1. Ukraine tuyên bố đã phá hủy hệ thống phòng không Buk của Nga trong một loạt các cuộc tấn công dồn dập.
Trong cuộc họp báo tại trung tâm báo chí Kyiv hôm Thứ Hai, 23 Tháng Ba, phát ngôn nhân Bộ Quốc phòng Ukraine, Chuẩn tướng Oleksii Hromov, cho biết máy bay điều khiển từ xa của nước này đã tấn công hai hệ thống phòng không Buk ở tỉnh Bryansk của Nga, trong bối cảnh một làn sóng tấn công rộng hơn nhằm vào các mục tiêu phòng không và quân sự khác.
Robert Brovdi, biệt danh “Madyar”, chỉ huy Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa của Ukraine, cho biết một hệ thống hỏa tiễn phòng không Buk-M3 và một xe vận chuyển kiêm nạp hỏa tiễn Buk-M2 đã bị phá hủy.
Vị chỉ huy đã chia sẻ một video được tường trình ghi lại cảnh cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa. Ông Brovdi cho biết, các hệ thống Buk đã bị tấn công bởi các phi công điều khiển máy bay điều khiển từ xa thuộc Trung đoàn Hệ thống Điều khiển từ xa Tấn công số 413.
Theo chỉ huy, các binh sĩ thuộc Trung tâm độc lập số 1 của Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa cũng đã phá hủy một radar của hệ thống phòng không tiên tiến S-400 Triumf tại khu vực bị tạm chiếm của tỉnh Donetsk.
Theo ông Brovdi, Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa đã phá hủy 26 hệ thống phòng không của Nga trong tháng 3. Tổng cộng, các đơn vị máy bay điều khiển từ xa của lực lượng này đã tiêu diệt hoặc gây thiệt hại cho 7.073 binh sĩ Nga và 25.612 tài sản quân sự.
Bộ Tổng tham mưu cũng báo cáo rằng lực lượng Ukraine đã phá hủy một hệ thống hỏa tiễn phòng không Buk-M1 của Nga gần thị trấn Pervoye Maya ở tỉnh Bryansk vào ngày 21 tháng 3, xác nhận đây là một cú đánh trúng đích.
Theo thông tin, một hệ thống Buk-M2 khác đã bị tấn công tại vùng lãnh thổ bị tạm chiếm thuộc tỉnh Zaporizhzhia.
Theo các báo cáo, lực lượng Ukraine cũng đã tấn công một trung tâm hậu cần và một cứ điểm tập trung quân Nga gần Velyka Novosilka bị tạm chiếm ở tỉnh Donetsk, cũng như một sở chỉ huy gần Uspenivka và một điểm điều khiển máy bay điều khiển từ xa gần Rivnopillia.
Các cuộc tấn công bổ sung nhắm vào các cụm quân gần Berdiansk và Huliaipole ở tỉnh Zaporizhzhia và một sở chỉ huy khác của Nga gần Smorodino ở tỉnh Belgorod của Nga.
Buk-M3 là một trong những hệ thống phòng không chủ chốt của Nga, được thiết kế để tấn công các mục tiêu trên không, trên bộ và trên biển. Được sản xuất bởi Almaz-Antey, hệ thống này được tường trình có khả năng theo dõi và tấn công đồng thời tới 36 mục tiêu, bao gồm máy bay, trực thăng, hỏa tiễn hành trình và máy bay điều khiển từ xa.
[Kyiv Independent: Ukraine destroys Russian Buk air defenses in flurry of strikes, military says]
2. Iran sẽ phản ứng như thế nào trước thời hạn 48 giờ mà Tổng thống Trump đặt ra để mở lại eo biển Hormuz?
Tổng thống Trump hôm thứ Bảy đã đe dọa sẽ “tấn công và phá hủy” các nhà máy điện của Iran nếu Tehran không mở lại eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ.
“Trong vòng 48 GIỜ kể từ thời điểm này, nếu Iran không MỞ HOÀN TOÀN eo biển Hormuz, HAY CÓ BẤT KỲ ĐE DỌA NÀO, Hoa Kỳ sẽ tấn công và phá hủy các NHÀ MÁY ĐIỆN của họ, BẮT ĐẦU VỚI NHÀ MÁY LỚN NHẤT TRƯỚC!”, Tổng thống Trump nói.
Tổng thống Trump cho biết như trên lúc 7:44 chiều giờ Miền Đông Hoa Kỳ hôm thứ Bảy, có nghĩa là thời hạn chót của ông sẽ hết hạn lúc 7:44 chiều giờ Miền Đông Hoa Kỳ thứ Hai (tức là 3:14 sáng thứ Ba theo giờ Tehran hay 6:14 sáng thứ Ba theo giờ Việt Nam).
Đáp lại, Chủ tịch Quốc hội Iran, Mohammad-Bagher Ghalibaf, đã đe dọa sẽ phá hủy cơ sở hạ tầng trọng yếu trên khắp khu vực Vịnh một cách “không thể phục hồi” nếu Mỹ và Israel tấn công vào các nhà máy điện của nước này.
Ghalibaf nói rằng cơ sở hạ tầng trọng yếu, các cơ sở năng lượng và dầu mỏ trong toàn khu vực sẽ được coi là “mục tiêu hợp pháp”.
Chủ tịch Quốc hội cảnh báo tiếp rằng giá dầu sẽ tăng “trong một thời gian dài”.
Ông cũng cho biết các tàu ở eo biển Hormuz không liên kết với “kẻ thù” sẽ được an toàn đi lại nếu họ phối hợp với Iran.
Negar Mortazavi, người Iran, là nhà phân tích của Trung Tâm Chính Sách Quốc Tế của Hoa Kỳ cho rằng “họ còn con bài nào khác để chơi?”. Việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa hiệu quả eo biển Hormuz sẽ đồng nghĩa với việc Iran từ bỏ đòn bẩy chính của mình trong cuộc chiến này.
