Ủy Ban Hành Chánh của Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ vừa lên tiếng kêu gọi một giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng tại Syria: “Chúng tôi yêu cầu Hiệp Chúng Quốc làm việc với các chính phủ khác để có được một cuộc ngưng bắn, khởi diễn các cuộc thương thuyết nghiêm chỉnh, cung cấp trợ giúp nhân đạo vô tư, và khuyến khích các cố gắng xây dựng một xã hội bao gồm tại Syria để bảo vệ quyền lợi của mọi công dân nước này, trong đó có các Kitô hữu và các nhóm thiểu số khác”.
Bản tuyên bố được đưa ra giữa lúc các cố gắng ngoại giao rầm rộ đang tiếp tục lợi dụng một cố gắng bất ngờ, được chính phủ Obama xem ra ủng hộ, nhằm nắm được và tiêu diệt được kho vũ khí hóa học của các lực lượng chính phủ Syria. Vào hôm thứ Ba, các nhà ngoại giao Pháp tường trình rằng họ đang thúc đẩy để có được một nghị quyết của LHQ nhằm đặt để các điều khoản cho việc hủy diệt vũ khí hóa học của Syria và cảnh cáo rằng sẽ có nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu phe quân sự Syria cưỡng lại.
Lời loan báo của Tổng Trưởng Ngoại Giao Pháp Laurent Fabius xẩy ra một ngày sau khi Nga bất ngờ đề nghị đồng minh Syria của mình phải trao nộp các vũ khí hóa học, một động thái có thể ngăn cản cuộc đánh trả quân sự do Mỹ cầm đầu. Chiến dịch của Nga dựa vào các nhận định bất ngờ của Bộ Trưởng Ngoại Giáo Mỹ John Kerry khi ông này gợi ý: việc loại bỏ vũ khí hóa học là phương thế duy nhất để chính phủ Syria mong tránh được cuộc tấn công gây tê liệt của Mỹ. Các giám mục Hoa Kỳ cho rằng các đề nghị quốc tế mới đây “đáng được xem xét, lượng giá và khuhyến khích một cách nghiêm chỉnh”.
Các thăm dò gần đây cho thấy công chúng Hoa Kỳ không mấy hứng thú đối với một cuộc can thiệp mới chẳng có chi chắc chắn vào Trung Đông. Và sự ủng hộ của Quốc Hội Mỹ đối với cuộc tấn công quân sự vào Syria, vốn đã yếu, nay lại càng yếu hơn, vì những phẫn nộ do vụ giết hại 1,400 thường dân bằng vũ khí hóa học nay đã nhạt đi. Dù Phúc Trình của cơ quan Human Rights Watch cho thấy lực lượng quân sự của chính phủ Syria phải chịu trách nhiệm về vụ giết hại này.
Các giám mục Hoa Kỳ viết tiếp: “Cùng với việc Quốc Hội đang đương đầu với các thách thức phức tạp và thảm họa nhân đạo đang dận chìm Syria, chúng tôi xin góp tiếng nói của Giáo Hội Hoàn Vũ và lời cầu nguyện của chúng tôi cho hòa bình”. Các giám mục cũng lặp lại lời kêu gọi của Đức Giáo Hoàng Phanxicô và các giám mục Trung Đông chống lại việc can thiệp quân sự vào Trung Đông. “Chúng tôi đã nghe được lời kêu gọi khẩn thiết của Đức Thánh Cha, Giáo Hoàng Phanxicô, và của các giám mục anh em đang đau khổ của chúng tôi thuộc các Giáo Hội Kitô Giáo đáng kính và cổ xưa tại Trung Đông. Các vị đồng thanh khẩn khoản xin cộng đồng quốc tế đừng chọn can thiệp quân sự vào Syria. Các vị cho biết rõ: cuộc tấn công quân sự chỉ gây hại, chỉ làm tệ hơn tình thế vốn đã có nhiều tử vong rồi, và chắc chắn sẽ đem lại nhiều hậu quả khôn lường. Quan tâm của các vị có tiếng vang mạnh mẽ nơi công luận Hoa Kỳ, một công luận đang đặt nhiều nghi vấn đối với tính khôn ngoan của việc can thiệp, khi không được quốc tế hỗ trợ”.
