Tầm quan trọng của các phương tiện thông tin và truyền thông
Trong mấy tuần nay, từ khi vị giáo hoàng thứ 264 sắp từ trần, cho đến những ngày này, khi 115 vị hồng y từ 52 quốc gia họp lại để bầu cử giáo hoàng, tin tức và hình ảnh về Giáo Hội Công Giáo, về Tòa Thánh Vaticano tràn ngập trên màn ảnh truyền hình từ Đông sang Tây, trên báo chí quốc tế, trên mạng lưới thông tin toàn cầu Internet, khiến những người lơ đễnh nhất cũng biết những gì xảy ra cho Hội Thánh.
Trong những hình ảnh thường xuyên được chiếu trên màn ảnh truyền hình hoặc đăng trên mặt báo, trên Internet, ngoài vị giáo hoàng quá cố, là đền thờ và công trường Thánh Phêrô, những cửa sổ ở tư dinh vị giáo hoàng, và hiện nay là hình ảnh nhà nguyện Sistine, đặc biệt là ống khói ở mái nhà nguyện này - nơi báo hiệu là đã chọn được tân giáo hoàng hay vẫn còn đang bầu cử, v.v. Có hệ thống truyền hình, trong khi loan những tin tức khác, vẫn liên tục để hình ống khói này ở một ô nhỏ trên khung hình!
Thời đại thông tin và truyền thông
Nếu nhìn lại triều đại giáo hoàng của đtc Gioan Phaolô II (1978-2005), người ta sẽ hiểu tại sao lại có hiện tượng Tòa Thánh Vaticano trở thành điểm hội ngộ (convergence) và hội tụ (focus) của bao nhiêu cơ quan truyền thông trong mấy tuần lễ này - ngoạn mục không kém đám đông trên ba triệu người ở Roma. Có nhiều lý do để giải thích, như ảnh hưởng sâu đậm của ngài về mặt tôn giáo, luân lý, chính trị, hòa bình, v.v. Ngoài ra còn một lý do nữa cũng đáng chú ý. Đó là trong thời gian ngài làm giáo hoàng, các phương tiện thông tin và truyền thông có những bước tiến nhảy vọt, mà ngài lại là người nhận biết và có khả năng tận dụng các phương tiện này cho việc truyền đạt sứ điệp Tin Mừng và giáo huấn của Hội Thánh.
Khi ngài bắt đầu làm giáo hoàng thì cũng là lúc có kỹ thuật truyền hình qua vệ tinh, rồi hai năm sau đó là hệ thống truyền hình thời sự cnn ra đời, liên tục đưa tin 24/24. Nhờ vậy mà những chuyến công du của ngài đều được loan báo nhanh chóng và rộng rãi, đưa sứ điệp của ngài đến hằng trăm triệu người trên thế giới. Có thể nói rằng ngài đi truyền giáo ở nhiều nơi là nhờ máy bay và cũng là qua màn ảnh truyền hình.
Nhiều người còn nhớ rằng ngày đtc Gioan Phaolô II chính thức nhậm chức (22-10-1978) cũng là ngày có trận túc cầu quan trọng ở Âu Châu. Ngài đã quyết định cử hành lễ nhậm chức trễ lại vài tiếng để khỏi trùng với cuộc tranh tài này. Lúc ấy có người nghĩ rằng chắc vị tân giáo hoàng thích … xem đá banh cho nên dời lễ của mình lại vài tiếng! Thật ra, đó là vì ngài ý thức vai trò quan trọng của truyền hình, nên không muốn hai biến cố trùng nhau, và muốn có một số khán thính giả càng đông càng tốt để nghe sứ điệp đầu tiên của ngài. Hôm ấy sứ điệp “đừng sợ hãi” và “hãy mở rộng cửa đón Đức Kitô” đã được gởi đến dân Ba Lan, dân chúng Âu Châu cũng như gia đình nhân loại. Theo ông George Weigel, tác giả cuốn tiểu sử của đgh tựa đề “Witness to Hope,” thế giới có thể nghĩ rằng ngài chỉ là giáo hoàng cho Giáo Hội, nhưng chính ngài thì không nghĩ như vậy. Hôm ấy ngài muốn nói chuyện với cả thế giới và cũng yêu cầu thế giới như sau: "Xin hãy cầu nguyện cho tôi. Hãy giúp tôi có khả năng phục vụ các bạn. Amen.”
