Thứ bẩy, ngày 13 tháng 3 là kỷ niệm đúng 8 năm từ ngày Đức Phanxicô lên ngôi Giáo Hoàng. Nhân dịp này, nhà bào John Allen, trên tờ Crux, có bài nói đến chiến lược "hạ thấp nhiệt độ" của Joe Biden, một chiến lược xem ra thành công, ngược hẳn chiến lược của người tiền nhiệm và theo ông, Đức Phanxicô cũng nên theo cùng một chiến lược như thế. Nguyên văn xin xem tại https://cruxnow.com/news-analysis/2021/03/at-his-eight-year-mark-will-francis-try-turning-down-the-temperature/



Hôm nay, Tổng thống Mỹ Joe Biden dự kiến sẽ ký kế hoạch cứu trợ Coronavirus trị giá 1.9 nghìn tỷ USD thành luật sau khi Hạ viện và Thượng viện thông qua, đánh dấu gói kích thích kinh tế tham vọng nhất do một tổng thống Mỹ đề xuất kể từ chính quyền Johnson vào những năm 1960. Đây là nền tảng của chương trình 100 ngày đầu tiên của ông Biden và là một thành tựu đáng kể theo các tiêu chuẩn chính trị thông thường.

Khi cố gắng giải thích điều đó xảy ra như thế nào, Ezra Klein của New York Times gần đây đã đưa ra một cách giải thích hấp dẫn: Klein lập luận, trong căn bản, Biden đã hoán đổi việc nổi tiếng để lấy chính sách.

Duyệt xét mức độ đưa tin của các phương tiện truyền thông chính dòng, Klein thấy rằng ngay cả sau cuộc bầu cử, Trump đã xuất hiện trên các tiêu đề nhiều gấp đôi so với Biden và ông ấy cũng dẫn đầu trong các tìm kiếm trên Google. Ngay bây giờ, những người Mỹ điển hình có thể sống qua nhiều ngày mà không nghe bất cứ điều gì có tính bản thân từ hoặc về người hiện là tổng thống của họ, nhưng vị cựu tổng tư lệnh của họ vẫn gần như ở khắp mọi nơi.

Klein cho rằng, cốt lõi của hiện tượng này là một chiến lược có ý của Biden, bắt nguồn từ một kết luận chủ chốt của khoa học chính trị đương thời: tức là, sự phân cực tiêu cực hiện là lực lượng mạnh mẽ nhất trong đời sống công cộng. Người ta không phải lúc nào cũng được động viên ủng hộ một ý tưởng bởi vì một người nào đó mà họ thích ủng hộ nó, nhưng họ gần như luôn bị thúc đẩy phản đối một ý tưởng nếu một người nào đó mà họ không thích tán thành nó.

Chẳng hạn, bằng cách tránh biến mình thành trung tâm của sự chú ý, không ai ở Nhà Trắng gọi chương trình kích thích là “Kế hoạch Biden” - tổng thống đã giảm bớt động cơ khiến những người bảo thủ bác bỏ các chính sách của ông. Kể từ khi các cuộc thăm dò cho thấy biện pháp kích thích đang đi trước Biden khoảng 10-20 điểm về mức độ ưa thích, chiến lược của Biden dường như đang phát huy tác dụng.

Người phát ngôn của Biden gọi chiến lược này là “giảm nhiệt độ”. Người ta nghĩ ngay đến tình trạng của triều giáo hoàng Phanxicô, đang đánh dấu kỷ niệm tám năm của nó vào hôm thứ Bảy.

Dường như được tăng sức bởi cuộc khủng hoảng Coronavirus, Đức Phanxicô 84 tuổi vẫn có một chương trình nghị sự đầy tham vọng cho Giáo hội và thế giới.

Về mặt nội bộ, danh sách các việc cần làm của ngài có cuộc cải cách Giáo triều Rôma vốn kéo dài âm ỉ, một cuộc quét dọn sâu rộng việc quản lý tiền bạc, cuộc chiến chống giáo sĩ lạm dụng tình dục, tăng quyền cho phụ nữ và giáo dân, một phương thức ra quyết định có tính cách hợp tác hơn (“đồng nghị” theo cách sử dụng từ ngữ của ngài), và v.v...

Về đối ngoại, Đức Giáo Hoàng đã đưa ra viễn kiến về một thế giới hậu Covid, tập chú vào cảm thức sâu sắc hơn về tình huynh đệ và tình liên đới nhân bản, công bằng kinh tế cho các dân tộc nghèo nhất trên thế giới, bảo vệ môi trường tự nhiên và chấm dứt xung đột vũ trang.

