Giá băng đang tan biến trong quan hệ ngoại giao giữa Vatican và Trung Quốc
VATICAN 15/10/05 - Nhà bỉnh bút Daniel William chuyên trách về các vấn đề ngoại giao của tờ Washington Post, trong số phát hành ngày 16 tháng 10 năm 2005 đã viết bài bình luận có tựa đề “Giá băng đang tan biến trong quan hệ ngoại giao giữa Vatican-Trung Quốc”.
Nhà bỉnh bút nói trên nhận định rằng các giới chức Giáo Hội Công Giáo đang chứng kiến cảnh giá băng tan biến trong mối quan hệ ngoại giao giữa Vatican và chính quyền Trung Quốc, đặc biệt vấn đề nhậy cảm nhất : Ai sẽ bổ nhiệm Giám Mục cho giáo hội Công Giáo tại Trung Hoa lục địa.
Tờ Lacivilta Cattolica trong số phát hành ngày Thứ Bảy 15 tháng 10 vừa qua có đăng bài báo nói lên viễn tượng ngoại giao lạc quan giữa Tòa Thánh và Bắc Kinh. Tạp chí này của các cha Dòng Tên rất có uy tín vì các bài vở trước khi đăng đều được văn phòng của Bộ Ngoại Giao Tòa Thánh duyệt kiểm. Tuy thế, về mặt chính thức, Tòa Tòa Thánh vẫn tỏ ra lạc quan có chừng mực về vấn đề này.
Bài báo có tựa đề “Trung Quốc Đang Mở Cửa”(China is Opening Up) do Linh Mục Hans Waldenfels viết. Tác giả cho rằng giữa Trung Quốc và Tòa Thánh Vatican đã có những dấu hiệu hiểu biết nhau mà một trong những dấu chỉ đó là hai bên đạt được thỏa thuận ngầm trong việc bổ nhiệm Giám Mục. Cha Waldenfels đến Bắc Kinh để dậy đại học trong tháng 6 vừa qua đã xác nhận rằng “trước khi các ứng viên thuộc giáo hội nhà nước được đề cử làm Giám Mục, các vị này thường xin Tòa Thánh chấp thuận và bổ nhiệm trước”.
Nhận định của Linh Mục Waldenfels cũng phù hợp với báo cáo của Đức Cha Joseph Zen Ze-Kiun, Tổng Giám Mục Giáo Phận Hồng Kông. Vị Tổng Giám Mục này cho biết các cộng đoàn giáo dân, giáo sĩ tại Trung Quốc không chấp nhận những Giám Mục nào không do Tòa Thánh bổ nhiệm. Nhưng Đức TGM cũng thêm rằng Tòa Thánh Vatican đang có những bước tiến là thừa nhận những Giám Mục do nhà nước bổ nhiệm. Đức TGM Hồng Kông nói: “Đại đa số các Giám Mục của Giáo Hội nhà nước đã được hợp thức hóa nhờ lòng khoan dung của Đức Thánh Cha”
Những lời phát biểu của vị Giáo Sĩ cai quản Giáo Phận Hồng Kông có tầm mức quan trọng đặc biệt vì từ trước tới nay Ngài thường lớn tiếng cổ vũ cho tự do tôn giáo. Hồng Kông là phần đất của Trung Hoa nhưng tại đây, chính quyền Bắc Kinh cho tự do tôn giáo dưới thể chế “Một quốc gia, hai hệ thống”. Sự cho phép này là kết quả thương lượng giữa Trung Quốc và chính quyền Anh trước khi Anh trao trả lại phần đất Hồng Kông cho Trung Quốc.