Nếu Ông Donald Trump thực hiện lời đe dọa tấn công các nhà máy điện, điều đó sẽ gây ra hậu quả tàn khốc cho Iran.
Nhưng, trong nhiều thập niên, chính phủ Iran đã cho thấy họ sẵn sàng chịu đựng mức độ thiệt hại cao đối với nền kinh tế và sự đau khổ trong dân chúng để chế độ và “các giá trị cách mạng” của họ tồn tại.
Họ đã phải chịu đựng các lệnh trừng phạt của phương Tây và tiến hành các cuộc đàn áp tàn bạo, như đã thấy hồi đầu năm nay. Hàng ngàn người đã thiệt mạng trong các cuộc biểu tình trên toàn quốc vào tháng Giêng.
Tuần này, chính phủ đã thực hiện các vụ hành quyết đầu tiên liên quan đến các cuộc biểu tình, xử tử ba người đàn ông bị buộc tội giết cảnh sát.
Theo các nhóm nhân quyền, những người này đã thú nhận dưới sự tra tấn và không được xét xử công bằng.
Các nhà lãnh đạo Iran cũng có thể sẵn sàng thách thức lời đe dọa của Tổng thống Trump, và hy vọng trong thời gian đó, áp lực lên các nước vùng Vịnh sẽ khiến họ thúc giục Mỹ kiềm chế.
Là một người hâm mộ Tổng thống Trump, Mortazavi hy vọng rằng cuối cùng cho dù Iran bác bỏ tối hậu thư của ông, Tổng thống Trump cũng nên kiềm chế không tấn công vào các nhà máy điện của Iran vì làm như thế là phạm tội ác chiến tranh và Tổng thống sẽ gặp rắc rối rất to khi ông hết nhiệm kỳ bất kể Hoa Kỳ chiến thắng hay chiến bại trong cuộc chiến này.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố các nước đã tiếp cận Iran để tìm giải pháp. Oman là quốc gia lên tiếng mạnh mẽ nhất về vấn đề ngoại giao. Có rất nhiều điều đang bị đe dọa đối với các quốc gia vùng Vịnh, những quốc gia có nền kinh tế dựa vào năng lượng, và đối với một số nước, du lịch và hình ảnh an toàn là vô cùng quan trọng.
Tuy nhiên, hiện nay họ coi Iran là một mối đe dọa nghiêm trọng đối với lối sống của mình, và cách họ lựa chọn phản ứng sẽ có ảnh hưởng đáng kể đến diễn biến của cuộc chiến này.
[BBC: How will Iran respond to Trump's 48 hour deadline to open Strait of Hormuz?]
3. Các nhà ngoại giao cho biết Liên Hiệp Âu Châu loại Hung Gia Lợi khỏi các cuộc đàm phán nhạy cảm vì lo ngại rò rỉ thông tin cho Nga.
Liên Hiệp Âu Châu đang hạn chế việc chuyển giao tài liệu mật cho Hung Gia Lợi và các nhà lãnh đạo đang gặp gỡ theo nhóm nhỏ hơn — trong khi Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cảnh báo về những nghi ngờ lâu nay rằng chính phủ của Viktor Orbán đang chia sẻ thông tin với Nga.
Tuy nhiên, theo năm nhà ngoại giao và quan chức Âu Châu nói với POLITICO rằng Liên Hiệp Âu Châu sẽ không có phản hồi chính thức nào đối với loạt cáo buộc mới này vì những tác động có thể xảy ra đối với cuộc bầu cử Hung Gia Lợi vào ngày 12 tháng 4.
“Việc người của ông Orbán thông báo cho Mạc Tư Khoa về mọi chi tiết các cuộc họp của Hội đồng Liên Hiệp Âu Châu không nên gây bất ngờ cho bất cứ ai,” Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk, người ủng hộ lãnh đạo phe đối lập Hung Gia Lợi Péter Magyar trong cuộc bầu cử, nói vào Chúa Nhật. “Chúng tôi đã nghi ngờ điều đó từ lâu. Đó là một lý do tại sao tôi chỉ phát biểu khi thực sự cần thiết và chỉ nói những gì cần thiết.”
Theo một báo cáo hôm thứ Bảy của tờ Washington Post, chính phủ của ông Orbán đã duy trì liên lạc chặt chẽ với Mạc Tư Khoa trong suốt cuộc chiến ở Ukraine, và Ngoại trưởng Péter Szijjártó đã tận dụng thời gian nghỉ giữa các cuộc họp với các nước thành viên khác để cập nhật tình hình cho người đồng cấp Nga, Sergey Lavrov.
Những lo ngại về việc Hung Gia Lợi gửi thông tin trực tiếp cho Mạc Tư Khoa là nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng các cuộc họp nhóm nhỏ với các nhà lãnh đạo cùng chí hướng, thay vì tổ chức các cuộc họp với tất cả 27 thành viên Liên Hiệp Âu Châu.
“Nhìn chung, các quốc gia thành viên không mấy trung thành là nguyên nhân chính khiến hầu hết các hoạt động ngoại giao quan trọng của Âu Châu hiện đang diễn ra ở các diễn đàn nhỏ hơn khác nhau — E3, E4, E7, E8, Weimar, NB8, JEF, v.v.”, phát ngôn nhân của Liên Hiệp Âu Châu cho biết.
Các con số đề cập đến số lượng các nhà lãnh đạo Âu Châu trong nhóm. Liên minh Weimar bao gồm Pháp, Đức và Ba Lan. NB8 là tám quốc gia thuộc khu vực Bắc Âu và Baltic. JEF là Lực lượng Viễn chinh Liên hợp gồm 10 quốc gia Bắc Âu.
