Theo tin Tòa Thánh, trong ngày thứ hai của chuyến tông du ba nước Nam Mỹ, Đức Leo XIV đã tới Paysandu, cách Montevideo khoảng 375 cây số. Tại đây, ngài đã cử hành Thánh Lễ công cộng đầu tiên trên lãnh thổ Uruguay, tại Công viên Paris London, trước hơn 40,000 tín hữu, gồm cả cac khách hành hương từ các quốc gia lân cận như Ba Tây.
Sau đây là nguyên văn bài giảng trong Thánh Lễ nói trên của ngài, dựa vào bản tiếng Anh của Tòa Thánh:
***
Anh chị em thân mến,
Các bài đọc chúng ta vừa nghe mô tả hình ảnh một người công chính được Chúa giúp đỡ và củng cố, để người ấy có thể thực hiện sứ mạng được trao phó. Trong Thư gửi tín hữu Philipphê, Thánh Phaolô bày tỏ lòng biết ơn đối với sự hỗ trợ của cộng đoàn dành cho công cuộc truyền giáo của ngài; ngài ý thức rằng, trong cảnh nghèo khó, Thiên Chúa chính là gia nghiệp duy nhất của ngài, và sự quan phòng của Thiên Chúa được biểu lộ qua chính những anh chị em mà ngài được sai đến để phục vụ.
Về phần mình, Thánh Vịnh ca ngợi những ai yêu mến luật Chúa và có hành động phù hợp với đức tin của mình. Tương tự như vậy, trong bài Tin Mừng, Chúa Giêsu nhấn mạnh đến hình ảnh người trung tín phục vụ Thiên Chúa, đặt Chúa làm trung tâm cuộc đời mình, và luôn giữ lòng trung thành trong mọi sự được trao phó, dù là việc lớn hay việc nhỏ.
Hôm nay, khi quy tụ tại Paysandú để cử hành Bí tích Thánh Thể — thật vui mừng khi thấy đông đảo thành viên của Giáo hội tại Uruguay cùng sum họp quanh một bàn tiệc, bên cạnh các khách hành hương từ những quốc gia lân cận — Phụng vụ Lời Chúa mời gọi chúng ta nhớ đến biết bao người có đức tin đã đặt chân đến vùng Río de la Plata.
Ngay từ những ngày đầu của công cuộc loan báo Tin Mừng trên lục địa này, họ đã đến nhân danh Chúa để công bố niềm vui lớn lao mà chính họ đã cảm nghiệm được khi gặp gỡ Đức Kitô. Giống như các thiên thần hiện ra với những người chăn chiên (x. Lc 2:10), họ đã hân hoan chia sẻ Tin Mừng, đồng thời thể hiện đức tin của mình qua các việc làm bác ái và thương xót.
Trong dịp kỷ niệm này, chúng ta cũng muốn tưởng nhớ và tạ ơn Thiên Chúa vì cuộc đời và sứ vụ của một người con trên mảnh đất này: Chân phước Jacinto Vera, Giám mục Montevideo. Ngài đã làm chứng tá trung thành cho đức tin mà ngài rao giảng thông qua lòng bác ái quảng đại và sự tận hiến trọn vẹn cho sứ vụ tông đồ. Ngài đã thực thi lòng nhiệt thành mục tử một cách rộng khắp, không quản ngại bất cứ hy sinh nào. Chẳng hạn, ngài thường cưỡi ngựa đi thăm nom người bệnh, bất chấp những khoảng cách xa xôi, hiểm nguy trên đường đi và thời tiết khắc nghiệt. Vị “giám mục gaucho” (giám mục cao bồi) này đã đi khắp chiều dài và chiều rộng của Uruguay đến ba lần, mang đức tin và niềm hy vọng đến cho người dân nơi đây. Trong cuộc bao vây lịch sử tại Paysandú năm 1864, Đức Giám Mục Vera đã đến cư ngụ tại Isla de la Caridad (Đảo Bác Ái), nằm đối diện với thành phố đang bị bao vây, để chăm sóc những người tị nạn và những người bị thương từ cả hai phía. Ngài ở lại đó cho đến khi cuộc bao vây kết thúc, đồng hành cùng dân chúng và nhân danh Thiên Chúa khẩn cầu các bên – vốn là anh em với nhau – hãy ôm lấy nhau trong tình huynh đệ.
