Giáo Dục Cao Đẳng Công Giáo và Thế Giới Thế Tục
Vụ rắc rối liên quan đến lời mời Tổng Thống Barack Obama tới nói truyện và nhận bằng tiến sĩ danh dự tại Đại Học Notre Dame đã lại một lần nữa làm nổi bật cuộc tranh luận về căn tính của các trường đại học Công Giáo. Lời mời này đã gây ra phản ứng chống đối tức khắc nơi các hiệp hội sinh viên của trường với lý do rất vững là Ông Obama tỏ ra bất chấp giáo huấn minh nhiên của Giáo Hội Công Giáo, ngang nhiên cho áp dụng những biện pháp phà phó thai triệt để, cả trong nước lẫn ngoài nước.
Thèm muốn ngôi thứ
Để hiểu rõ những điều nằm phía sau cuộc chống đối này, ta nên đọc cuốn sách của Anne Hendershott do nhà Transaction Publishers xuất bản hồi tháng Giêng năm nay tựa là “Status Envy: The Politics of Catholic Higher Education," (Thèm muốn Ngôi Thứ: Chính Trị Của Nền Giáo Dục Cao Đẳng Công Giáo). Tác giả vốn là giáo sư về đô thị sự vụ tại The King's College, New York.
Hendershott khởi đầu cuốn sách bằng cách nhắc tới một tiểu luận đã được công bố cách nay hơn 50 năm, trong đó, Đức Ông John Tracy Ellis đặt câu hỏi: trình độ khoa bảng tại các trường cao đẳng và đại học Công Giáo sở dĩ tầm thường có phải là do quá chú trọng tới việc đào tạo về luân lý cho sinh viên hay không? Và bà cho hay: cho đến tận ngày nay, tiếng vang của bài tiểu luận đó vẫn còn rất rõ vì một số trường đại học hiện đang cho rằng căn tính Công Giáo của họ đang trở thành một chướng ngại vật khiến họ không leo lên được bậc thang chót vót của nền giáo dục đại học.
Một cột mốc khác đánh dấu cuộc tranh luận này là tài liệu năm 1990 của Vatican, tựa là "Ex Corde Ecclesiae," (Từ tim lòng Giáo Hội). Tài liệu này nhấn mạnh đến việc phải có một căn tính Công Giáo cho nền giáo dục cao đẳng. Điều chủ chốt trong tài liệu trên là đòi các thần học gia giảng dạy trong các cao đẳng Công Giáo phải có một sự vụ lệnh (mandatum), hay một giấy chứng nhận do vị giám mục sở tại cấp phát, chứng thực rằng việc giảng dạy của họ tuân theo tín lý của Giáo Hội. Tác giả cho hay, nhiều giáo sư tại các đại học Công Giáo đã chống lại đòi hỏi trên và bà kể ra những trường hợp điển hình trong đó các cao đẳng Công Giáo càng ngày càng muốn chiều theo các đòi hỏi của định chế thế tục để được nhìn nhận và có tiếng tăm.
Ngôi thứ
Chính vì thế, nhiều đại học và cao đẳng Công Giáo đã dần dần đánh mất căn tính Công Giáo của mình, vì càng ngày, họ càng có khuynh hướng muốn chiều theo thế giới thế tục để có được ngôi thứ tốt, được xếp hạng cao trên bảng xếp hạng cả vùng, cả nước.
Theo Hendershott, hiện đang có cả một thứ chiến tranh văn hóa xẩy ra liên tiếp trong nền giáo dục cao đẳng Công Giáo. Cuộc chiến tranh này phản ánh một cuộc chiến tranh văn hóa rộng lớn hơn giữa những người quả quyết: không hề có bất cứ một chân lý nào, và những người tin chắc rằng các chân lý đã được mặc khải cho ta và ta cần phải học tập và đem chúng ra áp dụng.
Sau đó, tác giả liệt kê một số trường hợp trong đó các định chế Công Giáo đã cố tình quay lưng, từ bỏ căn tính Công Giáo theo nghĩa hẹp của mình để có được một ngôi thứ tốt trong thế giới phàm tục. Tại nhiều định chế, các lý tưởng và giáo huấn Công Giáo bị coi là những can thiệp không cần thiết vào việc giảng dạy tại trường mình, và các truyền thống trí thức Công Giáo không được dành cho bất cứ ưu thế nào.