Bản tuyên bố viết tiếp: “Chúng tôi nhớ lại mười năm trước đây khi Tòa Thánh và Giáo Hội Trung Đông khẩn thiết cảnh báo các hậu quả ‘không thể tiên đoán’ và ‘trầm trọng’ của một cuộc xâm lăng vào Iraq do Mỹ cầm đầu; những quan tâm này chúng tôi đã chia sẻ với chính phủ của chúng ta. Dù Syria không phải là Iraq và nghị quyết trình trước quốc hội chỉ kêu gọi một cuộc đánh trả có giới hạn, chứ không phải một cuộc xâm lăng, các cảnh báo chúng tôi nghe được từ Tòa Thánh và cám giám mục địa phương trong vùng cũng tương tự; các cảnh báo này nghi ngờ thành công cái nhiên của việc sử dụng sức mạnh quân sự trong việc rút ngắn cuộc tranh chấp và cứu mạng người. Chúng tôi cũng ý thức được gánh nặng lớn lao mà binh sĩ cũng như gia đình họ vốn đang phải gánh chịu”.
Lời kêu gọi này được đưa ra ngày 11 tháng Chín, mấy ngày sau buổi ăn chay và cầu nguyện cho hòa bình tại Syria do sáng kiến của Đức Phanxicô. Ngày 5 tháng Chín, Đức HY Timothy Dolan của New York, Chủ Tịch HĐGM/HK, và Đức Cha Richard E. Pates của Des Moines, Iowa, Trưởng Ủy Ban Công Lý Và Hoà Bình Quốc Tế của HĐ này, cũng đã lên tiếng khẩn thiết yêu cầu Hiệp Chúng Quốc đừng chọn giải pháp quân sự.
Các giám mục lên án việc sử dụng vũ khí hóa học, gọi nó là “một tội án đáng ghét chống lại nhân loại”. Các ngài cho rằng “Bi thảm thay, chết chóc do vũ khí hóa học gây ra chỉ là một phần trong câu truyện đáng buồn tại Syria ngày nay. Hơn 100,000 người Syria đã thiệt mạng. Hơn 2 triệu người đã rời bỏ xứ sở đi tỵ nạn. Hơn 4 triệu người bên trong Syria đã bị bạo lực xua ra khỏi nhà”. Cuộc khủng hoảng nhân đạo đang diễn tiến này đòi Hiệp Chúng Quốc và cộng đồng quốc tế “phải cứu mạng người bằng cách thúc đẩy một cuộc đối thoại nghiêm chỉnh nhằm chấm dứt tranh chấp, bằng cách hạn chế việc đổ thêm dầu vào lửa bạo lực qua các cuộc tấn công quân sự hay chuyển giao vũ khí, và bằng cách gia tăng trợ giúp nhân đạo”.
Các giám mục kết luận rằng “chúng tôi nhận làm của riêng lời kêu gọi của Đức GH Phanxicô: ‘tôi khuyên cộng đồng quốc tế thực hiện ngay tức khắc mọi cố gắng nhằm cổ vũ các đề xuất rõ ràng về hòa bình cho xứ sở này, một nền hòa bình dựa trên đối thoại và thương thuyết, vì thiện ích của toàn thể nhân dân Syria. Đừng ngại bất cứ cố gắng nào nhằm bảo đảm việc trợ giúp nhân đạo cho những người bị thương tổn bởi cuộc tranh chấp khủng khiếp này, nhất là những người buộc phải rời cư và rất nhiều người tỵ nạn tại các nước láng giềng’”.
Các cơ quan chuẩn bị đón tiếp đợt tỵ nạn từ Syria
Theo hãng tin CNS, Cao Ủy Tỵ Nạn của LHQ, ngày 3 tháng Chín, loan báo hiện có hơn 2 triệu người Syria di cư qua các nước lân bang lánh nạn kể từ ngày cuộc tranh chấp bùng nổ vào năm 2011. Khoảng 1 triệu là các trẻ em.
Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đang cung cấp các nhu yếu phẩm và một chút giáo dục cho khoảng 200,000 người Syria trong 20 trại tỵ nạn dọc theo 560 dặm biên giới với Syria. Ngoài ra còn có tới 260,000 người Syria nữa hiện đang sống tại nhiều nơi khác trên lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ, kể cả Istanbul, nơi người tỵ nạn tùy thuộc phần lớn các nhóm trợ giúp tư nhân.
Các nhóm trên không hẳn được tự do hoạt động vì luật lệ Thổ Nhĩ Kỳ chính thức ngăn cấm, chỉ dung thứ thôi, việc các định chế tôn giáo thi hành công việc nhân đạo tại nước này.
Các viên chức và những người có liên hệ tới việc trợ giúp người tỵ nạn tại Thổ Nhĩ Kỳ và nhiều nơi khác tỏ ra quan ngại trước một cuộc tấn công quân sự của Hoa Kỳ vào Syria, vì việc này sẽ gia tăng hơn nữa con số người tỵ nạn Syria tại đây.
Đức Cha Louis Pelatre, giám quản tông toà Istanbul, rất thành thạo đối với cố gắng trợ giúp của Công Giáo tại Thổ Nhĩ Kỳ, cho hay: “đến lượng người tỵ nạn Syria hiện đang ở đây, chúng tôi cũng đã không lo xuể rồi”.
Tại Jordan, nơi mà theo Cao Ủy Tỵ Nạn LHQ hiện có tới 515,000 người Syria tạm trú, Omar Abawi của cơ quan Caritas cho hay: riêng tại vùng phía bắc là Mafraq mà thôi, mỗi ngày có tới 180 người tỵ nạn Syria đến đăng ký. Caritas tại Jordan đang trợ giúp 27,000 gia đình Syria rời cư nghĩa là vào khoảng 146,000 người, mà tới 70% là phụ nữ và trẻ em.
Abawi cho hay “nhiều bà đang mang thai hay cho con bú. Ngoài việc giúp tiền thuê nhà, chúng tôi còn cung cấp sữa, tã lót, thực phẩm tươi, và máy tạo nước nóng để tắm rửa cho các em. Chúng tôi sẽ cung cấp quần áo ấm cho chương trình chống chọi mùa đông”.
“Không” đối với bom đạn
Trên đây là tựa đề bài xã luận của tạp chí America, số mới nhất. Bài xã luận nhắc tới bức tượng Thánh George cao tới hai tầng nhà, đặt ở phía bắc trụ sở LHQ tại New York, nhằm mô tả tổ chức này như vị thánh nhân tiêu diệt con rồng sự ác. Nhưng ngày nay, dường như Hiệp Chúng Quốc đang muốn tự mình khoác lấy biểu tượng này: Hoa Kỳ là hiệp sĩ thánh nhân, bất cứ ai đe dọa lối sống Hoa Kỳ đều là quái vật rồng ác cả.
Thực thế, trong diễn văn toàn quốc ngày 30 tháng Tám, Bộ Trưởng Ngoại Giao John Kerry gợi lên hình ảnh Hoa Kỳ như quốc gia cứu tinh, hy vọng sau cùng và tốt nhất của thế giới, có thể tái lập được luân lý, chống lại chế độ tàn ác của Syria, một chế độ từng dã man tàn sát hơn 1,400 công dân của mình bằng vũ khí hóa học mà cả thế giới đã loại khỏi vòng pháp luật. Syria đã cả gan dám “vượt lằn ranh đỏ” mà Tổng Thống Barack Obama đã vạch ra cả nhiều tháng trước chống lại việc sử dụng hơi độc bị quốc tế ngăn cấm. Hội Đồng Bảo An LHQ, cùng với 59 phần trăm dân chúng Mỹ, không hỗ trợ việc trả thù này. Nhưng người ta bảo chúng ta: một mình Hoa Kỳ có đủ sức mạnh quân sự và tinh thần dạy cho Syria một bài học.