Cựu Ngoại trưởng Lithuania Gabrielius Landsbergis, người thường xuyên tham dự các cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc có sự hiện diện của ông Szijjártó, nói với POLITICO rằng ông đã được cảnh báo từ năm 2024 rằng phía Hung Gia Lợi có thể chuyển thông tin cho Nga, và rằng ông cùng các đối tác đã hạn chế thông tin mà họ chia sẻ khi ông có mặt.
Ông Landsbergis cho biết, ngay cả trước thềm hội nghị thượng đỉnh NATO quan trọng tại Vilnius năm 2023, các phái viên đã tìm cách loại bỏ phái đoàn Budapest khỏi các cuộc đàm phán nhạy cảm.
“Chúng tôi chỉ nói chuyện một cách hình thức, sau đó mới tách ra để thảo luận riêng về những kết quả có thể đạt được của hội nghị thượng đỉnh mà không có sự tham gia của Hung Gia Lợi”, ông nói.
Nhóm Bucharest gồm chín quốc gia, một câu lạc bộ các nước nằm ở sườn phía Đông của liên minh quân sự, được tường trình đã cân nhắc việc loại Budapest khỏi nhóm vào năm sau do không đạt được thỏa thuận về việc hỗ trợ Ukraine.
Bộ trưởng phụ trách Âu Châu của Hung Gia Lợi, János Bóka, nói với POLITICO rằng những thông tin được đưa ra cuối tuần qua là “tin giả”, được dàn dựng như “một phản ứng tuyệt vọng trước việc đảng Fidesz của ông Orban đang giành được đà thắng lợi trong chiến dịch tranh cử. Nhưng người dân Hung Gia Lợi sẽ không bị lừa.”
Về phần mình, Szijjártó bác bỏ nội dung bài báo của Washington Post và cáo buộc giới truyền thông đưa ra “những thuyết âm mưu phi lý hơn bất cứ điều gì từng thấy trước đây”.
Một trong những nhà ngoại giao cho biết, có thể sẽ có thêm thông tin bị giữ lại do những cáo buộc mới. “Có lý do để Liên Hiệp Âu Châu cần phải phân loại thông tin và tài liệu,” nhà ngoại giao này nói. Mặc dù việc sử dụng thuật ngữ “mật” không phải là giải pháp thần kỳ, nhưng nó có thể “đóng vai trò như một biện pháp răn đe chống lại việc rò rỉ và chuyển giao thông tin nhạy cảm cho bên thứ ba. Nó cũng sẽ giúp quá trình điều tra diễn ra tự động hơn.”
Năm nhà ngoại giao cho biết họ không ngạc nhiên trước tin tức này, nhưng bất kỳ phản hồi chính thức nào cũng sẽ phụ thuộc vào việc ông Orbán có tái đắc cử vào tháng Tư hay không. Mặc dù đang tụt hậu so với ông Tisza của đảng Magyar trong các cuộc thăm dò, thủ tướng Hung Gia Lợi nói với POLITICO hôm thứ Sáu rằng ông “chắc chắn” có thể giành được một nhiệm kỳ nữa.
“Điều này làm suy yếu lòng tin, sự hợp tác và tính toàn vẹn của Liên minh Âu Châu”, một nhà ngoại giao khác nhận xét về những cáo buộc này. “Đây là một tình huống đáng tiếc. Nếu ông ấy vẫn tại vị sau cuộc bầu cử, tôi nghĩ Liên Hiệp Âu Châu cần tìm cách giải quyết vấn đề này theo một phương thức khác.”
Một người khác cảnh báo rằng bất kể Liên Hiệp Âu Châu và các nhà lãnh đạo của nó làm gì, Orbán cũng sẽ sử dụng nó để có lợi cho chiến dịch tranh cử của mình. “Tôi không nghĩ ai lại muốn làm bất cứ điều gì có thể đổ thêm dầu vào lửa trước ngày 12 tháng 4”, người này nói.
Bất chấp sự đồng thuận rộng rãi về mối đe dọa do Nga gây ra, một nhà ngoại giao thứ tư chỉ ra rằng nội dung các cuộc thảo luận giữa các nhà lãnh đạo và Ngoại trưởng thường xuyên được báo chí đưa tin và thường diễn ra một cách không bị hạn chế, có nghĩa là các nhà lãnh đạo không để điện thoại của họ bên ngoài để giảm thiểu nguy cơ bị giám sát. Nhưng hình ảnh một chính phủ Liên Hiệp Âu Châu hợp tác chặt chẽ với một quốc gia thù địch vẫn là một vấn đề chính trị nhạy cảm.
“Việc Ngoại trưởng Hung Gia Lợi, một người bạn thân thiết của Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov, báo cáo cho phía Nga gần như từng phút một từ mọi cuộc họp của Liên Hiệp Âu Châu là hành vi phản quốc trắng trợn,” Magyar nói tại một cuộc mít tinh vận động tranh cử cuối tuần qua. “Người đàn ông này không chỉ phản bội đất nước mình mà còn cả Âu Châu nữa.”
Những cáo buộc này xuất hiện khi những người ủng hộ nước ngoài của ông Orbán đang chuẩn bị đến Budapest để giúp ông vận động tranh cử trong giai đoạn cuối cùng của cuộc bầu cử. Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki — một đối thủ chính trị của ông Tusk — sẽ tham dự các sự kiện vào thứ Hai, trong khi Phó Tổng thống Mỹ JD Vance sẽ bay đến trước cuộc bỏ phiếu vào tháng tới.
Tại Hội đồng Âu Châu hôm thứ Sáu, ông Orbán đã từ chối ký duyệt khoản vay 90 tỷ euro rất cần thiết cho Ukraine, gây ra phản ứng dữ dội từ các nhà lãnh đạo khác.