Ngoài hệ thống truyền hình, đtc cũng biết vận dụng những phương tiện tân kỳ của thời đại thông tin, thiết lập Vatican.va trên mạng lưới Internet, gởi tông huấn qua Úc Châu bằng e-mail, v.v. Địa chỉ e-mail của ngài là john_paul_ii@vatican.va trước đây vẫn nhận được nhiều lời thăm hỏi từ năm châu, nhất là trong thời gian ngài lâm bệnh. Khi đtc qua đời vào ngày 2-4 thì chỉ trong vòng 15 phút, các hãng thông tấn đã được thông báo qua e-mail và sms (short message service). Trong những ngày này, có một website có sáng kiến tặng “Pope screensaver” như một hình thức tôn vinh vị giáo hoàng thời đại thông tin!
Những phương tiện cổ điển như sách báo vẫn là những phương tiện căn bản cho một vị giáo hoàng viết lách thật nhiều: 14 thông điệp và khoảng 60 văn kiện quan trọng khác, cũng như vô số bài giảng trong các dịp triều yết chung hoặc riêng, được in thành sách hoặc được đăng tải trên tờ L’Osservatore Romano hoặc công báo Acta Apostolicae Sedis. Bên cạnh những thông điệp, tông thư, tông huấn có tính cách giáo huấn, ngài còn xuất bản nhiều sách viết về chính mình hoặc về những đề tài thực tế dành cho quảng đại quần chúng, mà cuốn đầu tiên là “Bước qua ngưỡng cửa hy vọng” và cuốn cuối cùng là “Ký ức và căn tính.”
Tài vận dụng các phương tiện thông tin và truyền thông
Có nhiều yếu tố khiến ngài thu hút được giới truyền thông, qua đó vận dụng được sức mạnh của truyền thông vào việc thi hành sứ mạng của mình: (1) Ngài là một người dễ hòa đồng, có thể nói chuyện với đủ hạng người, có khiếu khôi hài. Các thông tín viên tháp tùng ngài trong những chuyến công du kể lại rằng ngay khi ở trên máy bay, đgh Gioan Phaolô II có thể lại gần họ nói chuyện bất cứ lúc nào một cách thoải mái. (2) Ngài có khả năng nói lưu loát nhiều ngôn ngữ và biết cách diễn đạt (great communicator). Cũng những ký giả nói trên rất kinh ngạc khi thấy ngài trả lời những câu hỏi của họ bằng chính ngôn ngữ mẹ đẻ của họ và sự diễn đạt khéo léo của ngài. (3) Vốn là một nhà soạn kịch và diễn viên, ngài biết dùng ngôn ngữ và biểu tượng, biết cách gây chú ý nơi cử tọa, tự nhiên trước các máy quay phim. Hình ảnh đtc quỳ gối hôn đất ở những nơi ngài đặt chân đến lần đầu tiên đánh động bao nhiêu người. Rồi hình ảnh ngài già yếu, bệnh tật trong những năm cuối đời mà vẫn can đảm thi hành sứ mạng, nhất là trong những ngày cuối cùng không còn nói được, đã là một cách rao giảng thầm lặng mà mãnh liệt về phẩm giá của mọi người dù già yếu, bệnh tật; về sức mạnh của niềm tin và tinh thần trong mọi tình huống, v.v. Vì vậy mà người ta gọi ngài là một ngôi sao siêu đẳng.
