Vatican (AsiaNews) - Cuốn sách “Giáo Hội trong cơn thử thách ở Trung Quốc của cộng sản Mao” vừa được xuất bản, đây là công việc mới nhất của Cha Angelo Lazzarotto, nhà truyền giáo thuộc Học Viện Giáo Hoàng Truyền Giáo Hải Ngoại (PIME). Một nghiên cứu lịch sử dựa trên các tài liệu chuyên biệt, về đời sống của các nhà truyền giáo PIME ở Hà Nam, về tác động của chủ nghĩa cộng sản Mao Trạch Đông và những bách hại chống các giáo sĩ nước ngoài và cộng đoàn Công Giáo địa phương, cho đến sự mở cửa khiên cưỡng ngày nay và Cộng Sản tiếp tục nỗ lực tạo ra một Giáo Hội tự trị tách biệt Toà Thánh.
Dưới đây là lời giới thiệu về cuốn sách của Đức Tổng Giám Mục Claudio Celli, một trong những chuyên gia hàng đầu về Trung Quốc ở Vatican:
Ngày 24 tháng Mười, 2001, trong một bức thư gửi các tham dự viên hội nghị quốc tế "Matteo Ricci: vì cuộc đối thoại giữa Trung Quốc và phương Tây", Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã viết như sau: "Giáo Hội phải không e sợ sự thật lịch sử và sẵn sàng – với cảm giác hết sức đau đớn - thừa nhận trách nhiệm của con cái mình. Điều này cũng đúng đối với mối quan hệ của Giáo Hội, trong quá khứ và hiện tại, với người dân Trung Quốc.
Bức thư viết thêm: "Sự thật lịch sử cần phải được tìm kiếm một cách trong sáng, bằng sự công bằng và trong tính toàn vẹn. Đây là nhiệm vụ quan trọng sẽ được thực hiện bởi các học giả, và là người trong số anh em, những người đặc biệt hiểu biết nhiều về những thực tại ở Trung Quốc, cũng có thể đóng góp. Cha có thể đảm bảo với anh em rằng Toà Thánh luôn luôn sẵn sàng mang đến thiện chí hợp tác trong việc nghiên cứu này".
Tôi tin rằng công việc quý giá này của Cha Angelo Lazzarotto, PIME, có thể và cần được đọc trong viễn tượng này. Trên thực tế, đây là một khảo cứu lịch sử về con người, tôn giáo, và kinh nghiệm loan báo Tin Mừng của một nhóm các nhà truyền giáo thuộc Học Viện Giáo Hoàng Truyền Giáo Hải Ngoại - PIME (theo những con số được cung cấp, trong suốt thời gian đó PIME đã có 153 nhà truyền giáo tại Trung Quốc, trong đó có 5 người giám mục, 139 linh mục, và 9 giáo dân) ở vùng nông thôn của tỉnh Hà Nam, nằm ở trung tâm của Trung Quốc.
Khoảng thời gian khảo sát không phải là quá dài - từ 1937 đến nửa đầu thập niên 1950 - nhưng nó rất đáng được quan tâm từ quan điểm chính trị và giáo hội. Giai đoạn đầu là sự xâm lược Nhật Bản, vốn có ảnh hưởng đáng kể đến đời sống của người dân Trung Quốc, và của các khu Tông Toà của Nanyang, Kaifeng, và Weihui (Anyang), được trao phó cho các linh mục của PIME. Giai đoạn thứ hai có thể thấy là sự trục xuất không nương tay các nhà truyền giáo ra khỏi lãnh thổ của họ của nhà cầm quyền Cộng Hoà Nhân Dân Trung Hoa.
Công việc của cha Lazzarotto được theo đuổi một cách cẩn trọng, từng bước một, hoạt động loan báo Tin Mừng trong ba khu Tông Toà, nêu bật sự cống hiến quảng đại của các nhà truyền giáo này, đơm hoa bằng nhiều sáng kiến tông đồ và xã hội (trường học, bệnh viện, trại trẻ mồ côi, v.v…) mặc dù những khó khăn ngày càng nghiêm trọng kết nối với những thời khắc lịch sử đặc biệt này, rất phức tạp và lộn xộn.
