VATICAN 13/10/ 2002 (ZENIT. org). - Chúng tôi phổ biến dưới đây nguyên bản diễn văn thượng phụ Théoctist đọc khi gặp Đức Gioan Phaolô II, hôm thứ bảy vừa rồi, trong thư viện riêng của Đức Thánh Cha.

Kính Đức ThánhCha,
Thưa quí vị Cao trọng,


'Kìa vực thẳm kêu gào vực thẳm' (Tv 42 [41], 8); nhà vua thi sĩ David đã phát biểu như vậy, khi cao rao sự khôn ngoan Thiên Chúa, vua là người được tràn đầy sự khôn ngoan của Chúa Thánh Thần. Được thấm nhiễm chân lý này và tìm tăng giá trị cho nó, chúng tôi nhận thấy rằng tình yêu Chúa gieo rắc trong chúng tôi, những thừa tác viên của Người, sinh ra tình yêu; điều đó xích gần chúng ta lại với nhau và tỏ cho chúng ta mầu nhiệm của việc phục vụ chúng ta làm và của sự lớn lên chung của chúng ta trong Đức Kitô Chúa chúng ta. Chúng ta cũng đã được tràn đầy những của cải từ nguồn mạch tình yêu này khi chúng ta gặp nhau tại Bucarest, và còn bây giơ, đang khi chúng ta được có một bên những cộng sự viên chúng ta trong việc phục vụ hằng ngày Giáo hội của Chúa Kitô.

Bằng cách múc tại cùng một nguồn tình yêu này, tôi cám ơn Thánh Cha vì lời mời của Thánh Cha cho tôi một dịp để chia sẻ với Thánh Cha những quan tâm của chúng ta liên hệ đến việc phục vụ thường xuyên mà Chúa Thánh Thần đã kêu gọi chúng ta thực hiện, đang khi chúng ta bắt đầu ngàn năm thứ ba.

Thưa Thánh Cha,

Thời kỳ độc quyền vô thần đã chấm dứt, một trong những quan tâm chính của Giáo hội chúng tôi là tái khám phá và thực hành sứ vụ kitô hữu trong xã hội hiện nay, và cách riêng việc dạy gáo lý cho các tín hữu, nhờ một việc giáo dục và một sự tham gia tích cực và ý thức vào đời sống phụng vụ và xã hội của Giáo hội. Sau thời gian lâu dài của hạn chế siết chặt, của đàn áp và kiểm soát mổi sinh hoạt tuyên xưng đức tin kitô hữu bên ngoài cac nhà thờ và của sự tham gia trong đời sống xã hội, việc thực hiện không phải là sự dễ. Nhưng với ơn Chúa giúp, những cố gắng thực hiện trong thời gian tái sinh này đã khởi sự sinh hoa quả.

Ngày nay Giáo hội phải đương đầu với những vấn đề mới, hợp với những vấn đề trong quá khứ, điều này giả định phải tìm kiếm những hình thức mới chứng minh hầu sứ điệp Tin Mừng Chúa Kitô được nghe, theo và sống trong thế giới hiện nay.

Những giá trị luân lý truyền thống kitô giáo phải đương đầu với sự cổ võ của những ngụy-giá trị thường chống lại Tin mừng; sự thờ ơ tôn giáo và sự ra sức xô đuổi đức tin tôn giáo ra khỏi khu vực công và biến nó thành một vấn đề riêng tư và cá nhân, ngày càng lấn đất; đó là những hiện tượnhg pha loãng và tương đối hóa đức tin tông đồ trong Chúa Kitô, Đấng 'vẫn là một, hôm qua cũng như hôm nay, và như vậy mãi đến muôn đời' (Dt 13, 8), những hiện tượng ngày càng hiện diện trong sự sống con người hiện nay.