Điều làm cho nhiều ký giả ngạc nhiên một cách thích thú là trong di chúc của đtc được công bố sau khi ngài qua đời, đtc nói rằng ngài muốn ôm ấp giới làm văn hóa, khoa học, chính trị, và cả giới truyền thông. Ông Wolf Blitzer của cnn khi nghe thông tín viên tường trình như vậy đã tỏ ra thích thú và có phần cảm động. Nhiều nhà lãnh đạo, kể cả một số tổng thống Mỹ gần đây, tỏ ra không thiện cảm với giới truyền thông, nhưng đtc lại có những lần nói lên sự biết ơn họ. Ngài hiểu vai trò quan trọng của họ trong việc “tiếp tay” phổ biến những điều ngài muốn nói.
Mọi con mắt nhìn về Roma
Thế nên, khi đtc Gioan Phaolô II qua đời, các cơ quan truyền thông đủ loại trên toàn thế giới quy tụ về Roma để tường thuật lần cuối về một con người được coi là được nhiều người biết mặt nhất khi còn sống và cũng là người thu hút giới truyền thông nhất cả khi đã chết.
Theo tin của cnn, chỉ riêng tại đại học Urbaniana hay là trường Truyền Giáo, nơi đặt văn phòng Phối Kết Mục Vụ Việt Nam Hải Ngoại, gần công trường Thánh Phêrô, trong những tuần lễ này đã trở nên một trung tâm truyền thông của các hệ thống cnn, bbc, eurovision với những máy thu hình và phát hình ở trên nóc nhà, với những ban biên tập và phóng viên bận rộn liên tục. Ngoài ra, theo tin của thông tấn xã ap, trong thời gian đtc qua đời và vào lúc diễn ra cuộc bầu cử tân giáo hoàng, đã có khoảng 6,000 thông tín viên đủ loại trên toàn thế giới quy tụ về Roma.
Sự chuẩn bị xa của các công ty truyền hình càng cho thấy là họ quan tâm như thế nào đối với những biến cố này. Ngay từ mấy năm trước đây, hệ thống bbc của Anh quốc đã có khoảng 90 nhân viên và một dàn máy móc thường trực ở Roma để khi vừa có tin đtc Gioan Phaolô II lâm bệnh là có thể hoạt động và loan tin ngay lập tức. Rồi từ tháng 2 vừa qua, khi đtc vào bệnh viện hai lần, các hệ thống truyền hình ở Hoa Kỳ đã ký sẵn hợp đồng với các chuyên gia về Công Giáo, thần học, quan sát viên Roma, v.v. để khi ngài qua đời và các hồng y họp lại để bầu giáo hoàng mới, họ sẽ làm cố vấn cho các đài truyền hình qua các cuộc phỏng vấn và lời bình luận. Một số chuyên gia này được trả tiền từ 500 cho đến 1,000 đô-la mỗi ngày trong thời gian này!
Tuy nhiên, một số hãng thông tấn cũng “nhanh nhẩu đoảng!” Hãng tin Reuters, dựa vào tin của giới truyền thông Italia, đã loan tin thất thiệt là đtc đã qua đời ngày 1-4… Hệ thống cnn lại dựa vào Reuters mà loan tin này. Hôm ấy lại là ngày gọi là “Cá tháng Tư” (April Fools’ Day, Poisson d’Avril), mà theo truyền thống Tây phương thì người ta hay đùa nhau bằng cách loan tin vịt hoặc lừa nhau cho vui! May mà đtc không từ trần vào ngày này!
“Hại bất cập lợi”
Tòa Thánh được hưởng nhờ những lợi ích của các phương tiện truyền thông hiện đại, đồng thời cũng phải chịu những phiền toái do những kỹ thuật tân kỳ gây ra. Nhà nguyện Sistine, nơi bầu cử giáo hoàng, được các chuyên viên an ninh kiểm soát kỹ càng để không bị nghe lén, lại có máy nhiễu sóng tối tân được đặt ở dưới gầm nhà nguyện Sistine để chống máy nghe lén và cản trở thông tin qua điện thoại di động. Các hồng y thì không được liên lạc với thế giới bên ngoài bằng bất cứ phương tiện nào, kể cả e-mail, internet.
