Tóm tắt về các Loại Văn Kiện của Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị (Phần II-2)
D. Văn Kiện về Tông Thư (Apostolic Letter)
Aperite Portas Redemptori (Về Kỷ Niệm Việc Chúa Cứu Thế): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 6 tháng 1 năm 1983.
Salvifici Doloris (Về Ý Nghĩa Kitô Giáo Của Việc Con Người Chịu Đau Khổ): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 11 tháng 2 năm 1984, qua đó Ngài nhấn mạnh rằng: “Phúc Âm chính là sự phủ nhận của việc diện đối với sự khổ đau một cách thụ động hay tiêu cực. Thế giới của những người đang phải chịu đau khổ rất cần đến thế giới của tình yêu thương nhân loại, và theo một nghĩa nào đó, con người phải biết đem tình yêu vô vị lợi của mình để dành cho những người đang phải chịu khổ đau và tật bệnh.”
Youth of the World (Về Ngày Quốc Tế Giới Trẻ): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 30 và 31 tháng ba năm 1985, nhân Năm Quốc tế của Giới Trẻ.
Sescentesima Anniversaria (Về Kỷ Niệm 600 Năm Ngày Khai Sinh Giáo Hội Công Giáo Tại Đất Nước Luthonia): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 5 tháng 6 năm 1987.
Spiritus Domini (Về Kỷ Niệm 200 Năm Cái Chết của Thánh Alphonxô Liguori): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 1 tháng 8 năm 1987.
Duodecimum Saeculum (Về Kỷ Niệm Lần Thứ 1,200 Năm của Công Đồng Nicaea II): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 4 tháng 12 năm 1987.
Euntes in Mundum (Về Kỷ Niệm Một Ngàn Năm của Việc Rửa Tội Cho Kievan Rus): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 25 tháng 1 năm 1988.
Mulieris Dignitatem (Về Nhân Phẩm và Ơn Gọi của Người Phụ Nữ): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 1 tháng 10 năm 1988, nhân dịp Năm Kính Đức Mẹ. Ngài viết: “Cả người nam lẫn người nữ đều ngang nhau và cả hai đều được tạo dựng ra theo đúng với hình ảnh của Thiên Chúa.” Ngài khám phá thêm về thái độ của Chúa Giêsu dành cho những người phụ nữ qua các sách Phúc Âm, cho thấy “Chúa Giêsu chính là người cổ võ về phẩm giá và ơn gọi đích thực của người phụ nữ.” Ngài nói thêm, việc khai thác những người phụ nữ về mặt hôn nhân, về nghĩa vụ làm mẹ, về giá trị thánh hiến thiêng liêng cao cả, và về trinh tiết, đã khiến cho họ phải chịu nhiều đau khổ, thay vì phải biết nhận ra những hồng ân nữ tính của họ.” Ngài cũng còn đề cập thêm lý do tại làm sao mà người phụ nữ không thể được phong chức linh mục.
Vicesimus Quintus Annus (Về Việc Kỷ Niệm 25 Năm của Tông Hiến về Phụng Vụ Thánh): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 4 tháng 12 năm 1988, nhân kỷ niệm lần thứ 25 năm của Tông Hiến Sacrosanctum Concilium.
Lebanon and All Muslims (Về Nước Libăng và Người Hồi Giáo): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị viết về tình hình tại đất nước Libăng và lời kêu gọi của Ngài đến cho hết thãy những người Hồi Giáo vào ngày 7 tháng 9 năm 1989.
Latin America (Về Mỹ Châu La Tinh): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị viết ra vào ngày 29 tháng 6 năm 1990, nhân kỷ niệm 500 năm việc rao giảng Tin Mừng đến cho vùng Đất Mới là Mỹ Châu La Tinh.
St. John The Cross (Về Cái Chết của Thánh Gioan Thánh Giá): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị viết vào ngày 14 tháng 12 năm 1990 nhân kỷ niệm 400 năm về cái chết của Thánh Gioan Thánh Giá.
