(VATICAN 21/01/04) - Báo L’Osservatore Romano, số ra ngày 22 tháng Giêng, đăng bài nói Ðức Giáo Hoàng Piô XII đã nỗ lực cứu sống những người Do Thái và những người đối lập chế độ Ðức Quốc Xã.

Bài báo đánh dấu ngày 22 tháng Giêng năm 1944 là ngày Ðức Giáo Hoàng Piô XII mở cửa nhà nghỉ mát mùa hè Castel Gandolfo để cho hàng ngàn người Do Thái và những người đối lập chế độ Ðức Quốc Xã được vào ẩn trú.

Theo bài báo thì vào tháng Giêng năm 1944, Ðức Piô XII đã ra lệnh mở cổng khu nhà nghỉ mát mùa hè Castel Gandolfo cho người Do Thái vào tị nạn. Lệnh này do Ðức Giám Mục Giovanni Battista Montini thi hành. Lúc đó đức Giám Mục Montini là phụ tá cho đức Hồng Y Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh và về sau vị Giám Mục này này trở thành đức Giáo Hoàng Phaolô VI.

Castel Gandolfo là tư gia của ÐGH nên theo hiệp ước Lateran, tư gia là lãnh thổ có chủ quyền, không ai có quyền lục soát, nên khoảng 12,000 người Do Thái đã thoát chết không bị Ðức Quốc Xã lùng bắt. Cũng theo bài báo nói trên, một vài nơi khác là tài sản của ÐGH cũng đã được mở cửa để đón nhận người tị nạn Do Thái trong thời đệ nhị thế chiến.

Hầu hết các người tị nạn ở Castel Gandolfo đã ở lại đấy cho đến khi thành phố Roma được quân đội đồng minh giải phóng vào ngày 4 tháng Sáu năm 1944. Có một số người ở đây bị chết vì những đợt phi cơ oanh tạc khi giải phóng Roma. Những người sống sót cám ơn ÐGH đã bảo vệ họ. Khi trú ngụ tại Castel Gandolfo, một gia đình có hai em sinh đôi. Một em được đặt tên là Pie Eugene và em kia là Eugene Pie. Hai tên này được đặt nhằm tri ân đức Giáo Hoàng Piô XII có tên thật là Eugenio Pacelli.