Ý nghĩa việc ĐGH tiếp nhà thần học ly khai Hans Kung

Washington 28/09/05 - Tuần qua tại Tòa Thánh Vatican diễn ra cuộc gặp gỡ giữa Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI và nhà thần học ly khai Hans Kung. Khi tin này được loan ra, các nhà quan sát thời sự tôn giáo đều thắc mắc nêu câu hỏi: “Cuộc gặp gỡ này có gì là quan trọng đến nỗi Văn Phòng Báo Chí Tòa Thánh phải ra bản tuyên cáo và các cơ quan truyền thông trực thuộc Tòa Thánh đều đăng tải tin này?”.

Cuộc gặp gỡ trên cũng được thế giới quan tâm. Tuần báo Time, cơ quan ngôn luận có thế giá tại Hoa Kỳ cũng chú ý đến vấn đề và nhà bỉnh bút Jeff Israely của tờ báo điện tử Time On Line trong số ra ngày 27 tháng 9 năm 2005, đã viết bài nhận định về cuộc gặp gỡ giữa Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI và nhà thần học ly khai Hans Kung. Bài báo có tựa đề “Tại Sao Đức Giáo Hoàng đã dùng cơm với nhà ly khai” (Why the Pope Dined with a Dissenter”) Nhà bỉnh bút viết rằng:

Đức Giáo Hoàng làm một chuyện lạ: dùng cơm với người bạn là nhà thần học ly khai Hans Kung. Bữa cơm kéo dài 2 tiếng đồng đã làm nhiều giới chức công giáo bảo thủ lấy làm khó chịu và không mấy chấp nhận.

Trước đây, nhà thần học này từng nhiều lần muốn gặp gỡ Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II nhưng đều bị từ chối vì bị coi là chống Hồng Y Ratzinger. Nhà thần học Hans Kung có một quan điểm về giáo lý rất phóng khoáng, trái hẳn với quan điểm của nhà thần học Joseph Ratzinger mà sau này là Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI.

Thực ra, vào năm 1979, lúc còn là Hồng Y, nhà thần học Ratzinger đã tham gia vào quyết định truất phế huấn quyền của linh mục Hans Kung trong việc giảng dậy thần học Công Giáo tại Đại Học Tubingen. Lý do là nhà thần học này thách thức lại giáo điều vô ngộ (infallibility) của Đức Giáo Hoàng.

Rồi ngay sau khi Hồng Y Joseph Ratzinger được bầu làm Giáo Hoàng thì nhà thần học Hans Kung gặp tuần báo Time, trưng ra cho ký giả thấy một tài liệu của Đức Hồng Y Ratzinger đã viết ngày xưa. Nội dung tài liệu này Đức Hồng Y Ratzinger kêu gọi Roma hãy chia sẻ quyền lực với các Giám Mục địa phương. Và nhà thần học Hans Kung nói đùa:

- “Đó là Ratzinger đó”-

Ông nói thêm:

- “ Lúc ấy ông ấy với tôi cùng đứng về một phía.”

ĐGH và người bạn Hans Kung đã không hề gặp nhau trong suốt hơn 20 năm qua. Vậy câu hỏi đặt ra là tại sao ĐGH Bênêđictô XVI, năm nay 78 tuổi, vừa mới lên ngôi Giáo Hoàng lại mở cửa đón tiếp ngay nhà thần học ly khai Hans Kung ?

Câu trả lời trước hết và có lẽ đơn giản nhất là ĐGH muốn gặp lại người bạn, hay một đồng nghiệp cũ vì cả hai đều đã dậy ở đại học Tubingen và cả hai đều là cố vấn cho Công Đồng Vatican II về vấn đề thần học.

Nhà thần học Kung năm nay 77 tuổi, nói với tờ nhật báo Ý Corriere della Sera rằng sau bữa cơm ở nhà nghỉ Castel Gondolfo với ĐGH “Cả hai chúng tôi đều cảm thấy vui sau bao nhiêu năm không gặp nhau”.

Bản tuyên cáo báo chí của Tòa Thánh thì nói lập trường bất đồng về giáo điều của hai vị đã không được đem ra bàn thảo và trong số những đề tài được hai vị đề cập đến trong bữa cơm là mối tương quan giữa khoa học và đức tin và vấn đề đối thoại liên tôn.

Nhưng nếu cuộc gặp gỡ này chỉ đơn thuần với tư cách cá nhân, hay là cuộc họp có điều muốn trách móc nhau điều gì về thần học thì tại sao ĐGH lại không mời người bạn này dùng cơm trong thời gian hơn 20 năm Ngài còn là Hồng Y tại Tòa Thánh Vatican?

Câu trả lời rõ ràng có lẽ là vị tân Giáo Hoàng muốn mở ra những cuộc đối thoại với những người có quan điểm khác nhau. Bằng chứng là trước khi có buổi họp với nhà thần học Hans Kung, Đức Giáo Hoàng đã có 2 buổi hội kiến khác với những nhân vật gây nhiều tranh cãi. Vị thứ nhất là nhà văn người Ý Oriana Fallaci, người đã viết những tác phẩm nghiêm khắc lên án Hồi Giáo sau vụ khủng bố ngày 11 tháng 9 tại New York. Vị thứ hai là Đức Giám Mục Bernard Fellay bị vạ tuyệt thông vì đang cầm đầu phong trào cực kỳ bảo thủ do cố Tổng Giám Mục Marcel Lefèbvre thành lập. Ta cũng nên ghi nhận là hai cuộc gặp gỡ của ĐGH với hai vị này đã diễn ra cách nhau chỉ 2 ngày.

Mặc dù có những sự kiện nêu trên, nhưng người ta cũng khó biết rõ ràng động lực chính nào đã khiến Đức Giáo Hoàng gặp gỡ các vị khách trên. Riêng nhà bỉnh bút của tuần báo Time kết luận rằng:

“Hiện giờ Đức Giáo Hoàng biết rõ công việc của Ngài đã thay đổi. Là Bộ Trưởng Giáo Lý Và Đức Tin trong vòng hơn 20 năm, Ngài có bổn phận phải bảo vệ chặt chẽ những suy luận thần học. Nhưng bây giờ là người cha chung của đoàn chiên trên 1 tỷ người thì Ngài phải mở cửa phòng ăn của mình rộng ra hơn nữa”.