Vai trò người Công Giáo trong thế giới chính trị hôm nay (bài 2)
BẢO VỆ SIÊU VIỆT TÍNH
Phần đóng góp quan trọng của người Công Giáo hôm nay, ĐHY Ruini nói tiếp, chính là bảo vệ siêu việt tính của con người nhất là khả năng hiểu biết và biến đổi thực tại. Theo ý nghĩa này, thật là sai lầm nếu cho rằng Giáo Hội luôn đối kháng với tiến bộ khoa học, như người ta thường cáo buộc Giáo Hội trong những vấn đề thuộc sinh học - đạo đức (bioethical). Tuy nhiên, Ngài nói thêm, tiến bộ khoa học không được tách khỏi các nguyên tắc đạo đức.
Một chiều kích quan trọng khác của siêu việt tính con người chính là tự do. ĐHY nói, tự do này phải tôn trọng nguyên tắc sau đây: Nhân vị là một cùng đích tự thân, không bao giờ được giản lược như một phương tiện. Chỉ khi nào nguyên tắc này được tôn trọng thì việc đề cập đến các quyền lợi chung trong nền dân chủ hiện nay mới có ý nghĩa.
CÁC NGUYÊN TẮC HƯỚNG DẪN
Qua một số bài thuyết trình trong “Tuần lễ xã hội", người ta ghi nhận được mối quan ngại trong việc tìm kiếm các nguyên tắc hoặc giá trị để hướng dẫn thế giới ngày nay. Francesco Paolo Casavola, cựu Chánh Án tòa án tối cao Ý Đại Lợi đã gây chú ý khi nêu lên các mãnh lực ly tâm đang ảnh hưởng đến nhiều quốc gia. Đó là tiến trình toàn cầu hóa, mức độ di dân gia tăng liên tục, và sức mạnh của lòng ích kỷ. Nhiều xã hội đang trở thành đa chủng tộc, đa tôn giáo, và đa văn hóa. Nền dân chủ trong thời cổ Hy Lạp đã không tồn tại được khi các lực lượng thù nghịch phá đổ cơ cấu thành- bang (city-state). Casavola giải thích các thách đố của mô thức quốc-bang (nation-state) ngày nay cũng mang theo những nguy cơ cho nền dân chủ.
Trong một phiên thảo luận bàn tròn về vấn đề kinh tế và tài chánh, Stefano Zamagni, giáo sư Viện Đại học Bologna, đã giải thích rằng có nhiều ý kiến khác nhau về mối tương quan giữa kinh tế học, chính trị học, và xã hội dân sự. Một số người cho rằng thị trường chính là giải pháp cho mọi khiếm khuyết xã hội. Người khác lại cho rằng cái luân lý thị trường ấy đang phá đổ xã hội. Các mô thức trải ra từ ý niệm tái phân phối các thiện ích xã hội cho đến những đề xướng mới đây hàm chứa trong khái niệm duy bảo thủ.
Zamagni cũng lưu ý đến các khó khăn của tiến trình toàn cầu hóa gây ra cho nền dân chủ. Một trong những nguyên tắc của mô thức chính quyền dân chủ là các công dân gầy tạo ảnh hưởng trong quá trình quyết định, và các nhà cầm quyền sẽ đáp ứng đòi hỏi của cử tri. Tuy nhiên, cơ cấu quốc bang sẽ không còn lá tác giả lập pháp nữa. Pháp luật sẽ được áp đặt bởi các thể chế toàn cầu vốn không đáp ứng trực tiếp được các đòi hỏi của cá nhân thông qua một tiến trình dân chủ nào. Tuy nhiên, theo Lorenzo Orngaghi, Viện Trưởng Viện Đại Học Công Giáo Milan, thì thật quá đáng nếu bảo rằng nền dân chủ đang bị khủng hoảng. Thật ra, ông nói chúng ta đang ở giữa tiến trình điều chỉnh.
THIỆN ÍCH CHUNG
Tại một cuộc thảo luận bàn tròn khác, Ornaghi đã kêu gọi người Công Giáo góp phần định hướng lại nền dân chủ. Người Công Giáo có thể đóng một vai trò quan trọng trong khi làm thế nào để bảo đảm rằng nền dân chủ hiện nay luôn theo đuổi thiện ích chung của xã hội, hơn là chỉ quan tâm đến những tư lợi của một số phe nhóm, đảng phái.
TGM Milan, ĐHY Dionigi Tettamanzi, cũng kêu gọi mọi người chú tâm hơn đến thiện ích chung trong quá trình chính trị. Trong bài thuyết trình của Ngài, Đức TGM đã giải thích là học thuyết xã hội của Giáo Hội, vốn dựa trên tin mừng, phải đóng một vai trò quan hệ trong việc cung ứng một căn bản nhân học cho nền dân chủ.