Phân tích tỉ mỉ của Cha Lazzarotto không thể giúp, nhưng mang đến sự quan tâm về chính sách tôn giáo của chính quyền Trung Quốc mới, và chắc chắn ảnh hưởng trở lại đời sống của các cộng đoàn giáo hội Hà Nam, và sau đó là toàn thể đất nước.
Sự xem xét bình tĩnh và cẩn thận của Cha Lazzarotto về hành trình lịch sử của các cộng đoàn và mục tử của họ nhấn mạnh đến việc làm thế nào để việc công bố Lời Chúa được thực hiện giữa muôn vàn khó khăn từ các hoàn cảnh khác nhau, dĩ nhiên không phụ thuộc vào chính bản thân Giáo Hội và các vị lãnh đạo Giáo Hội. Ở Hà Nam cũng thế, hoàn cảnh lịch sử và những khuếch trương chính trị của nó không phải luôn luôn cho thấy sự rõ ràng hoàn toàn về cách nhìn và cách ứng xử. Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã nhắc đến những hạn chế này trong bức thư được trích dẫn trên: "Tuy nhiên, lịch sử nhắc chúng ta một thực tế không may là công việc của các thành viên của Giáo Hội tại Trung Quốc không phải lúc nào cũng không mắc sai lầm, trái đắng về những hạn chế cá nhân của họ, và những giới hạn trong hành động của họ. Hơn nữa, hành động của họ thường bị tác động bởi những hoàn cảnh khó khăn nối kết với sự kiện lịch sử phức tạp và xung đột với những lợi ích chính trị. Không thiếu những tranh luận thần học, vốn gây nên những tình cảm xấu và tạo ra những khó khăn nghiêm trọng cho việc loan báo Tin Mừng. Trong thời kỳ lịch sử hiện đại, một loại 'bảo vệ' trong một bộ phận thế lực chính trị Âu Châu không hiếm khi dẫn đến những hạn chế về tự do hoạt động của Giáo Hội và ảnh hưởng tiêu cực cho Giáo Hội ở Trung Quốc. Nhiều hoàn cảnh và sự kiện khác nhau đã gây trở ngại cho đường lối của Giáo Hội và ngăn chặn Giáo Hội thực hiện đầy đủ - vì lợi ích của người dân Trung Quốc - những sứ mạng mà Đấng sáng lập là Chúa Giêsu Kitô trao phó".
Những hoàn cảnh con người – tôn giáo – giáo hội khác nhau của những phức tạp này nổi lên. Như Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II viết cho người Công Giáo: “cây của chúng ta mất rất nhiều nhành trong cơn bão”; nhưng cũng có một sự thật là có rất nhiều chứng nhân anh dũng cho Chúa Kitô, cho Giáo Hội, và cho người kế vị Thánh Phêrô. Trong nhiều trường hợp, những người anh hùng thầm lặng này đã theo gương Đức Kitô bị đóng đinh và bằng những hành động này của họ đã làm cho Giáo Hội mọc rễ nơi đất Trung Quốc.
Trong một số đoạn của bức thư gửi Giáo Hội Công Giáo Trung Quốc (27/05/2007), Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI đã nhắc lại "bằng chứng chịu đựng sâu sắc của lòng trung kiên nơi cộng đoàn tín Công Giáo Trung Quốc trong hoàn cảnh thực sự khó khăn" (số 4 ), đặc biệt nhắc đến các giám mục Trung Quốc, những người "đã chịu đựng sự bách hại và bị cản trở trong việc thực hiện thừa tác vụ của mình, và một số người trong họ đã làm cho Giáo Hội sinh hoa kết quả bằng sự đổ máu của họ" (số 8).
Giáo Hội này, được tôi luyện trong cuộc thử thách nghiệt ngã của đau khổ, vốn được gọi là làm chứng cho Chúa Kitô "để mong đợi trong hy vọng, và – bằng việc loan báo Tin Mừng – đọ sức với những thách đối mới mà người Trung Quốc phải đối mặt" (ibid, số 3). Người Công Giáo yêu cầu nhà cầm quyền đảm bảo hơn nữa hoàn toàn tự do thực hiện đức tin, thực sự tôn trọng tự do tôn giáo.