Sự việc có đơn giản như thế hay không? Syria không xâm lăng quốc gia nào cả; đây chỉ là một cuộc nội chiến, trong đó phe đối lập, khởi đầu vốn được ủng hộ rộng rãi, nhưng nay đang chia rẽ thành một bên là những người ủng hộ các quốc gia Tây Phương và bên kia là những người duy Hồi Giáo cực đoan nghĩa là những người nhập thân vào chiến thuật của mình chính cái ác của chế độ đang cai trị. Cuộc chiến đang diễn ra giữa cái tàn bạo của một chính phủ thối nát và sự hỗn loạn và đôi khi tàn bạo không kém của phe nổi dậy. Việc ném bom được cho là chính xác các mục tiêu lựa chọn của ông Obama liệu sẽ thực hiện được gì ngoài việc nhân thừa xác chết Syria?
Các nghi vấn vì thế càng ngày càng được nhân thừa. Bộ Trưởng Kerry từ chối không trả lời nhiều câu hỏi công khai trong đó có ước tính tử vong thường dân và phản ứng của các quốc gia Ả Rập. Cuộc ném bom có thể kéo dài hai tháng hay nhiều hơn. Dù ta được hứa hẹn “sẽ không có giầy sắt nện trên đất” nhưng ai dám cam đoan sẽ không có binh sĩ vào đó mở những cuộc hành quân cứu nguy...
Máy bay Mỹ đã nằm ở Địa Trung Hải sẵn sàng đánh vào 10 địa điểm vũ khí hóa học của Syria, hai căn cứ hỏa tiễn, sáu căn cứ không quân, hai bộ chỉ huy quân sự và một đơn vị lục quân. Các cuộc tấn công được đề xuất này xem ra không hội đủ các tiêu chuẩn tương xứng và giải pháp sau cùng của một cuộc chiến tranh chính nghĩa. Cơ may dạy cho Tổng Thống Assad một bài học luân lý xem ra nhỏ đến gần như không có. Điều chắc là chúng sẽ giết hại nhiều nhân mạng hơn nữa, cả quân sự lẫn thường dân. Điều gì đòi nhiều can đảm tinh thần nơi Tổng Thống Obama: trải bom dưới các hoàn cảnh này hay rút lại các nhận định “lằn ranh đỏ” của ông và dành năng lực cho một giải pháp thương thuyết?
Tổng Thống Obama vẫn có quyền được tôn kính và thông cảm. Ông đã tránh được sự xấc xược từng xô Hoa Kỳ vào Iraq và Afghanistan, và Hoa Kỳ phải cố gắng xứng đáng với tước hiệu lãnh đạo tinh thần rất cần có để cả nước tự hiểu chính mình và để thế giới tin tưởng. Ấy thế nhưng sự kiện vẫn là: việc trải bom của Hoa Kỳ lên Syria, giống như việc họ sử dụng máy bay không người lái một cách vô trách nhiệm, nhất thiết sẽ gia tăng đống tử thi, biến cuộc chiến tranh này thành thảm họa khủng khiếp, điều mà nó vốn đã trở thành.
Trong vườn của Trụ Sở LHQ, còn có một bức tượng bằng đồng khác mô tả người anh hùng lực lưỡng tay trái cầm thanh gươm bẻ cong, tay phải giơ cao chiếc búa nện xuống, rõ ràng muốn hóa thân đoạn sách tiên tri Isaia 2:4-5: “Họ sẽ đúc kiếm của họ thành lưỡi cày và đòng của họ thành lưỡi hái; dân này sẽ không vung kiếm đánh dân kia, cũng sẽ không học thói chiến tranh nữa”.
Giám mục Aleppo, Antoine Autun, đã lên tiếng kêu gọi một giải pháp chính trị, chứ không quân sự. Adolfo Nicolas, bề trên cả Dòng Tên, lên tiếng kết án cả Hoa Kỳ lẫn Pháp, nước đang hỗ trợ việc Mỹ ném bom, là “lạm dụng quyền hành”. Ngài bảo ngài “không thể hiểu ai cho Hoa Kỳ hay Pháp quyền được hành động chống lại một quốc gia bằng cách chắc chắn gia tăng đau khổ cho nhân dân quốc gia ấy, những người vốn đã chịu đau khổ quá mức rồi”. Trong thư gửi nhóm G20 đề ngày 5 tháng Chín, Đức Phanxicô đã thúc giục các nhà lãnh đạo này từ bỏ việc “mưu tìm vô ích” giải pháp quân sự tại Syria. Và trong buổi canh thức ngày 7 tháng Chín, một lần nữa ngài tha thiết kêu gọi: “bạo lực và chiến tranh không bao giờ là đường dẫn tới hòa bình... Tiếng inh ỏi của vũ khí hãy dừng lại!”.
