Mấy tuần lễ này, giữa cái vui tưng bừng của Lễ Giáng Sinh, của ngày đầu năm mới 2008, và cũng là những ngày rạo rực đón Tết Con Chuột, tự nhiên có những mảng tối, có những mảnh buồn. Tối và buồn toàn là trút hết cho người nghèo. Là người nghèo thì cuộc đời vốn đã tối thui, vốn đã buồn rười rượi, thế mà nay lại phải chịu cảnh tối và buồn nhiều hơn nữa.

Tôi đi dâng Lễ cho cánh di dân Xa Quê ở Giáo Xứ Hy Vọng xong, tạt vào khu nhà trọ trong hóc hẻm quận Gò Vấp, ngồi bệt xuống nền nhà ăn bát mì tôm các bạn trẻ thết đãi, rồi cứ thế mà nghe được đủ những thứ mảng tối và mảnh buồn ấy. Họ kể chuyện họ, họ kể luôn những gì họ biết được nơi những người cũng nghèo như họ.

Này nhé, vật giá tăng khiếp quá mà lương công nhân đâu có tăng. Nhiều nhà máy trong Khu Công Nghiệp Tân Bình và Gò Vấp tăng ca cả tuần, có khi làm cả ngày Chúa Nhật mà không thêm được đồng nào. Công nhân bức xúc quá thì đình công, mấy chú Công Đoàn đáng lẽ bênh vực quyền lợi của họ, lại quay sang đâu lưng với giới chủ người Việt lẫn người ngoại quốc để gạt, để ép, để phạt công nhân. Một loạt bị sa thải sau đó với những lý do vớ vẩn. Cánh công nhân tủi quá, họ tự dỗ dành nhau, an ủi nhau rằng: “Người ta ăn lương chủ thì phải bênh chủ chứ, ai lại bênh chúng mình là bọn kiết xác !”

Này nhé, gần như cả một làng người Hà Tây lâu nay tạm đủ sống nhờ chiếc xe ba bánh bán ngô luộc, tháng nào cũng để ra được một ít gửi về quê để ông bà nuôi các cháu. Tối tối ta cứ chạy xe chầm chậm dọc đường Lê Văn Sỹ, Phạm Văn Hai, CMT8 thế nào cũng gặp họ. Vào Sài-gòn mấy năm rồi, nét chân quê còn y nguyên. Buôn bán nhỏ, vốn liếng chỉ cần vài trăm nghìn, cứ lương thiện chân chỉ hạt bột mà sống, tối về mệt lắm vẫn không quên đọc kinh, sáng tinh mơ thế nào cũng phải đi Lễ. Tiếng chuông Nhà Thờ Tân Phú giữ cho nhịp tâm linh của họ cứ an nhiên giữa bao vật vã cuộc đời. Vậy mà nay, đùng một cái, có lệnh cấm lưu hành xe ba, bốn bánh tự chế. Đã biết được hoãn áp dụng luật đến tháng 6, vậy mà vẫn không vui. Nấn ná thêm mấy tháng thì cũng chẳng biết chuyển nghề gì ?

Này nhé, cánh xe rác dân lập ở Xóm Đổ Thùng, khu vực Nguyễn Văn Đậu, Lê Quang Định của quận Bình Thạnh, có mỗi cái nghề len lỏi vào xóm ngõ để đổ rác, nghĩa là cánh nghèo đệ nhất hạng lo phục vụ cái sự sạch sẽ cho khu dân nghèo đệ nhị, đệ tam hạng. Tháng tháng đã phải lo đóng “thuế rác” mấy chục nghìn cho quý vị ở Phường, thế mà cũng không yên thân. Nay mai cấm sử dụng loại xe đổ rác mini này, bảo là gây ách tắc giao thông với lại mất vẻ mỹ quan của thành phố. Tội nghiệp, cả đời chỉ có đẩy xe, bưng thùng, bê xọt đổ rác, vậy mà nuôi con ăn học đàng hoàng. Bây giờ nông nỗi này biết chuyển nghề gì, thấy trước là sẽ nghèo hơn, rớt thêm bậc nữa để thành nghèo thượng hạng, ngoại hạng !