Ordinatio Sacerdotalis (Về Việc Dành Chức Tư Tế Cho Người Nam): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 22 tháng 5 năm 1994, qua đó Ngài đề cập đến việc phong chức linh mục chỉ cho nam giới mà thôi, theo đúng như cách mà Chúa Giêsu đã chọn 12 vị Tông Đồ, vốn là nền tảng của Giáo Hội. Ngài tuyên bố rằng: “Giáo Hội không có bất kỳ quyền hành gì cả để phong chức linh mục cho người nữ, và đó là điều mà mọi tín hữu của Giáo Hội đã từng biết và nắm vững.” Ngài nói thêm: “Sự thật là việc Đức Trinh Nữ Maria không lãnh nhận một sứ vụ nào cả như các thánh tông đồ lẫn việc trở thành tư tế, đã cho thấy rằng không thể nào lại có chuyện truyền chức linh mục cho người phụ nữ, và đó cũng không có nghĩa là phụ nữ có phẩm giá thấp hơn, hay chuyện kỳ thị chống lại họ.”
Tertio Millennio Adveniente (Về Việc Hướng Về Thiên Niên Kỷ Thứ Ba): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 2 tháng 5 năm 1995, qua đó Ngài đề cập đến mầu nhiệm nhập thể, qua sự mạc khải về Thiên Chúa Ba Ngôi và sự tiếp nối về sứ vụ của Người Con qua Chúa Thánh Thần.
Orientale Lumen (Về Ánh Sáng của Đông Phương): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 2 tháng 5 năm 1995, nói về các Giáo Hội theo Lễ Nghi Đông Phương, hay các Giáo Hội Chính Thống. Lá thư nhìn nhận rằng, với sự sụp đổ của chế độ Cộng Sản vô thần nơi Đông và Trung Âu “những anh/chị em Kitô Giáo đã phải gánh chịu việc hành hạ, khủng bố, thường cảm thấy sợ hãi và dè dặt trước viễn tượng của sự tự do và niềm hy vọng, do đó, người Kitô Giáo phải biết hiện thể tình bác ái của mình đối với những người đã phải gánh chịu, sự khổ đau và cùng cực.”
Union of Brest (Về Việc Kỷ Niệm 400 Năm của Liên Đoàn Hỏa Xa Anh Quốc): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 12 tháng 11 năm 1995.
Union of Uzhorod (Về Việc Kỷ Niệm 350 Năm Của Liên Đoàn Uzhorod): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 22 tháng 4 năm 1996.
Laetamur Magnopere (Về Việc Chúng Ta Vui Mừng Khôn Xiết): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 15 tháng 8 năm 1997, qua đó Ngài tuyên bố ấn bản bằng tiếng La Tinh của Cuốn Giáo Lý của Giáo Hội Công Giáo. Ngài nói: “Những giáo lý viên sẽ tìm thấy được sự trình bày có hệ thống về học thuyết đức tin của Giáo Hội Công Giáo, để giúp họ hoàn toàn thích ứng với con người thời đại qua từng thông điệp của Kitô Giáo.”
Dies Domini (Về Việc Giữ Những Ngày Thánh): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 31 tháng 5 năm 1998, qua đó Ngài nhấn mạnh rằng: “Người Công Giáo phải có nghĩa vụ tham dự Thánh Lễ ngày Chủ Nhật, vì Thánh Lễ thật sự diễn lại hy tế của Chúa Kitô trên cây thập giá, và việc cử hành Phép Thánh Thể không chỉ dừng lại nơi cửa nhà thờ mà thôi.”
Te Deum (Về Việc Kết Thúc Năm Thánh 2000): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 31 tháng 12 năm 2000, nhân dịp đóng cửa Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô để kết thúc Năm Thánh 2000.