Cuối cùng, tôi chân thành cảm ơn Cha Lazzarotto, bằng niềm say mê và với tình yêu dành cho Giáo Hội tại Trung Quốc, đã mang đến cho chúng ta cái nhìn thoáng qua tuyệt vời này về đời sống của các nhà truyền giáo PIME ở Hà Nam.
+ Claudio Celli
Tổng Giám Mục hiệu toà Civitanova
Chủ tịch Hội đồng Giáo Hoàng về Truyền thông Xã Hội
Dưới đây là lời giới thiệu về cuốn sách của Đức Tổng Giám Mục Claudio Celli, một trong những chuyên gia hàng đầu về Trung Quốc ở Vatican:
Ngày 24 tháng Mười, 2001, trong một bức thư gửi các tham dự viên hội nghị quốc tế "Matteo Ricci: vì cuộc đối thoại giữa Trung Quốc và phương Tây", Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã viết như sau: "Giáo Hội phải không e sợ sự thật lịch sử và sẵn sàng – với cảm giác hết sức đau đớn - thừa nhận trách nhiệm của con cái mình. Điều này cũng đúng đối với mối quan hệ của Giáo Hội, trong quá khứ và hiện tại, với người dân Trung Quốc.
Bức thư viết thêm: "Sự thật lịch sử cần phải được tìm kiếm một cách trong sáng, bằng sự công bằng và trong tính toàn vẹn. Đây là nhiệm vụ quan trọng sẽ được thực hiện bởi các học giả, và là người trong số anh em, những người đặc biệt hiểu biết nhiều về những thực tại ở Trung Quốc, cũng có thể đóng góp. Cha có thể đảm bảo với anh em rằng Toà Thánh luôn luôn sẵn sàng mang đến thiện chí hợp tác trong việc nghiên cứu này".
Tôi tin rằng công việc quý giá này của Cha Angelo Lazzarotto, PIME, có thể và cần được đọc trong viễn tượng này. Trên thực tế, đây là một khảo cứu lịch sử về con người, tôn giáo, và kinh nghiệm loan báo Tin Mừng của một nhóm các nhà truyền giáo thuộc Học Viện Giáo Hoàng Truyền Giáo Hải Ngoại - PIME (theo những con số được cung cấp, trong suốt thời gian đó PIME đã có 153 nhà truyền giáo tại Trung Quốc, trong đó có 5 người giám mục, 139 linh mục, và 9 giáo dân) ở vùng nông thôn của tỉnh Hà Nam, nằm ở trung tâm của Trung Quốc.
Khoảng thời gian khảo sát không phải là quá dài - từ 1937 đến nửa đầu thập niên 1950 - nhưng nó rất đáng được quan tâm từ quan điểm chính trị và giáo hội. Giai đoạn đầu là sự xâm lược Nhật Bản, vốn có ảnh hưởng đáng kể đến đời sống của người dân Trung Quốc, và của các khu Tông Toà của Nanyang, Kaifeng, và Weihui (Anyang), được trao phó cho các linh mục của PIME. Giai đoạn thứ hai có thể thấy là sự trục xuất không nương tay các nhà truyền giáo ra khỏi lãnh thổ của họ của nhà cầm quyền Cộng Hoà Nhân Dân Trung Hoa.
Công việc của cha Lazzarotto được theo đuổi một cách cẩn trọng, từng bước một, hoạt động loan báo Tin Mừng trong ba khu Tông Toà, nêu bật sự cống hiến quảng đại của các nhà truyền giáo này, đơm hoa bằng nhiều sáng kiến tông đồ và xã hội (trường học, bệnh viện, trại trẻ mồ côi, v.v…) mặc dù những khó khăn ngày càng nghiêm trọng kết nối với những thời khắc lịch sử đặc biệt này, rất phức tạp và lộn xộn.
Phân tích tỉ mỉ của Cha Lazzarotto không thể giúp, nhưng mang đến sự quan tâm về chính sách tôn giáo của chính quyền Trung Quốc mới, và chắc chắn ảnh hưởng trở lại đời sống của các cộng đoàn giáo hội Hà Nam, và sau đó là toàn thể đất nước.
