LỄ GIỔ VÀ TẢO MỘ HAI VỊ TỔ KHAI CANH LÀNG DƯƠNG SƠN.
Giaó xứ Dương sơn thuộc Tổng giáo phận Huế là một giáo xứ lâu đời có bề dày lịch sử hơn 300 năm, địa danh hành chính là làng Dương sơn, xã Hương toàn huyện Hương trà,tỉnh Thừa thiên Huế. Là một làng công giáo hoàn toàn, các con đường làng dẫn về từng xóm được mang tên một vị Thánh tử đạo Việt nam. Làng Dương sơn cũng đã từng trải qua biết bao đau thương của những cuộc bách đạo, phân sáp. Thế nhưng, mọi người vẫn một lòng trung kiên với Chúa, bền vững Đức tin để tồn tại và phát triển tốt đẹp đến ngày nay.
VÀI NÉT SƠ LƯỢC GIÁO XỨ DƯƠNG SƠN :
Dưới thời vua Trần anh Tông, công chúa Huyền Trân được gả cho vua Chiêm là Chế Mân, với lễ vật là 2 châu Ô và Rí. Năm 1307, sau khi nhận đất, triều đình nhà Trần đổi tên lại thành Hóa châu và Thuận châu, đồng thời cử tướng Đoàn Nhữ Hài thiết lập guồng máy cai trị và cho di dân từ các Thanh Nghệ Tĩnh và bắc Quảng trị vào sinh sống lập nghiệp ở miền đất này. Trong đó có hai vị họ Phan và họ Trần khai canh khai khẩn làng Dương sơn. Về sau này, nhiều họ tộc khác đến sinh sống và cùng nhau đồng cam cộng khổ xây dựng và phát triển làng Dương sơn cho đến ngày nay. Hiện nay dân số làng Dương sơn có khoảng 1100 người, trên 1 ngàn người là con cháu đang sinh sống ở các tỉnh khác và trên 100 người ở hải ngoại.
Ngay từ những năm đầu tiên, khi các vị thừa sai Pháp và Ý đến truyền giáo tại Việt nam, và khi các ngài đến Huế thì Dương sơn là một trong những vùng được đón nhận đức tin trước tiên. Trong đó có cha Emmanuel Bổn là người đã có công thành lập họ đạo Dương sơn, vì theo giáo sử thì vào năm 1696 họ đạo Dương sơn đã có tên chính thức trong bản báo cáo mà cha Labbe’, cha chính địa phận đệ trình về tòa Thánh. Trãi qua biết bao biến cố tang thương của thời cuộc, bao cuộc tàn sát bách đạo dưới các triều đại nhà Tây sơn và nhà Nguyễn, giáo dân Dương sơn đã có nhiều vị tử đạo, bị mang án “Thảo tượng”(án phạt cắt cỏ cho voi suốt đời, trên trán bị khắc hai chữ tả đạo). Chủng viện Dương sơn cũng một thời tồn tại cùng với dòng Mến Thánh giá dưới thời cha Jaccard năm 1829. Tu viện Mến Thánh giá Dương sơn vãn còn tồn tại cho đến ngày nay. Dưới thời Minh mạng, vụ án tranh chấp ruộng đất với làng Cổ lão, một làng lương dân, trở thành vụ án tôn giáo, có 72 người bị xử trong đó có ông cựu lý trưởng bị xử tử giam hậu, ông lý trưởng tân và một số lính bị khổ sai chung thân. Sắc dụ” Phân sáp “ dưới triều Tự đức dẫn đến việc giáo dân Dương sơn bị khắc chữ “Tả đạo “ trên má và bị phân tán vào các làng lương, nhà cửa ruộng vườn bị tịch thu. Sau hòa ước Nhâm tuất mới được tha về, mọi người vẫn một lòng trung kiên giữ vững đức tin.
Có lẻ cũng nhờ thấm đượm dòng máu tử đạo anh hùng đó, giáo xứ Dương sơn đã có 17 linh mục và nhiều tu sĩ nam nữ cho giáo hội công giáo Việt nam.
LỄ GIỔ TỔ VÀ TẢO MỘ:
Thường lệ hàng năm, ngày mùng 8 tết âm lịch, toàn bộ con cháu làng Dương sơn đều qui tụ về tham dự lễ giổ tổ 2 vị tổ khai canh họ Phan và họ Trần. Cho dù ở bất cứ nơi đâu, con cháu đều một lòng hướng về quê cha đất tổ, nơi chôn nhau cắt rún. Sau lễ giổ tổ, con cháu các họ, các chi phái mới được phép tổ chức lễ giổ các chi tộc của mình. Nhưng ai bất tuan lệ làng đều bị phạt.
