôi đã coi xứ thánh Nicôla Bùi Đức Thể gần hai năm, coi xứ thánh Âutinh Phạm Viết Huy 3 năm. Dịp thánh Huy kỷ niệm 150 tử đạo, giáo họ của Ngài đã tổ chức cuộc hội ngộ lần đầu tiên ba vị thánh và có cuộc rước đầy ý nghĩa). Đó, chúng ta thấy rằng trước cái chết, và những cực hình, có phải ai cũng đủ can đảm để từ chối bước qua Thập giá đâu!
Truyền thống của giáo xứ Việt Nam tại Paris trong ngày lễ này có nghi thức hôn xương thánh. Người bình thường xương cốt chẳng ý nghĩa gì, nhưng với các thánh tử đạo thì một tí chút cũng quí giá và linh thiêng và chúng ta hôn kính. Thế nhưng, không phải vị nào cũng còn đủ hài cốt. Chẳng hạn như thánh Đaminh Đinh Đức Mậu, thuộc dòng họ nhà tôi. Trước đây và cả bây giờ một số sách, hay một số nơi vẫn còn ghi hay đọc là cha thánh Đaminh Hà Trọng Mậu. Nhân đây, chúng ta cũng nên phân biệt lại hai vị thánh có tên là Mậu. Trong làng tôi không ai có họ Hà, mà đa số là họ Đinh. Có thánh Hà Trọng Mậu là thầy giảng quê ở Thái Bình, còn thánh dòng họ nhà tôi là cha thánh Đaminh Đinh Đức Mậu. Khi còn bé, bà nội kể là bà còn giữ tấm khăn thấm máu của Ngài vì xác đã bị quang xuống sông, mất tích. Khi Ngài được phong hiển thánh thì đưa trình cha xứ để lưu lại tại nhà thờ. Cách đây 25 năm hoặc trước nữa, có lẽ việc điều tra khó khăn, nên có sự sai sót về tên họ! Nay nhiều nơi đã sửa lại chính xác.
Giáo xứ quê hương tôi còn cha thánh Vinh sơn Phạm Hiếu Liêm. Ngài là linh mục Việt Nam tử đạo đầu tiên, thời chúa Trịnh. Cùng với cha thánh Giaxintô Gia, Ngài đã tham gia vào cuộc tranh luận tôn giáo gọi là Hội đồng tứ giáo, gồm với Công Giáo, Khổng giáo, Lão giáo và Phật giáo. Các Ngài không những giỏi về Kinh Thánh và giáo lý của Đạo mình, mà còn am tường về các tôn giáo kia, các Ngài đã bác lại một số điều sai trái của họ. Cuộc tranh luận diễn ra trong 3 ngày xoay quanh ba đề tài lớn : Nhân sinh hạ tại (con người bởi đâu mà có?); Tại thế hà như (Con người sống để làm gì?) Và hậu thế như hà (con người chết rồi sẽ đi đâu?) Nếu chết là hết, chúng ta không đến đây để làm gì. Hai cha thánh dòng Đaminh đã áp dụng thuyết minh giáo, trích dẫn kinh điển Hán văn để giải thích lập trường của mình, khiến quan phải thán phục hết mình. Có những người tin, nhưng không dám tỏ ra vì liên lụy đến gia đình, dòng họ quan quyền... Như vậy không những các Ngài làm chứng bằng mạng sống mà còn bằng lời nói khôn ngoan nhờ sức mạnh của ơn Chúa : "Đừng sợ phải nói gì!". Cũng nói thêm cuốn Hội đồng tứ giáo đã được xuất bản tới 14 lần tại Sài Gòn.
 |
Để kết thúc, xin mượn mấy vần thơ để chúng ta cùng ca ngợi đức tin và đức mến của các thánh cha ông chúng ta hôm nay :
Ngọn đuốc quang minh sáng tuyệt vời
Vì trung với Chúa mặc đầu rơi,
Đức tin kiều diễm luôn gìn giữ.
Đức mến ngàn trùng tát chẳng vơi.
Xin các thánh tử đạo Việt Nam cầu bầu cho chúng con. Amen.
Vào những năm 30-70 thế kỷ XX, 26 Giám Mục Việt Nam đã được đào tạo tại ngoại quốc, trong đó 13 vị tại Pháp, 7 vị tại Rôma, và 6 vị tại Thụy Sỹ, Canada, Penang, Phi Luật Tân.
Thời Đổi Mới, từ những năm 90, nhiều linh mục Việt Nam khác đã được gửi đi tham dự các khóa đào tạo ở hải ngoại, đặc biệt là ở Paris và ở Roma. Nhiều vị đã được bổ nhiệm giám mục, trong đó có 11 vị đã tu học tại Paris, Pháp. Đó là các Đức Cha : Ngô Quang Kiệt, Nguyễn Bình Tĩnh, Vũ Văn Thiên, Nguyễn Chí Linh, Lê Văn Hồng, Châu Ngọc Tri, Nguyễn Văn Bản, Vũ Đình Hiệu, Vũ Tất, Nguyễn Tấn Tước, Nguyễn Đức Long.
Mời một số đông các cha sinh viên cùng đồng tế, để mừng Đại Lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, để kỷ niệm 25 năm lễ phong hiển thánh của 117 vị Tử Đạo ở Việt Nam và để kết thúc Năm Đức Tin, đó hẳn thật là một cử chỉ mà Giáo Xứ muốn tỏ lòng cám ơn các ngài. Vì chính nhờ các ngài, những tinh hoa của Giáo Hội Việt Nam, mà Giáo Xứ Việt Nam và các Cộng Đoàn Công Giáo Việt Nam tại Pháp đã có những dấu chân Việt Nam khai phá ở Paris từ năm 1787, dần dà được tổ chức và thành lập, để rồi chính thức được Hội Đồng Giám Mục Pháp công nhận vào năm 1947 và Hàng Giám Mục Việt Nam công nhận vào năm 1951. Cũng chính nhờ các ngài, qua các thế hệ liên tục và khác nhau, mà Giáo Xứ đã được sự giúp đỡ, để lớn lên và để phát triển. Và nhất là nhờ và qua các ngài mà sự liên kết và hiệp nhất với Giáo Hội Mẹ Việt Nam đã luôn luôn được tốt đẹp.
 |
Paris, ngày 17 tháng 11 năm 2013
Thanh Hương