“Sẽ không có gì đáng ngạc nhiên nếu điều này được chứng minh là đúng,” một nhà ngoại giao thứ năm của Liên Hiệp Âu Châu nhận xét về những cáo buộc này. “Hung Gia Lợi từ lâu đã là đồng minh của [Tổng thống Nga Vladimir] Putin trong Liên Hiệp Âu Châu và tiếp tục phá hoại an ninh Âu Châu. Việc phong tỏa 90 tỷ euro chỉ đơn giản là ví dụ mới nhất về mô hình đó.”
[Politico: EU cuts Hungary out of sensitive talks over leaking-to-Russia fears, diplomats say]
4. Tàu ngầm hạt nhân của Anh cập cảng Biển Ả Rập
Theo một tờ của Anh, tàu ngầm hạt nhân HMS Anson của Anh đã đến Biển Ả Rập, trong bối cảnh Mỹ đe dọa leo thang các hoạt động quân sự chống lại Iran.
Theo tờ Daily Mail, tàu ngầm này đã rời thành phố Perth của Úc vào ngày 6 tháng 3 và được tường trình đang tiến vào khu vực phía bắc Biển Ả Rập, một khu vực gần eo biển Hormuz.
Theo báo cáo, tàu HMS Anson được trang bị hỏa tiễn tấn công mặt đất Tomahawk Block IV với tầm bắn 1.600 km và ngư lôi hạng nặng Spearfish.
Việc con tàu này đến khu vực Trung Đông cũng diễn ra khi Thủ tướng Anh Keir Starmer đồng ý cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của Anh để tiến hành các cuộc tấn công vào các mục tiêu của Iran.
[Al Jazeera English: Nuclear-powered British submarine arrives in Arabian Sea: Report]
5. Bất ổn tại Nhật Bản sau khi Tổng thống Trump viện dẫn Trân Châu Cảng để biện minh cho cuộc chiến chống Iran
Đã có sự bối rối, hoang mang và bất ổn tại Nhật Bản sau khi Tổng thống Donald Trump sử dụng vụ tấn công Trân Châu Cảng trong Thế chiến II để biện minh cho việc giữ bí mật trước khi phát động chiến tranh chống Iran.
Trong cuộc họp báo với Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tại Tòa Bạch Ốc hôm thứ Sáu, một phóng viên đã hỏi Tổng thống Trump tại sao ông không thông báo trước cho các đồng minh ở Âu Châu và Á Châu về cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran.
Tổng thống Trump đã viện dẫn Trân Châu Cảng để bảo vệ quyết định của mình, nói rằng: “Ai hiểu rõ về yếu tố bất ngờ hơn Nhật Bản? Tại sao các bạn không nói với tôi về Trân Châu Cảng, OK?”
Sau những phát ngôn này, phản ứng trên mạng xã hội rất đa dạng, từ những cáo buộc về sự thiếu hiểu biết và thô lỗ của tổng thống Mỹ đến những tuyên bố rằng ông không coi Nhật Bản là một đối tác bình đẳng. Đã có những lời kêu gọi Nhật Bản phản đối những bình luận của Tổng thống Trump.
Tsuneo Watanabe, một nghiên cứu viên cao cấp tại Quỹ Hòa bình Sasakawa, cho biết trong một bài bình luận trên tờ Nikkei hôm thứ Bảy rằng những phát ngôn này cho thấy Tổng thống Trump “không bị ràng buộc bởi lý lẽ thường tình của người Mỹ”.
“Tôi có cảm giác rằng bình luận đó nhằm mục đích lôi kéo phóng viên Nhật Bản [người đặt câu hỏi] hoặc bà Takaichi vào thế đồng lõa để biện minh cho ‘cuộc tấn công lén lút’ của ông ta vào Iran trong các cuộc đàm phán ngoại giao mà không thông báo cho các nước đồng minh,” Watanabe viết.
Cũng có cảm giác rằng tồn tại một sự hiểu ngầm giữa các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ và Nhật Bản về việc cần phải thận trọng trong vấn đề này.
Cả hai bên đều cần nhau, Washington dựa vào Nhật Bản để duy trì một quân số lên đến 50.000 binh sĩ Mỹ và một loạt vũ khí công nghệ cao mạnh mẽ, còn Nhật Bản dựa vào chiếc ô hạt nhân của Mỹ để răn đe các nước láng giềng thù địch, có vũ khí hạt nhân.
Hiến pháp Nhật Bản sau Thế chiến II cấm sử dụng vũ lực ngoại trừ trường hợp tự vệ, nhưng bà Takaichi và các quan chức khác hiện đang tìm cách mở rộng vai trò của quân đội.
Bà Takaichi, một người bảo thủ cứng rắn, đã được một số người ca ngợi vì không phản ứng trước những bình luận của Tổng thống Trump, chỉ liếc mắt và nhìn các bộ trưởng ngồi gần đó mà bỏ qua. Mục tiêu của chuyến thăm thượng đỉnh của bà là nhằm thắt chặt quan hệ với đồng minh quan trọng nhất của mình, và bà đã đến ngay sau khi Tổng thống Trump gợi ý rằng Nhật Bản nằm trong số các quốc gia không nhanh chóng hưởng ứng lời kêu gọi của ông về việc giúp bảo vệ eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, một số người lại chỉ trích bà Takaichi vì đã không lên tiếng.
Hitoshi Tanaka, một cựu nhà ngoại giao và cố vấn đặc biệt tại viện nghiên cứu Nhật Bản, đã nói rằng ông cảm thấy xấu hổ khi thấy bà Takaichi nịnh bợ Tổng thống Trump.
“Với tư cách là lãnh đạo quốc gia, họ bình đẳng… Xây dựng mối quan hệ bình đẳng không phải là nịnh bợ,” ông nói. “Chỉ làm những gì làm hài lòng Tổng thống Trump và gọi đó là thành công nếu bạn không bị tổn hại thì quá đáng buồn.”
