Giáo Hội ở Hòa Lan đang ở vào giai đoạn chuyển mình
ROMA -- “Nỗi niềm khắc khoải và sự hi vọng” đó chính là kết luận của Hội Đồng Giám Mục Hòa Lan về hiện trạng của Giáo Hội tại chính đất nước này. Qua bản báo cáo có chủ đề “Giáo Hội Công Giáo La Mã tại Hòa Lan Bước Vào Khởi Điểm của Một Kỷ Nguyên Mới” được báo cáo lên cho Tòa Thánh nhân dịp các Đức Giám Mục Hòa Lan kết thúc chuyến viếng thăm Tòa Thánh theo định kỳ cứ mỗi 5 năm một lần. Bản báo cáo phát họa lên một bức tranh tươi sáng cho Giáo Hội tại quê nhà.
Theo số liệu báo cáo từ các giáo xứ vào cuối năm 2002, thì trong tổng số 16.2 triệu dân, có hơn 5 triệu người là Công Giáo. Tuy nhiên, bản báo cáo cũng nhìn nhận rằng, đó là con số không chính xác cho lắm. Bản thăm dò của năm 1997 cho thấy rằng chỉ có 21% trong tổng số dân Hòa Lan nhìn nhận mình là Công Giáo. Nghĩa là, chỉ có khoảng 1/3 đăng ký chính thức tai các giáo xứ là Công Giáo trên giấy tờ mà thôi. Bản báo cáo cũng cho thấy rằng trong khoảng từ năm 1995 đến năm 2000, số tín hữu Công Giáo giảm xuống hơn 50,000 tín hữu hằng năm, trong khi đó, tỉ lệ dân số Hòa Lan thì lại tăng lên, trung bình 100,000 người mỗi năm. Công Giáo chỉ chiếm có khoảng 22% trong tổng số dân Hòa Lan vào năm 1996, nghĩa là chỉ tương đương với điều mà bản báo cáo gọi là “những Giáo Hội của thời cải cách.”
Trước hết chúng ta hãy cùng xem xét rằng: có đến 53% cho rằng họ không thuộc vào một tôn giáo nào cả trong năm 1996. Bản báo cáo dự đoán rằng vào khoảng năm 2010, hơn 2/3 trong tổng số dân số Hòa Lan thuộc độ tuổi từ 21 đến 70 không thuộc vào một tôn giáo nào cả. Vào lúc đó, thì Công Giáo chỉ chiếm 13%, Tin Lành 9%, Hồi Giáo 6% và 4% thuộc về các tôn giáo khác.
Bản báo cáo nêu ra một số khuynh hướng đối chọi lại với Giáo Hội tại Hòa Lan. Đó là:
Sự trần tục hóa: Thế hệ hiện thời không hề được dạy dổ một chút tí gì về tôn giáo cả và họ “không thể nào nhớ nổi về ngay cả một cách sống của tôn giáo.” Những từ ngữ, những biểu tượng và cách suy nghĩ về Kitô giáo đã biến mất hẳn trong đời sống xã hội, trong khi đó tôn giáo và đạo đức phải làm việc rất cật lực để tìm khán thính giả trong xã hội này. Tuy nhiên, bản báo cáo cũng cho thấy rằng có một vài dấu hiệu hiện thời cho thấy sự đảo ngược về hiện trang này.
Cá nhân nhân chủ nghĩa: Trong khi một số bạn trẻ có khuynh hướng tìm về tôn giáo và đạo đức, thì môi trường chung quanh họ lại đi ngược lại. Bản báo cáo cho hay, “số cá nhân đó, tự động bản thân họ muốn tìm về sự giới hạn của mình, thậm chí qua cả những vấn đề có liên quan đến tôn giáo.” Họ có khuynh hướng cư xử với người khác như là những người có tôn giáo.
Sự đa nguyên: Trong ba khu thị chính, thì có khoảng 45% dân số là thành phần dân nhập cư, và có 2/3 không phải là những dân di cư đến từ các nước Tây Âu.
Tuổi tác: Vào năm 2002, 13.7% dân Hòa Lan có tuổi trung bình trên 65. Riêng trong Công Giáo mà thôi, con số đó thì còn cao hơn, nghĩa là có đến 16.8% trên 65 tuổi vào cuối năm 2000. Vào năm 1960, con số đó thì ngược lại, chỉ có khoảng 6.8% là người Công Giáo trên 65 tuổi, tức chiếm khoảng 8.7% trong toàn số dân.
