ROME (Zenit.org) - Một bản tường trình mới được phổ biến do Diễn đàn Pew về Tôn giáo và Đời sống Công cho thấy có sự thay đổi lớn lao trong việc theo đạo của dân chúng vùng châu Phi Hạ Sahara.
Châu Phi hạ Sahara là một thuật ngữ địa lý được dùng để miêu tả một vùng của lục địa Châu Phi nằm phía nam Sahara, hay các quốc gia Châu Phi nằm hoàn toàn hay một phần ở phía nam Sahara. Nó đối nghịch với Bắc Phi, vốn được coi là một phần của Thế giới Ả Rập.
Vùng hạ Sahara cũng được gọi là Châu Phi Đen, vì những người dân "da đen" sống ở đó.
Đây là danh sách các quốc gia thuộc châu Phi Hạ Sahara:
Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Cameroon, Cape Verde, Central African Republic (Cộng hòa Trung Phi), Chad, Comoros, Congo, Côte d'Ivoire, Democratic Republic of the Congo (Dân chủ Cộng hòa Congo), Equatorial Guinea, Eritrea, Ethiopia, Gabon, Gambia, Ghana, Guinea, Guinea-Bissau, Kenya, Lesotho, Liberia, Madagascar, Malawi, Mali, Mauritius, Mozambique, Namibia, Niger, Nigeria, Rwanda, Sao Tome and Principe, Senegal, Seychelles, Sierra, Leone, Somalia, South Africa (Nam Phi), Swaziland, Togo, Uganda, United Republic of Tanzania (Liên hiệp Cộng hòa Tanzania), Zambia, Zimbabwe.
Vào đầu thế kỷ 20, người Hồi giáo và Kitô giáo tại đây chỉ là những thành phần thiểu số, cộng lại chưa bằng 25% tổng số dân trong vùng. Đại đa số dân lúc đó theo các tôn giáo cổ truyền châu Phi.
Trong thế kỷ vừa qua, chiều hướng đã đổi ngược: con số người theo Hồi giáo đã gia tăng gấp 20 lần, nay tính đến năm 2010 có tới 234 triệu tín đồ. Còn người Kitô giáo, sự biến chuyển còn lớn lao hơn: từ 7 triệu bùng nổ thành 470 triệu, tức là hơn gấp 70 lần.
Bản tường trình cũng cho biết ưu thế của người Kitô giáo trong vùng châu Phi Hạ Sahara làm cho khu vực nơi đây quân bình với vùng phía bắc của châu lục này là nơi người theo Hồi giáo chiếm đa số. Vì thế, nhìn toàn bộ châu Phi, ta thấy tín đồ Kitô giáo và Hồi giáo xấp xỉ bằng nhau, mỗi tôn giáo có khoảng từ 400 đến 500 triệu tín đồ.
So với cả thế giới, số người theo Kitô giáo tại vùng Hạ Sahara chiếm ít nhất cũng tới 21% thế giới Kitô giáo, còn người Hồi giáo có khoảng 15% trong tổng số tín đồ đạo này trên hoàn cầu.
Bản thống kê của Diễn đàn Pew về sự tăng trưởng tôn giáo tại châu Phi cũng phù hợp với những dữ kiện trong ấn bản mới cuốn Niên giám Thống kê của Giáo hội do Tòa thánh Vatican mới phổ biến trước đây mấy ngày. Theo phổ biến cho báo chí của Văn phòng Thông tin thuộc Tòa thánh Vatican hôm 27 tháng 4 vừa qua, thì trong khoảng thời gian từ 2000 đến 2008 số người Công giáo trên toàn thế giới tăng từ 1.045 tỉ năm 2000 lên 1.166 tỉ năm 2008, một sự gia tăng 11.54%.
Bên dưới những con số toàn cầu đó, có sự khác biệt lớn lao về phương diện địa lý: Gia tăng cực độ là tại châu Phi, có sự tăng trưởng lên tới 33%, trong khi đó tại châu Âu chỉ có 1.17%
Những giới hạn
Tuy nhiên, bản tường trình của Diễn đàn Pew cũng khẳng định rằng sự tăng trưởng nhanh chóng trong thế kỷ vừa qua sẽ không còn tiếp tục vào những năm tới nữa, và nếu có gia tăng cũng chỉ giới hạn ở kết quả của sự gia tăng tự nhiên về dân số.