Tòa Thánh Vatican và Trung Quốc có những trở ngại trong hơn nửa thế kỷ nay, một phần vì chính quyền Trung Quốc lập ra cái tổ chức Công Giáo Yêu Nước vào năm 1951. Tổ chức này đặt dưới sự điều hành của một Giám Mục do nhà nước Trung Quốc bổ nhiệm và không được Tòa Thánh Vatican chấp thuận. Ngoài ra, một trở ngại quan trong khác nữa là Tòa Thánh vẫn duy trì liên hệ ngoại giao với Đài Loan mà Trung Quốc coi là một tỉnh ly khai, buộc phải thống nhất với Trung Hoa lục địa
Giáo Hội hầm trú mà giới chức Vatican thường gọi là Giáo Hội thầm lặng bao gồm các Giám Mục, Linh Mục, Nữ Tu trung thành với Đức Giáo Hoàng vẫn hoạt động mạnh, song song với Tổ Chức Công Giáo Yêu Nước Nhưng những giáo sĩ trong Giáo Hội thầm lặng luôn luôn gặp phải những đàn áp nghiệt ngã từ phía chính quyền Bắc Kinh.
Giáo Hội Công Giáo tại Trung Quốc có khoảng 12 triệu giáo dân trong đó 4 triệu thuộc Giáo Hội nhà nước và 8 triệu thuộc Giáo Hội thầm lặng. Tuy nhiên, Tòa Thánh Vatican coi quốc gia này có phần biên giới cần được mở rộng. Với chính sách chuyên chế theo kiểu cộng sản ngày càng bớt dịu, với tinh thần duy lý Khổng Giáo và tư sản ngày càng xuất hiện nhiều trên sân khấu kinh tế và chính trị thế giới, thì Trung Quốc trở thành một đối tác vĩ đại về triết lý đối với Tòa Thánh Vatican.
Tháng 11 vừa qua, Đức Hồng Y Camillo Ruini, vị đại diện ĐGH cai quản Giáo Phận Rome lưu ý rằng: “Nếu mới đây người ta chú ý tới sự nổi dậy nhiệt tình của người Hồi Giáo thì người ta cũng phải chú ý tới Trung Quốc vì trên sân khấu toàn cầu hóa hiện nay, nước này đang là một trong số những quốc gia đóng vai trỏ chủ yếu chứ không phải lệ thuộc như ngày xưa. Và quốc gia này, cũng có thể đẩy chúng ta về phía tục hoá nhiều hơn nữa”.
Các nhà quan sát tình hình Công Giáo quốc tế đã thấy một vài dấu chỉ cụ thể trong việc mở rộng bang giao giữa Tòa Thánh Vatican và Trung Quốc. Dấu chỉ đầu tiên xẩy ra ngày 28 tháng 6 năm 2005 khi Linh Mục Joseph Xing Wenzhi được bổ nhiệm vào chức vụ Giám Mục phó giáo phận thuộc Giáo Hội nhà nước. Việc bổ nhiệm này được Đức Giáo Hoàng thoả thuận và nghi lễ tấn phong do ĐGM Thượng Hải là Aloysius Jin Luxian chủ tế. Các giới chức trong Giáo Hội nhà nước công khai ca ngợi sự thay đổi này. ĐGM Thượng Hải thuộc Giáo Hội Nhà Nước nói với Tạp Chí “30 Ngày” xuất bản ở Ý, do cựu Thủ Tướng Y Giulio Andreotti làm chủ bút rằng “Cả Trung Quốc ai cũng biết chuyện này hết”Ngài cũng nói thêm: Tòa Thánh tại Roma đặc biệt yêu cầu tôi chủ tế lễ tấn phong Giám Mục. Điều đó cho thấy Tòa Thánh Vatican thừa nhận quyền bính của tôi. Còn phần Giáo Hội thầm lặng ở Thượng Hải, giới chức tại Tòa Thánh cho biết chưa đề nghị ai thay thế ĐGM Joseph Fan Zhongliang là người cầm đầu Giáo Hội thầm lặng ở đây
Tại tỉnh Tây An nằm về phía trung bắc Trung quốc nơi có hơn 2 triệu giáo dân sinh sống cũng có những dàn xếp ngấm ngầm theo kiểu Thượng Hải. Tại thành phố này, giới chức chính quyền kiểm soát Giám Mục. Đức Cha Antôn Li Duan bị ốm, Ngài thuộc Giáo Hội nhà nước nên đã bổ nhiệm người phụ tá là cha Antôn Dang Mingyan làm người kế vị và vị này cũng được Tòa Thánh Vatican chấp thuận.