Ban đầu, mạng xã hội đổ lỗi một phần cho phóng viên Nhật Bản, người đã đặt câu hỏi dẫn đến bình luận về Trân Châu Cảng của Tổng thống Trump.
Phóng viên Morio Chijiiwa của đài truyền hình TV Asahi sau đó cho biết trên một chương trình trò chuyện rằng ông đã đặt câu hỏi để thể hiện cảm xúc của người Nhật Bản, những người không hài lòng về cuộc tấn công đơn phương của Tổng thống Trump vào Iran, và bởi vì các quốc gia khác, bao gồm cả Nhật Bản, hiện đang được yêu cầu giúp đỡ sau khi Mỹ và Israel bắt đầu cuộc chiến.
“Đó là lý do tại sao tôi đặt câu hỏi. Ý tôi là, ‘Tại sao ông không nói cho chúng tôi biết, tại sao ông lại làm phiền chúng tôi?’”, ông nói.
“Rồi Tổng thống Trump đáp trả bằng vụ tấn công Trân Châu Cảng… Tôi thấy việc ông ấy chuyển chủ đề như vậy vô cùng khó xử.”
[Al Jazeera English: Unease in Japan after Trump cites Pearl Harbor to defend Iran war]
6. Thứ trưởng Ngoại giao Cuba cho biết quân đội Cuba đã ‘chuẩn bị’ cho khả năng Mỹ gây hấn.
Thứ trưởng Ngoại giao Cuba đã đưa ra lời cảnh báo thẳng thừng với Mỹ hôm Chúa Nhật: Quân đội nước này “đã sẵn sàng” cho bất kỳ hành động gây hấn nào của Mỹ khi chính quyền Tổng thống Trump tiếp tục thúc đẩy thay đổi chế độ ở nước này.
Carlos Fernández de Cossío cho biết ông không hiểu tại sao Mỹ lại tấn công hòn đảo này — nhưng nói thêm, “quân đội của chúng tôi luôn sẵn sàng. Và trên thực tế, những ngày này chúng tôi đang chuẩn bị cho khả năng bị tấn công quân sự.”
“Đất nước chúng ta từ lâu đã sẵn sàng huy động toàn bộ lực lượng cho các hành động quân sự,” Cossío nói trên chương trình “Gặp gỡ báo chí”. “Chúng ta thực sự luôn coi đó là điều xa vời. Chúng ta không tin đó là điều có thể xảy ra. Nhưng sẽ thật ngây thơ nếu chúng ta không chuẩn bị.”
Lời cảnh báo của Cossío được đưa ra vài ngày sau khi Tổng thống Trump nói về việc “ tiếp quản “ Cuba.
“Tôi tin rằng mình sẽ có vinh dự – có vinh dự được tiếp quản Cuba. Đó sẽ là một vinh dự lớn,” Tổng thống Trump nói với các phóng viên. “Ý tôi là, dù tôi giải phóng nó hay chiếm lấy nó. Tôi nghĩ tôi có thể làm bất cứ điều gì mình muốn với nó, các bạn muốn biết sự thật không?”
Các tổng thống Mỹ đã hy vọng được chứng kiến một chính phủ mới ở Cuba kể từ khi Fidel Castro lên nắm quyền vào năm 1959. Tuy nhiên, ông Cossío cho biết hôm Chúa Nhật rằng việc thay đổi chế độ là “hoàn toàn” không thể xảy ra.
Ông nói: “Cuba là một quốc gia có chủ quyền và có quyền được là một quốc gia có chủ quyền cũng như có quyền tự quyết. Cuba sẽ không chấp nhận trở thành một quốc gia chư hầu hay một quốc gia phụ thuộc vào bất kỳ quốc gia nào khác hoặc bất kỳ siêu cường nào khác.”
Nền kinh tế Cuba đã suy giảm nghiêm trọng kể từ khi chính quyền Tổng thống Trump bắt giữ nhà lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro vào tháng Giêng. Mỹ đã cắt nguồn cung dầu cho Venezuela, vốn rất quan trọng để duy trì nền kinh tế của hòn đảo, và hệ thống giao thông, y tế và giáo dục của quốc gia này cũng đang chịu áp lực lớn.
Tuy nhiên, ông Cossío cho rằng lệnh phong tỏa dầu mỏ của Mỹ là “rất nghiêm trọng”, đồng thời cáo buộc Hoa Kỳ đe dọa các quốc gia khác “bằng các biện pháp cưỡng chế” nhằm ngăn chặn việc nhập khẩu nhiên liệu vào hòn đảo này.
Ông Cossío nói: “Chúng tôi hy vọng nhiên liệu sẽ đến được Cuba bằng cách này hay cách khác và lệnh cấm vận mà Hoa Kỳ áp đặt sẽ không kéo dài và không thể duy trì mãi mãi”.
Mặc dù Mỹ và Havana hiện đang thảo luận, do Ngoại trưởng Marco Rubio, con trai của những người nhập cư Cuba, dẫn đầu, Cossío cho biết các cuộc thảo luận đó không bao gồm việc thay đổi chế độ — hoặc việc thả các tù nhân chính trị.
Ông Cossío cho biết: “Chúng tôi đang đối thoại với Hoa Kỳ để thảo luận về các vấn đề song phương. Chúng tôi không bàn về vấn đề tù nhân ở Hoa Kỳ, và Hoa Kỳ hiện đang giữ kỷ lục về số lượng tù nhân cao nhất thế giới”.
Mặc dù Rubio tuần này khẳng định Cuba sẽ sụp đổ “một cách tự nhiên” và các nhà lãnh đạo Havana “không biết cách khắc phục” tình hình, Cossío vẫn khẳng định đất nước ông không trong tình trạng sụp đổ.