Bản tuyên bố được đưa ra giữa lúc các cố gắng ngoại giao rầm rộ đang tiếp tục lợi dụng một cố gắng bất ngờ, được chính phủ Obama xem ra ủng hộ, nhằm nắm được và tiêu diệt được kho vũ khí hóa học của các lực lượng chính phủ Syria. Vào hôm thứ Ba, các nhà ngoại giao Pháp tường trình rằng họ đang thúc đẩy để có được một nghị quyết của LHQ nhằm đặt để các điều khoản cho việc hủy diệt vũ khí hóa học của Syria và cảnh cáo rằng sẽ có nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu phe quân sự Syria cưỡng lại.
Lời loan báo của Tổng Trưởng Ngoại Giao Pháp Laurent Fabius xẩy ra một ngày sau khi Nga bất ngờ đề nghị đồng minh Syria của mình phải trao nộp các vũ khí hóa học, một động thái có thể ngăn cản cuộc đánh trả quân sự do Mỹ cầm đầu. Chiến dịch của Nga dựa vào các nhận định bất ngờ của Bộ Trưởng Ngoại Giáo Mỹ John Kerry khi ông này gợi ý: việc loại bỏ vũ khí hóa học là phương thế duy nhất để chính phủ Syria mong tránh được cuộc tấn công gây tê liệt của Mỹ. Các giám mục Hoa Kỳ cho rằng các đề nghị quốc tế mới đây “đáng được xem xét, lượng giá và khuhyến khích một cách nghiêm chỉnh”.
Các thăm dò gần đây cho thấy công chúng Hoa Kỳ không mấy hứng thú đối với một cuộc can thiệp mới chẳng có chi chắc chắn vào Trung Đông. Và sự ủng hộ của Quốc Hội Mỹ đối với cuộc tấn công quân sự vào Syria, vốn đã yếu, nay lại càng yếu hơn, vì những phẫn nộ do vụ giết hại 1,400 thường dân bằng vũ khí hóa học nay đã nhạt đi. Dù Phúc Trình của cơ quan Human Rights Watch cho thấy lực lượng quân sự của chính phủ Syria phải chịu trách nhiệm về vụ giết hại này.
Các giám mục Hoa Kỳ viết tiếp: “Cùng với việc Quốc Hội đang đương đầu với các thách thức phức tạp và thảm họa nhân đạo đang dận chìm Syria, chúng tôi xin góp tiếng nói của Giáo Hội Hoàn Vũ và lời cầu nguyện của chúng tôi cho hòa bình”. Các giám mục cũng lặp lại lời kêu gọi của Đức Giáo Hoàng Phanxicô và các giám mục Trung Đông chống lại việc can thiệp quân sự vào Trung Đông. “Chúng tôi đã nghe được lời kêu gọi khẩn thiết của Đức Thánh Cha, Giáo Hoàng Phanxicô, và của các giám mục anh em đang đau khổ của chúng tôi thuộc các Giáo Hội Kitô Giáo đáng kính và cổ xưa tại Trung Đông. Các vị đồng thanh khẩn khoản xin cộng đồng quốc tế đừng chọn can thiệp quân sự vào Syria. Các vị cho biết rõ: cuộc tấn công quân sự chỉ gây hại, chỉ làm tệ hơn tình thế vốn đã có nhiều tử vong rồi, và chắc chắn sẽ đem lại nhiều hậu quả khôn lường. Quan tâm của các vị có tiếng vang mạnh mẽ nơi công luận Hoa Kỳ, một công luận đang đặt nhiều nghi vấn đối với tính khôn ngoan của việc can thiệp, khi không được quốc tế hỗ trợ”.