Lý do là vì hầu hết những người dân trong vùng này đã theo Kitô giáo hoặc Hồi giáo rồi, ít còn khả năng cho những cuộc cải đạo. Ở hầu hết các nước trong vùng, có tới 90% hay hơn đã tự khai là tín đồ Hồi giáo hoặc Kitô giáo rồi.
Hơn nữa, ít có bằng chứng cho thấy cả Hồi giáo lẫn Kitô giáo ở khu vực châu Phi Hạ Sahara sẽ có sự tăng trưởng nơi tôn giáo này mà lại làm cho tôn giáo kia phải trả giá; trừ ra ở Uganda mới chỉ thấy một tỷ lệ ít ỏi những người Hồi giáo cải đạo theo Kitô giáo, số người Kitô giáo bỏ đạo để chuyển theo Hồi giáo lại còn ít hơn nữa.
Ngoài những bản thống kê về niềm tin tôn giáo, một phần lớn bản tường trình của Diễn đàn Pew còn liệt kê kết quả cuộc thăm dò công luận liên quan đến 25 ngàn cuộc phỏng vấn trực tiếp mặt đối mặt, thực hiện bằng 60 ngôn ngữ hoặc thổ ngữ tại 19 quốc gia. Mục đích của công tác này là tìm hiểu xem dân chúng vùng Phi châu Hạ Sahara quan niệm thế nào về vai trò tôn giáo trong xã hội của họ.
Cuộc thăm dò cho thấy dân chúng trong vùng sùng đạo sâu xa như thế nào. Người được hỏi phải trả lời xem tôn giáo quan trọng ra sao trong cuộc sống: rất quan trọng, quan trọng phần nào, không quá quan trọng, không quan trọng chút nào.
Kết quả là trong nhiều quốc gia tại châu Phi Hạ Sahara, có tới không ít hơn 90% số người nói rằng tôn giáo là rất quan trọng trong cuộc sống.
Bản tường trình cũng so sánh kết quả này với những cuộc thăm dò thực hiện nơi các châu lục khác trong những năm vừa qua. Ngay cả những nước ít ngả theo khuynh hướng sùng đạo nhất trong vùng Hạ Sahara cũng có điểm cao hơn Hoa kỳ, là nơi chỉ có 57% số người cho rằng tôn giáo là rất quan trọng trong cuộc đời họ.
Nơi những quốc gia Tây phương khác, số tỷ lệ những người coi tôn giáo là rất quan trọng trong đời lại còn thấp hơn nhiều: 33% tại Ba lan, 25% tại Đức, 24% tại Ý và 19% tại Anh.
Điều đó trái ngược với châu Á và Trung Đông, nơi mà, giống như châu Phi, một số quốc gia có số điểm cao tới 90% hoặc hơn nữa những người nói rằng tôn giáo là rất quan trọng. Trong số này có Ấn độ, Bangladesh, Indonesia và Kuwait.
Chung sống
Tuy có sự gia tăng nhanh chóng của cả Kitô giáo lẫn Hồi giáo, các đạo truyền thống của châu Phi vẫn còn có sức mạnh lớn lao. Quả thực, những tôn giáo này sống chung với đạo Hồi và Kitô giáo trong một thứ đạo hổ lốn. Bất kể những mâu thuẫn về thần học do tình trạng này tạo ra, cuộc thăm dò cho thấy rằng sự pha trộn niềm tin tôn giáo như thế vẫn là một thực tế thường ngày trong cuộc sống của dân chúng.
Nhiều người châu Phi vẫn còn tin nơi phù thủy, tà ma, hiến lễ cho tổ tiên, và các thuật trị bệnh bằng đạo cổ truyền. Chẳng hạn, tại 4 quốc gia (Tanzania, Mali, Senegal và Nam Phi) hơn nửa số người được thăm dò tin rằng hiến lễ cho tổ tiên hoặc các thần linh có thể bảo vệ cho họ khỏi tai ương hoạn nạn. Và một tỷ lệ đáng kể nơi cả Hồi giáo lẫn Kitô giáo – tới ¼ hay hơn thế trong nhiều nước – nói họ tin vào năng lực che chở của bùa ngải, phù thuật.
Thêm vào niềm tin nơi quyền năng che chở của hiến lễ hy sinh và các linh vật, lại còn có tới 1/5 số người trong mỗi nước nói rằng họ tin nơi thuật thôi miên hại người, hoặc khả năng của một số người có thể tác động bằng lời nguyền hiểm ác, thư ếm hoặc bùa mê.
