(Vatican 29/06/2004). Trong cuộc gặp gỡ với Đức Thượng Phụ Barthôlômêô của Chính Thống Giáo trong khuôn khổ các cuộc thăm viếng lẫn nhau nhân lễ thánh Phêrô vào Phaolô Tông Đồ, Đức Thánh Cha đã bày tỏ hy vọng có một bước nhảy vọt trong quan hệ với Chính Thống Giáo.

Đức Thánh Cha đã nhắc lại cuộc gặp gỡ lịch sử giữa Đức Giáo Hoàng Phaolô Đệ Lục và Đức Thượng Phụ Athenagoras I diễn ra tại Giêrusalem 40 năm trước đây.

”Được dẫn dắt bởi sự tự tin và tình yêu của Thiên Chúa, những vị tiền nhiệm sáng giá của chúng ta đã có thể vượt qua những thành kiến và hiểu lầm kéo dài hàng thế kỷ, và đã đưa ra một gương sáng tuyệt vời của các mục tử và các nhà lãnh đạo Dân Chúa” trong một cuộc gặp gỡ hữu ích cho sự sống của Giáo Hội”. Đức Giáo Hoàng Phaolô Đệ Lục và Đức Thượng Phụ Athenagoras I “khi nhận ra họ là anh em với nhau … đã nhận thấy một niềm vui sâu xa để một lần nữa vực dậy với sự tự tin những mối quan hệ giữa Giáo Hội Rôma và Giáo Hội Constantinople”.

Trong khi đọc kinh Truyền Tin, Đức Thánh Cha nói với các tín hữu rằng Đức Giáo Hoàng Phaolô Đệ Lục và Đức Thượng Phụ Athenagoras I đã trở thành “một biểu tượng cho lòng ao ước hòa giải giữa Giáo Hội Công Giáo và Giáo Hội Chính Thống Giáo, cũng như một dấu chỉ tiên tri cho niềm hy vọng trên con đường hiệp thông hoàn toàn giữa những Kitô hữu”.

Trong 4 thế kỷ qua, Giáo Hội Công Giáo và Chính Thống Giáo “đã trải qua những cuộc tiếp xúc nhằm nuôi dưỡng tinh thần hoà giải với nhau”. Đó là cuộc gặp gỡ giữa Đức Giáo Hoàng Phaolô Đệ Lục và Đức Thượng Phụ Athenagoras I vào năm 1967, chuyến viếng thăm Fanar, Constantinople của Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II, chuyến viếng thăm Rôma vào năm 1987 của Đức Thượng Phụ Demetrios I và chuyến viếng thăm Rôma của Đức Thượng Phụ Barthôlômêô năm 1995. Những biến cố này, theo Đức Thánh Cha, là “những dấu chỉ cam kết chung sẽ tiếp tục con đường đã vạch ra, để ý Chúa có thể thực hiện càng sớm càng tốt 'ut unum sint!’ - để chúng nên một”.

Đức Thánh Cha cũng nhắc đến gánh nặng trên hành trình tiến đến hiệp nhất là “những ký ức về những biến cố đau thương” trong quá khứ, đặc biệt là vào tháng 4/1204 khi một đạo binh có nhiệm vụ tái chiếm Thánh Địa cho người Kitô Giáo đã quay sang Constantinople cuớp phá và gây đổ máu cho những người anh em trong cùng đức tin. Đức Thánh Cha cầu mong cả hai Giáo Hội cùng cầu nguyện “để Thiên Chúa của lịch sử thanh tẩy ký ức của mọi thành kiến và thù oán và ban cho chúng ta được tiến triển không vướng bận trên con đường hiệp nhất”. Đức Thánh Cha cầu mong cuộc gặp gỡ này đem đến một bước nhảy vọt trong quan hệ giữa hai bên. Cụ thể, Đức Thánh Cha đề nghị sự tái tục hoạt động của ủy ban thần học phối hợp giữa Công Giáo và Chính Thống Giáo.

Về phần mình, Đức Thượng Phụ Barthôlômêô khẳng định nhu cầu cần tăng cường đối thoại giữa hai bên mà hiện nay vẫn còn nhiều ngăn trở vì những khó khăn chồng chất từ một lịch sử chia rẽ lâu dài.

Đức Thượng Phụ đã trao tặng Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II nhiều tặng vật trong đó có một thánh giá bạc. Trong khi đó, Đức Thánh Cha trao tặng cho Đức Thượng Phụ một huy chương kỷ niệm cuộc gặp gỡ giữa Đức Giáo Hoàng Phaolô Đệ Lục và Đức Thượng Phụ Athenagoras I tại Giêrusalem.

Theo chương trình, Đức Thượng Phụ đã đến đền thờ Thánh Phêrô và thăm viếng Vatican Grottos, ở đó ngài đã qùy cầu nguyện trước mộ Đức Thánh Cha Phaolô Đệ VI. Sau đó, Đức Thượng Phụ đã tham dự thánh lễ do Đức Thánh Cha chủ sự tại quảng trường thánh Phêrô. Cả Đức Thánh Cha và Đức Thượng Phụ đã chia sẻ Lời Chúa và cùng công bố đức tin chung.

Trong Thánh Lễ, Đức Thánh Cha đã trao giây pallium cho 44 vị Tổng Giám Mục như dấu chỉ hiệp nhất giữa Rôma và Giáo Hội trên toàn thế giới.