Bản tuyên bố viết tiếp: “Chúng tôi nhớ lại mười năm trước đây khi Tòa Thánh và Giáo Hội Trung Đông khẩn thiết cảnh báo các hậu quả ‘không thể tiên đoán’ và ‘trầm trọng’ của một cuộc xâm lăng vào Iraq do Mỹ cầm đầu; những quan tâm này chúng tôi đã chia sẻ với chính phủ của chúng ta. Dù Syria không phải là Iraq và nghị quyết trình trước quốc hội chỉ kêu gọi một cuộc đánh trả có giới hạn, chứ không phải một cuộc xâm lăng, các cảnh báo chúng tôi nghe được từ Tòa Thánh và cám giám mục địa phương trong vùng cũng tương tự; các cảnh báo này nghi ngờ thành công cái nhiên của việc sử dụng sức mạnh quân sự trong việc rút ngắn cuộc tranh chấp và cứu mạng người. Chúng tôi cũng ý thức được gánh nặng lớn lao mà binh sĩ cũng như gia đình họ vốn đang phải gánh chịu”.
Lời kêu gọi này được đưa ra ngày 11 tháng Chín, mấy ngày sau buổi ăn chay và cầu nguyện cho hòa bình tại Syria do sáng kiến của Đức Phanxicô. Ngày 5 tháng Chín, Đức HY Timothy Dolan của New York, Chủ Tịch HĐGM/HK, và Đức Cha Richard E. Pates của Des Moines, Iowa, Trưởng Ủy Ban Công Lý Và Hoà Bình Quốc Tế của HĐ này, cũng đã lên tiếng khẩn thiết yêu cầu Hiệp Chúng Quốc đừng chọn giải pháp quân sự.
Các giám mục lên án việc sử dụng vũ khí hóa học, gọi nó là “một tội án đáng ghét chống lại nhân loại”. Các ngài cho rằng “Bi thảm thay, chết chóc do vũ khí hóa học gây ra chỉ là một phần trong câu truyện đáng buồn tại Syria ngày nay. Hơn 100,000 người Syria đã thiệt mạng. Hơn 2 triệu người đã rời bỏ xứ sở đi tỵ nạn. Hơn 4 triệu người bên trong Syria đã bị bạo lực xua ra khỏi nhà”. Cuộc khủng hoảng nhân đạo đang diễn tiến này đòi Hiệp Chúng Quốc và cộng đồng quốc tế “phải cứu mạng người bằng cách thúc đẩy một cuộc đối thoại nghiêm chỉnh nhằm chấm dứt tranh chấp, bằng cách hạn chế việc đổ thêm dầu vào lửa bạo lực qua các cuộc tấn công quân sự hay chuyển giao vũ khí, và bằng cách gia tăng trợ giúp nhân đạo”.
Các giám mục kết luận rằng “chúng tôi nhận làm của riêng lời kêu gọi của Đức GH Phanxicô: ‘tôi khuyên cộng đồng quốc tế thực hiện ngay tức khắc mọi cố gắng nhằm cổ vũ các đề xuất rõ ràng về hòa bình cho xứ sở này, một nền hòa bình dựa trên đối thoại và thương thuyết, vì thiện ích của toàn thể nhân dân Syria. Đừng ngại bất cứ cố gắng nào nhằm bảo đảm việc trợ giúp nhân đạo cho những người bị thương tổn bởi cuộc tranh chấp khủng khiếp này, nhất là những người buộc phải rời cư và rất nhiều người tỵ nạn tại các nước láng giềng’”.
Các cơ quan chuẩn bị đón tiếp đợt tỵ nạn từ Syria
Theo hãng tin CNS, Cao Ủy Tỵ Nạn của LHQ, ngày 3 tháng Chín, loan báo hiện có hơn 2 triệu người Syria di cư qua các nước lân bang lánh nạn kể từ ngày cuộc tranh chấp bùng nổ vào năm 2011. Khoảng 1 triệu là các trẻ em.
Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đang cung cấp các nhu yếu phẩm và một chút giáo dục cho khoảng 200,000 người Syria trong 20 trại tỵ nạn dọc theo 560 dặm biên giới với Syria. Ngoài ra còn có tới 260,000 người Syria nữa hiện đang sống tại nhiều nơi khác trên lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ, kể cả Istanbul, nơi người tỵ nạn tùy thuộc phần lớn các nhóm trợ giúp tư nhân.
