Lược trích bài phỏng vấn với Giáo Sư chuyên về ngành Truyền Thông Norberto Gaitano

ROME (Zenit.org).- Chẳng có gì lấy làm ngạc nhiên khi giới truyền thông đại chúng đặc biệt chú ý đến đề tài có liên quan đến sức khỏe của Đức Thánh Cha, đó là lời nhận xét của một vị cố vấn cho Vaticăn.

Norberto Gaitano, tham vấn viên của Hội Đồng Giáo Hoàng đặc trách về Truyền Thông Xã Hội, đã chia sẽ với hãng tin Zenit về cách thức mà giới truyền thông loan tin về tình hình sức khỏe của Đức Thánh Cha. Gaitano là khoa trưởng của học viện truyền thông tại trường Đại Học Thánh Giá ở Rôma, và là tác giả của hai cuốn sách có nhan đề “Nghĩa Vụ Phải Tôn Trọng về Cá Nhân” (The Duty of Respect for Privacy) và “Cách Diễn Dịch và Trình Thuật của Báo Chí” (Journalistic Interpretation and Narration), vốn được xuất bản bởi nhà sách Eunsa, nhà xuất bản của trường Đại Học Navarra ở Tây Ban Nha.

Hỏi (H): Thưa Giáo sư, có phải giới truyền thông báo chí quá phóng đại khi loan tin có liên quan đến sức khỏe của Đức Thánh Cha?

Giáo sư Gaitano (T): Thưa, vào Năm Thánh 2000 vừa qua, Đức Thánh Cha đã cám ơn các nhà báo về những công viêc của họ, vốn giúp cả thế giới hiểu biết và nhìn nhận được một sự kiện quan trọng trong đời sống của Giáo Hội. Thì đó không phải là lần đầu tiên và chỉ một lần đó thôi, mà Ngài đã làm như vậy.

Giờ đây, có một số bao gồm luôn cả các nhà báo nghĩ rằng sự chú ý của giới truyền thông về tình hình sức khỏe của Đức Thánh Cha quả là quá đáng và phóng đại, mà quên mất đi rằng có rất nhiều người cảm thông với sự chịu đựng của Ngài, vì lẽ Ngài không qụy lụy vì bệnh tật dày vò, mà trái lại Ngài rất vui vẽ đón nhận lấy những đau khổ đó.

Đức Hồng Y Ratzinger đã vô cùng cảm kích về sự việc này và đã khéo léo nhận xét rằng: “Trong một xã hội, vốn che dấu đi những nổi đau và sự cận kề với cái chết, thì bằng chứng của Đức Thánh Cha quả đúng là tiên tri.” Ngài đã đưa ra lời nhận xét như vậy sau khi viếng thăm Đức Thánh Cha vừa mới đây.

(H): Thưa Giáo sư, Đức Thánh Cha, rõ ràng là vị Giáo Hoàng đầu tiên có một mối quan hệ rất gần gũi với giới truyền thông. Thế Giáo sư có nghĩ rằng Ngài có cảm thấy khó chịu khi cuộc sống của Ngài liên tục bị cả thế giới dòm ngó, và theo dõi?

(T): Thưa, đối với tôi điều hiển nhiên chính là chính Đức Giáo Hoàng, ngay từ lúc bắt đầu triều đại của Ngài, Ngài đã quyết định không cần phải tránh né giới truyền thông, mặc dù, giới truyền thông là giới phiền phức nhất, và đã dùng giới truyền thông để cho cả thế giới biết được về sứ vụ của Giáo Hội, sứ vụ của một vị chủ chăn, là người cha tinh thần của Giáo Hội và là người đại diện cho chính Chúa Kitô ngay tại trần gian này.

Ngài chỉ đơn giản sống một cách tự nhiên ngay cả vào những lúc người ta cho là tốt, và những lúc khác, người ta lại chụp mũ là xấu. Và kết quả là, Ngài đã đi vượt qua ranh giới của truyền thông và tiến trực tiếp đến tất cả mọi thành phần dân Chúa, bao gồm cả chính các nhà báo.

(H): Thưa Giáo sư, Tòa Thánh đang dự đoán hình ảnh của Ngài sẽ được lắng dịu, và sức khỏe của Ngài được bình thường trở lại. Thế Giáo sư có nghĩ rằng đó là một chính sách truyền thông đúng đắn?