“Từ ‘tự mình’ có nghĩa là gì khi nó bị Hoa Kỳ ép buộc? Đó là một tuyên bố rất kỳ lạ,” ông nói. “Tại sao chính phủ Mỹ lại cần phải huy động nhiều nguồn lực, nhiều vốn chính trị, nhiều nguồn nhân lực đến vậy để cố gắng phá hủy nền kinh tế của một quốc gia khác? Rõ ràng, điều đó ngụ ý rằng quốc gia đó không có đặc điểm để tự sụp đổ.”
[Politico: Cuban military is ‘prepared’ for potential US aggression, deputy foreign minister says]
7. Nếu Tổng thống Trump thực hiện lời đe dọa của mình, điều gì sẽ xảy ra với người dân Iran bình thường?
Theo Đài truyền hình quốc gia Iran, điều đó thực sự phụ thuộc vào mức độ “phá hủy” mà Tổng thống Trump đã đe dọa sẽ gây ra đối với các cơ sở điện lực đó.
Iran là một quốc gia rộng lớn, gần 2 triệu km vuông, với hàng ngàn nhà máy điện lớn nhỏ trải khắp cả nước. Chắc chắn sẽ có thiệt hại, nhưng mức độ thiệt hại phụ thuộc vào quy mô của chiến dịch mà Tổng thống Trump đã đe dọa.
Theo các nhà lãnh đạo Iran, nước này đang chuẩn bị cho điều đó.
Họ biết nỗi đau mà nó sẽ gây ra cho đất nước. Họ đã chuẩn bị cho điều này từ lâu. Và một số điều đó đã xảy ra. Đảo Qeshm đã bị ảnh hưởng cách đây chưa đầy hai tuần, và nhà máy khử muối ở đó đã bị thiệt hại. Khoảng 30 thị trấn đã không có nước uống trong một thời gian, sau đó nhà máy đã được sửa chữa.
Vì vậy, người Iran biết điều này sẽ gây đau đớn, nhưng họ cũng đang nói về việc trả đũa tương xứng. Và họ đang đe dọa toàn bộ khu vực; họ gọi đó là các cơ sở liên quan đến Mỹ, các nhà máy khử muối nước, các viện nghiên cứu công nghệ, v.v.
Và họ đang đặt cược vào khả năng rằng lời cảnh báo về việc gây ra mức độ đau thương tương tự trong khu vực sẽ khiến người Mỹ phải suy nghĩ lại trước khi thực hiện lời đe dọa này.
[Al Jazeera English: If Trump carries out his threat, what happens to common Iranians?]
8. Tehran tấn công gần trung tâm hạt nhân của Israel trong bối cảnh Tổng thống Trump đe dọa tấn công các nhà máy điện hạt nhân của Iran.
Hỏa tiễn của Iran đã bắn trúng hai thị trấn ở miền nam Israel gần một cơ sở hạt nhân, điều mà Tehran cho là hành động trả đũa các cuộc tấn công của Israel vào địa điểm hạt nhân Natanz của Iran.
Theo Bộ Y tế Israel, hơn 160 người bị thương trong các cuộc tấn công nhằm vào các thị trấn Dimona và Arad gần Trung tâm Nghiên cứu Hạt nhân Negev của Israel.
Vụ tấn công diễn ra khi Tổng thống Donald Trump cảnh báo rằng Hoa Kỳ sẽ “phá hủy” các nhà máy năng lượng ở Iran nếu chính phủ Tehran không mở hoàn toàn eo biển Hormuz, cho nước này thời hạn 48 giờ để tuân thủ. Tehran đáp trả bằng cách cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào vào các cơ sở năng lượng của họ sẽ dẫn đến các cuộc tấn công trả đũa vào các cơ sở năng lượng và cơ sở hạ tầng của Mỹ và Israel.
Đài truyền hình nhà nước Iran cho biết các cuộc tấn công của Tehran hôm thứ Bảy là để đáp trả vụ tấn công vào cơ sở hạt nhân Natanz của Iran hồi đầu ngày, theo BBC đưa tin.
Mohammad Bagher Ghalibaf, chủ tịch quốc hội Iran, cho biết việc hỏa tiễn đạn đạo vượt qua hệ thống phòng thủ của Israel và tấn công gần khu vực nghiên cứu hạt nhân dường như báo hiệu “một giai đoạn mới” trong cuộc chiến.
“Nếu Israel không thể đánh chặn hỏa tiễn ở khu vực Dimona được bảo vệ nghiêm ngặt, về mặt tác chiến, đó là dấu hiệu cho thấy cuộc xung đột đang bước vào một giai đoạn mới”, ông đăng tải trên mạng xã hội X. “Bầu trời Israel đang không được bảo vệ”.
Ông nói thêm rằng “đã đến lúc thực hiện các kế hoạch đã được chuẩn bị trước tiếp theo”, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.
Phát ngôn nhân quân đội Israel, Effie Defrin, cho biết các cuộc tấn công này không phải là mối đe dọa mới. Ông nói: “Hệ thống phòng không đã hoạt động nhưng không đánh chặn được hỏa tiễn. Chúng tôi sẽ điều tra vụ việc và rút kinh nghiệm từ đó”.
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế cho biết họ đã biết về các cuộc tấn công gần trung tâm nghiên cứu hạt nhân và chưa nhận được bất kỳ dấu hiệu nào về thiệt hại đối với cơ sở này, cũng như không có thông tin nào từ các quốc gia trong khu vực cho thấy mức độ phóng xạ bất thường đã được phát hiện.
Ngoài ra, Lực lượng Phòng vệ Israel, gọi tắt là IDF cho biết họ đã phát động các cuộc tấn công mới vào miền nam Li Băng nhằm vào nhóm phiến quân Hezbollah. Li Băng bị cuốn vào cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran khi Hezbollah do Iran hậu thuẫn bắn hỏa tiễn vào Israel và Israel đáp trả bằng các cuộc không kích và sau đó điều quân bộ binh đến.
