Việc Bổ Nhiệm Tân Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh Vatican

Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI bổ nhiệm Đức Hồng y Tacisio Bertone, Tổng Giám mục Genoa, Ý, thay thế Đức Hồng y Angelo Sodano nghỉ hưu, trong vai trò Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh Vatican, có hiệu lực từ ngày 15 tháng 9 năm 2006.

Kể từ thập niên 60s thời ĐTC Phaolô VI, Hồng y Quốc Vụ Khanh là nhân vật quan trọng bậc nhất sau Đức Giáo hoàng, giữ vai trò điều hợp tất cả các Bộ, các Hội Đồng Giáo hoàng và các Ủy Ban Tòa Thánh, đồng thời trách nhiệm về chính sách liên hệ ngoại giao của Quốc gia Vatican với các nước trên thế giới.

Đức Hồng y Bertone từng làm việc sát cánh với ĐGH Bênêđictô XVI từ năm 1995 tới 2003 tại Thánh Bộ Đức Tin. Mặc dù không xuất thân từ ngành ngoại giao, nhưng quá trình kinh nghiệm của Đức Hồng y Bertone phản ảnh sâu đậm về những quan hệ tín lý trên lãnh vực ngoại giao; dường như đây cũng là điểm ưu tiên hàng đầu mà Đức Giáo hoàng đương kim muốn nhắm tới.

Cùng lúc với tân Quốc Vụ Khanh, Đức Tổng Giám mục Giovanni Lajolo, đương kim Tổng Trưởng Ngoại Giao, được bổ nhiệm làm Chủ tịch Ủy Ban Quản Trị Tòa Thánh Vatican, thay thế Đức Hồng y Edmund Szoka nghỉ hưu.

Với tình hình hiện nay, Đức Hồng y tân Quốc Vụ Khanh có lẽ sẽ dành phần lớn thời giờ vào các việc nội bộ Giáo hội hoàn cầu; do đó vị thay thế Đức Cha Lajolo giữ chức vụ Tổng Trưởng Ngoại Giao Vatican sẽ là một nhân vật quan trọng đặc biệt phản ảnh đường lối ngoại giao Tòa Thánh của ĐGH Bênêđictô XVI trong giai đoạn sắp tới. Ba vị được đề cập có thể đảm nhiệm vai trò này là Tổng Giám mục Fortunato Baldelli, Sứ thần Tòa Thánh tại Pháp; Tổng Giám mục Celestino Migliore, Quan sát viên Thường trực Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc; và Tổng Giám mục Diarmuid Martin của Dublin, Ái Nhĩ Lan.

Trong thời gian làm Tổng Thư ký Thánh Bộ Đức Tin, cùng với Đức Hồng y Tổng Trưởng Joseph Ratzinger, Tổng Giám mục Bertone được xem như trái tim của một số các văn kiện quan trọng: Dominus Iesus về đa tôn giáo; luật mới về tiến trình điều tra các thần học gia; một bản tuyên xưng đức tin mới; và một văn kiện về vai trò các chính trị gia Công giáo.

ĐHY Bertone là một thành viên ngay từ giai đoạn đầu, khi Đức Gioan Phaolô II cho lập ủy ban đặc nhiệm năm 2001, nhằm đối phó với cuộc khủng hoảng về việc lạm dụng tính dục trẻ em cũng như để trả lời và giải quyết các sự việc liên hệ.

ĐHY Bertone còn được mệnh danh là một người “điều chỉnh” hay “sửa lại” cho đúng các sự việc tại Bộ Đức Tin dưới thời ĐHY Ratzinger. Ngài được giao trách nhiệm phổ biến “bí mật thứ ba” sứ điệp Fatima. Ngài là nhân vật chính trong việc giải quyết ổn thỏa vụ Tổng Giám mục Phi châu Emmanuel Milingo thành hôn với một phụ nữ thuộc giáo phái của mục sư Hàn Quốc Sun Myung Moon.

Là một linh mục Salesian, Cha Bertone hoàn thành đề án thần học về “sự bao dung và tự do tôn giáo”, đào sâu các vấn nạn quan trọng liên hệ tới cả Hồi giáo và Trung Hoa; đạt bằng Tiến sĩ Giáo luật tại Giáo hoàng Học viện Salesianum ở Rôma với luận án về việc cai quản giáo hội dưới triều một Giáo hoàng Bênêđictô khác, Đức Bênêđictô XIV.