Theo Hendershott, trên thực tế, điều trên có nghĩa là ai cố gắng giảng dạy tín lý Công Giáo chẳng sớm thì muộn cũng sẽ bị coi là không thích đáng hay bất khoan dung. Như thế, chủ nghĩa đa nguyên mà nhiều nhân viên giảng huấn Công Giáo ủng hộ thực ra không hề có nghĩa một cuộc đối thoại chân chính giữa giáo huấn Công Giáo và các ý niệm khác, nhưng đúng hơn chỉ tôn trọng những nguyên tắc Công Giáo nào mà trường từng thoả thuận trước đây mà thôi.
Việc thay đổi đường hướng giảng dạy đó lại được đi kèm với việc giáo dân hóa hàng ngũ lãnh đạo các cao đẳng Công Giáo. Nhiều học viện còn chuyển giao hiến chương cũng như cơ sở vật chất cho các hội đồng quản trị độc lập gồm phần đông giáo dân là thành viên, và do đó có được sự độc lập đối với thẩm quyền Giáo Hội, một sự độc lập được luật pháp bảo đảm.
Hendershott nhận rằng một phần, khuynh hướng thế tục hóa này xẩy ra là do các vấn đề liên quan đến luật lệ trong cố gắng tìm kiếm tài trợ của chính phủ. Thành ra, đối với phụ huynh các sinh viên tương lai cũng như đối với các cựu sinh viên, thì các học viện này thường tuyên xưng căn tính Công Giáo của mình, nhưng đối với lãnh vực công, họ dấu bặt cái căn tính kia
Lọc lựa
Hendershott còn kể ra nhiều trường hợp trong đó một số trường đại học cho công bố các mô tả rất khác nhau về chính mình tùy theo họ nhắm loại cử tọa nào. Nhiều trường, trên trang mạng của mình, tuyên bố sứ mệnh (mission statement) của mình một đàng, nhưng đối với những cuộc thăm dò, lại tuyên bố một nẻo các sứ mệnh này.
Theo Hendershott, cả khi các đại học chịu công bố căn tính Công Giáo của mình cho các sinh viên tương lai đi chăng nữa, họ cũng chỉ làm thế theo một cung cách lọc lựa. Bà thấy rằng trong một cuộc duyệt xét hơn 200 bản công bố sứ mệnh và giá trị của các học viện Công Giáo, một số đáng kể đã cố tình hạ thấp mối liên hệ của mình với Đạo Công Giáo.
Thí dụ, một số trường chỉ chọn những phần nào trong căn tính Công Giáo được họ cảm thấy dễ chịu mà thôi. Thêm vào đó, họ còn đưa ra những câu công bố nhấn mạnh đến tính đa phức và đa nguyên trong Giáo Hội.
Họ thường nhắc đến thứ gia tài hay truyền thống Công Giáo đầy mơ hồ chứ không hẳn thứ căn tính tích cực Công Giáo. Với chiều hhướng ấy, khía cạnh nào có dáng dấp truyền thống Công Giáo đều chỉ được họ mô tả như là một trong muôn vàn yếu tố mà sinh viên có quyền tự do chọn lựa.
Hendershott cũng thấy điều này nữa: nhiều cao đẳng Công Giáo luôn duyệt lại các công bố của mình về giá trị và sứ mệnh để từ từ hạ thấp bất cứ căn tính Công Giáo nào. Do đó, dù vẫn nhìn nhận một thứ nền tảng nào đó trong tư cách một học viện Công Giáo, nhưng cùng một lúc lại vẫn ráng cho người ta thấy mình tự lập và sẵn sàng tôn trọng mọi nền văn hóa.
Bà cũng trưng dẫn một cuộc thăm dò toàn quốc đối với 124 nhà quản trị thâm niên của 33 cao đẳng và đại học Công Giáo. Rất nhiều vị trong số này tỏ ra nước đôi về việc có nên coi nền văn hóa Công Giáo hay nền văn hóa của hội dòng đang quản trị trường đó là trổi vượt hay không. Chính cuộc thăm dò này nhận định rằng vì quá chú tâm tới hội dòng đang bảo trợ học viện mà đại học gặp nguy cơ có thể làm ngơ chính Giáo Hội Công Giáo. Tuy thế, vẫn có những trường hợp trừ đáng lưu ý. Hendershott nhắc đến một số các cao đẳng Công Giáo luôn tự hào tuyên xưng căn tính Công Giáo của mình và gắn bó với giáo huấn của Giáo Hội.
Bắt đầu như mới
Hendershott dành phần kết luận của cuốn sách để nói tới chiều hướng tích cực trên. Thực thế, trong mấy thập niên gần đây, nhiều trường cao đẳng mới đã được thành lập và một số trường hiện có đã quay trở lại, gắn bó với Giáo Hội. Mặt khác, một số các định chế Công Giáo vững mạnh cũng đã được các cuộc thăm dò thế tục xếp hạng rất cao về giá trị giáo dục.