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã có cuộc điện đàm sáng Chúa Nhật với Kaja Kallas, nhà lãnh đạo chính sách đối ngoại của Liên Hiệp Âu Châu, để thảo luận về những diễn biến ở Trung Đông.
[Politico: Tehran strikes near Israeli nuclear center as Trump threatens attacks on Iranian power plants]
9. FICO ủng hộ Orban, cân nhắc việc cùng Hung Gia Lợi ngăn chặn khoản vay 90 tỷ euro của Liên Hiệp Âu Châu dành cho Ukraine.
Thủ tướng Slovakia Robert Fico cho biết Slovakia có thể xem xét việc ngăn chặn khoản vay 90 tỷ euro của Liên Hiệp Âu Châu dành cho Ukraine trong tương lai, đồng thời bảo vệ lập trường phản đối biện pháp này của Thủ tướng Hung Gia Lợi Viktor Orban.
Khoản vay hỗ trợ Ukraine, được phê duyệt sơ bộ vào tháng 12 năm 2025, đáp ứng hai phần ba nhu cầu của Ukraine trong giai đoạn 2026-2027, và dành 30 tỷ euro (36 tỷ đô la) cho hỗ trợ ngân sách và 60 tỷ euro (71 tỷ đô la) cho nhu cầu quân sự.
Vụ tranh chấp này diễn ra trong bối cảnh Hung Gia Lợi và Slovakia cáo buộc Kyiv chậm trễ trong việc sửa chữa đường ống dẫn dầu Druzhba, sau khi đường ống này bị hư hại vào cuối tháng Giêng do một cuộc tấn công của Nga ở miền Tây Ukraine.
Đường ống dẫn dầu Druzhba, một trong những mạng lưới dầu khí lớn nhất thế giới với công suất khoảng hai triệu thùng mỗi ngày, vẫn là tuyến đường cung cấp quan trọng cho Hung Gia Lợi và Slovakia - hai quốc gia Liên Hiệp Âu Châu duy nhất vẫn nhập khẩu dầu thô của Nga thông qua hệ thống này.
Trong một cuộc phỏng vấn được truyền thông Slovakia trích dẫn, Fico lập luận rằng việc ngăn chặn nguồn cung dầu của Nga thông qua đường ống Druzhba là có động cơ chính trị và gây hại cho an ninh năng lượng của Âu Châu.
“Viktor Orban là người theo đường lối chính trị cánh hữu,” Fico nói. “Tổng thống Zelenskiy không thể lãnh đạo Liên minh Âu Châu.”
Fico cho biết có thể xảy ra trường hợp Slovakia cùng với Hung Gia Lợi ngăn chặn khoản vay này, mặc dù ông không nêu rõ điều kiện nào sẽ dẫn đến động thái đó.
Ông cũng khẳng định rằng dầu mỏ của Nga sẽ “tăng cường an ninh năng lượng” cho lục địa Âu Châu.
Thủ tướng Slovakia sau đó đã giải thích lý do tại sao ông từ chối đến Ukraine để gặp Tổng thống Volodymyr Zelenskiy, nói rằng ông không phải là “người có ý định tự sát”.
Do không có đường bờ biển và chung biên giới với Ukraine, hai quốc gia này từ lâu đã phụ thuộc vào dầu khí của Nga.
[Politico: Fico backs Orban, considers joining Hungary in blocking 90 billion EU loan for Ukraine]
10. Ông Araghchi của Iran có cuộc điện đàm với người đồng cấp Oman.
Theo hãng thông tấn IRNA, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Oman, Badr Albusaidi, để thảo luận về những diễn biến mới nhất trong cuộc chiến Mỹ-Israel.
Ông Araghchi đã giải thích quan điểm của Iran về những diễn biến mới nhất trong khu vực, trong khi ông Albusaidi gửi lời chúc mừng nhân dịp lễ Eid al-Fitr và năm mới của người Ba Tư, Newroz.
Hãng thông tấn IRNA đưa tin: “Hai Ngoại trưởng kết luận bằng việc nhấn mạnh sự tiếp tục tham khảo ý kiến giữa các bên.”
Oman đóng vai trò quan trọng trong việc làm trung gian hòa giải các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran trước chiến tranh và đã báo cáo những tiến triển đáng kể trước khi các cuộc tấn công bắt đầu.
Ông Araghchi cũng cho biết các tàu nước ngoài vẫn có thể đi qua eo biển Hormuz với sự phối hợp từ chính phủ Iran về các biện pháp an ninh và an toàn.
Ông nói thêm rằng Iran sẵn sàng hợp tác với các quốc gia khác để cải thiện an toàn hàng hải và bảo vệ các thủy thủ. Đổi lại các quốc gia phải tôn trọng “toàn vẹn lãnh thổ và các quyền của Iran”.
Ông cho biết eo biển Hormuz chỉ bị đóng cửa đối với “kẻ thù” của Iran, đồng thời nói thêm rằng cuộc chiến giữa Mỹ và Israel là “nguyên nhân gốc rễ của tình hình hiện tại” ở vùng Vịnh và eo biển Hormuz.
Trong khi đó, Phát ngôn nhân Bộ Ngoại Giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết thật vô ích khi mong đợi Iran kiềm chế trong khi nước này liên tục bị oanh tạc bằng các cuộc không kích chết người.
Ông Baghaei nói rằng những “kẻ gây hấn” đã khởi xướng cuộc tấn công phải dừng lại trước khi nhận được bất kỳ phản hồi nào từ Tehran.