Các nhóm trên không hẳn được tự do hoạt động vì luật lệ Thổ Nhĩ Kỳ chính thức ngăn cấm, chỉ dung thứ thôi, việc các định chế tôn giáo thi hành công việc nhân đạo tại nước này.
Các viên chức và những người có liên hệ tới việc trợ giúp người tỵ nạn tại Thổ Nhĩ Kỳ và nhiều nơi khác tỏ ra quan ngại trước một cuộc tấn công quân sự của Hoa Kỳ vào Syria, vì việc này sẽ gia tăng hơn nữa con số người tỵ nạn Syria tại đây.
Đức Cha Louis Pelatre, giám quản tông toà Istanbul, rất thành thạo đối với cố gắng trợ giúp của Công Giáo tại Thổ Nhĩ Kỳ, cho hay: “đến lượng người tỵ nạn Syria hiện đang ở đây, chúng tôi cũng đã không lo xuể rồi”.
Tại Jordan, nơi mà theo Cao Ủy Tỵ Nạn LHQ hiện có tới 515,000 người Syria tạm trú, Omar Abawi của cơ quan Caritas cho hay: riêng tại vùng phía bắc là Mafraq mà thôi, mỗi ngày có tới 180 người tỵ nạn Syria đến đăng ký. Caritas tại Jordan đang trợ giúp 27,000 gia đình Syria rời cư nghĩa là vào khoảng 146,000 người, mà tới 70% là phụ nữ và trẻ em.
Abawi cho hay “nhiều bà đang mang thai hay cho con bú. Ngoài việc giúp tiền thuê nhà, chúng tôi còn cung cấp sữa, tã lót, thực phẩm tươi, và máy tạo nước nóng để tắm rửa cho các em. Chúng tôi sẽ cung cấp quần áo ấm cho chương trình chống chọi mùa đông”.
“Không” đối với bom đạn
Trên đây là tựa đề bài xã luận của tạp chí America, số mới nhất. Bài xã luận nhắc tới bức tượng Thánh George cao tới hai tầng nhà, đặt ở phía bắc trụ sở LHQ tại New York, nhằm mô tả tổ chức này như vị thánh nhân tiêu diệt con rồng sự ác. Nhưng ngày nay, dường như Hiệp Chúng Quốc đang muốn tự mình khoác lấy biểu tượng này: Hoa Kỳ là hiệp sĩ thánh nhân, bất cứ ai đe dọa lối sống Hoa Kỳ đều là quái vật rồng ác cả.
Thực thế, trong diễn văn toàn quốc ngày 30 tháng Tám, Bộ Trưởng Ngoại Giao John Kerry gợi lên hình ảnh Hoa Kỳ như quốc gia cứu tinh, hy vọng sau cùng và tốt nhất của thế giới, có thể tái lập được luân lý, chống lại chế độ tàn ác của Syria, một chế độ từng dã man tàn sát hơn 1,400 công dân của mình bằng vũ khí hóa học mà cả thế giới đã loại khỏi vòng pháp luật. Syria đã cả gan dám “vượt lằn ranh đỏ” mà Tổng Thống Barack Obama đã vạch ra cả nhiều tháng trước chống lại việc sử dụng hơi độc bị quốc tế ngăn cấm. Hội Đồng Bảo An LHQ, cùng với 59 phần trăm dân chúng Mỹ, không hỗ trợ việc trả thù này. Nhưng người ta bảo chúng ta: một mình Hoa Kỳ có đủ sức mạnh quân sự và tinh thần dạy cho Syria một bài học.
Sự việc có đơn giản như thế hay không? Syria không xâm lăng quốc gia nào cả; đây chỉ là một cuộc nội chiến, trong đó phe đối lập, khởi đầu vốn được ủng hộ rộng rãi, nhưng nay đang chia rẽ thành một bên là những người ủng hộ các quốc gia Tây Phương và bên kia là những người duy Hồi Giáo cực đoan nghĩa là những người nhập thân vào chiến thuật của mình chính cái ác của chế độ đang cai trị. Cuộc chiến đang diễn ra giữa cái tàn bạo của một chính phủ thối nát và sự hỗn loạn và đôi khi tàn bạo không kém của phe nổi dậy. Việc ném bom được cho là chính xác các mục tiêu lựa chọn của ông Obama liệu sẽ thực hiện được gì ngoài việc nhân thừa xác chết Syria?