Novo Millennio Ineunte (Về Việc Bắt Đầu Một Thiên Niên Kỷ Mới): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 6 tháng 1 năm 2001, qua đó Ngài đề cập tới việc cử hành Phép Thánh Thể, Phép Hòa Giải, đối thoại liên tôn giáo, các hình thức cầu nguyện, việc đọc Thánh Thư, việc rao giảng mới, việc tôn trọng sự sống, và nhiều đề tài khác nữa. Ngài viết: “Chúng ta cần phải học để biết cách nhìn nhận ra Chúa Kitô qua khuôn mặt của những người khác, vì khi Ta đói, các ngươi cho ăn, vân vân.”
Dio Meraviglioso (Về Việc Khai Sinh Ra Giáo Hội Tại Armenia): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị viết vào ngày 2 tháng 2 năm 2001, và ký vào ngày 18 tháng 2 năm 2001, nhân đánh dấu kỷ niệm 1700 năm của ngày khai sinh ra Giáo Hội tại Armenia (bên Nga Sô củ).
Rosarium Virginis Mariae (Về Chuổi Tràng Hạt của Đức Trinh Nữ Maria): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 16 tháng 10 năm 2002, nhân dịp Ngài chính thức khai mạc Năm Mân Côi, bắt đầu từ tháng 10 năm 2002 cho đến tháng 10 năm 2003. Qua đó, Ngài thêm vào 5 Mầu Nhiệm Mới của việc lần chuổi Mân Côi, đó là: việc Chúa Kitô chịu Phép Rửa; việc Ngài tự mạc khải tại tiệc cưới Cana; việc Ngài công bố về Nước Thiêng Đàng; việc Chúa biến hình; và việc Ngài lập ra Phép Thánh Thể. Ngài cũng còn đề nghị ra thêm rất nhiều cách để suy gẫm kinh Mân Côi theo đúng với các Mầu Nhiệm của Chúa Kitô.
Spiritus et Sponsa (Về Việc Kỷ Niệm 40 Năm của Sacrosanctum Concilium): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 4 tháng 12 năm 2003, nhân dịp kỷ niệm lần thứ 40 của Tông Thư Sacrosanctum Concilium về Phụng Vụ Thánh.
(Còn tiếp……)
D. Văn Kiện về Tông Thư (Apostolic Letter)
Aperite Portas Redemptori (Về Kỷ Niệm Việc Chúa Cứu Thế): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 6 tháng 1 năm 1983.Salvifici Doloris (Về Ý Nghĩa Kitô Giáo Của Việc Con Người Chịu Đau Khổ): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 11 tháng 2 năm 1984, qua đó Ngài nhấn mạnh rằng: “Phúc Âm chính là sự phủ nhận của việc diện đối với sự khổ đau một cách thụ động hay tiêu cực. Thế giới của những người đang phải chịu đau khổ rất cần đến thế giới của tình yêu thương nhân loại, và theo một nghĩa nào đó, con người phải biết đem tình yêu vô vị lợi của mình để dành cho những người đang phải chịu khổ đau và tật bệnh.”
Youth of the World (Về Ngày Quốc Tế Giới Trẻ): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 30 và 31 tháng ba năm 1985, nhân Năm Quốc tế của Giới Trẻ.
Sescentesima Anniversaria (Về Kỷ Niệm 600 Năm Ngày Khai Sinh Giáo Hội Công Giáo Tại Đất Nước Luthonia): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 5 tháng 6 năm 1987.
Spiritus Domini (Về Kỷ Niệm 200 Năm Cái Chết của Thánh Alphonxô Liguori): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 1 tháng 8 năm 1987.
Duodecimum Saeculum (Về Kỷ Niệm Lần Thứ 1,200 Năm của Công Đồng Nicaea II): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 4 tháng 12 năm 1987.
Euntes in Mundum (Về Kỷ Niệm Một Ngàn Năm của Việc Rửa Tội Cho Kievan Rus): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 25 tháng 1 năm 1988.