Chủ nghĩa vật chất: Bản báo cáo quan sát và đưa ra nhận định rằng, hầu hết mọi khía cạnh của xã hội đều bị khống chế hóa bởi nền kinh tế, từ đó sẽ “dẫn đến một mối hiểm họa là con người cứ tiếp tục rơi vào một xã hội vô tri chỉ biết chú trọng đến vật chất mà thôi.”
Những con số sút giảm:
Bản báo cáo cho thấy sự giảm thiểu con số tín hữu đến tham dự lễ tại nhà thờ và việc hội nhập vào đời sống của các bí tích thì đang trên đà giảm mạnh. Số người chịu Phép Rửa Tội giảm xuống 5% trong vòng hơn bảy năm qua. Con số những người trưởng thành gia nhập vào Giáo Hội vẫn bình thường. Nhưng con số những tín hữu chịu Phép Rước Lễ lần đầu, Phép Thêm Sức và Phép Hôn Phối đang trên đà giảm mạnh. Và con số các đám tang tổ chức trong nhà thờ thì cũng giảm tương tự.
Trong khoảng cùng thời gian, con số các linh mục chính thức cũng giảm xuống gần 500 vị, tức khoảng 30%. Thế nhưng, con số các Thừa Tác Viên vĩnh viễn thì tăng lên 44 và con số các nhân viên công tác mục vụ (nam lẫn nữ) thì tăng lên 72 người.
Con số các tu sĩ Dòng cũng giảm xuống đáng kể. Con số các nữ tu Dòng, khấn trọn và kín đã giảm từ 12,176 vào cuối năm 1996 xuống còn có khoảng 8,602 vào cuối năm 2002. Con số các nam tu sinh và thầy Dòng giảm từ 1,779 xuống đến còn 1,259. Và con số các linh mục Dòng giảm từ 3,131 xuống còn 2,431.
Con số các chủng sinh giảm xuống 31% kể từ năm 1966, trong khi đó con số các thầy sáu thì hơi tăng chút đỉnh. Con số các sinh viên tại các viện Công Giáo chuyên về thần học thì vẫn bình thường. Trong số các sinh viên thần học này, nhóm có tuổi dưới 30 là thành phần dân thiểu số.
Phản ứng của Giáo Hội
Bản báo cáo của các Đức Giám Mục giải thích rằng trong khoảng từ năm 1993 đến 2003, các Đức Giám Mục Hòa Lan tập trung vào ba lãnh vực chính yếu: đẩy mạnh hơn nửa về dung mạo của Công Giáo, dựng xây tình đoàn kết hữu nghị và nới rộng vai trò của Giáo Hội trong xã hội. Phân nửa của giai đoạn kể trên cho thấy có một sự tổ chức lại trong Giáo Hội, dựa trên các thành phần về nhân sự và tài chánh hiện hành, và tầm mức của cộng đồng Công Giáo. Trong suốt tiến trình này, bản báo cáo quan sát cho thấy rằng: có sự khác biệt về cách phản ứng lại với tình hình: một số thì nhấn mạnh đến tình trạng sút giảm của Giáo Hội, trong khi đó số khác thì lạc quan hướng về tương lai. Ở bậc cội rễ, thì các giáo phận trong mỗi sứ vụ truyền giáo của mình, luôn luôn hướng tới các giáo xứ. Sự hướng tới này ngày càng gia tăng nhưng theo bản báo cáo, “cũng không thể nói rằng sự hướng tới đó chỉ chú trọng trên bình diện rộng lớn hơn mà thôi.” Một bế tắc cứ mãi luẫn quẩn đó là khuynh hướng giảng dạy Giáo Lý đang lâm vào cảnh bế tắc. Do đó, cần phải nhấn mạnh đến việc giảng dạy và đào sâu về Giáo Lý tại các giáo xứ. Bản báo cáo, cũng cho biết, những chia rẻ quá khứ xãy ra trong Giáo Hội đã được khắc phục và, nhìn chung, qua đó sự tín cẩn và hiểu biết lẫn nhau ngày càng được gia tăng giữa các nhóm khác nhau và giữa các thành viện của Hội Đồng Giám Mục Hòa Lan. Một dấu hiệu phát triển tích cực trong các thập niên qua chính là sự gia tăng con số các tín hữu Công Giáo nhập cư. Vào năm 2000 có tới 50 cộng đồng nhập cư, gồm có 37 giáo xứ. Những nhóm này cũng có rất nhiều các ứng viên tham gia vào chủng viện. Ưu tiên hàng đầu trong những năm vừa qua đó chính là sự có mặt của Công Giáo qua các phương tiện truyền thông. Bản báo cáo ghi nhận rằng Giáo Hội Công Giáo đã có sự hiện diện rõ ràng trên các phương tiện truyền thông giữa các cộng đồng Kitô giáo ở Hòa Lan. Tuy nhiên, hình ảnh đó chỉ mang tính chất mong manh mà thôi bởi vì đã có sự tầm thường hóa và ý thức hệ tư tưởng khác lấn áp. Cũng như, thái độ trần tục hóa chống lại các quan điểm của Công Giáo, đặc biệt trong lãnh vực sinh học đạo đức, đôi lúc trở nên trầm trọng nếu như không có sự can thiệp về mặt đạo đức học của Giáo Hội trong truyền thông.