Xem hình giỗ và tảo mộ hai vị tổ khai canh làng Dương Sơn
Lễ giổ các vị tổ khai canh khai canh làng Dương sơn năm nay nhằm vào Chúa nhật thứ nhất mùa chay nên được dời lại ngày thứ bảy mùng 7 tết. Từ sáng sớm, tất cả dân làng đều có mặt tại Đất Thánh làng Dương sơn để tham dự thánh lễ. Trước khi vào thánh lễ, các bô lão đại diện cho dân làng cúng mâm cau trầu rượu trước mộ tổ, niệm hương và dâng hoa, tỏ lòng thành kính và tri các vị đã có công khai khẩn thành lập làng, tạo phúc cho con cháu đời sau.
Thánh lễ đồng tế do linh mục ĐaMinh Phan Hưng, giám đốc Trung tâm mục vụ Tổng giáo phận Huế chủ tế. Ngài là một người con ưu tú, là niềm tự hào của làng Dương sơn. Cùng đồng tế có linh mục quản xứ, linh mục cựu quản xứ, linh mục Antôn Huỳnh Đầy Bề trên tổng quyền dòng Thánh tâm Huế cũng là con cháu Dương sơn và các linh mục con cháu khác.
Trong bài giảng lễ, linh mục chủ tế Đaminh Phan Hưng đã bày tỏ lòng tri ân đến các vị khai canh, các linh mục đã coi sóc và gầy dựng nên giáo xứ Dương sơn ngày nay, các vị tiền nhân đã một lòng trung kiên với đạo Chúa. Con chim có tổ, nước có nguồn, con người có cha có mẹ, có ông bà tổ tiên. Đạo làm con phải hiếu, khi ông bà cha mẹ còn sống thì tết, khi các vị chết đi thì ngày tết cũng chạp mộ. Nhưng quan trọng hơn hết của chữ hiếu là khi cha mẹ còn sống thì cho cha mẹ ăn, chứ không phải đợi đến khi cha mẹ chết mới làm văn tế ruồi.
Có thể nói không nơi nào, không có một làng công giáo nào có một lệ tục giổ mộ tổ long trọng như làng Dương sơn, nhắc nhủ con cháu đạo làm người, tạo tình đoàn kết yêu thương. Dù đi xa mấy cũng luôn nhớ đến ngày giổ tổ, ông bà tổ tiên. Tri ân các bậc tiền nhân đã dành phúc đức cho con cháu về sau:
Tổ công tôn đức thiên niên thuận
Tử hiếu tôn hiền vạn đại xương.
(công đức tổ tiên ngàn năm thịnh, hiếu hiền con cháu vạn đời ngay)
Sau lễ giổ, mọi người ai nấy đều tập trung tại nhà Hiệp nhất của giáo xứ dự tiệc, những người con xa quê có dịp cùng lúc hàn huyên tâm sự với nhiều người, tay bắt mặt mừng, tạo một tình đoàn kết yêu thương.
Giaó xứ Dương sơn thuộc Tổng giáo phận Huế là một giáo xứ lâu đời có bề dày lịch sử hơn 300 năm, địa danh hành chính là làng Dương sơn, xã Hương toàn huyện Hương trà,tỉnh Thừa thiên Huế. Là một làng công giáo hoàn toàn, các con đường làng dẫn về từng xóm được mang tên một vị Thánh tử đạo Việt nam. Làng Dương sơn cũng đã từng trải qua biết bao đau thương của những cuộc bách đạo, phân sáp. Thế nhưng, mọi người vẫn một lòng trung kiên với Chúa, bền vững Đức tin để tồn tại và phát triển tốt đẹp đến ngày nay.
VÀI NÉT SƠ LƯỢC GIÁO XỨ DƯƠNG SƠN :
Dưới thời vua Trần anh Tông, công chúa Huyền Trân được gả cho vua Chiêm là Chế Mân, với lễ vật là 2 châu Ô và Rí. Năm 1307, sau khi nhận đất, triều đình nhà Trần đổi tên lại thành Hóa châu và Thuận châu, đồng thời cử tướng Đoàn Nhữ Hài thiết lập guồng máy cai trị và cho di dân từ các Thanh Nghệ Tĩnh và bắc Quảng trị vào sinh sống lập nghiệp ở miền đất này. Trong đó có hai vị họ Phan và họ Trần khai canh khai khẩn làng Dương sơn. Về sau này, nhiều họ tộc khác đến sinh sống và cùng nhau đồng cam cộng khổ xây dựng và phát triển làng Dương sơn cho đến ngày nay. Hiện nay dân số làng Dương sơn có khoảng 1100 người, trên 1 ngàn người là con cháu đang sinh sống ở các tỉnh khác và trên 100 người ở hải ngoại.