Những phương tiện thông tin và truyền thông tất nhiên là những con dao hai lưỡi. Chúng có thể góp phần vào việc phổ biến Tin Mừng và cũng có khi làm cho Giáo Hội phải bối rối. Tin tức về những gương mù gương xấu của hàng giáo sĩ ở Hoa Kỳ vào đầu năm 2002 đã làm hàng giáo sĩ cũng như giáo dân xuống tinh thần. Một số lời bình luận tiêu cực của giới truyền thông về Giáo Hội mỗi khi họ có dịp, ngay cả trong thời gian tang chế và chờ đợi tân giáo hoàng bây giờ, khiến chúng ta có thể bực bội.
Nhưng nói cho cùng thì “hại bất cập lợi.” Những phương tiện này là dụng cụ cần thiết cho thời đại hôm nay để Giáo Hội có thể truyền đạt sứ điệp Tin Mừng một cách hữu hiệu. Những hình ảnh và lời nói liên hệ đến đtc Gioan Phaolô II và lễ an táng của ngài, những tìm hiểu về việc bầu giáo hoàng, rồi nay mai là lễ nhậm chức giáo hoàng, là cơ hội hiếm có để hằng tỷ người trên thế giới biết thêm về Chúa Kitô và Hội Thánh, về đức tin, cầu nguyện, thánh lễ, truyền thống trong Giáo Hội. Đặc biệt đáng chú ý là tựa đề trên đài Fox News khi đtc sắp từ trần là: "Praying for the Pope” (Cầu nguyện cho đgh), và trên hệ thống cnn khi cơ mật viện khai mạc là “New Pope: The World Waits” (Vị tân giáo hoàng: Thế giới chờ đợi)(*). Ai có thể nghĩ rằng Fox News lại nhắc nhở mọi người cầu nguyện? Và cnn mặc nhiên nhìn nhận đgh không chỉ là của Giáo Hội Công Giáo mà còn là người phục vụ thế giới?
Có thể nói, đây đúng là Tin Mừng được rao giảng trên mái nhà, rao giảng cho cả thế giới mà lại không phải … chi phí cho các hệ thống truyền thông. Ai cũng phải ngạc nhiên về con số ba triệu người đổ dồn về Roma dịp lễ an táng đtc. Nhưng chúng ta cũng phải cám ơn các hãng truyền thông đã giúp cho hằng tỷ người - những người không có may mắn về Roma - được theo dõi tin tức và nghi lễ diễn ra tại Tòa Thánh một cách dễ dàng.
Như đã nói trên, chính đtc cũng đánh giá cao những người phục vụ trong ngành truyền thông. Cũng trong tinh thần ấy và để đáp ứng nhu cầu của giáo dân cũng như mọi người trên toàn thế giới, Tòa Thánh đã loan tin một cách thẳng thắn về bệnh trạng của đtc, báo tin nhanh chóng về cái chết của ngài, tạo những điều kiện thuận tiện cho các hãng truyền hình trong lễ an táng, trực tiếp truyền hình cuộc rước linh hài của ngài cũng như đoàn rước của các hồng y trong cơ mật viện - là những điều chưa từng xảy ra.
Hệ thống VietCatholic, mà bạn đang thăm viếng đây, cũng góp phần đáng kể vào sứ mạng thông tin và truyền thông Tin Mừng trong những năm qua, nhất là những thông tin nhanh chóng trong những ngày lịch sử này.
(*) Nói về thế giới chờ đợi, hằn một số bạn đọc còn nhớ là trong những năm trước đây, khi hệ thống Internet còn chậm chạp, có người đùa giỡn giải thích “www” không phải là “world wide web,” mà là “world wide wait” vì phải chờ đợi quá lâu mới vô được một website. Trong những ngày này, đúng là cả thế giới chờ đợi một vị giáo hoàng mà có thể sẽ là một bất ngờ mới cho Hội Thánh và thế giới.