Các nghi vấn vì thế càng ngày càng được nhân thừa. Bộ Trưởng Kerry từ chối không trả lời nhiều câu hỏi công khai trong đó có ước tính tử vong thường dân và phản ứng của các quốc gia Ả Rập. Cuộc ném bom có thể kéo dài hai tháng hay nhiều hơn. Dù ta được hứa hẹn “sẽ không có giầy sắt nện trên đất” nhưng ai dám cam đoan sẽ không có binh sĩ vào đó mở những cuộc hành quân cứu nguy...
Máy bay Mỹ đã nằm ở Địa Trung Hải sẵn sàng đánh vào 10 địa điểm vũ khí hóa học của Syria, hai căn cứ hỏa tiễn, sáu căn cứ không quân, hai bộ chỉ huy quân sự và một đơn vị lục quân. Các cuộc tấn công được đề xuất này xem ra không hội đủ các tiêu chuẩn tương xứng và giải pháp sau cùng của một cuộc chiến tranh chính nghĩa. Cơ may dạy cho Tổng Thống Assad một bài học luân lý xem ra nhỏ đến gần như không có. Điều chắc là chúng sẽ giết hại nhiều nhân mạng hơn nữa, cả quân sự lẫn thường dân. Điều gì đòi nhiều can đảm tinh thần nơi Tổng Thống Obama: trải bom dưới các hoàn cảnh này hay rút lại các nhận định “lằn ranh đỏ” của ông và dành năng lực cho một giải pháp thương thuyết?
Tổng Thống Obama vẫn có quyền được tôn kính và thông cảm. Ông đã tránh được sự xấc xược từng xô Hoa Kỳ vào Iraq và Afghanistan, và Hoa Kỳ phải cố gắng xứng đáng với tước hiệu lãnh đạo tinh thần rất cần có để cả nước tự hiểu chính mình và để thế giới tin tưởng. Ấy thế nhưng sự kiện vẫn là: việc trải bom của Hoa Kỳ lên Syria, giống như việc họ sử dụng máy bay không người lái một cách vô trách nhiệm, nhất thiết sẽ gia tăng đống tử thi, biến cuộc chiến tranh này thành thảm họa khủng khiếp, điều mà nó vốn đã trở thành.
Trong vườn của Trụ Sở LHQ, còn có một bức tượng bằng đồng khác mô tả người anh hùng lực lưỡng tay trái cầm thanh gươm bẻ cong, tay phải giơ cao chiếc búa nện xuống, rõ ràng muốn hóa thân đoạn sách tiên tri Isaia 2:4-5: “Họ sẽ đúc kiếm của họ thành lưỡi cày và đòng của họ thành lưỡi hái; dân này sẽ không vung kiếm đánh dân kia, cũng sẽ không học thói chiến tranh nữa”.
Giám mục Aleppo, Antoine Autun, đã lên tiếng kêu gọi một giải pháp chính trị, chứ không quân sự. Adolfo Nicolas, bề trên cả Dòng Tên, lên tiếng kết án cả Hoa Kỳ lẫn Pháp, nước đang hỗ trợ việc Mỹ ném bom, là “lạm dụng quyền hành”. Ngài bảo ngài “không thể hiểu ai cho Hoa Kỳ hay Pháp quyền được hành động chống lại một quốc gia bằng cách chắc chắn gia tăng đau khổ cho nhân dân quốc gia ấy, những người vốn đã chịu đau khổ quá mức rồi”. Trong thư gửi nhóm G20 đề ngày 5 tháng Chín, Đức Phanxicô đã thúc giục các nhà lãnh đạo này từ bỏ việc “mưu tìm vô ích” giải pháp quân sự tại Syria. Và trong buổi canh thức ngày 7 tháng Chín, một lần nữa ngài tha thiết kêu gọi: “bạo lực và chiến tranh không bao giờ là đường dẫn tới hòa bình... Tiếng inh ỏi của vũ khí hãy dừng lại!”.