Này nhé, mấy bà mấy cô ngày ngày kĩu kịt một gánh quà vặt như bún riêu, bánh bèo, tào phở hoặc mấy mớ rau, miếng thịt, bìa đậu phụ, không có tiền sang sạp ngồi trong chợ, đã lâu vẫn chịu thân phận “chợ gánh”, “chợ chạy”, “chợ đuổi” long đong tất tả ngược xuôi giữa phố phường, nay lại sắp sửa phải né mấy anh kiểm soát vệ sinh thực phẩm, lớ quớ là bị phạt vì cái tội đã không rửa ráy, không lau chùi, không nấu nướng tử tế, có nguy cơ gây ra đau bụng té re cho khách hàng của họ, thường cũng là những thị dân cũng chẳng giàu có gì cho cam, đi làm về, dừng xe, sà xuống mua món này món nọ, tiện hơn là phải vào siêu thị hoặc nhà hàng. Mà phạt bạc triệu chứ không ít. Trời ơi, trị giá cả cái gánh ấy của người ta may lắm được ba trăm nghìn, phạt như thế chỉ có nước... bỏ của chạy lấy người, tha hồ cho người ta hốt hết quang gánh, soong nồi, bát đĩa về chất thành đống ở Phường.

Vậy là tự dưng, bao nhiêu là chuyện khốn cùng dội xuống đầu dân nghèo. Những thành tích “xóa đói giảm nghèo” coi như xổ toẹt. Chưa kịp quên cái đói, bớt cái nghèo thì sẽ lại tăng thêm lực lượng người nghèo kẻ đói cho xã hội. Tất cả vì lợi ích phát triển du lịch, sẵn sàng hy sinh luôn những người dân nghèo đã từng là chỗ dựa, là cơ sở, là nơi nuôi giấu tin cậy của các cán bộ cách mạng mấy chục năm về trước. Thậm chí, không ít kẻ chức quyền bây giờ đã từng được nuôi ăn học, lớn phổng lên từ những gánh bún riêu, những đồng lương công nhân của cha của mẹ cái thời còn đi biểu tình đốt xe Mỹ !

Thế rồi, sau mấy đợt biểu tình chống Trung Quốc lấn chiếm Hoàng Sa, Trường Sa ở Hà Nội và Sài-gòn, đến áp Noel, đến phiên tôn giáo tín ngưỡng bị xúc phạm công khai, thế là biểu tình hàng ngàn, hàng vạn người ở Hà Nội, Hà Đông. O ép lâu quá rồi, cư xử bất tín bất nghĩa nhiều quá rồi, tịch thu trưng dụng, tưởng là để phục vụ sự nghiệp dân giàu nước mạnh, hóa ra, dân còn nghèo, nước còn yếu, chỉ có những kẻ chia chác là giàu sụ nhờ giá đất đang tăng vọt. Tức nước thì phải vỡ bờ thôi !

Ngay hôm 11.1, đang chuẩn bị tổ chức Đêm Thắp Nến Sáng Sài-gòn hiệp thông cầu nguyện với Hà Nội, có đến 3 cuộc điện thoại của bên Công An Thành Phố gọi đến các Bề Trên Nhà Dòng chúng tôi. Người ta tỏ ra lo ngại sẽ có sách động bạo loạn. Bề Trên trả lời gọn: “Đối với chúng tôi, trên Đảng còn có Chúa, chúng tôi chỉ cầu nguyện cho xã hội được công bằng và hòa bình ! Chúng tôi cũng sẽ không quên cầu nguyện cho chính lãnh đạo các cấp chính quyền để họ biết cách cư xử hợp tình người, thuận lòng trời !”