Ngay từ những năm đầu tiên, khi các vị thừa sai Pháp và Ý đến truyền giáo tại Việt nam, và khi các ngài đến Huế thì Dương sơn là một trong những vùng được đón nhận đức tin trước tiên. Trong đó có cha Emmanuel Bổn là người đã có công thành lập họ đạo Dương sơn, vì theo giáo sử thì vào năm 1696 họ đạo Dương sơn đã có tên chính thức trong bản báo cáo mà cha Labbe’, cha chính địa phận đệ trình về tòa Thánh. Trãi qua biết bao biến cố tang thương của thời cuộc, bao cuộc tàn sát bách đạo dưới các triều đại nhà Tây sơn và nhà Nguyễn, giáo dân Dương sơn đã có nhiều vị tử đạo, bị mang án “Thảo tượng”(án phạt cắt cỏ cho voi suốt đời, trên trán bị khắc hai chữ tả đạo). Chủng viện Dương sơn cũng một thời tồn tại cùng với dòng Mến Thánh giá dưới thời cha Jaccard năm 1829. Tu viện Mến Thánh giá Dương sơn vãn còn tồn tại cho đến ngày nay. Dưới thời Minh mạng, vụ án tranh chấp ruộng đất với làng Cổ lão, một làng lương dân, trở thành vụ án tôn giáo, có 72 người bị xử trong đó có ông cựu lý trưởng bị xử tử giam hậu, ông lý trưởng tân và một số lính bị khổ sai chung thân. Sắc dụ” Phân sáp “ dưới triều Tự đức dẫn đến việc giáo dân Dương sơn bị khắc chữ “Tả đạo “ trên má và bị phân tán vào các làng lương, nhà cửa ruộng vườn bị tịch thu. Sau hòa ước Nhâm tuất mới được tha về, mọi người vẫn một lòng trung kiên giữ vững đức tin.
Có lẻ cũng nhờ thấm đượm dòng máu tử đạo anh hùng đó, giáo xứ Dương sơn đã có 17 linh mục và nhiều tu sĩ nam nữ cho giáo hội công giáo Việt nam.
LỄ GIỔ TỔ VÀ TẢO MỘ:
Thường lệ hàng năm, ngày mùng 8 tết âm lịch, toàn bộ con cháu làng Dương sơn đều qui tụ về tham dự lễ giổ tổ 2 vị tổ khai canh họ Phan và họ Trần. Cho dù ở bất cứ nơi đâu, con cháu đều một lòng hướng về quê cha đất tổ, nơi chôn nhau cắt rún. Sau lễ giổ tổ, con cháu các họ, các chi phái mới được phép tổ chức lễ giổ các chi tộc của mình. Nhưng ai bất tuan lệ làng đều bị phạt.
Xem hình giỗ và tảo mộ hai vị tổ khai canh làng Dương Sơn
Lễ giổ các vị tổ khai canh khai canh làng Dương sơn năm nay nhằm vào Chúa nhật thứ nhất mùa chay nên được dời lại ngày thứ bảy mùng 7 tết. Từ sáng sớm, tất cả dân làng đều có mặt tại Đất Thánh làng Dương sơn để tham dự thánh lễ. Trước khi vào thánh lễ, các bô lão đại diện cho dân làng cúng mâm cau trầu rượu trước mộ tổ, niệm hương và dâng hoa, tỏ lòng thành kính và tri các vị đã có công khai khẩn thành lập làng, tạo phúc cho con cháu đời sau.
Thánh lễ đồng tế do linh mục ĐaMinh Phan Hưng, giám đốc Trung tâm mục vụ Tổng giáo phận Huế chủ tế. Ngài là một người con ưu tú, là niềm tự hào của làng Dương sơn. Cùng đồng tế có linh mục quản xứ, linh mục cựu quản xứ, linh mục Antôn Huỳnh Đầy Bề trên tổng quyền dòng Thánh tâm Huế cũng là con cháu Dương sơn và các linh mục con cháu khác.
Trong bài giảng lễ, linh mục chủ tế Đaminh Phan Hưng đã bày tỏ lòng tri ân đến các vị khai canh, các linh mục đã coi sóc và gầy dựng nên giáo xứ Dương sơn ngày nay, các vị tiền nhân đã một lòng trung kiên với đạo Chúa. Con chim có tổ, nước có nguồn, con người có cha có mẹ, có ông bà tổ tiên. Đạo làm con phải hiếu, khi ông bà cha mẹ còn sống thì tết, khi các vị chết đi thì ngày tết cũng chạp mộ. Nhưng quan trọng hơn hết của chữ hiếu là khi cha mẹ còn sống thì cho cha mẹ ăn, chứ không phải đợi đến khi cha mẹ chết mới làm văn tế ruồi.
Có thể nói không nơi nào, không có một làng công giáo nào có một lệ tục giổ mộ tổ long trọng như làng Dương sơn, nhắc nhủ con cháu đạo làm người, tạo tình đoàn kết yêu thương. Dù đi xa mấy cũng luôn nhớ đến ngày giổ tổ, ông bà tổ tiên. Tri ân các bậc tiền nhân đã dành phúc đức cho con cháu về sau:
Tổ công tôn đức thiên niên thuận
Tử hiếu tôn hiền vạn đại xương.
(công đức tổ tiên ngàn năm thịnh, hiếu hiền con cháu vạn đời ngay)
Sau lễ giổ, mọi người ai nấy đều tập trung tại nhà Hiệp nhất của giáo xứ dự tiệc, những người con xa quê có dịp cùng lúc hàn huyên tâm sự với nhiều người, tay bắt mặt mừng, tạo một tình đoàn kết yêu thương.