Căn bản nhân học này thật cần thiết ngõ hầu tránh được các ý tưởng sai lạc về nhân vị, tương quan xã hội, phái tính, và mối tương giao với thế giới. Dân chủ phải đặt trọng tâm nơi nhân vị. Ngài nói, nhưng nhiều khi nó lại tìm cách bóp méo hoặc ngay cả hủy hoại, thay vì góp phần phát huy nhân vị.
ĐHY Tettamanzi còn đề cập đến một số những nguy cơ của nền dân chủ, trong đó có chủ nghĩa đạo đức tương đối, chủ nghĩa duy dân, và tập trung thái quá vào phương tiện truyền thông cũng như quyền lực kinh tế. Ngài kêu gọi người Công Giáo góp phần canh tân lương tâm đạo đức và dân sự bằng việc thăng tiến các giá trị như tình liên đới, hỗ trợ, và tôn trọng luật pháp.
NỀN DÂN CHỦ ĐÍCH THỰC.
Trong sứ điệp gửi cho Đức Hồng Y Ruini nhân “Tuần lễ xã hội”, ĐGH Gioan Phaolô II đã nhắc lại bản văn Ngài gửi ra trong “Tuần lễ xã hội” vào năm 1999, khi Ngài nói đến nhu cầu của các nguyên tắc đạo đức làm cột trụ nâng đỡ xã hội dân sự.
Trưng dẫn thư luân lưu “"Centesimus Annus," ĐGH ghi nhận rằng Giáo Hội đề cao các giá trị của hệ thống dân chủ khi nó bảo đảm rằng tất cả mọi công dân đều tham gia vào tiến trình xây dựng chính quyền. Thế nhưng một nền dân chủ đích thực chỉ hiện diện khi có một quan niệm đúng đắn về nhân vị, như văn kiện công bố năm 1991 đã nói đến.
ĐGH còn thêm rằng mối đe dọa hiện nay đối với nền dân chủ đích thực chính là khuynh hướng của chủ nghĩa tương đối. Chủ nghĩa tương đối này có thể đưa đến sai lạc cho rằng gắn bó với chân lý sẽ gây trở ngại cho nền dân chủ. Tuy nhiên, chân lý mà Chúa Kitô đã mạc khải chính là nguồn bảo đảm cho nhân vị về một thứ tự do tròn đầy và chân chính. Chân lý này, Ngài nói tiếp, chính là phương dược chữa trị chủ nghĩa ý hệ quá khích, dù mang bản chất nào chăng nữa: khoa học, chính trị, tôn giáo.
ĐGH Gioan Phaolô II kết thúc bằng lời kêu gọi người Công Giáo góp phần tích cực xây dựng đời sống xã hội và chính trị, tuân theo giáo huấn của Giáo Hội.
BẢO VỆ SIÊU VIỆT TÍNH
Phần đóng góp quan trọng của người Công Giáo hôm nay, ĐHY Ruini nói tiếp, chính là bảo vệ siêu việt tính của con người nhất là khả năng hiểu biết và biến đổi thực tại. Theo ý nghĩa này, thật là sai lầm nếu cho rằng Giáo Hội luôn đối kháng với tiến bộ khoa học, như người ta thường cáo buộc Giáo Hội trong những vấn đề thuộc sinh học - đạo đức (bioethical). Tuy nhiên, Ngài nói thêm, tiến bộ khoa học không được tách khỏi các nguyên tắc đạo đức.
Một chiều kích quan trọng khác của siêu việt tính con người chính là tự do. ĐHY nói, tự do này phải tôn trọng nguyên tắc sau đây: Nhân vị là một cùng đích tự thân, không bao giờ được giản lược như một phương tiện. Chỉ khi nào nguyên tắc này được tôn trọng thì việc đề cập đến các quyền lợi chung trong nền dân chủ hiện nay mới có ý nghĩa.
CÁC NGUYÊN TẮC HƯỚNG DẪN
Qua một số bài thuyết trình trong “Tuần lễ xã hội", người ta ghi nhận được mối quan ngại trong việc tìm kiếm các nguyên tắc hoặc giá trị để hướng dẫn thế giới ngày nay. Francesco Paolo Casavola, cựu Chánh Án tòa án tối cao Ý Đại Lợi đã gây chú ý khi nêu lên các mãnh lực ly tâm đang ảnh hưởng đến nhiều quốc gia. Đó là tiến trình toàn cầu hóa, mức độ di dân gia tăng liên tục, và sức mạnh của lòng ích kỷ. Nhiều xã hội đang trở thành đa chủng tộc, đa tôn giáo, và đa văn hóa. Nền dân chủ trong thời cổ Hy Lạp đã không tồn tại được khi các lực lượng thù nghịch phá đổ cơ cấu thành- bang (city-state). Casavola giải thích các thách đố của mô thức quốc-bang (nation-state) ngày nay cũng mang theo những nguy cơ cho nền dân chủ.