Đức tin tôn giáo, rất thường, bị thay thế bởi những hệ thống tín ngưỡng khác chủ yếu hỗn hợp, tìm kiếm làm thỏa mãn những nhu cầu đặc thù của một số người hay đoàn thể. Trên bình diện xã hội, hiện tượng toàn cầu hóa tỏ ra một cách luôn luôn sắc bén hơn, cách riêng trong những xứ thoát ách cọng sản. Những giá trị tả rõ chúng ta và đã chứng tỏ giá trị của chúng trong giòng lịch sử hai ngàn năm chúng ta, thì bị ngăm đe hay khuất phục bởi những cuộc tấn công và những tương đối hóa ác hiểm. Trong bối cảnh này, số người sống dưới ngưỡng cửa nạn nghèo đói tiếp tục lớn lên cách nguy ngập. Còn hơn trong thời kỳ quá khứ, dân chúng ngày nay chờ đợi Giáo hội cũng lên tiếng về những vấn đề này và làm cho thế giới biết những giá trị Tin Mừng Chúa Kitô bằng cách đối chiếu chúng với những thách đố của thế giới hiện nay.

Trên bình diện truyền giáo, tất cả chúng tôi ý thức rằng những thực tại mới này không quan hệ tới một Giáo hội hay tín ngưỡng kitô hữu mà thôi, nhưng quan hệ tới tất cả những kitô hữu ngang nhau. Do đó, nếu trong quá khứ trên phương diện truyền giáo, người ta nhấn mạnh đến việc cổ võ và bênh vực căn tính tôn giáo, thì ngày nay xuất hiện rõ hơn nhu cầu một chứng từ chung của mọi tín hữu.

Nếu các giáo hội đã có khả năng phối hợp nhiều lần những cố gắng của mình để sống còn trong thời kỳ cọng sản, thì sự hiệp nhất trong chúng từ Tin Mừng Chúa Kitô trở nên cần thiết hơn nữa ngày nay, ngõ hầu gây ảnh hưởng quyết định trên xã hội và 'cho thế gian tin' (Ga 17, 21). Đối với sự này, Giáo hội chúng tôi vẫn trung thành với đề nghị đại kết và sự hợp tác giữa các kitô hữu, nhằm tìm lại sự hiệp nhất mọi người kitô hữu.


Vô phúc, tinh thần hiện nay được đánh dấu bởi sự toàn cầu hóa và sự cạnh tranh, cũng thường tỏ hiện trong các quan hệ giữa người kitô hữu. Không đếm xỉa tới sự hiện hữu những Giáo hội địa phương mà, lúc bị bắt bớ khốc liệt, đã giữ ngọn đuốc đức tin mình sống động qua những hy sinh, những nhóm người tự cho là truyền giáo đã tấn công các tín hữu chúng tôi, coi những vùng đất này như những vùng đất 'trống' thiêng liêng hay những 'vùng đất truyền giáo'(terrae missionis), nơi Tin Mừng chưa được rao giảng.

Tự nhiên, những thái độ thể ấy đã khêu lên trong chúng tôi nhiều thất vọng và đau buồn. Niềm hy vọng được giúp đỡ từ phía các Giáo hội những nước tự do hầu có được một sức mạnh mới truyền giáo và tăng cường những Giáo hội địa phương thuộc những phần đất này, đã mau chóng trở thành sự chán nản, sự thẹn thùng, sự mất tin cậy và những thái độ chống-đại kết lẻ tẻ. Những Giáo hội lịch sử tại xứ thấy mình phải đương đầu với những chiến thuật cạnh tranh bất chính, với những cấu trúc giáo hội sog song, thiết lập do chính một số giáo hội mà người ta chờ đợi sự giúp đõ huynh đệ.

Mặc dầu thực tại đau đớn này, Giáo hội chính thống roumaine vẫn trung thành với sự hợp tác giữa các kitô hữu và tiếp tục mang lại sự đóng góp riêng của mình cho những cố gắng đối thoại đại kết song phương và đa phương. Trên bình diện địa phương, từ một ít năm nay, phát triển những dự án cọng tác đại kết, và chúng tôi quyết định tăng cường chúng và nhân chúng lên trong tương lai.

