Và nói thêm về sự chuẩn bị Lễ Phẩm

ROME (Zenit.org) - Giải đáp của Cha Edward McNamara, giáo sư phụng vụ tại Đại Học Giáo Hoàng Regina Apostolorum.

Một người bạn rất bảo thủ của tôi nói chị không thể dư Thánh Lễ bằng tiếng Anh bởi vì bản dịch lời truyền phép đổi những tiếng "pro multis" (cho nhiều người) thành "for all -cho tất cả mọi người." Chị nói đó là một sự rối đạo. Chị có đúng không?--J.S., Washington, D.C.

Ở đây tôi xin bổ sung lời Tòa Thánh đã giải đáp một câu hỏi tương tợ cách đây 34 năm. Bộ Phụng Tự và Kỷ Luật Bí Tích đã đưa ra một giải đáp chính thức vắn tắt trong tháng Giêng năm 1970 và sau này trao nhiệm vụ cho học giả nổi tiếng dòng Tên M. Zerwick viết một bài ngắn gọn nhưng súc tích về chủ đề này, bài đó được phổ biến trong kỳ phát hành tháng Năm 1970 của báo Notitiae của Bộ Phụng Tự và Kỷ Luật Bí Tích (trg 138-140).

Những bản dịch từ tiếng Latinh và tiếng Ý được một người bạn linh mục của tôi thực hiện cách đây đã nhiều năm. Những bản dịch đó thật chính xác nhưng rõ ràng không thể coi là chính thức.

Giải đáp chính thức vào hồi tháng Giêng (được áp dụng qua ở đây) thì điển hình vắn tắt và xử dụng hình thức thông thường của một câu hỏi và được giải đáp một cách ngắn gọn.

Câu hỏi trình bày:

"Trong một số bản dịch ra tiếng bản xứ những lời công thức truyền phép rượu 'pro multis' được chuyển ngữ như sau: trong tiếng Anh 'for all men-cho mọi người'; trong tiếng Tây-Ban-Nha 'por todos' và trong tiếng Ý 'per tutti.'

"Hỏi tiếp nhu sau:

"a) Có lý do chính đáng không, và nếu có, lý do đó là gì, để quyết định về một sự thay đổi như vậy?

"b) Có phải giáo lý liên quan vấn đề này, được truyền lai qua sách Giáo lý Roma theo Sắc lệnh Công Đồng Trent và được Thánh Piô V cho phép xuất bản, có bị xem như lỗi thời không?

"c) Có phải những bản dịch đoạn văn kinh thánh nói trên được coi như là ít thích hợp chăng?

"d) Có phải trong việc phê chuẩn sự biến thể tiếng bản xứ trong văn bản phung vu, có cái gì được len lõi vào một cách ít đúng đắn, và bây giờ cần sửa đổi hay bổ sung?

"Trả lời: Sự biến thể nói trên được biện minh đầy đủ:

"a) Theo các nhà chú giải, tiếng Aramaic mà dịch theo tiếng Latinh là 'pro multis -cho nhiều người,' có nghĩa là 'pro omnibus-cho mọi người': số nguời được Chúa Kitô chết cho thì vô tận, đồng nghĩa như nói: Chúa Kitô chết cho tất cả mọi người. Th. Augustine muốn nhắc nhớ sự này: " Anh em thấy Chúa đã ban cho cái gì; rồi anh em hãy tìm ra Chúa đã mua cái gì. Máu Chúa Kitô là giá. Cái gì bằng sự này? Cái gì, nhưng toàn thể thế giới? Cái gì, nhưng tất cả các nước? Họ rất ít biết ơn vì cái giá của họ, hay là rất hãnh diện, những người nói rằng giá quá nhỏ nên chỉ mua được người Phi châu mà thôi, hay họ là những người phi thường, nên điều đó chỉ ban cho họ mà thôi' (Enarr. In Ps.95, n.5).

"b) Không đời nào học thuyết trong cuốn 'Giáo Lý Roma' bị coi là lỗi thời: sự phân biệt cái chết của Chúa Kitô là đủ cho mọi người, là hiệu nghiệm mà thôi cho nhiều người, vẫn còn giá trị.

"c) Trong việc phê chuẩn sự biến thể tiếng bản xứ trong bản văn phụng vụ, không có gì sự len lỏi một cách ít đúng đắn, mà cần phải sữa sai hay bổ sung."