Theo bản tường trình, không có mô thức rõ rệt nào nơi các tín đồ Hồi giáo hoặc Kitô giáo về mức độ tin tưởng vào các tôn giáo truyền thống Phi châu. Các thực hành truyền thống này là điều thường thấy cả nơi các nước phần lớn theo Hồi giáo, nơi các nước có số người Kitô giáo và Hồi giáo bằng nhau, và nơi những nước có phần lớn người theo Kitô giáo.
Bao dung
Về mối liên lạc giữa Kitô giáo và Hồi giáo, cuộc thăm dò cho thấy đối với nhiều người Kitô giáo và Hồi giáo trong vùng Phi châu Hạ Sahara, không có những vấn đề khó khăn đáng kể, và nói chung, có một sự bao dung lẫn nhau. Quả vậy, trong thực tế, thường thì người ta cho rằng thất nghiệp, tội ác và tham nhũng là những vấn đề lớn lao hơn những xung đột tôn giáo.
Những người châu Phi theo Kitô giáo nghi kỵ hơn về Hồi giáo: 40% hoặc nhiều hơn trong hàng chục quốc gia nói rằng họ coi những người Hồi giáo là những người hung bạo. Đáng kể là tại Nigeria và Rwanda, cứ 10 người thì có 6 nói rằng sự xung đột tôn giáo là vấn đề rất lớn trong nước họ.
Người theo đạo Hồi lại có khuynh hướng tích cực hơn đối với Kitô giáo: nhiều người Hồi giáo nói họ quan tâm nhiều đến chủ nghĩa cực đoan nơi Hồi giáo hơn chủ nghĩa cực đoan nơi Kitô giáo.
Tuy nhiên đối với vấn đề hôn nhân, cả Hồi giáo lẫn Kitô giáo đều có nhiều người bày tỏ sự bất bình về những cuộc hôn nhân khác tôn giáo. Phân nửa hoặc nhiều hơn số người Kitô giáo trong 8 nước cũng như phân nửa số người Hồi giáo trong 12 quốc gia nói rằng họ sẽ cảm thấy không hài lòng nếu con cái của họ kết hôn với một người khác đạo.
Nói chung, đa số tín đồ đều nói rằng bạo hành chống lại thường dân để bảo vệ một tôn giáo là điều rất khó hoặc không bao giờ có thể biện minh được. Thế nhưng lại có một thiểu số đáng kể -- 20% hoặc nhiều hơn – trong nhiều nước cho rằng bạo động đối với thường dân để bảo vệ tôn giáo là điều đôi lúc hoặc thường khi có thể biện minh được
Về vấn đề tương tác giữa tôn giáo và xã hội, bản tường trình cho thấy rằng trong hầu hết các quốc gia được thăm dò, đại đa số đều tin rằng cần phải tin tưởng vào Thượng đế mới có thể sống hợp luân lý đạo đức và có các đức tính tốt. Trong hầu hết những nưiớc này, ít nhất cứ 4 người thì 3 tin có các tiêu chuẩn tuyệt đối về đúng, sai.
Cũng thế, đa số rõ rệt trong hầu hết các nước đều khẳng định rằng âm nhạc, phim ảnh vả truyền hình Tây phương đã làm tổn hại đến các tiêu chuẩn luân lý.
Về các vấn đề như phá thai, mãi dâm, tự sát hoặc đồng tính, người Kitô giáo cũng như Hồi giáo đều bày tỏ sự chống đối mãnh liệt: cứ 10 người thì có 9 trong nhiều nước gọi những hành vi đó là sai lạc về luân lý.
Một số lớn những người sinh sống trong khu vực này bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với thể chế dân chủ. Đồng thời, trong các tín hữu Hồi giáo và Kitô giáo cũng có sự ủng hộ việc đặt căn bản các luật lệ dân sự trên Thánh kinh hoặc trên các luật lệ Shariah của Hồi giáo.
Trong hầu hết các quốc gia được thăm dò, một đa số hoặc một thiểu số đáng kể người Kitô giáo muốn làm cho Kinh Thánh trở thành luật lệ chính thức của đất nước. Tương tự, một số lớn người Hồi giáo nói họ muốn tôn vinh luật lệ Shariah.
