Trong một động thái có khả năng làm gia tăng thêm căng thẳng với chính quyền của Tổng thống Donald Trump, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV sẽ triệu tập các Hồng Y trên toàn thế giới họp kín vào thứ Sáu để thảo luận về các hướng dẫn mới về chiến tranh chính nghĩa.

Đây là một vấn đề đã gây ra tranh cãi giữa Tòa Bạch Ốc và Vatican trong bối cảnh xung đột Iran.

Khi Đức Lêô nói rằng các môn đệ của Chúa Kitô chưa bao giờ đứng về phía những kẻ "từng vung gươm và ngày nay ném bom", Phó Chủ tịch JD Vance đã phản bác rằng Đức Giáo Hoàng cần phải "cẩn thận" về thần học của mình, xét đến lý thuyết lâu đời của Giáo hội về một cuộc chiến tranh chính nghĩa.

Thay vì chỉ đơn thuần "cẩn trọng" với học thuyết về chiến tranh chính nghĩa đã có từ hàng thế kỷ trước — bắt nguồn từ Thánh Augustinô vào thế kỷ thứ 5 và Thánh Thomas Aquinô vào thế kỷ thứ 13 — Đức Lêô cho rằng Giáo hội nên xem xét lại liệu khuôn khổ truyền thống này còn phù hợp trong thời đại máy bay điều khiển từ xa, chiến tranh mạng và vũ khí hạt nhân hay không.

Trong một văn kiện giáo hoàng đầy quyết đoán được ban hành tháng trước, được gọi là thông điệp giáo hoàng đầu tiên của mình, Đức Giáo Hoàng Lêô nói rằng lý thuyết này, "vốn thường được sử dụng để biện minh cho bất kỳ loại chiến tranh nào, giờ đã lỗi thời". Vài ngày sau, ngài nói với các nhà báo, "Khái niệm về một cuộc chiến tranh chính nghĩa không còn phù hợp nữa… Lý thuyết này được phát triển từ nhiều thế kỷ trước, khi không ai có thể tưởng tượng được những vũ khí chúng ta có ngày nay hoặc khả năng hủy diệt của nhân loại".

Các vị Hồng Y cao cấp kỳ vọng rằng cuộc họp của các ngài có thể hướng tới những định nghĩa nghiêm ngặt hơn về thời điểm chiến tranh được coi là chính đáng để tự vệ — đặc biệt là liên quan đến Iran — và đưa ra những yêu cầu khắt khe hơn về đàm phán trước khi xảy ra các cuộc xung đột tiềm tàng.

Đức Tổng Giám Mục Timothy Broglio, nhà lãnh đạo Tổng giáo phận phục vụ quân đội Hoa Kỳ, người từng lập luận rằng cuộc chiến của Mỹ với Iran không đáp ứng các điều kiện của một cuộc chiến chính nghĩa, cho biết bản chất thay đổi của chiến tranh đòi hỏi phải xem xét lại học thuyết này.

"Do những cuộc đối đầu mang tính thảm khốc mà chúng ta đã trải qua và cả mối nguy hiểm tiềm tàng hiện hữu, tôi nghĩ rằng Đức Giáo Hoàng muốn tận dụng cơ hội để vận dụng tất cả những cân nhắc hiện đại, những cân nhắc đã thực sự làm thay đổi bản chất của chiến tranh," Đức Cha Broglio nói.

Đức ông Vincenzo Paglia, chủ tịch danh dự của Học viện Giáo hoàng về Sự sống và là một trong những nhà đàm phán hòa bình nổi bật nhất của Giáo Hội Công Giáo, cho biết Đức Giáo Hoàng Lêô đang "đẩy nhanh" tiến trình do các giáo hoàng tiền nhiệm khởi xướng, mô tả đây là "bước đi lớn đầu tiên của Đức Lêô".

Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 tái khẳng định "nghĩa vụ tự vệ", trong khi Đức Thánh Cha Phanxicô ngày càng đặt câu hỏi liệu chiến tranh hiện đại có còn đáp ứng được các tiêu chuẩn truyền thống của một cuộc chiến tranh chính nghĩa hay không.

"Tôi tin rằng các giáo hoàng đang thúc đẩy học thuyết thần học về hòa bình," Paglia nói. "Giáo hội không phải là một bảo tàng. Đó là một cơ thể sống động."

Phiên họp bất thường của các Hồng Y vào thứ Sáu mang đến cho Đức Giáo Hoàng Lêô cơ hội làm nhiều hơn là chỉ nhắc lại lập trường của riêng mình hoặc đưa ra lời kêu gọi hòa bình khác. Thay vào đó, các nhà phân tích cho rằng, phiên họp này cho phép ngài tập hợp quyền lực tập thể của Hồng Y đoàn để ủng hộ lập trường của mình và biến những gì từ trước đến nay là giáo lý riêng của ông thành sự đồng thuận đang nổi lên của Giáo hội.

Trong khi một số nhà hoạt động vì hòa bình Công Giáo kêu gọi từ bỏ hoàn toàn học thuyết chiến tranh chính nghĩa, các giáo sĩ cao cấp cho rằng mục tiêu cuối cùng của Đức Giáo Hoàng Lêô có thể là thu hẹp phạm vi áp dụng của học thuyết này sao cho chỉ những trường hợp tự vệ nghiêm ngặt nhất mới đáp ứng được các yêu cầu đạo đức của nó.

Đức Cha Broglio cho rằng nó có thể phát triển để phân biệt rõ ràng hơn giữa các cuộc chiến tranh phòng thủ và các hành động quân sự mang tính phòng ngừa.

Ngài nói: "Tôi cho rằng tình hình ở một nơi như Ukraine, nơi vừa bị tấn công, khác hẳn với đường lối phòng ngừa ở một nơi như Iran".

Đức Cha Broglio cho biết, thành phần toàn cầu của nhóm, bao gồm các giám mục đến từ những khu vực từng trải qua bạo lực triền miên, có thể mang đến những sắc thái làm phong phú thêm cuộc thảo luận.

Ngài dự đoán thông điệp quan trọng nhất của cuộc họp sẽ không phải là việc viết lại thần học mà là thay đổi cách các chính phủ tiếp cận xung đột.

Đức Cha Broglio nhấn mạnh rằng: "Thông điệp được đưa ra từ hội đồng giám mục có thể là lời kêu gọi đàm phán trước khi xảy ra xung đột, chứ không phải sau đó".

Source:POLITICO