Chúng tôi vẫn trung thành với sự mở ra đại kết, bởi vì chứng từ chung các kitô hữu không những là một sự cần thiết của hoàn cảnh, để làm cho Tin mừng sống động và hiệu nghiệm trong thế giới ngày nay. Nó cũng là một lời kêu gọi tất cả kitô hữu, là một mênh lệnh biểu thị ý muốn Chúa Kitô, Đầu của Giáo hội, 'ngõ hầu tất cả nên một', trên nền tảng tuyên xưng đưc tin của các Tông đồ và chứng từ của một đám đông các thánh dọc theo lịch sử (x. Dt 1w2, 1). Để thực hiện ơn gọi này, chúng tôi có nền tảng kinh thánh và truyền thống của Giáo hội chính thống, những quyết định panorthodoxes trong các thế kỷ, và những nguyên lý qui tụ đã được tuyên bố trong những văn kiện đại kết liên hệ đến chứng từ chung và trong sự hợp tác giữa các kitô hữu.

Tôi muốn nói lại tóm tắt một số nguyên lý mà Giáo hội chính thống roumaine đã thiết lập như một ưu tiên trong việc cổ võ sứ vụ đại kết của mình.

Chứng từ hiến cho Chúa Kitô liên kết cách chủ yếu với sự tùy thuộc chung vào thân thể Giáo hội và vào căn tính người kitô hữu với tư cách là người mang Thần khí, là đền thờ Chúa Thánh Thần. Sự kiện cùng chung phần ân sủng Chúa Thánh Thần và sự tháp nhập vào Thân thể Chúa Kitô qua các bí tích làm người kitô hữu thành một 'nhân chứng' (x. Ac 1, 8).
Trong kinh Tin kính Nicé-Constantinople-bản tóm tắt đại kết tuyên xưng đức tin kitô hữu-, điều về Giáo hội: 'tôi tin có Hội thánh duy nhất, thánh thiện, công giáo (soborniceas 0) và tông truyền' cũng quan trọng như các điều đức tin khác trong kinh Tin kính. Do đó công việc thực hiện sự hiệp nhất hoàn hảo Giáo hội là một ơn gọi và là một bổn phận đối với tất cả chúng ta, nói chung, và đối với mổi cá nhân, nói riêng. Chứng từ chung cách chân chính kitô hữu tránh tất cả sự biểu lộ rõ ràng hay ẩn giáu của việc thu tập tín đồ cũng như tất cả sự cạnh tranh tín ngưỡng bất hợp pháp. Việc thu tập tín đồ là một phản chứng và phải được công bố như vậy trong mọi hoàn cảnh 1. Những văn kiện soạn thảo trong khung cảnh đại kết về sự thu tập tín đồ rất hay, chỉ còn phải áp dụng chúng trong phạm vi các thực tại ngày nay và trong một tinh thần hoà bình.

Sứ vụ trong một bối cảnh riêng là thuộc về Giáo hội địa phương, vì Giáo hội đó là sự diễn tả tính công giáo (sobornicit 00ii) của Giáo hội phổ quát. Những Giáo hội khác đến từ những nơi khác là những sự đến được hoan nghênh để giúp sinh hoạt truyền giáo của Giáo hội, nhưng chỉ ở một bên và trong sự hợp tác hoàn toàn với Giáo hội địa phương đó.

Nguyên lý tập trung này được chấp nhận trong bối cảnh đối thoại đại kết, còn có một đặc tánh cưỡng bức hơn đối vói các Giáo hội lịch sử truyền thống như Giáo hội công giáo roma và các Gíao hội chính thống, bởi vì nguyên lý đó cũng được củng cố bởi những điều giáo luật Giáo hội lúc chưa chia rẻ trong ngàn năm đầu. Nguyên tắc 'lãnh thổ giáo luật', phát sinh không do những ý muốn thuần pháp luật đẻ giải quyết một vấn đề lịch sử tạm thời nhưng do một nền tảng giáo hội học thâm sâu, còn giữ cũng một giá trị và một tầm quan trọng ngày nay 2.