Trong mấy tuần nay, từ khi vị giáo hoàng thứ 264 sắp từ trần, cho đến những ngày này, khi 115 vị hồng y từ 52 quốc gia họp lại để bầu cử giáo hoàng, tin tức và hình ảnh về Giáo Hội Công Giáo, về Tòa Thánh Vaticano tràn ngập trên màn ảnh truyền hình từ Đông sang Tây, trên báo chí quốc tế, trên mạng lưới thông tin toàn cầu Internet, khiến những người lơ đễnh nhất cũng biết những gì xảy ra cho Hội Thánh.
Trong những hình ảnh thường xuyên được chiếu trên màn ảnh truyền hình hoặc đăng trên mặt báo, trên Internet, ngoài vị giáo hoàng quá cố, là đền thờ và công trường Thánh Phêrô, những cửa sổ ở tư dinh vị giáo hoàng, và hiện nay là hình ảnh nhà nguyện Sistine, đặc biệt là ống khói ở mái nhà nguyện này - nơi báo hiệu là đã chọn được tân giáo hoàng hay vẫn còn đang bầu cử, v.v. Có hệ thống truyền hình, trong khi loan những tin tức khác, vẫn liên tục để hình ống khói này ở một ô nhỏ trên khung hình!
Thời đại thông tin và truyền thông
Nếu nhìn lại triều đại giáo hoàng của đtc Gioan Phaolô II (1978-2005), người ta sẽ hiểu tại sao lại có hiện tượng Tòa Thánh Vaticano trở thành điểm hội ngộ (convergence) và hội tụ (focus) của bao nhiêu cơ quan truyền thông trong mấy tuần lễ này - ngoạn mục không kém đám đông trên ba triệu người ở Roma. Có nhiều lý do để giải thích, như ảnh hưởng sâu đậm của ngài về mặt tôn giáo, luân lý, chính trị, hòa bình, v.v. Ngoài ra còn một lý do nữa cũng đáng chú ý. Đó là trong thời gian ngài làm giáo hoàng, các phương tiện thông tin và truyền thông có những bước tiến nhảy vọt, mà ngài lại là người nhận biết và có khả năng tận dụng các phương tiện này cho việc truyền đạt sứ điệp Tin Mừng và giáo huấn của Hội Thánh.
Khi ngài bắt đầu làm giáo hoàng thì cũng là lúc có kỹ thuật truyền hình qua vệ tinh, rồi hai năm sau đó là hệ thống truyền hình thời sự cnn ra đời, liên tục đưa tin 24/24. Nhờ vậy mà những chuyến công du của ngài đều được loan báo nhanh chóng và rộng rãi, đưa sứ điệp của ngài đến hằng trăm triệu người trên thế giới. Có thể nói rằng ngài đi truyền giáo ở nhiều nơi là nhờ máy bay và cũng là qua màn ảnh truyền hình.
Nhiều người còn nhớ rằng ngày đtc Gioan Phaolô II chính thức nhậm chức (22-10-1978) cũng là ngày có trận túc cầu quan trọng ở Âu Châu. Ngài đã quyết định cử hành lễ nhậm chức trễ lại vài tiếng để khỏi trùng với cuộc tranh tài này. Lúc ấy có người nghĩ rằng chắc vị tân giáo hoàng thích … xem đá banh cho nên dời lễ của mình lại vài tiếng! Thật ra, đó là vì ngài ý thức vai trò quan trọng của truyền hình, nên không muốn hai biến cố trùng nhau, và muốn có một số khán thính giả càng đông càng tốt để nghe sứ điệp đầu tiên của ngài. Hôm ấy sứ điệp “đừng sợ hãi” và “hãy mở rộng cửa đón Đức Kitô” đã được gởi đến dân Ba Lan, dân chúng Âu Châu cũng như gia đình nhân loại. Theo ông George Weigel, tác giả cuốn tiểu sử của đgh tựa đề “Witness to Hope,” thế giới có thể nghĩ rằng ngài chỉ là giáo hoàng cho Giáo Hội, nhưng chính ngài thì không nghĩ như vậy. Hôm ấy ngài muốn nói chuyện với cả thế giới và cũng yêu cầu thế giới như sau: "Xin hãy cầu nguyện cho tôi. Hãy giúp tôi có khả năng phục vụ các bạn. Amen.”
