VATICAN - Trong tuần qua từ ngày 27/6 tới ngày 3/7, một phái đoàn chính quyền Cộng sản Việt Nam do Văn Phòng Tôn Giáo chính phủ vào gồm nhân viên ngoại giao đã tới thăm viếng Tòa Thánh Vatican. Sau khi Tòa Thánh Vatican có hàng loạt những hành động ngoại giao và tuyên bố về sự liên hệ với Trung Hoa sau ngày 19/4 khi Đức Benedictô lên ngôi Giáo hoàng.

Phái đoàn ngoại giao Việt Nam đến Vatican là lần thứ hai kể từ năm 1992, và trong quãng thời gian dài trên 10 năm Tòa Thánh mỗi năm đều gừi phái bộ đến Hà Nội.

Đoàn Việt Nam đến Vatican cũng trùng vào thời điểm mà Đức tân TGM Hà Nội là Ngô Quang Kiệt nhận giây Pallium biểu hiệu quyền bính giáo hội bao trùm các tòa giám mục trong miền cai quản liên hệ. Họ đã có mặt và tham dự trong nghi lễ để chúc mừng TGM Ngô Quang Kiệt trong ngày lễ ngài nhận giây palium vào ngày 29/6/2005 tại Đền thánh Phêrô.

Trong thời gian ở Roma, phái đoàn CSVN đã gặp gỡ với các cơ quan trọng yếu của Tòa Thánh Vatican, Đức TGM Giovanni Lajolo và phụ tá là Đức Cha Pietro Parolin thuộc Bộ Ngoại Giao, gặp gỡ với Đức Hồng Y Crescenczio Sepe, Tổng Trưởng Thánh Bộ Rao Giảng Đức tin tới các Dân Tộc, gặp gỡ các vị lãnh đạo trong Hội Đồng Tòa thánh về Công Lý và Hòa Bình, gặp Ủy Ban Tòa thánh về Đối Thoại Liên Tôn.

Phái đoàn cũng đến thăm đài Phát Thanh Vatican chương trình Việt ngữ vào nói truyện với một số linh mục Việt Nam đang du học tại Đại Học Giáo Hoàng Urbano ở Roma.

Trong một tuyên ngôn chung sau khi đã có những cuộc gặp gỡ gồm có đoạn như sau:

"Trong buổi làm việc tại Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh, được diễn tiến trong bầu khí tương kính và đối thoại kết quả bởi Đức cha Pietro Parolin, thứ trưởng Ngoại giao về các Vấn Đề Liên Hệ với các Quồc Gia của Tòa Thánh, đã như thường lệ, đặt trọng tâm và một vài khía cạnh của đời sống Giáo Hội Công Giáo tại Việt Nam, phản ảnh trên những diễn biến được ghi nhận vào lần họp mặt cuối cũng giữa đôi bên và những vấn đề còn tiếp diễn”.

Vatican thêm rằng: "Tòa Thánh có sự quan tâm đặc biệt tới Luật về Tín Ngưỡng và Tôn Giáo mới được chính quyền Việt Nam ban hành vào tháng 11 năm qua”.

Nhớ lại vào tháng 11 năm 2004, Hội Đồng Giám Mục Việt Nam đã bày tỏ quan tâm của mình về sự vi phạm tự do tôn giáo trong văn kiện được Ủy Ban Thường Trực Quốc Hội Việt Nam đưa ra, nếu như chính quyền áp dụng những điều lệ trong Luật về Tín Ngưỡng và Tự Do Tôn Giáo.

Tuy dù Bản Tuyên Bố chung không nói ra những vấn đề tồn tại là gì, thế nhưng nguồn tin thân cận cho chúng tôi biết là một số những vấn đề vẫn còn chưa thông đạt và được giải quyết ổn thỏa với Tòa Thánh.

Phía chính quyền Việt Nam vẫn không cho phép việc trực tiếp bổ nhiệm các giám mục, nhưng đòi hỏi Tòa Thánh đề nghị một số tên tuổi và sau đó chính quyền sẽ chọn lấy ai mà họ nghĩ là thích hợp, thế nên bắt buộc Giáo Hội Việt Nam phải nhượng bộ về vấn đề này trong quá khứ.

Chính quyền Việt Nam cũng muốn tiếp tục quyết định ai sẽ được là ứng viên làm chủng sinh vào chủng viện theo học để trở thành linh mục. Trong đó cũng đòi hỏi chủng sinh phải học về chủ nghĩa Maxít - Lênin trước khi được thụ phong linh mục.

Trưởng phái đoàn, ông Thi cho Tòa Thánh biết về chính sách tôn giáoo của Việt nam và nói rằng Việt Nam tôn trọng tự do tôn giáo trong tinh thần “sống theo Phúc Âm, phục vụ Đất Mẹ và Tổ Quốc”.

Ông Thi cũng khẳng định sau những buổi gặp gỡ là Việt Nam và Vatican đồng ý gia tăng những cuộc tiép xúc hầu cổ động sự hiểu biết hỗ tương, giải quyết các mối quan tâm và cải tiến liên hệ hai phía”.

Tòa Thánh Vatican hy vọng rằng sẽ sớm có liên hệ ngoại giao như chính Đức tân Giáo Hoàng Benedictô XVI đã ngỏ ý sau khi lên ngôi giáo hoàng. Đức Giáo Hoàng muốn đưa lại sự nối kết chính thức với các cộng đồng Công giáo thiểu số tại Á châu về với Vatican và tạo cơ hội cho sự phát triển của người Công giáo trong lục địa Á châu.

Không được nhắc tới trong Bản Tuyên Bố Chung, nhưng theo nguồn tin riêng đáng tin cậy chúng tôi nhận được, thì phái đoàn Hà Nội đã ngỏ lời mời để phái bộ Tòa Thánh chính thức thăm Việt Nam vào cuối năm nay. Phái Đoàn này sẽ do Đức Hồng Y Bộ Trưởng Tòa Thánh là Crescenzio Sepe cầm đầu và đang trong tiến trình thu xếp để Ngài và phái đoàn sẽ tới thăm Việt Nam vào tháng 12 năm nay.

Nhìn dưới một khía cạnh nào đó, thì đã có những cải tiến đáng kể trong mối liên hệ Hà Nội và Vatican trong vài năm vửa qua. Vào năm 2003, Tòa Thánh bổ nhiệm Đức TGM Phạm Minh Mẫn làm hồng y, lúc đầu Hà Nội ngập ngừng, nhưng sau đó đã vui mừng về sự bổ nhiệm này, từ đó mối quan hệ có vẻ đễ dàng hơn và những sinh hoạt tôn giáo cũng được đễ thở hơn.

Đang khi đó, Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ vẫn tiếp tục chỉ trích thành tích vi phạm tự do tôn giáo của chính quyền Việt Nam và xếp hạng Việt Nam vào “các quốc gia đáng quan tâm” về “những vi phạm tự do tôn giáo.