Nội dung phổ biến trong bản tường trình này cho thấy rõ rệt là châu Phi sẽ là nơi thích thú để quan sát trong những tháng năm sắp tới.
Châu Phi hạ Sahara là một thuật ngữ địa lý được dùng để miêu tả một vùng của lục địa Châu Phi nằm phía nam Sahara, hay các quốc gia Châu Phi nằm hoàn toàn hay một phần ở phía nam Sahara. Nó đối nghịch với Bắc Phi, vốn được coi là một phần của Thế giới Ả Rập.
Vùng hạ Sahara cũng được gọi là Châu Phi Đen, vì những người dân "da đen" sống ở đó.
Đây là danh sách các quốc gia thuộc châu Phi Hạ Sahara:
Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Cameroon, Cape Verde, Central African Republic (Cộng hòa Trung Phi), Chad, Comoros, Congo, Côte d'Ivoire, Democratic Republic of the Congo (Dân chủ Cộng hòa Congo), Equatorial Guinea, Eritrea, Ethiopia, Gabon, Gambia, Ghana, Guinea, Guinea-Bissau, Kenya, Lesotho, Liberia, Madagascar, Malawi, Mali, Mauritius, Mozambique, Namibia, Niger, Nigeria, Rwanda, Sao Tome and Principe, Senegal, Seychelles, Sierra, Leone, Somalia, South Africa (Nam Phi), Swaziland, Togo, Uganda, United Republic of Tanzania (Liên hiệp Cộng hòa Tanzania), Zambia, Zimbabwe.
 |
| Châu Phi Hạ Sahara |
Vào đầu thế kỷ 20, người Hồi giáo và Kitô giáo tại đây chỉ là những thành phần thiểu số, cộng lại chưa bằng 25% tổng số dân trong vùng. Đại đa số dân lúc đó theo các tôn giáo cổ truyền châu Phi.
Trong thế kỷ vừa qua, chiều hướng đã đổi ngược: con số người theo Hồi giáo đã gia tăng gấp 20 lần, nay tính đến năm 2010 có tới 234 triệu tín đồ. Còn người Kitô giáo, sự biến chuyển còn lớn lao hơn: từ 7 triệu bùng nổ thành 470 triệu, tức là hơn gấp 70 lần.
Bản tường trình cũng cho biết ưu thế của người Kitô giáo trong vùng châu Phi Hạ Sahara làm cho khu vực nơi đây quân bình với vùng phía bắc của châu lục này là nơi người theo Hồi giáo chiếm đa số. Vì thế, nhìn toàn bộ châu Phi, ta thấy tín đồ Kitô giáo và Hồi giáo xấp xỉ bằng nhau, mỗi tôn giáo có khoảng từ 400 đến 500 triệu tín đồ.
So với cả thế giới, số người theo Kitô giáo tại vùng Hạ Sahara chiếm ít nhất cũng tới 21% thế giới Kitô giáo, còn người Hồi giáo có khoảng 15% trong tổng số tín đồ đạo này trên hoàn cầu.
Bản thống kê của Diễn đàn Pew về sự tăng trưởng tôn giáo tại châu Phi cũng phù hợp với những dữ kiện trong ấn bản mới cuốn Niên giám Thống kê của Giáo hội do Tòa thánh Vatican mới phổ biến trước đây mấy ngày. Theo phổ biến cho báo chí của Văn phòng Thông tin thuộc Tòa thánh Vatican hôm 27 tháng 4 vừa qua, thì trong khoảng thời gian từ 2000 đến 2008 số người Công giáo trên toàn thế giới tăng từ 1.045 tỉ năm 2000 lên 1.166 tỉ năm 2008, một sự gia tăng 11.54%.
Bên dưới những con số toàn cầu đó, có sự khác biệt lớn lao về phương diện địa lý: Gia tăng cực độ là tại châu Phi, có sự tăng trưởng lên tới 33%, trong khi đó tại châu Âu chỉ có 1.17%
Những giới hạn
Tuy nhiên, bản tường trình của Diễn đàn Pew cũng khẳng định rằng sự tăng trưởng nhanh chóng trong thế kỷ vừa qua sẽ không còn tiếp tục vào những năm tới nữa, và nếu có gia tăng cũng chỉ giới hạn ở kết quả của sự gia tăng tự nhiên về dân số.
