SÀI GÒN 13-10 (TH).- Ba chức sắc cao cấp của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất (GHPGVNTN) chính thức bị quản chế hai năm trong khi hai vị Hòa Thượng lãnh đạo giáo hội thì bị giám sát chặt chẽ cũng như ngăn chặn di chuyển ra ngoài các nơi cứ trú, một hình thức tù giam lỏng không chính thức.

Hãng thông tấn AFP cho hay họ có được bản sao quyết định của nhà cầm quyền CSVN tại Sài Gòn do phó chủ tịch Nguyễn Thành Tài ký tên. Trong đó, các Thượng Tọa Thích Tuệ Sỹ, Thích Nguyên Lý và Thích Thanh Huyền bị quản chế mỗi người hai năm vì "vi phạm luật lệ an ninh quốc gia". T.T. Thích Nguyên Lý, 50 tuổi, là thủ quĩ và T.T. Tuệ Sỹ là tổng thư ký của Viện Hóa Đạo GHPGVNTN.

Cả ba ngài cùng tháp tùng H.T. Thích Huyền Quang, quyền Viện Trưởng Viện Tăng Thống và H.T. Thích Quảng Độ, Viện Trưởng Viện Hóa Đạo GHPGVNTN, đi từ tu viện Nguyên Thiều thuộc huyện Tuy Phước tỉnh Bình Định vào Sài Gòn hôm 08-10-2003 bị Công An chận đường ở chân đèo Rù Rì, đưa về Nha Trang thẩm vấn và giam giữ 3 ngày trước khi bị áp tải về nơi cư trú.

Từ khi bị chận đường trước tu viện Nguyên Thiều cho đến khi bị giam giữ ở Nha Trang, các ngài đều tuyệt thực phản đối các hành động đàn áp hoạt động tôn giáo cũng như vu cáo họ mang theo các tài liệu "bí mật nhà nước".

IBIB cho hay trên xe họ chỉ có biên bản các buổi họp của Hội Đồng Lưỡng Viện, chứ không có tài liệu gì khác để có thể gọi là "bí mật nhà nước." Riêng H.T. Huyền Quang, 86 tuổi, và H.T. Quảng Độ, 75 tuổi, bị CSVN cáo buộc "bí mật tái tổ chức GHPGVNTN với tham vọng chính trị và ý đồ cá nhân" nhằm "khủng bố" Giáo Hội Phật Giáo quốc doanh, bản tin của Bộ Ngoại Giao CSVN phổ biến hôm Thứ Sáu 10-10-2003 vu cáo như vậy. Theo nguồn tin trên, cả hai vị lãnh tụ GHPGVNTN bị quản thúc 24/24 tại tu viện Nguyên Thiều (H.T. Huyền Quang) cũng như Thanh Minh Thiền Viện (H.T. Quảng Độ) với sự giám sát chặt chẽ của Công An, dù không có giấy tờ chính thức nói bị quản chế.

Các nhà ngoại giao Tây Phương đã công khai hoặc âm thầm chỉ trích chế độ Hà Nội đàn áp GHPGVNTN. Người ta thấy các hy vọng có thêm tự do tôn giáo tại Việt Nam đang tan thành mây khói.

GHPGVNTN bị CSVN giải tán năm 1981 và bắt H.T. Huyền Quang đày ra ngôi chùa nhỏ dột nát ở huyện Nghĩa Hành tỉnh Quảng Ngãi, cô lập ngài ở đây, không có một án lệnh hay một phiên xử nói ngài bị tội gì.

Cuối tháng 03-2003, CSVN cho Ngài ra Hà Nội giải phẫu bướu độc trên mặt. Dịp này, Phan Văn Khải, Thủ Tướng CSVN, hứa cứu xét lại tình trạng pháp lý cho GHPGVNTN và sửa chữa các lỗi lầm đã gây ra cho giáo hội này. Chính phủ cũng như các nhà ngoại giao Tây Phương nhìn thấy đó là những dấu hiệu đáng khích lệ, nhất là khi H.T. Huyền Quang còn được cho về thăm các tự viện ở Huế, vào Sài Gòn họp bàn Phật sự với H.T. Quảng Độ và các chức sắc cao cấp của giáo hội sau hơn 20 năm không được cùng sinh hoạt.

Phòng Thông Tin Phật Giáo Quốc Tế (IBIB) ở Paris cho hay lâu nay CSVN làm nhiều áp lực để buộc GHPGVNTN sát nhập vào Giáo Hội Phật Giáo quốc doanh. Tuy nhiên, H.T. Huyền Quang đòi phải phục hồi tư cách pháp lý cho giáo hội trước, chuyện thảo luận hợp tác hay sát nhập sẽ là việc riêng của hai giáo hội.

Hành động đàn áp đang xảy ra cho GHPGVNTN cho thấy Hà Nội không chấp nhận như vậy, mà chỉ muốn giáo hội này trở thành công cụ chính trị cho chế độ. Theo AFP, khi gặp Ngài hồi đầu Tháng Tư 2003, Khải đề nghị H.T. Huyền Quang nắm một chức quan trọng trong giáo hội Phật Giáo nhà nước nhưng đã bị Ngài từ chối.

Các tin tức ngày hôm qua của Mạng Lưới Tuổi Trẻ Việt Nam Lên Đường phổ biến trên Internet nói rằng H.T. Quảng Độ tuyệt thực vô hạn định để phản đối các sự đàn áp của chế độ Hà Nội đối với giáo hội.