Những diễn biến trong vụ Tân Tổng Giám Mục Stanislaw Wielgus

Đức Tân Tổng Giám Mục Stanislaw Wielgus sinh ngày 23/4/1939 tại Wierzchowiska, Ba Lan.

Đức Cha Wielgus nhận Tòa Giám Mục

Ngài được thụ phong linh mục ngày 10/6/1962 tại Lublin.

Ngài đã từng là giáo sư Triết Học Trung Cổ trong nhiều năm tại Đại Học Công Giáo Lublin. Từ năm 1989 đến năm 1998, ngài là hiệu trưởng trường đại học này.

Ngày 24/5/1999, ngài được bổ nhiệm Giám Mục Plock và chính thức nhận trọng trách này trong thánh lễ diễn ra tại nhà thờ Chánh Tòa Plock ngày 1/8/1999.

Ngày 6/12/2006, Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô XVI đã bổ nhiệm ngài thay thế Đức Hồng Y Jozef Glemp, giáo chủ Công Giáo Ba Lan, về hưu vì tuổi tác.

Ngày 20/12, tuần báo Gazeta Polska tố cáo ngài đã từng là “nguồn cung cấp tin đáng tin cậy” của mật vụ cộng sản Ba Lan trong 22 năm.

Phản ứng đầu tiên của một số Giám Mục Ba Lan là lên tiếng bênh vực ngài trước những lời cáo buộc. Tuy nhiên, vì mức độ nghiêm trọng của vấn đề, Hội Đồng Giám Mục Ba Lan cũng thành lập một ủy ban điều tra những lời cáo buộc này.

Hội Đồng Các Linh Mục tại giáo phận Plock và các giáo sư và viên chức tại Đại Học Công Giáo Lublin cũng lên tiếng bênh vực ngài và cáo buộc những lời tố cáo là không có căn cứ.

Ngày 2/1/2007, Ủy Ban Bảo Vệ Quyền Dân Sự Ba Lan, cho biết ủy ban đang điều tra về động cơ của những cáo buộc chống lại ngài. Ông Janusz Kochanowski (chức vụ chính thức là thanh tra nhà nước) cho biết lý do Ủy Ban Bảo Vệ Quyền Dân Sự Ba Lan mở cuộc điều tra này là vì “không có một bằng chứng hiển nhiên nào khiến người ta có thể hoài nghi sự vô tội của Đức Tổng Giám Mục Wielgus. Do đó, những chỉ trích của báo Gazeta Polska làm phương hại đến uy tín của một công dân, và của cả một giáo hội”. Ông đặc biệt chỉ trích nhật báo cánh tả này vì những lời lẽ xúc phạm đến danh dự Đức Tân Tổng Giám Mục, chẳng hạn khi gọi ngài là “một tên mật vụ hàng đầu”.

Trưa thứ Sáu 5/1/2007, Đức Cha Stanislaw Wielgus đã tiếp nhận Tòa Tổng Giám Mục Warsaw. Đức Hồng Y Jozef Glemp, Tổng Giám Mục về hưu của tổng giáo phận Warsaw đã chào đón Đức Cha Wielgus trong buổi lễ bàn giao.

Ba giờ trước khi diễn ra lễ tiếp nhận Tòa Giám Mục, Đức Cha Wielgus đã đưa ra một thông báo trong đó ngài viết:

“Từ bằng cớ được đưa ra, dường như đã có những ý đồ và thái độ đen tối đối với Giáo Hội được gán cho tôi. Điều này là sai. Tuyệt đối không có tài liệu nào chứng minh điều đó, ngoại trừ những lời lẽ của các viên chức, những người xem tôi và toàn bộ vấn đề theo cách nhìn riêng của họ”.

“Tôi chưa bao giờ phản bội Chúa Kitô và Giáo Hội của ngài, trong lời nói hay trong ý nghĩ. Tôi chưa bao giờ gây hại cho ai”.

Cha Grzegorz Kalwarczyk trong ủy ban điều tra

Vị tân tổng giám mục cho biết ngài đã gặp các viên chức công an cộng sản một số lần trong hai thập niên 1960 và 1970 trong khi theo học tại chủng viện và khi làm cha xứ tại phía Đông thành phố Lublin và đã bị “dụ dỗ bằng những lời gào thét và hăm dọa” và đã ký một tuyên bố hợp tác với công an trong một phút “yếu đuối” trước khi sang Đức năm 1978.

Tuy nhiên, ngài phủ nhận cáo buộc cho rằng ngài đã được cấp một căn nhà và học bổng vì đã tiết lộ các tin tức liên quan đến một số giáo sĩ và những người Ba Lan đang sống tại hải ngoại.

“Những ám chỉ chứa đựng trong tài liệu này cho rằng tôi đã cố ý lưu ngụ trong thời gian dài tại hải ngoại với mục đích theo dõi là vô nghĩa. Không có ý tưởng nào như thế đã len lỏi vào đầu tôi”.