Trong khi truyền giảng tín lý Công Giáo mà không cần phải biện hộ, các cao đẳng Công Giáo vững mạnh này đồng thời cũng đã trình bày cho các sinh viên của họ nhiều ý niệm trái ngược, và khích lệ họ sẵn sàng buớc vào cuộc tranh luận với nền văn hóa và các tư duy hiện đại.
Song song với con số càng ngày càng đông các cao đẳng sẵn sàng duy trì một sự gắn bó keo sơn với Giáo Hội Công Giáo, người ta còn thấy tại các học viện khác, con số các sinh viên biết coi trọng đức tin của mình cũng càng ngày càng đông hơn. Hendershott mô tả
nhiều trường hợp trong đó nhờ nhóm sinh viên này làm áp lực, một số đại học đã phải từ từ công bố nhiều hơn căn tính Công Giáo của mình cũng như chịu mời nhiều loại diễn giả khác nhau từ bên ngoài vào nói truyện, chứ không còn khăng khăng chỉ mời những diễn giả nào bất đồng với giáo huấn của Giáo Hội như trước đây nữa.
Một số các vị giám mục cũng chú tâm nhiều hơn tới nội dung giảng dạy tại các trường cao đẳng và đại học và càng ngày càng yêu cầu các trường này phải trung thành với Giáo Hội. Hendershott kết luận bằng cách thêm rằng: việc thế tục hóa nhiều trường cao đẳng Công Giáo, dù một phần do áp lực bên ngoài và do môi trường văn hóa mang lại, vẫn là hậu quả của những người biết rõ mình đang làm gì.
Hendershott cho rằng ta có thể phản công lại việc tuột dốc vào thứ thế tục hóa trên, nhưng điều này đòi những người giữ vài trò quyết định phải tôn trọng sự phong phú trong truyền thống Công Giáo và ra tay tranh đấu để duy trì cho bằng được nền văn hóa Công Giáo. Một cam kết mà tầm quan trọng của nó đã được cuộc tranh cãi hiện nay làm rõ.
Theo cha John Flynn, LC, Zenit 29-03-2009
Vụ rắc rối liên quan đến lời mời Tổng Thống Barack Obama tới nói truyện và nhận bằng tiến sĩ danh dự tại Đại Học Notre Dame đã lại một lần nữa làm nổi bật cuộc tranh luận về căn tính của các trường đại học Công Giáo. Lời mời này đã gây ra phản ứng chống đối tức khắc nơi các hiệp hội sinh viên của trường với lý do rất vững là Ông Obama tỏ ra bất chấp giáo huấn minh nhiên của Giáo Hội Công Giáo, ngang nhiên cho áp dụng những biện pháp phà phó thai triệt để, cả trong nước lẫn ngoài nước.
Thèm muốn ngôi thứ
Để hiểu rõ những điều nằm phía sau cuộc chống đối này, ta nên đọc cuốn sách của Anne Hendershott do nhà Transaction Publishers xuất bản hồi tháng Giêng năm nay tựa là “Status Envy: The Politics of Catholic Higher Education," (Thèm muốn Ngôi Thứ: Chính Trị Của Nền Giáo Dục Cao Đẳng Công Giáo). Tác giả vốn là giáo sư về đô thị sự vụ tại The King's College, New York.
Hendershott khởi đầu cuốn sách bằng cách nhắc tới một tiểu luận đã được công bố cách nay hơn 50 năm, trong đó, Đức Ông John Tracy Ellis đặt câu hỏi: trình độ khoa bảng tại các trường cao đẳng và đại học Công Giáo sở dĩ tầm thường có phải là do quá chú trọng tới việc đào tạo về luân lý cho sinh viên hay không? Và bà cho hay: cho đến tận ngày nay, tiếng vang của bài tiểu luận đó vẫn còn rất rõ vì một số trường đại học hiện đang cho rằng căn tính Công Giáo của họ đang trở thành một chướng ngại vật khiến họ không leo lên được bậc thang chót vót của nền giáo dục đại học.