Anh chị em thân mến, hôm nay đến lượt chúng ta tiếp nối di sản mà những người gieo hạt Tin Mừng này đã để lại. Chúng ta phải thực hiện điều đó với tâm thế ghi nhớ Lời Chúa: sống công chính, trung thực và trung tín, đồng thời nhận thức rằng thông điệp mà chúng ta rao giảng không phải là của riêng chúng ta. Đó là một kho tàng chúng ta đã lãnh nhận từ Chúa, và chúng ta đang mang kho tàng ấy trong những bình sành dễ vỡ (x. 2 Cr 4:7).
Ba biểu tượng đặc trưng cho vùng đất này có thể giúp chúng ta suy gẫm về kho tàng đức tin mà chúng ta đã lãnh nhận cũng như sứ vụ đang được trao phó cho chúng ta ngày nay. Thứ nhất là cây cầu; thứ hai là những rặng cọ; và thứ ba là thức uống “mate”.
Tại thành phố Paysandú này có Cầu Quốc tế General Artigas, bắc qua sông Uruguay, nối liền hai quốc gia láng giềng. Không khó để hình dung những lợi ích mà một cây cầu mang lại: sự cởi mở, kết nối và trao đổi. Chính vì vậy, việc trở thành những người xây cầu là điều vô cùng quan trọng! Đây chính là ơn gọi mà tất cả chúng ta đều được mời gọi dấn thân: xây dựng những nhịp cầu, củng cố các mối dây liên kết, tạo sự hiệp nhất, giao tiếp và chia sẻ niềm vui đức tin – giống như Chân phước Jacinto Vera đã làm, “dù thuận tiện hay không thuận tiện” (2 Tm 4:2). Hơn nữa, một cây cầu cần có nền móng vững chắc để có thể chống chọi với cả những dòng chảy mạnh nhất. Thật vậy, cũng như một ngôi nhà xây trên đá tảng sẽ đứng vững giữa cơn bão, trong khi ngôi nhà xây trên cát có nguy cơ sụp đổ (x. Mt 7:24-27), thì một cây cầu cũng cần có nền móng thích hợp để chịu được sức mạnh của gió và nước. Mỗi khi đến bên bờ sông và nhìn thấy cây cầu, hãy nhớ rằng biểu tượng này đại diện cho chính chúng ta, nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của một nền tảng giáo dục Kitô giáo vững chắc.
Chúng ta cần được chuẩn bị kỹ lưỡng để có thể giải trình về đức tin của mình cho bất cứ ai hỏi đến (x. 1 Pr 3:15), và không để bản thân bị cuốn đi bởi “những giáo lý lạ kỳ” (Dt 13:9). Chỉ bằng cách đó, chúng ta mới có thể trở thành những khí cụ của sự hiệp nhất và là sợi dây liên kết của đức ái.
Biểu tượng thứ hai đặc trưng và tô điểm cho vùng đất này chính là những rặng chà là. Sách Thánh Vịnh cho biết: “Người công chính vươn lên như cây chà là” (Tv 92:13). Loài cây này có thể chống chọi với những cơn gió mạnh, sở hữu bộ rễ sâu, vươn thẳng lên bầu trời để đón ánh sáng, và trổ sinh những quả yatay ngọt ngào. Đây là một hình ảnh tuyệt đẹp về cội nguồn của chúng ta cũng như đích đến mà chúng ta được mời gọi hướng tới: đó là cắm rễ sâu trong Đức Kitô, Đấng là Alpha và Omega, là Khởi đầu và Kết thúc cuộc đời chúng ta, để nhờ việc luôn kết hiệp với Người, chúng ta có thể trổ sinh hoa trái tốt lành (x. Ga 15:5).
Đồng thời, chúng ta thấy rằng những cây chà là ở vùng đất này không đứng riêng lẻ mà mọc thành từng cụm; dù có nhiều cây, chúng không hề đơn độc hay tách biệt nhau. Tương tự như vậy, Giáo hội là một cộng đoàn anh chị em cùng cắm rễ sâu và kín múc từ một nguồn chung: Lời Chúa, các bí tích, cầu nguyện và những việc làm bác ái. Các tín hữu cùng nhau ngước mắt lên để ngợi khen Đức Kitô — “Ánh sáng từ chốn cao thẳm” — Đấng soi dẫn những bước chân nhân bản trên con đường hòa bình (x. Lc 1:78-79).