(T): Thưa, sau khi hiểu được những nguy hại và những triệu chứng không tốt khiến Đức Thánh Cha nhập viện lần đầu tiên, thì không chỉ có Tòa Thánh không thôi, mà tất cả chúng ta ai cũng đều phải chấp nhận một sự thật rằng Đức Giáo Hoàng đang bước qua một giai đoạn mới của căn bệnh, nhằm ám chỉ rằng chưa biết chắc được là liệu triệu chứng đó có xãy ra trở lại hay không.

Do vậy, thật là logic khi Tòa Thánh quyết định điều chỉnh lại chính sách về truyền thông, để nhìn nhận ra sự thật, để khỏi tạo ra sự phỏng đoán hay báo động giả hiệu nào đó, vốn được vẽ vời lên như trong các cuốn tiểu thuyết, hơn là báo cáo lại những giai đoạn mới và chính yếu về sức khỏe của Ngài.

Trong giới truyền thông đại chúng, đã có cuộc đàm tếu cho rằng thiếu thông tin, để từ đó đưa ra một nhận xét thiếu chính xác. Thì thật dễ hiểu rằng những người đã quyết định khẩn cấp về việc Đức Thánh Cha phải nhập viện vào buổi sáng sớm hôm đó, không hề nghĩ đến giới truyền thông như là một ưu tiên hàng đầu. Do vậy, cũng dễ hiểu thôi, tin đó được bùng nổ ra chẳng bao lâu sau khi Đức Thánh Cha nhập viện tại bệnh viện đa khoa Gemelli.

Giới truyền thông đã chăm chú đến sức khỏe của Đức Thánh Cha trong những năm vừa qua. Một nhà bào tận mắt thấy Ngài nhập viện, và vì bệnnh nghề nghiệp, mà tin tức từ đó được bùng nổ ra. Đó là điều mà giới chuyên nghiệp trong môi trường học vấn gọi là một hiệu quả “tức thời” (shotgun effect).

Văn Phòng Báo Chí Tòa Thánh nhận được tin đó vài tiếng đồng hồ sau, nhưng đã nhanh chóng làm chủ được tình hình trong vòng chưa đầy 12 giờ đồng hồ. Thì việc đó quả là rất hữu hiệu trong những tình huống khủng hoảng như vậy. Tôi đã đọc những lời than phiền của các nhà báo, những người than rằng họ không được truy cập và xem các bản báo cáo của bác sĩ, hay có cơ hội để phỏng vấn những vị bác sĩ đã chăm sóc cho Đức Thánh Cha, như là trong quá khứ qua. Tôi hoàn toàn không hay biết gì về đâu là căn nguyên của những lời than phiền này.

Thay vào đó, điều mà tôi biết chính là một nguyên tắc, vốn có liên quan đến việc truyền thông trong các học viện đó là người đối thoại với giới truyền thông trong những tình huống nguy cấp như vậy, sẽ là người duy nhất biết đến mà thôi. Ai ai cũng đều biết rằng: bệnh viện biết tin trước, rồi đến các nhà báo, và sau cùng là công chúng.

(H): Thưa Giáo sư, phân khoa của Giáo Sư có tham vấn và chuẩn bị cho Giáo Hội vào tình huống khủng khoảng trong việc truyền thông không? Liệu có nên cho rằng tình thế hiện tại đựơc xem như là một cuộc khủng hoảng không?

(T): Thưa, phân khoa của chúng tôi đã giúp Giáo Hội chuẩn bị để đối phó với những cuộc khủng hoảng, gồm cả giới truyền thông. Giáo Hội, trong quá khứ, có rất nhiều cuộc khủng hoảng từ lâu đời, những mâu thuẫn, cực kỳ trái ngược nhau, nhưng đã có một sức mạnh giúp đỡ được mang đến cho Giáo Hội, và đồng thời, vào những tình huống không lường trước được; hay có lúc phải mất cả một hay hai thế hệ gộp lại để giải quyết các vấn đề.

Chúng tôi, nói một cách khiêm tốn, cố gắng giúp cho mọi người biết chuẩn bi trước, nhất là những người quản lý việc truyền thông cho các cơ sở của Giáo Hội trên khắp cả thế giới, từ quan điểm về thông tin, cho đến cả ngay những cuộc khủng hoảng đến từ trong nội bộ.

Và đồng thời, chúng tôi cũng còn huấn luyện cho những cá nhân để biết cách tạo ra những cuộc khủng hoảng bên ngoài xã hội, để cho sứ điệp của Kitô giáo được loan truyền để mọi người có thể sống đầy đủ và trọn vẹn với bức thông điệp Kitô giáo đó.