Vì sự tranh cãi vẫn tiếp tục nên bộ Vatican đã cân nhắc vào đoạn viết vào tháng Năm của Cha Zerwick với chủ đề "Pro vobis et pro multis effundetur -đổ ra cho anh em và cho nhiều người" trình bày những chứng minh kinh thánh đối với việc thay đổi từ "many-nhiều" tới 'all -tất cả". Bản văn sau đây, tuy có hơi kỹ thuật một tí cũng đã đủ rõ:

"Đã có câu giải đáp trong Notitiae, số 50 (Tháng Giêng 1970), trang. 39-40, cho thắc mắc là trong những giải thích tiếng bản xứ của những lời truyền phép rượu, 'cụm từ 'pro omnibus' -cho mọi người- được xử dụng thay cho 'pro multis.' -cho nhiều người,' Nhưng, xem ra vẫn còn băn khoăn nào đó, vấn đề nên được đề cập lai cách rộng rải hơn chút từ một quan điểm chú giải.

Trong lời giải thích này, người ta đọc: 'Theo các nhà chú giải từ Aramaic, mà trong tiếng Latin được chuyển dịch "pro multis," có nghĩa là "pro omnibus." Sự khẳng định này phải được diễn tả cách thận trọng hơn một chút. Muốn một cáchchính xác hơn: Trong ngôn ngữ Dothái (Aramaic) có một từ chỉ 'omnes-tất cả' và một từ chỉ 'multi-nhiều.' Như vậy từ 'multi', nói cho đúng, không có nghĩa là 'omnes.'

"Nhưng vì từ 'multi' bằng nhiều cách trong những ngôn ngữ Tây Phương không loại trừ cái toàn thể, nó có thể và trên thực tế bao hàm điều đó, nơi nào văn cảnh hay chủ đề gợi ý hay đòi hỏi phải như vậy. Không dễ gì đưa ra những ví dụ sáng tỏ về hiện tượng này. Đây là một vài thí dụ:

" Trong 3 Esdras [Ezra] 8:3 chúng ta đọc: "Nhiều người đã được tao dựng, nhưng chỉ một số ít sẽ được cứu rỗi.' Điều rõ ràng là tất cả đã được tạo dựng. Nhưng ở đây điều lý thú không ở trong cái toàn thể, nhưng trong sư đối nghịch với 'few-ít.' Do đó, 'many-nhiều' được xử dụng, tuy trên thực tế nó có nghĩa là 'all-tất cả.'

"Trong sách Qumran chương Hodayot IV, 28, 29, cả hai từ 'many' và all' được gặp trong một sự song song đồng nghĩa (hai câu song song trong đó cũng một sự được nói hai lần): 'Chúa đã làm những sư kỳ lạ giữa nhiều người vì vinh quang của Chúa là Chúa phải làm cho mọi người biết những công trình vĩ đại của Chúa."

"Hơn nữa, trong Qumran 'many' (đi theo hay không đi theo mạo từ) được dùng như một từ kỹ thuật (gần như một danh từ) chỉ cộng đồng của tất cả những thành viên đầy đủ chính thức, và như vậy đúng trong 'luật' của bè phái người ta gặp nó khoảng độ 30 nơi.

"Bây giờ chúng ta xem những bản văn Tân Ước, chúng ta quan tâm đặc biệt đến Thư Gởi tín hữu Roma Chương 5 đoạn 12-15. Ở đây sự biện luận so sánh từ tiền đề nhỏ hơn tới cái lớn hơn được đặt ra giữa tính phổ quát của tội Adam và tính phổ quát của ân sủng Chúa Kitô: "Vì một người duy nhất, mà tội lỗi đã xâm nhập trần gian, và tội lỗi gây nên sư chết; như thế sự chết đã lan tràn tới mọi người, bởi vì mọi người đã phạm tội. (sau khi xen vào những câu 13 và 14, sự so sánh tiếp diễn) Nhưng sư sa ngã của Adam không thể nào sánh được với ân huệ của Thiên Chúa. Thật vậy, nếu vì một người duy nhất đã sa ngã, mà muôn người phải chết, thì ân sủng của Thiên Chúa ban nhờ một người duy nhất là Đức Giêsu Kitô, còn dồi dào hơn biết mấy cho muôn người.' Chúng ta hãy ghi nhận: 'all-tẩt cả' những người của phần thứ nhất trở thành 'many- nhiều' (với một loại tự) của phần thứ hai. Cũng như sự tội ảnh hưởng tới tất cả, hay đúng hơn nhiều hơn nữa, thì ân sủng cũng được dành cho tất cả.