Sau cùng trong tháng 8 vừa qua tại Tòa Thánh Vatican, ĐGH Bênêđictô XVI đã chào đón phái đoàn 28 linh mục của Giáo Hội Nhà Nước gồm các vị đang giữ trọng trách đào tạo chủng sinh trong các chủng viện tại Trung Quốc. ĐGH đã tuyên bố “Với tấm lòng thương yêu đặc biết, Cha chào mừng phái đoàn các linh mục từ Trung Quốc đến” Phái đoàn đã đáp lại bằn tràng pháo tay và đồng hát bản thánh ca mừng ĐGH..
Dù có những dấu chỉ tích cực và cụ thể trên đây, mối quan hệ ngoại giao giữa Tòa Thánh và Trung Quốc vẫn còn căng thẳng. Chính quyền Trung Quốc vẫn thận trọng trước những thái độ tỏ thiện chí của Vatican. Đức Giáo Hoàng đã mời 4 Giám Mục trong đó 3 vị thuộc Giáo Hội nhà nước, một vị thuộc Giáo Hội thầm lặng tham dự Thượng Hội Đồng Giám Mục Thế Giới đang nhóm họp ở Roma. Tuy nhiên không vị nào được chính quyền cho đi tham dự Nghị Hội. Trước sự kiện này, Đức TGM giáo phận Hồng Kông tuyên bố: “Việc Đức Thánh Cha mời 4 Giám Mục là một cơ hội tốt, nhưng dường như người ta hủy hoại cơ hội đó đi”
VATICAN 15/10/05 - Nhà bỉnh bút Daniel William chuyên trách về các vấn đề ngoại giao của tờ Washington Post, trong số phát hành ngày 16 tháng 10 năm 2005 đã viết bài bình luận có tựa đề “Giá băng đang tan biến trong quan hệ ngoại giao giữa Vatican-Trung Quốc”.
Nhà bỉnh bút nói trên nhận định rằng các giới chức Giáo Hội Công Giáo đang chứng kiến cảnh giá băng tan biến trong mối quan hệ ngoại giao giữa Vatican và chính quyền Trung Quốc, đặc biệt vấn đề nhậy cảm nhất : Ai sẽ bổ nhiệm Giám Mục cho giáo hội Công Giáo tại Trung Hoa lục địa.
Tờ Lacivilta Cattolica trong số phát hành ngày Thứ Bảy 15 tháng 10 vừa qua có đăng bài báo nói lên viễn tượng ngoại giao lạc quan giữa Tòa Thánh và Bắc Kinh. Tạp chí này của các cha Dòng Tên rất có uy tín vì các bài vở trước khi đăng đều được văn phòng của Bộ Ngoại Giao Tòa Thánh duyệt kiểm. Tuy thế, về mặt chính thức, Tòa Tòa Thánh vẫn tỏ ra lạc quan có chừng mực về vấn đề này.
Bài báo có tựa đề “Trung Quốc Đang Mở Cửa”(China is Opening Up) do Linh Mục Hans Waldenfels viết. Tác giả cho rằng giữa Trung Quốc và Tòa Thánh Vatican đã có những dấu hiệu hiểu biết nhau mà một trong những dấu chỉ đó là hai bên đạt được thỏa thuận ngầm trong việc bổ nhiệm Giám Mục. Cha Waldenfels đến Bắc Kinh để dậy đại học trong tháng 6 vừa qua đã xác nhận rằng “trước khi các ứng viên thuộc giáo hội nhà nước được đề cử làm Giám Mục, các vị này thường xin Tòa Thánh chấp thuận và bổ nhiệm trước”.
