Khi Đức Giáo Hoàng qua đời, sự gì sẽ xẩy ra?

Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đang trong tình trạng bệnh tình nguy kịch, một câu hỏi mà nhiều người muốn biết là sự gì sẽ xẩy ra - và việc chọn người kế vị sẽ diễn biến ra như thế nào?

Nghi thức chọn Giáo Hoàng luôn luôn là một điểm lôi cuốn tò mò của nhiều người, không những người Công Giáo mà cả người ngoài Công giáo nữa. Có những diễn tiến chi tiết mà Tòa Thánh đã đặt ra, phải tuân thủ cho đúng, bằng không sự nối ngôi Giáo Hoàng sẽ không có tính cách hợp pháp và không có giá trị. Sau đây xin được trình bày khái quát về diễn biến này như sau:

• Một khi vị Giáo Hoàng đương nhiệm từ trần, vị trưởng Hồng Y Đoàn, hay còn được gọi là vị Hồng Y Phòng Bộ (Camerlengo), sẽ phải kiểm chứng về cái chết đó. Vị này sẽ đứng cạnh vị giáo hoàng vừa từ trần, sau đó kêu tên thánh (tên được đặt lúc rửa tội) 3 lần. Sau khi không thấy trả lời, vị Phòng Bộ này sẽ loan tin về cái chết của giáo hoàng. Tiếp đến sẽ thu xếp để “chiếc nhẫn ngư phủ” (vị giáo hoàng theo truyền thống là người nối nghiệp thánh Phêrô đánh cá, nên chiếc nhẫn ngài đeo được gọi là ‘nhẫn ngư phủ ), trên chiếc nhẫn này có khắc con dấu của Đức Giáo Hoàng. Chiếc nhẫn này sẽ được đập cho tan ra. Sau đó một chiế nhẫn khác sẽ được đúc cho vị giáo hoàng kế nhiệm. Vị Phòng Bộ sẽ lo việc sửa soạn chôn cất cho giáo hoàng và thời gian để tang là 9 ngày. Sau đó vị Hồng Y Phòng Bộ sẽ điều hành cùng với sự trợ giúp của 3 vị hồng y trong số hồng y đoàn đã được chỉ định trước đứng ra điều hành cuộc bầu vị Giáo hoàng kế nhiệm.
• Trong khoảng thời gian từ 15 ngày cho tới 20 ngày sau khi Đức giáo hoàng qua đời, Hồng Y Đoàn gồm những vị đủ tiêu chuẩn về tuổi tác sẽ họp để bầu giáo hoàng tương lai. Hiện nay hồng y đoàn gồm 119 vị đủ điều kiện để tham dự Cơ Mật Viện chọn giáo hoàng. Trong số các vị hồng y đũ tiêu chuẩn bầu Giáo hoàng có ĐHY Gioan Baotixita Phạm Minh mẫn của Saigòn
• Các vị hồng y sẽ tham dự Thánh Lễ Cầu Ơn Chúa Thánh Thần được cử hành tại Đền Thánh Phêrô, sau đó sẽ vào nguyện đường Sistine để bầu giáo hoàng. Mọi người phải ra hết, và cửa đóng kín, canh gác cẩn mật, “ngoại bất nhập, nội bất xuất” Đây gọi là Cơ Mật Viện bầu giáo hoàng. Mỗi vị hồng y phải làm lời thệ ước bảo toàn tính cách bí mật của cuộc bầu giáo hoàng. Nếu hồng y nào phá lời thệ ước này, lập tức sẽ bị án phạt là bị “án tuyệt thông” bị loại trừ ra khỏi Giáo Hội. Ngôi nguyện đường Sistine, nơi bầu giáo hoàng có thể nói là được khoá kín khỏi thế giới bên ngoài, các cửa bị màn che và cửa bị khóa chặt, ngay cả các dụng cụ nghe bí mặt cũng được dò xét cẩn thận, Có nghĩa là trong suốt thời gian bầu Giáo hoàng, các hồng y không được liên hệ bất kỳ cách nào với thế giới bên ngoài cả.