Trước đó, quân đội Iran tuyên bố sẽ tấn công vào các cơ sở năng lượng của Mỹ và Israel trong khu vực nếu Tổng thống Trump thực hiện lời đe dọa tấn công các nhà máy điện của Iran vì việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Ông cũng thông báo rằng một trong hai công dân Nhật Bản bị giam giữ tại Iran đã được thả và sẽ sớm trở về nước. Người này đã bị giam giữ từ năm ngoái và được thả vào thứ Tư.
Ông cho biết thêm, một công dân Nhật Bản khác bị bắt giữ hồi đầu năm nay vẫn đang bị giam giữ.
Ông không nêu danh tính của bất kỳ ai trong số những người được thả và cho biết công dân Nhật Bản được trả tự do đã bị giam giữ vào năm 2025. Ông nói rằng việc thả người diễn ra sau cuộc hội đàm của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi với Ngoại trưởng Nhật Bản, người nói rằng vẫn đang “nỗ lực để sớm được trả tự do” cho người bị giam giữ còn lại.
[Al Jazeera English: Iran’s Araghchi holds phone call with Omani counterpart]
11. Tình trạng mất mạng internet ở Nga đã lan đến St. Petersburg, theo lời người dân địa phương.
Theo các trang theo dõi dịch vụ trực tuyến và báo cáo từ người dân địa phương, tình trạng gián đoạn mạng internet di động đã gia tăng tại thành phố St. Petersburg của Nga vào ngày 22 tháng 3.
Các báo cáo này xuất hiện một tuần sau khi Mạc Tư Khoa áp dụng các biện pháp hạn chế truy cập internet di động trên quy mô lớn vào ngày 13 tháng 3, khi Điện Cẩm Linh thực thi hệ thống “danh sách trắng” mới, chỉ cho phép truy cập vào các mạng xã hội, phương tiện truyền thông và trang web chính thức của nhà nước ủng hộ chính phủ.
Trang web Downdetector, chuyên theo dõi sự gián đoạn dịch vụ internet trên toàn thế giới, đã ghi nhận sự gia tăng đáng kể số lượng báo cáo về sự việc mất mạng tại St. Petersburg - thành phố lớn thứ hai của Nga - vào ngày 22 tháng 3.
Cư dân cho biết tại một số khu vực, chủ yếu tập trung ở trung tâm thành phố, người dùng chỉ có thể truy cập các trang web nằm trong “danh sách trắng”. Cư dân cũng nói rằng không có cảnh báo trên không nào báo hiệu mối đe dọa từ máy bay điều khiển từ xa.
Nga đã viện dẫn các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine là lý do chính thức cho việc cắt mạng internet đang diễn ra. Chiến dịch kiểm duyệt trực tuyến của Điện Cẩm Linh đã tăng cường trong những tuần gần đây, với việc mất mạng được báo cáo ở nhiều khu vực trên cả nước.
Hệ thống danh sách trắng hiện đã hoạt động hoàn toàn sau những báo cáo về sự việc ban đầu. Đây là bước đi mới nhất trong nỗ lực của Nga nhằm kiểm soát thông tin liên lạc kỹ thuật số và thay thế các nền tảng phương Tây bằng các nền tảng do nhà nước tài trợ.
Tháng 6 năm 2025, Putin đã ký một đạo luật thành lập nền tảng kỹ thuật số quốc gia tập trung vào ứng dụng nhắn tin Max do nhà nước phát triển. Các nhóm nhân quyền đã cảnh báo rằng nền tảng này có thể cho phép giám sát hàng loạt.
Vào cuối mùa hè năm đó, cơ quan quản lý viễn thông Nga, Roskomnadzor, đã chặn các cuộc gọi thoại trên Telegram và WhatsApp, với lý do lo ngại về việc tuyển mộ người để thực hiện hành vi phá hoại.
Đến cuối năm 2025, Nga đã trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới về số lần gián đoạn internet. Tổng thời gian gián đoạn lên tới 37.166 giờ, ảnh hưởng đến khoảng 146 triệu người.
[Kyiv Independent: Russia's internet blackouts spread to St. Petersburg, residents say]
12. Các mối đe dọa nhằm vào lĩnh vực năng lượng của Iran làm tăng nguy cơ leo thang xung đột trên quy mô lớn.
Một nhà phân tích khu vực cho rằng các mối đe dọa nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran có thể dẫn đến leo thang kinh tế và môi trường trên quy mô lớn.
Zeidon Alkinani thuộc Viện Quan điểm Ả Rập cho biết đã có những ý kiến cho rằng Mỹ có thể tấn công các nhà máy điện của Iran nếu eo biển Hormuz bị gián đoạn.
“Nếu một cuộc tấn công như vậy được thực hiện, chúng ta sẽ phải đối mặt với hai cấp độ leo thang,” ông nói. Một là về kinh tế và năng lượng, và cấp độ thứ hai là về sinh thái, ông nói thêm.
Ông Alkinani cho biết tác động sẽ được cảm nhận cả trong nước đối với nền kinh tế Mỹ và trên toàn cầu.
Ông cũng chỉ ra điều mà ông mô tả là sự thay đổi trong chiến thuật quân sự của cả hai bên. Ông nói, vào giai đoạn đầu của cuộc xung đột, dường như có những mục tiêu rõ ràng hơn và phạm vi nhiệm vụ hạn chế hơn.
Ông nói: “Hiện nay dường như phản ứng đang trở nên hỗn loạn hơn”, đồng thời cho biết thêm rằng các phản ứng gần đây của Iran bao gồm các cuộc tấn công ảnh hưởng đến các quốc gia vùng Vịnh, thay vì chỉ tập trung vào các mục tiêu của Israel hoặc Mỹ.
Ông mô tả tình hình ngày càng trở nên căng thẳng và có tính chất trả đũa, cho rằng các cuộc tấn công vào các cơ sở dầu khí hoặc năng lượng có thể dẫn đến leo thang hơn nữa.
[CNN: Threats to target Iran’s energy sector raise risk of wider escalation]