Nhận định của Linh Mục Waldenfels cũng phù hợp với báo cáo của Đức Cha Joseph Zen Ze-Kiun, Tổng Giám Mục Giáo Phận Hồng Kông. Vị Tổng Giám Mục này cho biết các cộng đoàn giáo dân, giáo sĩ tại Trung Quốc không chấp nhận những Giám Mục nào không do Tòa Thánh bổ nhiệm. Nhưng Đức TGM cũng thêm rằng Tòa Thánh Vatican đang có những bước tiến là thừa nhận những Giám Mục do nhà nước bổ nhiệm. Đức TGM Hồng Kông nói: “Đại đa số các Giám Mục của Giáo Hội nhà nước đã được hợp thức hóa nhờ lòng khoan dung của Đức Thánh Cha”
Những lời phát biểu của vị Giáo Sĩ cai quản Giáo Phận Hồng Kông có tầm mức quan trọng đặc biệt vì từ trước tới nay Ngài thường lớn tiếng cổ vũ cho tự do tôn giáo. Hồng Kông là phần đất của Trung Hoa nhưng tại đây, chính quyền Bắc Kinh cho tự do tôn giáo dưới thể chế “Một quốc gia, hai hệ thống”. Sự cho phép này là kết quả thương lượng giữa Trung Quốc và chính quyền Anh trước khi Anh trao trả lại phần đất Hồng Kông cho Trung Quốc.
Tòa Thánh Vatican và Trung Quốc có những trở ngại trong hơn nửa thế kỷ nay, một phần vì chính quyền Trung Quốc lập ra cái tổ chức Công Giáo Yêu Nước vào năm 1951. Tổ chức này đặt dưới sự điều hành của một Giám Mục do nhà nước Trung Quốc bổ nhiệm và không được Tòa Thánh Vatican chấp thuận. Ngoài ra, một trở ngại quan trong khác nữa là Tòa Thánh vẫn duy trì liên hệ ngoại giao với Đài Loan mà Trung Quốc coi là một tỉnh ly khai, buộc phải thống nhất với Trung Hoa lục địa
Giáo Hội hầm trú mà giới chức Vatican thường gọi là Giáo Hội thầm lặng bao gồm các Giám Mục, Linh Mục, Nữ Tu trung thành với Đức Giáo Hoàng vẫn hoạt động mạnh, song song với Tổ Chức Công Giáo Yêu Nước Nhưng những giáo sĩ trong Giáo Hội thầm lặng luôn luôn gặp phải những đàn áp nghiệt ngã từ phía chính quyền Bắc Kinh.
Giáo Hội Công Giáo tại Trung Quốc có khoảng 12 triệu giáo dân trong đó 4 triệu thuộc Giáo Hội nhà nước và 8 triệu thuộc Giáo Hội thầm lặng. Tuy nhiên, Tòa Thánh Vatican coi quốc gia này có phần biên giới cần được mở rộng. Với chính sách chuyên chế theo kiểu cộng sản ngày càng bớt dịu, với tinh thần duy lý Khổng Giáo và tư sản ngày càng xuất hiện nhiều trên sân khấu kinh tế và chính trị thế giới, thì Trung Quốc trở thành một đối tác vĩ đại về triết lý đối với Tòa Thánh Vatican.
Tháng 11 vừa qua, Đức Hồng Y Camillo Ruini, vị đại diện ĐGH cai quản Giáo Phận Rome lưu ý rằng: “Nếu mới đây người ta chú ý tới sự nổi dậy nhiệt tình của người Hồi Giáo thì người ta cũng phải chú ý tới Trung Quốc vì trên sân khấu toàn cầu hóa hiện nay, nước này đang là một trong số những quốc gia đóng vai trỏ chủ yếu chứ không phải lệ thuộc như ngày xưa. Và quốc gia này, cũng có thể đẩy chúng ta về phía tục hoá nhiều hơn nữa”.