• Vào buổi sáng kế tiếp, các vị hồng y sẽ tham dự một thánh lễ tại nhà nguyện Điện Sistine và cuộc bầu cử bắt đầu. Theo luật lệ bầu cử Giáo Hoàng được Đức thánh cha Phaolô VI canh cải, thì chỉ có các vị hồng y dưới 80 tuổi mới được tham dự Cơ Mật Viện bầu Đức Tân Giáo Hoàng mà thôi. Đang khi trải qua các thế kỉ thì chi có các Đức Hồng Y mới được chọn làm giáo hoàng mà thôi, thế nhưng trên nguyên tắc, bất kì người Công giáo nam giới trưởng thành nào cũng có thể được chọn làm Giáo hoàng cả, và vì vậy có thẻ là ứng cử cho ngôi vị giáo hoàng được.
• Cuộc chọn bầu Giáo hoàng được diễn ra qua các cuộc bầu phiếu kín. Sau khi bỏ phiếu xong Đức Hồng Y Phòng Bộ và 3 vị hồng y phụ tá sẽ đếm phiếu. Trong quá khứ thì để được trúng cử làm tân giáo hoàng cần 2/3 số phiếu và cộng thêm 1 phiếu nữa, thế nhưng vào năm 1996, Đức Giáo Hoàng đương kim là gioan Phaolô II đã đổi luật lệ này nếu mà số phiếu nêu trên không đủ sau 12 hay 13 ngày bỏ phiếu, thì sau đó chỉ cần quá bán số phiếu công với 1 phiếu là được chọn làm giáo hoàng.
• Mỗi sáng sẽ có 2 cuộc bỏ phiếu và 2 cuộc bỏ phiếu nữa vào ban chiều. Nếu mỗi cuộc phỏ phiếu mà chưa vị nào đủ túc số thì những phiếu đó sẽ được đốt đi dưới ống khói của điện Sistine thuộc Lâu Đài Vatican, và trộn thêm vào đó hóa chất để khi đốt đi khói sẽ thành mầu đen; như vậy những tín hữu đứng dưới công trường thánh Phêrô trông chờ kết quả sẽ biết được rằng chưa có ai thắng cử ngôi Giáo Hoàng.
• Một khi mà đã có kết quả cuộc bầu phiếu và có vị được trúng cử thì khăn vải mầu tím của các Tòa của các hồng y khác sẽ bị hạ xuống, chỉ còn ngai tòa của vị tân cử mà thôi. Lúc đó các phiếu sẽ được đem đốt đi pha với chất hóa học tạo ra khói mầu trắng để cho dân chúng đứng dưới công trường biết được là đã có vị tân giáo hoàng trúng cử. Hồng Y trưởng Hồng Y Đoàn sau đó sẽ đến trước tòa của vị đắc cử để hỏi xem vị được bầu có nhận làm Giám Mục thành Roma hay không? Nhận trách nhiệm làm giám mục thành Roma cũng có nghĩa là làm Giáo Hoàng. Sau khi vị này tuyên bố chấp nhận trách nhiệm làm tân Giáo Hoàng, các vị hồng y khác sẽ đến qùi cuống hôn nhẫn của vị tân giáo hoàng đó và tỏ lòng tôn kính chúc mừng.
• Sau đó Đức Đức Hồng Y Jorge Arturo Medina Estevez 78 tuổi người Chí Lợi, người đã được Đức Gioan Phaolô II chọn là người sẽ đứng trên ban công đền thờ Thánh Phêrô để công bố danh tánh vị tân giáo hoàng, người kế vị thứ 265 của Thánh Phêrô. ĐHY Estevez sẽ hô to rằng: "Habemus papam!" ("Chúng ta đã có Giáo Hoàng!") Bấy giờ vị Tân Giáo Hoàng sẽ tiến ra chào mừng dân chúng đang chờ đợi ngài, ngài sẽ ban phép lành cho dân chúng và cho toàn thế giới đang đợi chờ tin vui này.