Lý do là vì hầu hết những người dân trong vùng này đã theo Kitô giáo hoặc Hồi giáo rồi, ít còn khả năng cho những cuộc cải đạo. Ở hầu hết các nước trong vùng, có tới 90% hay hơn đã tự khai là tín đồ Hồi giáo hoặc Kitô giáo rồi.
Hơn nữa, ít có bằng chứng cho thấy cả Hồi giáo lẫn Kitô giáo ở khu vực châu Phi Hạ Sahara sẽ có sự tăng trưởng nơi tôn giáo này mà lại làm cho tôn giáo kia phải trả giá; trừ ra ở Uganda mới chỉ thấy một tỷ lệ ít ỏi những người Hồi giáo cải đạo theo Kitô giáo, số người Kitô giáo bỏ đạo để chuyển theo Hồi giáo lại còn ít hơn nữa.
Ngoài những bản thống kê về niềm tin tôn giáo, một phần lớn bản tường trình của Diễn đàn Pew còn liệt kê kết quả cuộc thăm dò công luận liên quan đến 25 ngàn cuộc phỏng vấn trực tiếp mặt đối mặt, thực hiện bằng 60 ngôn ngữ hoặc thổ ngữ tại 19 quốc gia. Mục đích của công tác này là tìm hiểu xem dân chúng vùng Phi châu Hạ Sahara quan niệm thế nào về vai trò tôn giáo trong xã hội của họ.
Cuộc thăm dò cho thấy dân chúng trong vùng sùng đạo sâu xa như thế nào. Người được hỏi phải trả lời xem tôn giáo quan trọng ra sao trong cuộc sống: rất quan trọng, quan trọng phần nào, không quá quan trọng, không quan trọng chút nào.
Kết quả là trong nhiều quốc gia tại châu Phi Hạ Sahara, có tới không ít hơn 90% số người nói rằng tôn giáo là rất quan trọng trong cuộc sống.
Bản tường trình cũng so sánh kết quả này với những cuộc thăm dò thực hiện nơi các châu lục khác trong những năm vừa qua. Ngay cả những nước ít ngả theo khuynh hướng sùng đạo nhất trong vùng Hạ Sahara cũng có điểm cao hơn Hoa kỳ, là nơi chỉ có 57% số người cho rằng tôn giáo là rất quan trọng trong cuộc đời họ.
Nơi những quốc gia Tây phương khác, số tỷ lệ những người coi tôn giáo là rất quan trọng trong đời lại còn thấp hơn nhiều: 33% tại Ba lan, 25% tại Đức, 24% tại Ý và 19% tại Anh.
Điều đó trái ngược với châu Á và Trung Đông, nơi mà, giống như châu Phi, một số quốc gia có số điểm cao tới 90% hoặc hơn nữa những người nói rằng tôn giáo là rất quan trọng. Trong số này có Ấn độ, Bangladesh, Indonesia và Kuwait.
Chung sống
Tuy có sự gia tăng nhanh chóng của cả Kitô giáo lẫn Hồi giáo, các đạo truyền thống của châu Phi vẫn còn có sức mạnh lớn lao. Quả thực, những tôn giáo này sống chung với đạo Hồi và Kitô giáo trong một thứ đạo hổ lốn. Bất kể những mâu thuẫn về thần học do tình trạng này tạo ra, cuộc thăm dò cho thấy rằng sự pha trộn niềm tin tôn giáo như thế vẫn là một thực tế thường ngày trong cuộc sống của dân chúng.
Nhiều người châu Phi vẫn còn tin nơi phù thủy, tà ma, hiến lễ cho tổ tiên, và các thuật trị bệnh bằng đạo cổ truyền. Chẳng hạn, tại 4 quốc gia (Tanzania, Mali, Senegal và Nam Phi) hơn nửa số người được thăm dò tin rằng hiến lễ cho tổ tiên hoặc các thần linh có thể bảo vệ cho họ khỏi tai ương hoạn nạn. Và một tỷ lệ đáng kể nơi cả Hồi giáo lẫn Kitô giáo – tới ¼ hay hơn thế trong nhiều nước – nói họ tin vào năng lực che chở của bùa ngải, phù thuật.
Thêm vào niềm tin nơi quyền năng che chở của hiến lễ hy sinh và các linh vật, lại còn có tới 1/5 số người trong mỗi nước nói rằng họ tin nơi thuật thôi miên hại người, hoặc khả năng của một số người có thể tác động bằng lời nguyền hiểm ác, thư ếm hoặc bùa mê.