Cuối cùng, chúng ta hãy suy gẫm về một biểu tượng hiện diện trong mọi gia đình tại đất nước này, tại mọi nơi học tập, làm việc, cũng như trong những dịp bạn bè tụ họp. Tôi muốn nói đến trà mate — thức uống đặc trưng của Nam Mỹ, mà ý nghĩa sâu xa của nó chắc hẳn quý vị còn hiểu rõ hơn cả tôi. Chắc hẳn nhiều người trong quý vị đã thưởng thức trà mate trên đường đến tham dự buổi lễ hôm nay và sẽ tiếp tục dùng thức uống này trên đường trở về nhà. Trà mate thậm chí đã xuất hiện cả ở Rôma!
Trà mate là biểu tượng của sự thân tình, tình bạn và sự gặp gỡ. Thức uống này dạy chúng ta biết chia sẻ và gắn kết với nhau, củng cố mối dây liên kết giữa anh chị em. Đó là dấu hiệu của sự chào đón, hòa nhập và những giá trị chung. “Uống trà mate ” là một nghi thức giàu tính biểu tượng, nơi cuộc đối thoại diễn ra mà không cần lời nói, và mỗi chi tiết nhỏ đều mang một ý nghĩa riêng. Tôi cũng nghĩ đến những khoảnh khắc một người thưởng thức trà mate trong sự tĩnh lặng và cầu nguyện. Trong những giây phút cô tịch ấy, biết bao lần quý vị đã dâng lên Thiên Chúa những nỗi lo âu, nhu cầu, cũng như những khát vọng và mong ước sâu thẳm nhất của lòng mình!
Anh chị em thân mến, chúng ta cần suy gẫm về những biểu tượng chung này; chúng mang lại cho chúng ta căn tính và cảm giác thuộc về, nhắc nhở chúng ta về cội nguồn và hướng chúng ta tới tương lai. Đức tin cũng đã gắn liền với đời sống của người dân Uruguay ngay từ thuở sơ khai, và đức tin ấy cần được truyền lại cho các thế hệ tương lai bằng một lòng can đảm đầy sáng tạo. Trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của việc trung tín với những ân huệ mà chúng ta đã lãnh nhận: “Ai trung tín trong việc rất nhỏ, thì cũng trung tín trong việc lớn” (Lc 16:10). Nhiều người, như Đức Giám Mục Jacinto Vera, đã sống trọn vẹn những lời này. Trung tín với ơn gọi đã lãnh nhận, họ đã gieo những hạt giống Tin Mừng vào lòng người dân Uruguay. Những hạt giống ấy vẫn đang sống động trong cộng đoàn, nhưng điều thiết yếu là phải tiếp tục tạo ra những điều kiện cần thiết để chúng tăng trưởng và đạt đến tiềm năng trọn vẹn. Điều này bao gồm việc tiếp tục giáo dục đức tin cho trẻ em và người trẻ, đồng hành cùng các gia đình, hỗ trợ người cao tuổi và thực thi các công việc bác ái.
Anh chị em thân mến, tôi khuyến khích anh chị em hãy hăng hái tiếp nối sứ mạng loan báo Tin Mừng. Hãy trở thành những nhịp cầu để nhiều người có thể gặp gỡ Chúa Giêsu. Hãy là một cộng đoàn huynh đệ, nơi mọi người cùng quy tụ, chia sẻ cuộc sống, các dự định, ước mơ và hy vọng, đặc biệt là với những người đang cần giúp đỡ nhất. Hãy là một cộng đoàn cầu nguyện, duy trì cuộc đối thoại không ngừng với Chúa, như một người bạn trò chuyện với người bạn của mình (x. Ga 15:15). Chúa Kitô đang trông cậy vào tất cả anh chị em! Chúa Kitô đang trông cậy vào anh chị em!
Xin Mẹ Thiên Chúa – Đức Mẹ “Ba Mươi Ba Vị” (Our Lady of the Thirty-Three) – che chở anh chị em trên hành trình cuộc đời và luôn dẫn đưa anh chị em đến cuộc gặp gỡ với Con của Mẹ, là Chúa Giêsu.