Ngoài hệ thống truyền hình, đtc cũng biết vận dụng những phương tiện tân kỳ của thời đại thông tin, thiết lập Vatican.va trên mạng lưới Internet, gởi tông huấn qua Úc Châu bằng e-mail, v.v. Địa chỉ e-mail của ngài là john_paul_ii@vatican.va trước đây vẫn nhận được nhiều lời thăm hỏi từ năm châu, nhất là trong thời gian ngài lâm bệnh. Khi đtc qua đời vào ngày 2-4 thì chỉ trong vòng 15 phút, các hãng thông tấn đã được thông báo qua e-mail và sms (short message service). Trong những ngày này, có một website có sáng kiến tặng “Pope screensaver” như một hình thức tôn vinh vị giáo hoàng thời đại thông tin!
Những phương tiện cổ điển như sách báo vẫn là những phương tiện căn bản cho một vị giáo hoàng viết lách thật nhiều: 14 thông điệp và khoảng 60 văn kiện quan trọng khác, cũng như vô số bài giảng trong các dịp triều yết chung hoặc riêng, được in thành sách hoặc được đăng tải trên tờ L’Osservatore Romano hoặc công báo Acta Apostolicae Sedis. Bên cạnh những thông điệp, tông thư, tông huấn có tính cách giáo huấn, ngài còn xuất bản nhiều sách viết về chính mình hoặc về những đề tài thực tế dành cho quảng đại quần chúng, mà cuốn đầu tiên là “Bước qua ngưỡng cửa hy vọng” và cuốn cuối cùng là “Ký ức và căn tính.”
Tài vận dụng các phương tiện thông tin và truyền thông
Có nhiều yếu tố khiến ngài thu hút được giới truyền thông, qua đó vận dụng được sức mạnh của truyền thông vào việc thi hành sứ mạng của mình: (1) Ngài là một người dễ hòa đồng, có thể nói chuyện với đủ hạng người, có khiếu khôi hài. Các thông tín viên tháp tùng ngài trong những chuyến công du kể lại rằng ngay khi ở trên máy bay, đgh Gioan Phaolô II có thể lại gần họ nói chuyện bất cứ lúc nào một cách thoải mái. (2) Ngài có khả năng nói lưu loát nhiều ngôn ngữ và biết cách diễn đạt (great communicator). Cũng những ký giả nói trên rất kinh ngạc khi thấy ngài trả lời những câu hỏi của họ bằng chính ngôn ngữ mẹ đẻ của họ và sự diễn đạt khéo léo của ngài. (3) Vốn là một nhà soạn kịch và diễn viên, ngài biết dùng ngôn ngữ và biểu tượng, biết cách gây chú ý nơi cử tọa, tự nhiên trước các máy quay phim. Hình ảnh đtc quỳ gối hôn đất ở những nơi ngài đặt chân đến lần đầu tiên đánh động bao nhiêu người. Rồi hình ảnh ngài già yếu, bệnh tật trong những năm cuối đời mà vẫn can đảm thi hành sứ mạng, nhất là trong những ngày cuối cùng không còn nói được, đã là một cách rao giảng thầm lặng mà mãnh liệt về phẩm giá của mọi người dù già yếu, bệnh tật; về sức mạnh của niềm tin và tinh thần trong mọi tình huống, v.v. Vì vậy mà người ta gọi ngài là một ngôi sao siêu đẳng.