Mulieris Dignitatem (Về Nhân Phẩm và Ơn Gọi của Người Phụ Nữ): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 1 tháng 10 năm 1988, nhân dịp Năm Kính Đức Mẹ. Ngài viết: “Cả người nam lẫn người nữ đều ngang nhau và cả hai đều được tạo dựng ra theo đúng với hình ảnh của Thiên Chúa.” Ngài khám phá thêm về thái độ của Chúa Giêsu dành cho những người phụ nữ qua các sách Phúc Âm, cho thấy “Chúa Giêsu chính là người cổ võ về phẩm giá và ơn gọi đích thực của người phụ nữ.” Ngài nói thêm, việc khai thác những người phụ nữ về mặt hôn nhân, về nghĩa vụ làm mẹ, về giá trị thánh hiến thiêng liêng cao cả, và về trinh tiết, đã khiến cho họ phải chịu nhiều đau khổ, thay vì phải biết nhận ra những hồng ân nữ tính của họ.” Ngài cũng còn đề cập thêm lý do tại làm sao mà người phụ nữ không thể được phong chức linh mục.
Vicesimus Quintus Annus (Về Việc Kỷ Niệm 25 Năm của Tông Hiến về Phụng Vụ Thánh): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 4 tháng 12 năm 1988, nhân kỷ niệm lần thứ 25 năm của Tông Hiến Sacrosanctum Concilium.
Lebanon and All Muslims (Về Nước Libăng và Người Hồi Giáo): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị viết về tình hình tại đất nước Libăng và lời kêu gọi của Ngài đến cho hết thãy những người Hồi Giáo vào ngày 7 tháng 9 năm 1989.
Latin America (Về Mỹ Châu La Tinh): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị viết ra vào ngày 29 tháng 6 năm 1990, nhân kỷ niệm 500 năm việc rao giảng Tin Mừng đến cho vùng Đất Mới là Mỹ Châu La Tinh.
St. John The Cross (Về Cái Chết của Thánh Gioan Thánh Giá): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị viết vào ngày 14 tháng 12 năm 1990 nhân kỷ niệm 400 năm về cái chết của Thánh Gioan Thánh Giá.
Ordinatio Sacerdotalis (Về Việc Dành Chức Tư Tế Cho Người Nam): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 22 tháng 5 năm 1994, qua đó Ngài đề cập đến việc phong chức linh mục chỉ cho nam giới mà thôi, theo đúng như cách mà Chúa Giêsu đã chọn 12 vị Tông Đồ, vốn là nền tảng của Giáo Hội. Ngài tuyên bố rằng: “Giáo Hội không có bất kỳ quyền hành gì cả để phong chức linh mục cho người nữ, và đó là điều mà mọi tín hữu của Giáo Hội đã từng biết và nắm vững.” Ngài nói thêm: “Sự thật là việc Đức Trinh Nữ Maria không lãnh nhận một sứ vụ nào cả như các thánh tông đồ lẫn việc trở thành tư tế, đã cho thấy rằng không thể nào lại có chuyện truyền chức linh mục cho người phụ nữ, và đó cũng không có nghĩa là phụ nữ có phẩm giá thấp hơn, hay chuyện kỳ thị chống lại họ.”
Tertio Millennio Adveniente (Về Việc Hướng Về Thiên Niên Kỷ Thứ Ba): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 2 tháng 5 năm 1995, qua đó Ngài đề cập đến mầu nhiệm nhập thể, qua sự mạc khải về Thiên Chúa Ba Ngôi và sự tiếp nối về sứ vụ của Người Con qua Chúa Thánh Thần.
Orientale Lumen (Về Ánh Sáng của Đông Phương): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 2 tháng 5 năm 1995, nói về các Giáo Hội theo Lễ Nghi Đông Phương, hay các Giáo Hội Chính Thống. Lá thư nhìn nhận rằng, với sự sụp đổ của chế độ Cộng Sản vô thần nơi Đông và Trung Âu “những anh/chị em Kitô Giáo đã phải gánh chịu việc hành hạ, khủng bố, thường cảm thấy sợ hãi và dè dặt trước viễn tượng của sự tự do và niềm hy vọng, do đó, người Kitô Giáo phải biết hiện thể tình bác ái của mình đối với những người đã phải gánh chịu, sự khổ đau và cùng cực.”