“Tôi không muốn biện minh cho chính mình và tôi biết tôi đã không nên duy trì bất cứ quan hệ nào với các cơ quan mật vụ của cộng sản Ba Lan. Tôi cũng rất lấy làm tiếc rằng tôi đã đi nước ngoài là cớ dẫn đến những liên hệ này. Tuy nhiên, lúc đó tôi nghĩ là tôi có nghĩa vụ phải thực hiện các nghiên cứu đại học và thụ huấn vì lợi ích của Giáo Hội”.

Cũng trong ngày thứ Sáu 5/1, ủy ban điều tra của Hội Đồng Giám Mục Ba Lan công bố đã xem qua “vô số các tài liệu quan trọng” và khẳng định Tân TGM Stanislaw Wielgus đã có cộng tác với mật vụ cộng sản. Ủy ban cũng nhấn mạnh rằng trong suốt thời kỳ cộng sản, Hội Đồng Giám Mục Ba Lan đã liên tục đưa ra lệnh cấm cộng tác với đảng cộng sản, đặc biệt với các cơ quan an ninh. Tuy nhiên, ủy ban ghi nhận rằng cho tới nay ủy ban chưa thấy có bằng chứng nào cho thấy các hoạt động của ngài “đã gây hại cho một cá nhân cụ thể nào”.

Chiều ngày thứ Sáu 5/1/2007, trong thông báo gởi tổng giáo phận Warsaw, Đức Cha Stanislaw Wielgus nhìn nhận sự hợp tác của ngài với công an cộng sản và lên tiếng xin lỗi:

“Sự thật tôi đã có dính líu. Tôi đã gây ra thiệt hại lớn cho Giáo Hội, và tôi đã lại gây họa lần nữa trong những ngày gần đây trước một cơn sốt truyền thông khi tôi phủ nhận sự kiện cộng tác này”.

Thánh lễ chính thức nhận Tòa Tổng Giám Mục Warsaw theo dự trù sẽ diễn ra vào Chúa Nhật 7/1/2007. Đa số người Công Giáo Ba Lan cho rằng ngài nên từ chức hay ít nhất là hoãn lại lễ nhậm chức trong thời điểm này.

Tưởng cũng nên nhắc lại tân TGM Wielgus không phải là viên chức giáo hội cao cấp bị tố cáo cộng tác với Cộng sản Ba Lan – những tố cáo cộng tác của hàng Giáo sĩ với mật vụ Cộng sản làm cho Giáo hội và dân chúng đa phần là Công Giáo Ba Lan trở nên ngột ngạt vì thực tế Giáo Hội Ba Lan chính là thành trì vững mạnh chống chủ nghĩa Cộng Sản!

Vào năm 2005, Mật Vụ Cộng Sản Ba Lan tiết lộ cho biết một linh mục thân cận với Đức Cố Giáo Hoàng John Paul II đã cũng cộng tác với công an mật vụ Ba lan trong thập niên 1980. Đức John Paul II người Ba Lan lên ngôi Giáo Hoàng năm 1978 và tạ thế vào tháng Tư năm 2005.

Sau khi Đức John Paul II tạ thế và sau vụ tiết lộ này hàng Giám Mục Ba Lan đã lên tiếng rằng: “Đừng quên là chế độ cộng sản vô tâm và không xót thương gì đến ai cả... chế độ đó nắm bắt mọi người trong vòng kẹp của mình!”.

Từ khi chủ nghĩa Cộng sản Ba Lan tan rã vào năm 1989, những người nắm chức vụ công quyền đã phải minh bạch về quá khứ Cộng sản của mình. Những đảng viên cộng sản không tự động bị loại trừ khỏi các chức vụ công quyền, nhưng nếu họ không tự thú và chấp nhận là trong quá khứ đã dính dáng với cộng sản thì họ sẽ bị loại khỏi và không được ứng cử hoặc bổ nhiệm vào bất cứ công chức nào của nhà nước.

Việc minh bạch hóa về quá khứ của mình khi đó không áp dụng với hàng giáo sĩ, nhưng vào năm vừa qua, Giáo Hội Ba Lan (một Giáo hội mà có tới 90% dân số Ba Lan trong tổng số gần 40 triệu dân là người Công giáo) đã lên tiếng công khai xin lỗi về việc một số linh mục và tu sĩ trong quá khứ đã dính dáng hoặc cộng tác với mật vụ Cộng sản Ba Lan.

Một số các linh mục Ba lan đã nhận là mình có những móc nối với mật vụ cộng sản, nhưng chối là họ không cộng tác với hệ thống mật vụ cộng sản đó.

Theo hồ sơ mật vụ Cộng sản Ba lan tiết lộ thì có tới hơn 10% linh mục Ba Lan đã cộng tác với chính quyền Cộng sản trong suốt thời gian Cộng sản cai trị Ba Lan.