"Sách MaccôMark 10:45 = Sách Matthêu 20:28 chép những lời nói của Chúa Giêsu: 'Vì Con Người đến không phải để được người ta phục vụ, nhưng là để phục vụ, và hiến mạng sống làm giá chuộc muôn người.' Cụm từ 'for many-muôn người' tự nó là mơ hồ, trên thực tế phải hiểu là 'for all-cho tầt cả,' vì được chứng tỏ bởi điều chúng ta đọc trong thư thứ nhất gởi Timôthêô 2:6: "Chúa Giêsu Kitô, Đấng đã tự hiến làm giá chuộc mọi người."

"Nhưng dầu chúng ta không được sư giải thích có thẩm quyền này, tuy thế cụm từ 'for may' chắc chắn phải được hiểu là 'for all' bởi vì sự đến của Chúa Giêsu (Người đến để ban...') được minh nhiên thực hiện vì mục đích có thể được chứng tỏ cách dồi dào có đối tượng là toàn thế giới, nghĩa là nhân loại xét theo toàn thể.

"Ga 1:29: 'Đây là Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xóa tội (số ít) trần gian!

"Ga 3:16,17: 'Thiên Chúa yêu thế gian đến nỗi đã ban Con Một, để ai tin vào Con của Người...được sống muôn đời. Quả vậy, Thiên Chúa sai Con Một của Người đến thế gian, không phải để lên án thế gian, nhưng là để thế gian, nhờ Con của Người, mà được cứu độ.'

"1Ga 2:2: 'Chính Đức Giêsu Kitô là của lễ đền tội cho chúng ta, không những vì tội lỗi chúng ta mà thôi, nhưng còn vì tội lỗi cả thế gian nữa.'

"1 Ga 4:14: 'Phần chúng tôi, chúng tôi đã chiêm ngưỡng và làm chứng rằng; Chúa Cha đã sai Con của Người đến làm Đấng cứu độ thế gian.'

"1 Timothy 4:10:',,,chúng tôi đã đặt hy vọng vào Thiên Chúa hằng sống, Đấng cứu độ mọi người, nhất là các tín hữu.'"

"Dầu sao, những bản văn này lấy Thánh Thể làm quan điểm:

"Ga 6:33: 'Vì bánh Thiên Chúa ban là bánh từ trời xuống, bánh đem lại sự sống cho thế gian.'

"Ga 6:51: 'bánh tôi sẽ ban tặng, chính là thịt tôi đây, để cho thế gian được sống.'

"Một khi cho biết tất cả sự này, thật sự có thể đưa ra để hoải, không phải về điều mà những từ 'pro multis' trong khi truyền phép có nghĩa gì, nhưng đúng hơn môt khi cho biết rõ như vậy thì tại sao 'pro omnibus không được đọc rõ ra.

"Để trả lời, xem ra:

"1) Trong Giáo Hội Palestine thời sơ khai, nếu xem xét cứu độ học và não trạng Semitic cuả họ, thì không có sự hiểu lầm nào phải tránh khi dùng công thức 'pro omnibus.' Họ có thể tự do giữ 'pro multis' truyền thống bởi vì những người Kitô hữu này cảm thấy và khâm phục vẻ đẹp của công thức nguyên thủy 'pro multis.'

"2) 'pro multis' xem ra được chính Chúa Giêsu xử dụng, bởi vì khi gợi ý Chương 53 Isaiah nói về người Tôi Tớ Yahweh hy sinh chính mình, có ý nhắc tới việc Chúa Giêsu phải hoàn thành điều đã được nói trước về Tôi Tớ Yaweh. Bản văn chính là Isaiah 53: 11b-12: "Người công chính, tôi trung của Ta, sẽ làm cho muôn người nên công chính và sẽ gánh lấy tội lỗi của họ. Vì thế Ta sẽ ban cho nó muôn người làm gia sản, và cùng với những bậc anh hùng hào kiệt, nó sẽ được chia chiến lợi phẩm, bởi vì nó đã hiến thân chịu chết,,,;nhưng thực ra, nó đã mang lấy tội muôn người, và can thiệp cho những kẻ tội lỗi.'

"Do đó công thức 'pro multis' thay vì 'pro omnibus' trong các bản văn chúng ta (Mc 10:45 =Mt 20:28; Mc 14:24=Mt26:28) xem ra phát xuất từ ý muốn ám chỉ người Tôi Tớ Yahweh, Chúa Giêsu thực hiện công trình của người Tôi Tớ này bằng cái chết của Nguời.