Các nhà quan sát tình hình Công Giáo quốc tế đã thấy một vài dấu chỉ cụ thể trong việc mở rộng bang giao giữa Tòa Thánh Vatican và Trung Quốc. Dấu chỉ đầu tiên xẩy ra ngày 28 tháng 6 năm 2005 khi Linh Mục Joseph Xing Wenzhi được bổ nhiệm vào chức vụ Giám Mục phó giáo phận thuộc Giáo Hội nhà nước. Việc bổ nhiệm này được Đức Giáo Hoàng thoả thuận và nghi lễ tấn phong do ĐGM Thượng Hải là Aloysius Jin Luxian chủ tế. Các giới chức trong Giáo Hội nhà nước công khai ca ngợi sự thay đổi này. ĐGM Thượng Hải thuộc Giáo Hội Nhà Nước nói với Tạp Chí “30 Ngày” xuất bản ở Ý, do cựu Thủ Tướng Y Giulio Andreotti làm chủ bút rằng “Cả Trung Quốc ai cũng biết chuyện này hết”Ngài cũng nói thêm: Tòa Thánh tại Roma đặc biệt yêu cầu tôi chủ tế lễ tấn phong Giám Mục. Điều đó cho thấy Tòa Thánh Vatican thừa nhận quyền bính của tôi. Còn phần Giáo Hội thầm lặng ở Thượng Hải, giới chức tại Tòa Thánh cho biết chưa đề nghị ai thay thế ĐGM Joseph Fan Zhongliang là người cầm đầu Giáo Hội thầm lặng ở đây
Tại tỉnh Tây An nằm về phía trung bắc Trung quốc nơi có hơn 2 triệu giáo dân sinh sống cũng có những dàn xếp ngấm ngầm theo kiểu Thượng Hải. Tại thành phố này, giới chức chính quyền kiểm soát Giám Mục. Đức Cha Antôn Li Duan bị ốm, Ngài thuộc Giáo Hội nhà nước nên đã bổ nhiệm người phụ tá là cha Antôn Dang Mingyan làm người kế vị và vị này cũng được Tòa Thánh Vatican chấp thuận.
Sau cùng trong tháng 8 vừa qua tại Tòa Thánh Vatican, ĐGH Bênêđictô XVI đã chào đón phái đoàn 28 linh mục của Giáo Hội Nhà Nước gồm các vị đang giữ trọng trách đào tạo chủng sinh trong các chủng viện tại Trung Quốc. ĐGH đã tuyên bố “Với tấm lòng thương yêu đặc biết, Cha chào mừng phái đoàn các linh mục từ Trung Quốc đến” Phái đoàn đã đáp lại bằn tràng pháo tay và đồng hát bản thánh ca mừng ĐGH..
Dù có những dấu chỉ tích cực và cụ thể trên đây, mối quan hệ ngoại giao giữa Tòa Thánh và Trung Quốc vẫn còn căng thẳng. Chính quyền Trung Quốc vẫn thận trọng trước những thái độ tỏ thiện chí của Vatican. Đức Giáo Hoàng đã mời 4 Giám Mục trong đó 3 vị thuộc Giáo Hội nhà nước, một vị thuộc Giáo Hội thầm lặng tham dự Thượng Hội Đồng Giám Mục Thế Giới đang nhóm họp ở Roma. Tuy nhiên không vị nào được chính quyền cho đi tham dự Nghị Hội. Trước sự kiện này, Đức TGM giáo phận Hồng Kông tuyên bố: “Việc Đức Thánh Cha mời 4 Giám Mục là một cơ hội tốt, nhưng dường như người ta hủy hoại cơ hội đó đi”