Mà thật vậy, nhiều thị phi cho rằng mấy ông DCCT cấp tiến, thế nào cũng hò hét quát tháo, làm mạnh, làm dữ, làm tới luôn, bắt người ta phải trả lại hết các khu đất, những cơ sở tôn giáo đã bị tịch thu mà không sử dụng đúng tinh thần phục vụ xã hội. Đến khi kết thúc Đêm Cầu Nguyện họ mới ngỡ ngàng ! Cha chủ sự đã nói với hơn 4.000 người về tham dự rằng: “Xã hội hôm nay đã đánh mất tâm linh, lại không còn công lý. Vì thế nhân phẩm con người không còn được tôn trọng, các quyền căn bản của con người không còn được duy trì và bảo đảm đúng nghĩa !”

Thành ra, biểu tình của người Công Giáo chẳng phải là để đòi mấy mảnh đất, mấy khu nhà dinh thự, cho dẫu những mảnh đất ấy to tiền, những khu nhà ấy dùng được bao nhiêu là việc có ích đến đâu đi nữa. Cái chính yếu lại là đòi cho công lý và hòa bình phải được thực thi. Chiến tranh không còn nhưng chưa có hòa bình thật sự đâu. Có cả một rừng luật và nghị quyết nhưng cũng chưa có công lý tử tế đâu. Mà tôn giáo chân chính nào cũng vậy, luôn luôn mời gọi sống yêu thương nhân ái, nên nếu có phải biểu tình và đấu tranh thì luôn luôn là bất bạo động, ôn hòa, bao dung. Vì thế người Công Giáo chỉ có thắp nến cầu nguyện và hát Kinh Hòa Bình suốt mấy tuần nay mà thôi !

Đừng nghĩ như thế là yếu, là hèn, hay là không tưởng ! Không đâu, nó mạnh ở chỗ đặt hết tin tưởng vào một Chúa ở trên cả Đảng, trên mọi thứ quyền lực bạo liệt nhất của thế gian. Và nó cũng mạnh ở chỗ có khả năng liên kết được với mọi người, lay động được lòng người, những người ở các tôn giáo khác nhau và cả nơi những người vô thần, những người Cộng Sản thứ thiệt.

Không tin, xin đọc lại bài I-sai-a của ngày hôm nay, Lễ Chúa Giê-su chịu Phép Rửa. Thiên Chúa, qua miệng Ngôn Sứ I-sai-a, giới thiệu trước về một Đấng sẽ đến để cứu muôn dân rằng ( Is 42, 1 tt ):

“Đây là người tôi trung Ta nâng đỡ... Người sẽ không kêu to, không nói lớn, không để ai nghe tiếng giữa phố phường. Cây lau bị giập, người không đành bẻ gãy, tim đèn leo lét, cũng chẳng nỡ tắt đi. Người sẽ trung thành làm sáng tỏ công lý. Người không yếu hèn, không chịu phục, cho đến khi thiết lập công lý trên địa cầu... Người sẽ làm ánh sáng chiếu soi muôn nước, để mở mắt cho những ai mù lòa, đưa ra khỏi tù những người bị giam giữ, dẫn ra khỏi ngục những kẻ ngồi trong chốn tối tăm”.

A ! Có đó tất cả những bà buôn thúng bán bưng bị dẹp lòng lề đường, những bác đi đổ rác bị đe dọa tịch thu xe ba gác, những chị xa quê bán ngô luộc sắp thất nghiệp, những anh công nhân bị vắt kiệt sức lao động, tất cả cánh dân nghèo cùng khổ bị bức bách đều có mặt ở nơi Giê-su, Người Tôi Trung đau khổ của Thiên Chúa, ở trong những ngọn nến sáng, ở trong từng lời hát Kinh Hòa Bình. “Ôi Thần Linh Thánh Ái, xin mở rộng lòng con, xin thương ban xuống những ai lòng đầy thiện chí: Ơn An Bình..."

Chúa Nhật 13.1.2008