Một yếu tố đe dọa thành tựu của chương trình nghị sự này là sự phân cực tiêu cực vốn là một lực lượng mạnh mẽ trong Đạo Công Giáo. Dù tốt dù xấu, Đức Giáo Hoàng Phanxicô, giống như hầu hết các nhân vật công của thời đại này, là người gây chia rẽ. Nơi một số người Công Giáo, ngài đã gợi hứng một sự ủng hộ nhiệt tình; nơi nhiều người khác, có lẽ một thiểu số tương đối nhỏ nhưng kiên quyết, ngài khiến người ta hoài nghi và chống đối một cách phản xạ.

Trong bối cảnh đó, có lẽ Đức Phanxicô có thể phải cân nhắc việc đánh cắp một trang từ sách vở của Biden để tự đưa mình ra khỏi phương trình, ít nhất trong chừng mực chức vụ và trách nhiệm công cộng của ngài cho phép.

Điều đó có thể sẽ ra sao? Nói chung, điều đó hình như có nghĩa phải giảm khuôn mặt công cộng của chính ngài và để các mục trong nghị trình của ngài cho người khác thục hiện, cho dù những “người khác” này là các tác nhân cá nhân, các nhóm hoặc định chế.

Người ta có thể nghi ngờ rằng các hạn chế liên quan đến Coronavirus là vốn qúy trong việc làm giảm khuôn mặt của Đức Giáo Hoàng, vì nó có nghĩa sẽ không có những biến cố công cộng quy mô lớn nào ở Rôma và việc đi lại quốc tế bị hạn chế. Tuy nhiên, cùng các giới hạn này cũng phải được áp dụng vào các nhân vật công khác, nên theo nghĩa tương đối, họ không nên làm nhiều quá để phân phối lại sự chú ý.

Tất nhiên, Đức Giáo Hoàng không thể gạt sang một bên các yêu cầu của việc quản trị - ngài không thể ngừng bổ nhiệm các giám mục, hay ban hành các sắc lệnh, hoặc phê duyệt ngân sách, hoặc bất cứ điều gì khác cần thiết để giữ cho Giáo hội hoạt động, tất cả những điều đó chắc chắn sẽ trở thành các mục tin tức.

Tuy nhiên, ngài có thể tránh những phương tiện không chính thức có tính cách thu hút sự chú ý nhiều hơn, chẳng hạn như phỏng vấn, xuất hiện trong phim tài liệu, xuất bản sách, gọi điện thoại và gửi thư mà cuối cùng xuất hiện trên các phương tiện truyền thông và tham gia vào các cử chỉ "riêng tư" rõ ràng nhằm mục đích được công bố công khai.

Trong khi chờ đợi, Đức Phanxicô có thể khuyến khích những người khác thúc đẩy các ưu tiên của ngài, bất kể đó có thể là các viên chức Vatican (những người thường ít được biết đến hơn và do đó ít gây phân cực hơn), các giám mục trên khắp thế giới, các nhà lãnh đạo của các phong trào và dòng tu, hoặc những tác nhân khác trong môi trường Công Giáo.

Giống như chương trình kích thích của Biden, phần lớn nghị trình của Đức Giáo Hoàng nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của công chúng. Gần như mọi người đều ủng hộ tính minh bạch và trách nhiệm giải trình cao hơn, đa số ủng hộ các vai trò lớn hơn cho phụ nữ và giáo dân, và, trong một Giáo hội mà hai phần ba số thành viên hiện nay là ở thế giới đang phát triển, phần lớn nghị trình về công bằng xã hội của Đức Giáo Hoàng gây được tiếng vang rộng rãi.

Như trong chính trị Hoa Kỳ, chiều kích phân cực trong cuộc đàm luận Công Giáo về các chủ đề này thường không phải là nội dung của một đề nghị nào đó, mà là ai đứng sau đề nghị đó và ai chống lại đề nghị đó.

Trong tám năm qua, Đức Thánh Cha Phanxicô đã chứng tỏ ngài rất giỏi trong việc đọc các dấu hiệu của thời đại, dò thấu được việc Giáo hội và thế giới cần gì ở ngài trong một thời điểm nhất định.

Tuy nhiên, cho dù hai trường hợp khác nhau ra sao, điều mà điển hình Biden gợi ý là: có lẽ điều mà Giáo hội và thế giới cần ngay bây giờ từ Đức Giáo Hoàng Phanxicô chỉ đơn giản là ít hơn đi - ít cá tính hơn, nghĩa là, để có nhiều chính sách hơn.