Điều làm cho nhiều ký giả ngạc nhiên một cách thích thú là trong di chúc của đtc được công bố sau khi ngài qua đời, đtc nói rằng ngài muốn ôm ấp giới làm văn hóa, khoa học, chính trị, và cả giới truyền thông. Ông Wolf Blitzer của cnn khi nghe thông tín viên tường trình như vậy đã tỏ ra thích thú và có phần cảm động. Nhiều nhà lãnh đạo, kể cả một số tổng thống Mỹ gần đây, tỏ ra không thiện cảm với giới truyền thông, nhưng đtc lại có những lần nói lên sự biết ơn họ. Ngài hiểu vai trò quan trọng của họ trong việc “tiếp tay” phổ biến những điều ngài muốn nói.
Mọi con mắt nhìn về Roma
Thế nên, khi đtc Gioan Phaolô II qua đời, các cơ quan truyền thông đủ loại trên toàn thế giới quy tụ về Roma để tường thuật lần cuối về một con người được coi là được nhiều người biết mặt nhất khi còn sống và cũng là người thu hút giới truyền thông nhất cả khi đã chết.
Theo tin của cnn, chỉ riêng tại đại học Urbaniana hay là trường Truyền Giáo, nơi đặt văn phòng Phối Kết Mục Vụ Việt Nam Hải Ngoại, gần công trường Thánh Phêrô, trong những tuần lễ này đã trở nên một trung tâm truyền thông của các hệ thống cnn, bbc, eurovision với những máy thu hình và phát hình ở trên nóc nhà, với những ban biên tập và phóng viên bận rộn liên tục. Ngoài ra, theo tin của thông tấn xã ap, trong thời gian đtc qua đời và vào lúc diễn ra cuộc bầu cử tân giáo hoàng, đã có khoảng 6,000 thông tín viên đủ loại trên toàn thế giới quy tụ về Roma.
Sự chuẩn bị xa của các công ty truyền hình càng cho thấy là họ quan tâm như thế nào đối với những biến cố này. Ngay từ mấy năm trước đây, hệ thống bbc của Anh quốc đã có khoảng 90 nhân viên và một dàn máy móc thường trực ở Roma để khi vừa có tin đtc Gioan Phaolô II lâm bệnh là có thể hoạt động và loan tin ngay lập tức. Rồi từ tháng 2 vừa qua, khi đtc vào bệnh viện hai lần, các hệ thống truyền hình ở Hoa Kỳ đã ký sẵn hợp đồng với các chuyên gia về Công Giáo, thần học, quan sát viên Roma, v.v. để khi ngài qua đời và các hồng y họp lại để bầu giáo hoàng mới, họ sẽ làm cố vấn cho các đài truyền hình qua các cuộc phỏng vấn và lời bình luận. Một số chuyên gia này được trả tiền từ 500 cho đến 1,000 đô-la mỗi ngày trong thời gian này!
Tuy nhiên, một số hãng thông tấn cũng “nhanh nhẩu đoảng!” Hãng tin Reuters, dựa vào tin của giới truyền thông Italia, đã loan tin thất thiệt là đtc đã qua đời ngày 1-4… Hệ thống cnn lại dựa vào Reuters mà loan tin này. Hôm ấy lại là ngày gọi là “Cá tháng Tư” (April Fools’ Day, Poisson d’Avril), mà theo truyền thống Tây phương thì người ta hay đùa nhau bằng cách loan tin vịt hoặc lừa nhau cho vui! May mà đtc không từ trần vào ngày này!
“Hại bất cập lợi”
Tòa Thánh được hưởng nhờ những lợi ích của các phương tiện truyền thông hiện đại, đồng thời cũng phải chịu những phiền toái do những kỹ thuật tân kỳ gây ra. Nhà nguyện Sistine, nơi bầu cử giáo hoàng, được các chuyên viên an ninh kiểm soát kỹ càng để không bị nghe lén, lại có máy nhiễu sóng tối tân được đặt ở dưới gầm nhà nguyện Sistine để chống máy nghe lén và cản trở thông tin qua điện thoại di động. Các hồng y thì không được liên lạc với thế giới bên ngoài bằng bất cứ phương tiện nào, kể cả e-mail, internet.
