Tiến sĩ George Weigel là thành viên cao cấp của Trung tâm Đạo đức và Chính sách Công cộng Washington, và là người viết tiểu sử Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II. Ông vừa có bài viết nhan đề "The Dead End of the Partisan Church", nghĩa là "Bế tắc của Giáo hội phe phái".
Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.
Về phía bên trái, dòng sông St. Lawrence hùng vĩ có thể tạo ra ảo giác như đang lái xe dọc bờ biển, bởi vì chiều rộng của cửa sông lớn đến nỗi đường bờ biển đối diện, cũng thuộc tỉnh Québec, thường nằm ngoài tầm mắt. Nhưng liệu có cung đường ven biển nào mang lại nét đặc biệt như Gaspé: những vách đá lởm chởm bên phải, phía sau là những khu rừng rậm rạp và những hồ nước nhỏ trong vắt? Việc tìm kiếm cá voi di chuyển qua cửa sông trên đường ra Đại Tây Dương sẽ làm tăng thêm phần phiêu lưu cho chuyến đi đến thị trấn Gaspé hoặc chuyến phà qua sông.
Đối với du khách Công Giáo, Bán đảo Gaspé cũng đáng chú ý với tên của các thị trấn dọc sông và cửa sông, phần lớn trong số đó được đặt theo tên các vị thánh: Notre-Dame-du-Portage, Notre-Dame-des-Neiges, Saint-Simon, Saint-Fabien-sur-Mer, Sainte-Flavie, Saint-Joseph-de-Lepage, Saint-Ulric, Sainte-Félicité, Sainte-Anne-des-Monts, v.v.
Điểm nổi bật nhất ở nhiều thị trấn ven biển này là nhà thờ đá với ngọn tháp cao và mái tôn lấp lánh, minh chứng thầm lặng cho thực tế rằng Québec từng là - và không quá lâu trước đây vẫn là - một trong những vùng có tín ngưỡng Công Giáo mạnh mẽ nhất lục địa.
Tôi nói là "lời chứng câm lặng", bởi vì rất khó để tìm được một nhà thờ nào mở cửa đón nhận những lời chứng đó.
Một ví dụ điển hình là Nhà thờ Saint-Roch ở làng Saint-Roch-des-Aulnaies, với hai ngọn tháp đôi mời gọi du khách vào làng từ con đường dọc theo sông St. Lawrence. Tuy nhiên, bất chấp tấm biển thông báo nhà thờ mở cửa hàng ngày, nó đã bị khóa vào ngày 25 tháng 8 vừa qua, và việc nhà xứ lịch sử được chuyển đổi thành quán cà phê và bánh ngọt – đặc biệt là bánh sừng bò hạnh nhân rất ngon – không cho thấy một đời sống giáo xứ sôi động. Lịch lễ cuối tuần (chứ đừng nói đến ngày thường) cũng không được hiển thị ở bất cứ đâu trong khuôn viên. Do đó, du khách chỉ có thể chiêm ngưỡng kiến trúc bên ngoài, mà không có cơ hội khám phá nội thất tráng lệ, có hành lang bao quanh, lý tưởng cho việc cầu nguyện và suy niệm, như đã được hé lộ qua tìm kiếm trực tuyến.
Chuyện này xảy ra như thế nào? Làm thế nào mà Québec theo đạo Công Giáo trong suốt cuộc đời tôi lại trở thành một trong những vùng đất khô cằn về tôn giáo nhất giữa Bắc Cực và Tierra del Fuego?
Chắc chắn có rất nhiều lý do. Một lý do đáng suy ngẫm trong mùa bầu cử này được gợi ý bởi một bức ảnh đen trắng mờ trong triển lãm lịch sử làng quê, được tìm thấy trên một loạt bích chương gắn giữa nhà xứ cũ (nay đã trở thành quán cà phê) và nhà thờ bị khóa. Có tiêu đề "Assemblée politique en 1930" (Hội nghị chính trị năm 1930), bức ảnh cho thấy hàng chục chiếc Ford Model T và Model A, và có lẽ khoảng một trăm người dân làng tụ tập trước bức tượng đá lớn của Thánh Tâm Chúa Giêsu trong giáo xứ. Họ đang được nghe diễn thuyết từ hiên nhà hội trường giáo xứ bởi những người mà người ta cho rằng là các ứng cử viên cho chức vụ công, với lời bình luận được cung cấp bởi các linh mục địa phương - một giả định được củng cố bởi thực tế là, vào năm 1930, Giáo Hội Công Giáo ở Québec gắn bó chặt chẽ với chính quyền tỉnh, điều hành các trường học, bệnh viện và dịch vụ xã hội của tỉnh: một sự sắp xếp lâu đời sau này biến thành một liên minh mật thiết giữa Giáo hội và đảng Liên minh Quốc gia.
Rồi đến "Cuộc cách mạng thầm lặng" của Québec vào những năm 1960, làm tan vỡ mối liên kết chặt chẽ giữa Giáo hội và nhà nước. Giáo hội ở Québec chưa bao giờ hồi phục hoàn toàn sau đó.
Bức ảnh cũ đó gây ấn tượng mạnh mẽ với tôi bởi vì, một tháng trước đó, tôi đã thấy những bảng quảng cáo ở miền đông nam Ba Lan mời người dân địa phương tham dự Thánh lễ Chúa nhật và buổi nói chuyện của ứng cử viên của một đảng chính trị cụ thể; trên bảng hiệu có cả chân dung của linh mục địa phương và chính trị gia đó. Khi lái xe ngang qua những bảng quảng cáo đó, tôi có thể dễ dàng hình dung Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II lắc đầu vừa kinh ngạc vừa thất vọng trước sự suy thoái của Giáo hội thành một tác nhân chính trị đảng phái — chính xác là điều mà ngài đã chỉ trích gay gắt trong một số hình thức thần học giải phóng ở Mỹ Latinh.
Bất kể khuynh hướng tư tưởng của đảng phái nào, liên minh đảng phái là điều tai hại đối với Giáo hội. Trong điều kiện hiện nay, kiểu liên minh giữa giáo hội và chính quyền nhà nước, vốn là đặc trưng của đời sống người dân Québec trong khoảng 300 năm, cũng vậy. Giáo Hội Công Giáo Ba Lan nên rút kinh nghiệm từ những gì tôi đã chứng kiến ở Gaspé — và các giám mục Ba Lan nên làm rõ rằng việc sử dụng các nhà thờ địa phương (và càng đáng trách là việc lạm dụng các Thánh lễ Chúa nhật!) cho mục đích chính trị đảng phái là không phù hợp với bản chất của Giáo hội.
Còn đối với cử tri Công Giáo, chúng ta hãy đánh giá các ứng cử viên dựa trên phẩm chất và chính sách của họ, chứ không phải dựa trên nhãn hiệu đảng phái mà họ mang.
Source:George Weigel