Một cột mốc khác đánh dấu cuộc tranh luận này là tài liệu năm 1990 của Vatican, tựa là "Ex Corde Ecclesiae," (Từ tim lòng Giáo Hội). Tài liệu này nhấn mạnh đến việc phải có một căn tính Công Giáo cho nền giáo dục cao đẳng. Điều chủ chốt trong tài liệu trên là đòi các thần học gia giảng dạy trong các cao đẳng Công Giáo phải có một sự vụ lệnh (mandatum), hay một giấy chứng nhận do vị giám mục sở tại cấp phát, chứng thực rằng việc giảng dạy của họ tuân theo tín lý của Giáo Hội. Tác giả cho hay, nhiều giáo sư tại các đại học Công Giáo đã chống lại đòi hỏi trên và bà kể ra những trường hợp điển hình trong đó các cao đẳng Công Giáo càng ngày càng muốn chiều theo các đòi hỏi của định chế thế tục để được nhìn nhận và có tiếng tăm.
Ngôi thứ
Chính vì thế, nhiều đại học và cao đẳng Công Giáo đã dần dần đánh mất căn tính Công Giáo của mình, vì càng ngày, họ càng có khuynh hướng muốn chiều theo thế giới thế tục để có được ngôi thứ tốt, được xếp hạng cao trên bảng xếp hạng cả vùng, cả nước.
Theo Hendershott, hiện đang có cả một thứ chiến tranh văn hóa xẩy ra liên tiếp trong nền giáo dục cao đẳng Công Giáo. Cuộc chiến tranh này phản ánh một cuộc chiến tranh văn hóa rộng lớn hơn giữa những người quả quyết: không hề có bất cứ một chân lý nào, và những người tin chắc rằng các chân lý đã được mặc khải cho ta và ta cần phải học tập và đem chúng ra áp dụng.
Sau đó, tác giả liệt kê một số trường hợp trong đó các định chế Công Giáo đã cố tình quay lưng, từ bỏ căn tính Công Giáo theo nghĩa hẹp của mình để có được một ngôi thứ tốt trong thế giới phàm tục. Tại nhiều định chế, các lý tưởng và giáo huấn Công Giáo bị coi là những can thiệp không cần thiết vào việc giảng dạy tại trường mình, và các truyền thống trí thức Công Giáo không được dành cho bất cứ ưu thế nào.
Theo Hendershott, trên thực tế, điều trên có nghĩa là ai cố gắng giảng dạy tín lý Công Giáo chẳng sớm thì muộn cũng sẽ bị coi là không thích đáng hay bất khoan dung. Như thế, chủ nghĩa đa nguyên mà nhiều nhân viên giảng huấn Công Giáo ủng hộ thực ra không hề có nghĩa một cuộc đối thoại chân chính giữa giáo huấn Công Giáo và các ý niệm khác, nhưng đúng hơn chỉ tôn trọng những nguyên tắc Công Giáo nào mà trường từng thoả thuận trước đây mà thôi.
Việc thay đổi đường hướng giảng dạy đó lại được đi kèm với việc giáo dân hóa hàng ngũ lãnh đạo các cao đẳng Công Giáo. Nhiều học viện còn chuyển giao hiến chương cũng như cơ sở vật chất cho các hội đồng quản trị độc lập gồm phần đông giáo dân là thành viên, và do đó có được sự độc lập đối với thẩm quyền Giáo Hội, một sự độc lập được luật pháp bảo đảm.
Hendershott nhận rằng một phần, khuynh hướng thế tục hóa này xẩy ra là do các vấn đề liên quan đến luật lệ trong cố gắng tìm kiếm tài trợ của chính phủ. Thành ra, đối với phụ huynh các sinh viên tương lai cũng như đối với các cựu sinh viên, thì các học viện này thường tuyên xưng căn tính Công Giáo của mình, nhưng đối với lãnh vực công, họ dấu bặt cái căn tính kia
Lọc lựa
Hendershott còn kể ra nhiều trường hợp trong đó một số trường đại học cho công bố các mô tả rất khác nhau về chính mình tùy theo họ nhắm loại cử tọa nào. Nhiều trường, trên trang mạng của mình, tuyên bố sứ mệnh (mission statement) của mình một đàng, nhưng đối với những cuộc thăm dò, lại tuyên bố một nẻo các sứ mệnh này.
Theo Hendershott, cả khi các đại học chịu công bố căn tính Công Giáo của mình cho các sinh viên tương lai đi chăng nữa, họ cũng chỉ làm thế theo một cung cách lọc lựa. Bà thấy rằng trong một cuộc duyệt xét hơn 200 bản công bố sứ mệnh và giá trị của các học viện Công Giáo, một số đáng kể đã cố tình hạ thấp mối liên hệ của mình với Đạo Công Giáo.