"Điều này bây giờ đưa chúng ta tới một câu hỏi khác: Như vậy tại sao trong bản dịch phụng vụ chúng ta, cụm từ 'pro multis' nguyên thủy đáng cung kính phải nhường chỗ cho cụm từ 'pro omnibus'? Tôi trả lời: bởi vì do một sự bất tiện một cách ngẫu nhiên nhưng có thật: cụm từ 'for many' --như được nói --trong tâm trí chúng ta (không được báo trước) loại trừ tính phổ quát này của công trình cứu độ mà đối với não trạng Semitic phải được và chắc đã được bao hàm trong câu này do văn cảnh thần học. Dầu sao, việc ám chỉ tới thần học của người Tôi Tớ Yahweh, tuy là hùng biện đối với những người cổ xưa, đối với chúng ta rõ ràng là chỉ dành cho những nhà chuyên môn.

""Nhưng trái lại, người ta nói câu 'for all' cũng có cái bất tiện của nó, bởi vì đối với một số người, câu đó có thể gợi ý rằng tất cả sẽ được cứu rỗi thật sự, sự nguy hiểm của một sự hiểu lầm sai trái như thế được đánh giá khó mà hiện hữu giữa những người Công Giáo.

"Mặc khát, sự thay đổi mà những lời truyền phép đã trải qua không phải là duy nhất hay xảy ra lần đầu tiên. Vì văn bản Latin truyền thống đã pha trộn văn bàn Luca 'pro vobis' với câu của Maccô và Matthêu 'pro multis.' Và đây không phải là sự thay đổi đầu tiên. Vì phụng vụ của Giáo Hội tiên khởi (Maccô- Matthêu) xem ra đã thích nghi lời đọc trên chén lễ với công thức dọc trên bánh. Vì lúc đầu công thức của chén lễ theo Phaolô (1 Cor 11:25) và Lc (22:20)là: "Chén này là giao ước mới, lập bằng máu Thầy, máu đổ ra vì anh em.' -- môt công thức tuyệt hảo có lẽ về chiều sâu, nhưng thực tế không rõ nghĩa.

"Rõ ràng Giáo Hội thời các Tông dồ không quan tâm trong việc gìn giữ chính tiếng nói của Chúa dầu trong những lời truyền phép, chắc chắn được trưng dẫn lần đầu tiên là do chính Chúa Giêsu nói"

* * *

Chuẩn bị Lễ Phẩm

Lần trước chúng tôi đã giải đáp một câu hỏi liên quan tới việc chuẩn bị chén lễ trước Thánh lễ và vịệc xử dụng chỉ một kinh dâng lễ phẩm.

Một linh mục Dòng Đa Minh từ Charlottesville, Virginia, đã thân ái cho biết vị chủ tế xử dụng một kinh chung đó có thể là một thành phần thuộc Dòng các cha Giảng thuyết

Ngài viết: " Trong Thánh Lễ Thường theo Nghi thức Dòng Đa Minh, chén lễ được dọn trước Thánh Lễ và sự dâng lễ phẩm được thực hiện với một kinh một và một lần nâng lên trong cả hai Thánh Lễ Trọng và Thường. Trong Thánh Lễ Trọng, chén lễ được don lúc hát kinh Gradual( ca tiếp liên).

"Cả hai thực hành này cũng được gặp trong lễ nghi phụng vụ theo những thói quen địa phương thuộc Bắc nước Pháp và Nghi thức Sarum tại Anh, từ lễ nghi này phát sinh ra Nghi thức Dòng Đa Minh

"Không phải là chuyện khác thường đối với môt số cha Đa Minh xử dụng việc dâng lễ phẩm một lần và dọn chén lễ ngay đầu lễ. Lý do là lòng hoài cổ, chớ không phải do sự hấp tấp"

Linh mục nói thêm rằng, tuy ưa thích nghi thức Đa Minh, chính ngài không bao giờ theo thực hành này bởi vì nó trái ngược tinh thần và chữ đỏ trong bản nghi thức Roma.

Tôi thiết nghĩ quyết định của cha là khôn ngoan khi cử hành Thánh Lễ cho một công đồng. Bằng không, các tín hữu có thể hoang mang bởi vì sự khác biệt trong các nghi tnhức.

Dầu sao tất cả sự này chứng tỏ rằng, ngay trước khi có những cải tổ của Công Đồng Vatican II, Giáo Hội Latin không phải là một cây độc thạch (monolith) phụng vụ tuyệt đối. Phụng vụ cho phép nhiều nghi thức riêng, hoặc những nghi thức thuộc các dòng tu đáng kính hay là thuộc một số vùng hay giáo phận như Milan tại Italy, Lyon tại Pháp, Braga tại Potugal, và tại Croatia nơi qua bao thề kỷ nghi thức Roma được cử hành bằng tiếng Croatia.