Theo bản tường trình, không có mô thức rõ rệt nào nơi các tín đồ Hồi giáo hoặc Kitô giáo về mức độ tin tưởng vào các tôn giáo truyền thống Phi châu. Các thực hành truyền thống này là điều thường thấy cả nơi các nước phần lớn theo Hồi giáo, nơi các nước có số người Kitô giáo và Hồi giáo bằng nhau, và nơi những nước có phần lớn người theo Kitô giáo.
Bao dung
Về mối liên lạc giữa Kitô giáo và Hồi giáo, cuộc thăm dò cho thấy đối với nhiều người Kitô giáo và Hồi giáo trong vùng Phi châu Hạ Sahara, không có những vấn đề khó khăn đáng kể, và nói chung, có một sự bao dung lẫn nhau. Quả vậy, trong thực tế, thường thì người ta cho rằng thất nghiệp, tội ác và tham nhũng là những vấn đề lớn lao hơn những xung đột tôn giáo.
Những người châu Phi theo Kitô giáo nghi kỵ hơn về Hồi giáo: 40% hoặc nhiều hơn trong hàng chục quốc gia nói rằng họ coi những người Hồi giáo là những người hung bạo. Đáng kể là tại Nigeria và Rwanda, cứ 10 người thì có 6 nói rằng sự xung đột tôn giáo là vấn đề rất lớn trong nước họ.
Người theo đạo Hồi lại có khuynh hướng tích cực hơn đối với Kitô giáo: nhiều người Hồi giáo nói họ quan tâm nhiều đến chủ nghĩa cực đoan nơi Hồi giáo hơn chủ nghĩa cực đoan nơi Kitô giáo.
Tuy nhiên đối với vấn đề hôn nhân, cả Hồi giáo lẫn Kitô giáo đều có nhiều người bày tỏ sự bất bình về những cuộc hôn nhân khác tôn giáo. Phân nửa hoặc nhiều hơn số người Kitô giáo trong 8 nước cũng như phân nửa số người Hồi giáo trong 12 quốc gia nói rằng họ sẽ cảm thấy không hài lòng nếu con cái của họ kết hôn với một người khác đạo.
Nói chung, đa số tín đồ đều nói rằng bạo hành chống lại thường dân để bảo vệ một tôn giáo là điều rất khó hoặc không bao giờ có thể biện minh được. Thế nhưng lại có một thiểu số đáng kể -- 20% hoặc nhiều hơn – trong nhiều nước cho rằng bạo động đối với thường dân để bảo vệ tôn giáo là điều đôi lúc hoặc thường khi có thể biện minh được
Về vấn đề tương tác giữa tôn giáo và xã hội, bản tường trình cho thấy rằng trong hầu hết các quốc gia được thăm dò, đại đa số đều tin rằng cần phải tin tưởng vào Thượng đế mới có thể sống hợp luân lý đạo đức và có các đức tính tốt. Trong hầu hết những nưiớc này, ít nhất cứ 4 người thì 3 tin có các tiêu chuẩn tuyệt đối về đúng, sai.
Cũng thế, đa số rõ rệt trong hầu hết các nước đều khẳng định rằng âm nhạc, phim ảnh vả truyền hình Tây phương đã làm tổn hại đến các tiêu chuẩn luân lý.
Về các vấn đề như phá thai, mãi dâm, tự sát hoặc đồng tính, người Kitô giáo cũng như Hồi giáo đều bày tỏ sự chống đối mãnh liệt: cứ 10 người thì có 9 trong nhiều nước gọi những hành vi đó là sai lạc về luân lý.
Một số lớn những người sinh sống trong khu vực này bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với thể chế dân chủ. Đồng thời, trong các tín hữu Hồi giáo và Kitô giáo cũng có sự ủng hộ việc đặt căn bản các luật lệ dân sự trên Thánh kinh hoặc trên các luật lệ Shariah của Hồi giáo.
Trong hầu hết các quốc gia được thăm dò, một đa số hoặc một thiểu số đáng kể người Kitô giáo muốn làm cho Kinh Thánh trở thành luật lệ chính thức của đất nước. Tương tự, một số lớn người Hồi giáo nói họ muốn tôn vinh luật lệ Shariah.
Nội dung phổ biến trong bản tường trình này cho thấy rõ rệt là châu Phi sẽ là nơi thích thú để quan sát trong những tháng năm sắp tới.