Thí dụ, một số trường chỉ chọn những phần nào trong căn tính Công Giáo được họ cảm thấy dễ chịu mà thôi. Thêm vào đó, họ còn đưa ra những câu công bố nhấn mạnh đến tính đa phức và đa nguyên trong Giáo Hội.
Họ thường nhắc đến thứ gia tài hay truyền thống Công Giáo đầy mơ hồ chứ không hẳn thứ căn tính tích cực Công Giáo. Với chiều hhướng ấy, khía cạnh nào có dáng dấp truyền thống Công Giáo đều chỉ được họ mô tả như là một trong muôn vàn yếu tố mà sinh viên có quyền tự do chọn lựa.
Hendershott cũng thấy điều này nữa: nhiều cao đẳng Công Giáo luôn duyệt lại các công bố của mình về giá trị và sứ mệnh để từ từ hạ thấp bất cứ căn tính Công Giáo nào. Do đó, dù vẫn nhìn nhận một thứ nền tảng nào đó trong tư cách một học viện Công Giáo, nhưng cùng một lúc lại vẫn ráng cho người ta thấy mình tự lập và sẵn sàng tôn trọng mọi nền văn hóa.
Bà cũng trưng dẫn một cuộc thăm dò toàn quốc đối với 124 nhà quản trị thâm niên của 33 cao đẳng và đại học Công Giáo. Rất nhiều vị trong số này tỏ ra nước đôi về việc có nên coi nền văn hóa Công Giáo hay nền văn hóa của hội dòng đang quản trị trường đó là trổi vượt hay không. Chính cuộc thăm dò này nhận định rằng vì quá chú tâm tới hội dòng đang bảo trợ học viện mà đại học gặp nguy cơ có thể làm ngơ chính Giáo Hội Công Giáo. Tuy thế, vẫn có những trường hợp trừ đáng lưu ý. Hendershott nhắc đến một số các cao đẳng Công Giáo luôn tự hào tuyên xưng căn tính Công Giáo của mình và gắn bó với giáo huấn của Giáo Hội.
Bắt đầu như mới
Hendershott dành phần kết luận của cuốn sách để nói tới chiều hướng tích cực trên. Thực thế, trong mấy thập niên gần đây, nhiều trường cao đẳng mới đã được thành lập và một số trường hiện có đã quay trở lại, gắn bó với Giáo Hội. Mặt khác, một số các định chế Công Giáo vững mạnh cũng đã được các cuộc thăm dò thế tục xếp hạng rất cao về giá trị giáo dục.
Trong khi truyền giảng tín lý Công Giáo mà không cần phải biện hộ, các cao đẳng Công Giáo vững mạnh này đồng thời cũng đã trình bày cho các sinh viên của họ nhiều ý niệm trái ngược, và khích lệ họ sẵn sàng buớc vào cuộc tranh luận với nền văn hóa và các tư duy hiện đại.
Song song với con số càng ngày càng đông các cao đẳng sẵn sàng duy trì một sự gắn bó keo sơn với Giáo Hội Công Giáo, người ta còn thấy tại các học viện khác, con số các sinh viên biết coi trọng đức tin của mình cũng càng ngày càng đông hơn. Hendershott mô tả
nhiều trường hợp trong đó nhờ nhóm sinh viên này làm áp lực, một số đại học đã phải từ từ công bố nhiều hơn căn tính Công Giáo của mình cũng như chịu mời nhiều loại diễn giả khác nhau từ bên ngoài vào nói truyện, chứ không còn khăng khăng chỉ mời những diễn giả nào bất đồng với giáo huấn của Giáo Hội như trước đây nữa.
Một số các vị giám mục cũng chú tâm nhiều hơn tới nội dung giảng dạy tại các trường cao đẳng và đại học và càng ngày càng yêu cầu các trường này phải trung thành với Giáo Hội. Hendershott kết luận bằng cách thêm rằng: việc thế tục hóa nhiều trường cao đẳng Công Giáo, dù một phần do áp lực bên ngoài và do môi trường văn hóa mang lại, vẫn là hậu quả của những người biết rõ mình đang làm gì.
Hendershott cho rằng ta có thể phản công lại việc tuột dốc vào thứ thế tục hóa trên, nhưng điều này đòi những người giữ vài trò quyết định phải tôn trọng sự phong phú trong truyền thống Công Giáo và ra tay tranh đấu để duy trì cho bằng được nền văn hóa Công Giáo. Một cam kết mà tầm quan trọng của nó đã được cuộc tranh cãi hiện nay làm rõ.
Theo cha John Flynn, LC, Zenit 29-03-2009