Việc tố giác thuyết thu tập tín đồ và sự cạnh tranh không ngay thật về tín ngưỡng, không ngăn cản tự do tôn giáo và lương tâm nhân vị, như nói trong 'Bản Tuyên ngôn chung các Quyền con người', nhưng ngược lại nó khẳng định điều đó.

Chứng từ chung và những liên hệ huynh đệ giữa các kitô hữu là một việc làm thực sự kénose. Điều này bao gòm những cố gắng để chữa lành cho nhau những vết thương thời quá khứ và để xây dựng những liên hệ trên những nền tảng mới, những liên hệ quan tâm đến thời gian chúng ta đang sông, và chỉ dừng lại ở việc đối thoại chân tình và cởi mở giữa những nhân vị và cộng đồng mong bắt đầu những liên hệ đại kết mới.

Kính ThánhCha,
Thưa quí vị khả kính,

Mặc dầu tất cả những khó khăn và tất cả những vấn đề mà các Giáo hội chúng ta phải đương đầu trong thế giới hiện đại, tôi muốn kết thúc bằng một tư tưởng tích cực và đầy hy vọng cho tương lai. Kinh Tin kính theo Tin mừng của chúng ta cũng như những thực tại ngày nay, chừng ấy thứ kêu gọi các Giáo hội chúng ta phải thực hiện những cố gắng không giảm sút để đưa ra một chứng từ chung trong thế giới hôm nay. Những nền tảng của một sự cọng tác như thế nhằm thực hiện một sự hiệp thông sâu xa hơn, những nền tảng đó hiện hữu. Chỉ còn việc những người này những người kia ra sức đem ra thực hành. Chúng tôi cầu xinChúa, tốt lành và nhân từ, cho sự hiện diện của chúng tôi ở đây, với tư cách những đại diện của một Giáo hội và một dân kitô hữu lâu đời, làm thành một bước tiến tới trong sự hoàn thành mệnh lệnh này của Chúa.

1. Những văn kiện soạn thảo về chủ đề này trong bối cảnh các liên hệ đại kết thì nhiều, những văn kiện này đối với Giáo hội chúng tôi vẫn là những điểm thực sự qui chiếu cho sự cọng tác đại kết giữa những kitô hữu. Xem những văn kiện của Hội đồng đại kết các Giáo hội: Chúng từ kitô hữu, thuyết thu tập tín đồ và tự do tôn gio (New Delhi, 1961) và Hướng tới một chứng từ chung.

Một tiếng gọi thiết lập các liên hệ có trách nhiệm trong sứ vụ và từ bỏ thuyết thu tập tín đồ (Genève, 1997), cũng như những văn kiện soạn thảo bởi Ủy ban hỗn hợp làm việc của Hội đồng đại kết các Giáo hội và Giáo hội công giáo: Chứng từ chung và thuyết thu tập tín đồ (1970); Chứng từ chung (1982), và thách đố của thuyết thu tập tín đồ và sự kêu gọi đến chứng từ chung (1995). Cũng phải coi trọng cách riêng bản Tuyên ngôn chung Balamand năm 1993, soạn thảo do ủy ban hỗn họp quốc tế lo việc đối thoại thần hoc giữa Giáo hội chính thống và Giáo hội công giáo

2. X. Điều giáo luật tông đồ, n. 35; điều giáo luật n. 2 của Thượng hội đồng đại kết; điều giáo luật n. 8 cuả Thượng hội đồng đại kết thứ 3; điều giáo luật n. 20 của Thương hội đồng đại kết thứ 6, v. v.