Sự xem xét bình tĩnh và cẩn thận của Cha Lazzarotto về hành trình lịch sử của các cộng đoàn và mục tử của họ nhấn mạnh đến việc làm thế nào để việc công bố Lời Chúa được thực hiện giữa muôn vàn khó khăn từ các hoàn cảnh khác nhau, dĩ nhiên không phụ thuộc vào chính bản thân Giáo Hội và các vị lãnh đạo Giáo Hội. Ở Hà Nam cũng thế, hoàn cảnh lịch sử và những khuếch trương chính trị của nó không phải luôn luôn cho thấy sự rõ ràng hoàn toàn về cách nhìn và cách ứng xử. Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã nhắc đến những hạn chế này trong bức thư được trích dẫn trên: "Tuy nhiên, lịch sử nhắc chúng ta một thực tế không may là công việc của các thành viên của Giáo Hội tại Trung Quốc không phải lúc nào cũng không mắc sai lầm, trái đắng về những hạn chế cá nhân của họ, và những giới hạn trong hành động của họ. Hơn nữa, hành động của họ thường bị tác động bởi những hoàn cảnh khó khăn nối kết với sự kiện lịch sử phức tạp và xung đột với những lợi ích chính trị. Không thiếu những tranh luận thần học, vốn gây nên những tình cảm xấu và tạo ra những khó khăn nghiêm trọng cho việc loan báo Tin Mừng. Trong thời kỳ lịch sử hiện đại, một loại 'bảo vệ' trong một bộ phận thế lực chính trị Âu Châu không hiếm khi dẫn đến những hạn chế về tự do hoạt động của Giáo Hội và ảnh hưởng tiêu cực cho Giáo Hội ở Trung Quốc. Nhiều hoàn cảnh và sự kiện khác nhau đã gây trở ngại cho đường lối của Giáo Hội và ngăn chặn Giáo Hội thực hiện đầy đủ - vì lợi ích của người dân Trung Quốc - những sứ mạng mà Đấng sáng lập là Chúa Giêsu Kitô trao phó".
Những hoàn cảnh con người – tôn giáo – giáo hội khác nhau của những phức tạp này nổi lên. Như Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II viết cho người Công Giáo: “cây của chúng ta mất rất nhiều nhành trong cơn bão”; nhưng cũng có một sự thật là có rất nhiều chứng nhân anh dũng cho Chúa Kitô, cho Giáo Hội, và cho người kế vị Thánh Phêrô. Trong nhiều trường hợp, những người anh hùng thầm lặng này đã theo gương Đức Kitô bị đóng đinh và bằng những hành động này của họ đã làm cho Giáo Hội mọc rễ nơi đất Trung Quốc.
Trong một số đoạn của bức thư gửi Giáo Hội Công Giáo Trung Quốc (27/05/2007), Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI đã nhắc lại "bằng chứng chịu đựng sâu sắc của lòng trung kiên nơi cộng đoàn tín Công Giáo Trung Quốc trong hoàn cảnh thực sự khó khăn" (số 4 ), đặc biệt nhắc đến các giám mục Trung Quốc, những người "đã chịu đựng sự bách hại và bị cản trở trong việc thực hiện thừa tác vụ của mình, và một số người trong họ đã làm cho Giáo Hội sinh hoa kết quả bằng sự đổ máu của họ" (số 8).
Giáo Hội này, được tôi luyện trong cuộc thử thách nghiệt ngã của đau khổ, vốn được gọi là làm chứng cho Chúa Kitô "để mong đợi trong hy vọng, và – bằng việc loan báo Tin Mừng – đọ sức với những thách đối mới mà người Trung Quốc phải đối mặt" (ibid, số 3). Người Công Giáo yêu cầu nhà cầm quyền đảm bảo hơn nữa hoàn toàn tự do thực hiện đức tin, thực sự tôn trọng tự do tôn giáo.
Cuối cùng, tôi chân thành cảm ơn Cha Lazzarotto, bằng niềm say mê và với tình yêu dành cho Giáo Hội tại Trung Quốc, đã mang đến cho chúng ta cái nhìn thoáng qua tuyệt vời này về đời sống của các nhà truyền giáo PIME ở Hà Nam.
+ Claudio Celli
Tổng Giám Mục hiệu toà Civitanova
Chủ tịch Hội đồng Giáo Hoàng về Truyền thông Xã Hội