Những phương tiện thông tin và truyền thông tất nhiên là những con dao hai lưỡi. Chúng có thể góp phần vào việc phổ biến Tin Mừng và cũng có khi làm cho Giáo Hội phải bối rối. Tin tức về những gương mù gương xấu của hàng giáo sĩ ở Hoa Kỳ vào đầu năm 2002 đã làm hàng giáo sĩ cũng như giáo dân xuống tinh thần. Một số lời bình luận tiêu cực của giới truyền thông về Giáo Hội mỗi khi họ có dịp, ngay cả trong thời gian tang chế và chờ đợi tân giáo hoàng bây giờ, khiến chúng ta có thể bực bội.
Nhưng nói cho cùng thì “hại bất cập lợi.” Những phương tiện này là dụng cụ cần thiết cho thời đại hôm nay để Giáo Hội có thể truyền đạt sứ điệp Tin Mừng một cách hữu hiệu. Những hình ảnh và lời nói liên hệ đến đtc Gioan Phaolô II và lễ an táng của ngài, những tìm hiểu về việc bầu giáo hoàng, rồi nay mai là lễ nhậm chức giáo hoàng, là cơ hội hiếm có để hằng tỷ người trên thế giới biết thêm về Chúa Kitô và Hội Thánh, về đức tin, cầu nguyện, thánh lễ, truyền thống trong Giáo Hội. Đặc biệt đáng chú ý là tựa đề trên đài Fox News khi đtc sắp từ trần là: "Praying for the Pope” (Cầu nguyện cho đgh), và trên hệ thống cnn khi cơ mật viện khai mạc là “New Pope: The World Waits” (Vị tân giáo hoàng: Thế giới chờ đợi)(*). Ai có thể nghĩ rằng Fox News lại nhắc nhở mọi người cầu nguyện? Và cnn mặc nhiên nhìn nhận đgh không chỉ là của Giáo Hội Công Giáo mà còn là người phục vụ thế giới?
Có thể nói, đây đúng là Tin Mừng được rao giảng trên mái nhà, rao giảng cho cả thế giới mà lại không phải … chi phí cho các hệ thống truyền thông. Ai cũng phải ngạc nhiên về con số ba triệu người đổ dồn về Roma dịp lễ an táng đtc. Nhưng chúng ta cũng phải cám ơn các hãng truyền thông đã giúp cho hằng tỷ người - những người không có may mắn về Roma - được theo dõi tin tức và nghi lễ diễn ra tại Tòa Thánh một cách dễ dàng.
Như đã nói trên, chính đtc cũng đánh giá cao những người phục vụ trong ngành truyền thông. Cũng trong tinh thần ấy và để đáp ứng nhu cầu của giáo dân cũng như mọi người trên toàn thế giới, Tòa Thánh đã loan tin một cách thẳng thắn về bệnh trạng của đtc, báo tin nhanh chóng về cái chết của ngài, tạo những điều kiện thuận tiện cho các hãng truyền hình trong lễ an táng, trực tiếp truyền hình cuộc rước linh hài của ngài cũng như đoàn rước của các hồng y trong cơ mật viện - là những điều chưa từng xảy ra.
Hệ thống VietCatholic, mà bạn đang thăm viếng đây, cũng góp phần đáng kể vào sứ mạng thông tin và truyền thông Tin Mừng trong những năm qua, nhất là những thông tin nhanh chóng trong những ngày lịch sử này.
(*) Nói về thế giới chờ đợi, hằn một số bạn đọc còn nhớ là trong những năm trước đây, khi hệ thống Internet còn chậm chạp, có người đùa giỡn giải thích “www” không phải là “world wide web,” mà là “world wide wait” vì phải chờ đợi quá lâu mới vô được một website. Trong những ngày này, đúng là cả thế giới chờ đợi một vị giáo hoàng mà có thể sẽ là một bất ngờ mới cho Hội Thánh và thế giới.