Cha Bertone được cử làm Khoa Trưởng Phân Khoa Giáo Luật tại Giáo hoàng Học viện Salesianum, và tham dự vào việc tu chính Bộ Giáo Luật Mới năm 1983 của Giáo hội Công giáo.

Năm 1988, ĐHY Tổng Trưởng Bộ Đức Tin Ratzinger tuyển chọn Cha Bertone vào ủy ban thương thảo với Hội Thánh Piô X, là một hội truyền thống La-tinh do cố Tổng Giám mục Lefèvre chủ xướng, không chấp nhận những cải cách của Công Đồng Vatinanô II.

Từ năm 1989 tới 1991, Cha Bertone giữ nhiệm vụ Chưởng Ấn Giáo hoàng Học viện Salesianum. Những năm đầu thập niên 1990s, ngài được Đức Hồng y Quốc Vụ Khanh Angelo Sodano tuyển chọn tham gia ủy ban Âu Châu trợ giúp các nước Đông Âu, mới thoát ách nạn cộng sản vô thần, trong việc soạn thảo hiến pháp và các văn kiện luật pháp liên hệ.

Năm 1991, Cha Bertone được bổ nhiệm cai quản Tổng Giáo phận Vercelli; năm 1995 về làm Tổng Thư ký Bộ Đức Tin; năm 2003 cai quản Tổng Giáo phận Genoa, và vào tháng 10 cùng năm này được ĐTC Gioan Phaolô II vinh thăng tước vị Hồng y chung một lần với Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn.

Năm ngoái, giới truyền thông quốc tế đề cập nhiều tới ĐHY Bertone khi ngài tố giác “The Da Vinci Code” là “một bồ gian trá”, đồng thời kêu gọi tẩy chay tập sách và cuốn phim đầy hoang tưởng mang tính xuyên tạc sự thật về Kitô giáo này.

ĐHY Bertone rất cẩn trọng trong các vấn đề tín lý, và là người cởi mở mang tinh thần trẻ trung. Với lối sống của một tu sĩ Don Bosco, ngài gần gũi giới trẻ và đặt mục vụ giới trẻ ưu tiên tại các Tổng Giáo phận Vercelli và Genoa. Một trong những việc đầu tiên khi về Genoa là đến với các bạn trẻ tại một buổi disco và chụp ảnh chung ngay trên sàn nhảy. Ngài cũng thích môn bóng đá, và đã tham gia làm xướng ngôn trên hệ thống truyền thông cho vài trận tranh tài tại Ý.

Sự tuyển chọn ĐHY Bertone cùng với việc bổ nhiệm một số nhân sự hàng đầu của Giáo triều Rôma trong thời gian qua, cho thấy các vị được chọn đều đã từng làm việc thân cận với ĐGH Bênêđictô XVI, và có một quá trình kinh nghiệm vững vàng trên lãnh vực thần học tín lý.

Người được tuyển chọn thay thế vai trò Tổng Trưởng Bộ Đức Tin là ĐHY William Levada, từ Tổng Giáo phận San Francisco, đã là chuyên viên của Bộ nhiều năm, và từng làm Chủ tịch Ủy Ban Đức Tin của Hội Đồng Giám Mục Công Giáo Hoa Kỳ.

ĐHY Ivan Dias của Ấn Độ, thay thế ĐHY Crescenzio Sepe trong vai trò Bộ Trưởng Bộ Rao Giảng Tin Mừng cho Các Dân Tộc, mặc dù phục vụ nhiều năm trong ngành ngoại giao, nhưng ngài cũng là một nhà thần học có cùng quan điểm tín lý rất gần gũi với Đức Giáo hoàng.

Ý nghĩa việc bổ nhiệm tân Quốc Vụ Khanh, ngoài sự liên hệ cá nhân giữa hai Đức Hồng y Ratzinger và Bertone, có thể nói Đức Giáo hoàng đương kim muốn bảo đảm công việc ngoại giao của Tòa Thánh không chỉ đơn thuần là sự giao tế bình thường với các nước, mà còn cần phải làm nổi bật căn tính Công giáo, nghĩa là các vấn đề trong lãnh vực ngoại giao cần được đặt trên nền tảng thần học tín lý của Hội Thánh.

Với chiều hướng này, người ta có thể mong đợi một nền văn hóa ngoại giao đượm nét yêu thương bác ái đặt trên nền tảng “Thiên Chúa là Tình Yêu”, mà con người trong thế giới ngày nay đang khao khát vậy!