Union of Brest (Về Việc Kỷ Niệm 400 Năm của Liên Đoàn Hỏa Xa Anh Quốc): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 12 tháng 11 năm 1995.
Union of Uzhorod (Về Việc Kỷ Niệm 350 Năm Của Liên Đoàn Uzhorod): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 22 tháng 4 năm 1996.
Laetamur Magnopere (Về Việc Chúng Ta Vui Mừng Khôn Xiết): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 15 tháng 8 năm 1997, qua đó Ngài tuyên bố ấn bản bằng tiếng La Tinh của Cuốn Giáo Lý của Giáo Hội Công Giáo. Ngài nói: “Những giáo lý viên sẽ tìm thấy được sự trình bày có hệ thống về học thuyết đức tin của Giáo Hội Công Giáo, để giúp họ hoàn toàn thích ứng với con người thời đại qua từng thông điệp của Kitô Giáo.”
Dies Domini (Về Việc Giữ Những Ngày Thánh): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 31 tháng 5 năm 1998, qua đó Ngài nhấn mạnh rằng: “Người Công Giáo phải có nghĩa vụ tham dự Thánh Lễ ngày Chủ Nhật, vì Thánh Lễ thật sự diễn lại hy tế của Chúa Kitô trên cây thập giá, và việc cử hành Phép Thánh Thể không chỉ dừng lại nơi cửa nhà thờ mà thôi.”
Te Deum (Về Việc Kết Thúc Năm Thánh 2000): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 31 tháng 12 năm 2000, nhân dịp đóng cửa Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô để kết thúc Năm Thánh 2000.
Novo Millennio Ineunte (Về Việc Bắt Đầu Một Thiên Niên Kỷ Mới): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 6 tháng 1 năm 2001, qua đó Ngài đề cập tới việc cử hành Phép Thánh Thể, Phép Hòa Giải, đối thoại liên tôn giáo, các hình thức cầu nguyện, việc đọc Thánh Thư, việc rao giảng mới, việc tôn trọng sự sống, và nhiều đề tài khác nữa. Ngài viết: “Chúng ta cần phải học để biết cách nhìn nhận ra Chúa Kitô qua khuôn mặt của những người khác, vì khi Ta đói, các ngươi cho ăn, vân vân.”
Dio Meraviglioso (Về Việc Khai Sinh Ra Giáo Hội Tại Armenia): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị viết vào ngày 2 tháng 2 năm 2001, và ký vào ngày 18 tháng 2 năm 2001, nhân đánh dấu kỷ niệm 1700 năm của ngày khai sinh ra Giáo Hội tại Armenia (bên Nga Sô củ).
Rosarium Virginis Mariae (Về Chuổi Tràng Hạt của Đức Trinh Nữ Maria): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 16 tháng 10 năm 2002, nhân dịp Ngài chính thức khai mạc Năm Mân Côi, bắt đầu từ tháng 10 năm 2002 cho đến tháng 10 năm 2003. Qua đó, Ngài thêm vào 5 Mầu Nhiệm Mới của việc lần chuổi Mân Côi, đó là: việc Chúa Kitô chịu Phép Rửa; việc Ngài tự mạc khải tại tiệc cưới Cana; việc Ngài công bố về Nước Thiêng Đàng; việc Chúa biến hình; và việc Ngài lập ra Phép Thánh Thể. Ngài cũng còn đề nghị ra thêm rất nhiều cách để suy gẫm kinh Mân Côi theo đúng với các Mầu Nhiệm của Chúa Kitô.
Spiritus et Sponsa (Về Việc Kỷ Niệm 40 Năm của Sacrosanctum Concilium): Tông Thư này được Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị ban hành ra vào ngày 4 tháng 12 năm 2003, nhân dịp kỷ niệm lần thứ 40 của Tông Thư Sacrosanctum Concilium về Phụng Vụ Thánh.
(Còn tiếp……)