Trong một phiên thảo luận bàn tròn về vấn đề kinh tế và tài chánh, Stefano Zamagni, giáo sư Viện Đại học Bologna, đã giải thích rằng có nhiều ý kiến khác nhau về mối tương quan giữa kinh tế học, chính trị học, và xã hội dân sự. Một số người cho rằng thị trường chính là giải pháp cho mọi khiếm khuyết xã hội. Người khác lại cho rằng cái luân lý thị trường ấy đang phá đổ xã hội. Các mô thức trải ra từ ý niệm tái phân phối các thiện ích xã hội cho đến những đề xướng mới đây hàm chứa trong khái niệm duy bảo thủ.
Zamagni cũng lưu ý đến các khó khăn của tiến trình toàn cầu hóa gây ra cho nền dân chủ. Một trong những nguyên tắc của mô thức chính quyền dân chủ là các công dân gầy tạo ảnh hưởng trong quá trình quyết định, và các nhà cầm quyền sẽ đáp ứng đòi hỏi của cử tri. Tuy nhiên, cơ cấu quốc bang sẽ không còn lá tác giả lập pháp nữa. Pháp luật sẽ được áp đặt bởi các thể chế toàn cầu vốn không đáp ứng trực tiếp được các đòi hỏi của cá nhân thông qua một tiến trình dân chủ nào. Tuy nhiên, theo Lorenzo Orngaghi, Viện Trưởng Viện Đại Học Công Giáo Milan, thì thật quá đáng nếu bảo rằng nền dân chủ đang bị khủng hoảng. Thật ra, ông nói chúng ta đang ở giữa tiến trình điều chỉnh.
THIỆN ÍCH CHUNG
Tại một cuộc thảo luận bàn tròn khác, Ornaghi đã kêu gọi người Công Giáo góp phần định hướng lại nền dân chủ. Người Công Giáo có thể đóng một vai trò quan trọng trong khi làm thế nào để bảo đảm rằng nền dân chủ hiện nay luôn theo đuổi thiện ích chung của xã hội, hơn là chỉ quan tâm đến những tư lợi của một số phe nhóm, đảng phái.
TGM Milan, ĐHY Dionigi Tettamanzi, cũng kêu gọi mọi người chú tâm hơn đến thiện ích chung trong quá trình chính trị. Trong bài thuyết trình của Ngài, Đức TGM đã giải thích là học thuyết xã hội của Giáo Hội, vốn dựa trên tin mừng, phải đóng một vai trò quan hệ trong việc cung ứng một căn bản nhân học cho nền dân chủ.
Căn bản nhân học này thật cần thiết ngõ hầu tránh được các ý tưởng sai lạc về nhân vị, tương quan xã hội, phái tính, và mối tương giao với thế giới. Dân chủ phải đặt trọng tâm nơi nhân vị. Ngài nói, nhưng nhiều khi nó lại tìm cách bóp méo hoặc ngay cả hủy hoại, thay vì góp phần phát huy nhân vị.
ĐHY Tettamanzi còn đề cập đến một số những nguy cơ của nền dân chủ, trong đó có chủ nghĩa đạo đức tương đối, chủ nghĩa duy dân, và tập trung thái quá vào phương tiện truyền thông cũng như quyền lực kinh tế. Ngài kêu gọi người Công Giáo góp phần canh tân lương tâm đạo đức và dân sự bằng việc thăng tiến các giá trị như tình liên đới, hỗ trợ, và tôn trọng luật pháp.
NỀN DÂN CHỦ ĐÍCH THỰC.
Trong sứ điệp gửi cho Đức Hồng Y Ruini nhân “Tuần lễ xã hội”, ĐGH Gioan Phaolô II đã nhắc lại bản văn Ngài gửi ra trong “Tuần lễ xã hội” vào năm 1999, khi Ngài nói đến nhu cầu của các nguyên tắc đạo đức làm cột trụ nâng đỡ xã hội dân sự.
Trưng dẫn thư luân lưu “"Centesimus Annus," ĐGH ghi nhận rằng Giáo Hội đề cao các giá trị của hệ thống dân chủ khi nó bảo đảm rằng tất cả mọi công dân đều tham gia vào tiến trình xây dựng chính quyền. Thế nhưng một nền dân chủ đích thực chỉ hiện diện khi có một quan niệm đúng đắn về nhân vị, như văn kiện công bố năm 1991 đã nói đến.
ĐGH còn thêm rằng mối đe dọa hiện nay đối với nền dân chủ đích thực chính là khuynh hướng của chủ nghĩa tương đối. Chủ nghĩa tương đối này có thể đưa đến sai lạc cho rằng gắn bó với chân lý sẽ gây trở ngại cho nền dân chủ. Tuy nhiên, chân lý mà Chúa Kitô đã mạc khải chính là nguồn bảo đảm cho nhân vị về một thứ tự do tròn đầy và chân chính. Chân lý này, Ngài nói tiếp, chính là phương dược chữa trị chủ nghĩa ý hệ quá khích, dù mang bản chất nào chăng nữa: khoa học, chính trị, tôn giáo.
ĐGH Gioan Phaolô II kết thúc bằng lời kêu gọi người Công Giáo góp phần tích cực xây dựng đời sống xã hội và chính trị, tuân theo giáo huấn của Giáo Hội.