Con đường trước mặt
Bản báo nhìn nhận rằng: “Trong suốt 30 năm qua, bức tranh về hiện trạng của Giáo Hội tại Hòa Lan bị khống chế bởi sự sút giảm” qua con số những người tín hữu, các linh mục Dòng và triều, các ơn gọi, các giáo xứ và các tòa nhà Giáo Hội. Điều này đã đặt áp lực lên Giáo Hội trên hầu hết mọi khía cạnh, vì thế bản báo cáo gọi là “Chúng ta chưa đạt đến điểm rẽ. Tuy nhiên, cảm nhận về những giá trị của Phúc Âm và về niềm tin vào Thiên Chúa giữa những người Công Giáo Hòa Lan vẫn chưa bị biến mất đi, đã có sự cởi mở tìm hiểu về cuộc sống tâm linh và những hiện thực của siêu nhân trong giới trẻ thì ngày càng gia tăng.” Bản báo cáo cho thấy những dấu hiệu hi vọng tại một số giáo xứ, một số cộng đồng tôn giáo và những phong trào mới. Và trong số những người giáo dân trẻ và các linh mục cũng có những dấu hiệu lạc quan. Ánh sáng dường như đã lóa lên ở cuối đường hầm rồi.
ROMA -- “Nỗi niềm khắc khoải và sự hi vọng” đó chính là kết luận của Hội Đồng Giám Mục Hòa Lan về hiện trạng của Giáo Hội tại chính đất nước này. Qua bản báo cáo có chủ đề “Giáo Hội Công Giáo La Mã tại Hòa Lan Bước Vào Khởi Điểm của Một Kỷ Nguyên Mới” được báo cáo lên cho Tòa Thánh nhân dịp các Đức Giám Mục Hòa Lan kết thúc chuyến viếng thăm Tòa Thánh theo định kỳ cứ mỗi 5 năm một lần. Bản báo cáo phát họa lên một bức tranh tươi sáng cho Giáo Hội tại quê nhà.
Theo số liệu báo cáo từ các giáo xứ vào cuối năm 2002, thì trong tổng số 16.2 triệu dân, có hơn 5 triệu người là Công Giáo. Tuy nhiên, bản báo cáo cũng nhìn nhận rằng, đó là con số không chính xác cho lắm. Bản thăm dò của năm 1997 cho thấy rằng chỉ có 21% trong tổng số dân Hòa Lan nhìn nhận mình là Công Giáo. Nghĩa là, chỉ có khoảng 1/3 đăng ký chính thức tai các giáo xứ là Công Giáo trên giấy tờ mà thôi. Bản báo cáo cũng cho thấy rằng trong khoảng từ năm 1995 đến năm 2000, số tín hữu Công Giáo giảm xuống hơn 50,000 tín hữu hằng năm, trong khi đó, tỉ lệ dân số Hòa Lan thì lại tăng lên, trung bình 100,000 người mỗi năm. Công Giáo chỉ chiếm có khoảng 22% trong tổng số dân Hòa Lan vào năm 1996, nghĩa là chỉ tương đương với điều mà bản báo cáo gọi là “những Giáo Hội của thời cải cách.”
Trước hết chúng ta hãy cùng xem xét rằng: có đến 53% cho rằng họ không thuộc vào một tôn giáo nào cả trong năm 1996. Bản báo cáo dự đoán rằng vào khoảng năm 2010, hơn 2/3 trong tổng số dân số Hòa Lan thuộc độ tuổi từ 21 đến 70 không thuộc vào một tôn giáo nào cả. Vào lúc đó, thì Công Giáo chỉ chiếm 13%, Tin Lành 9%, Hồi Giáo 6% và 4% thuộc về các tôn giáo khác.
Bản báo cáo nêu ra một số khuynh hướng đối chọi lại với Giáo Hội tại Hòa Lan. Đó là:
Sự trần tục hóa: Thế hệ hiện thời không hề được dạy dổ một chút tí gì về tôn giáo cả và họ “không thể nào nhớ nổi về ngay cả một cách sống của tôn giáo.” Những từ ngữ, những biểu tượng và cách suy nghĩ về Kitô giáo đã biến mất hẳn trong đời sống xã hội, trong khi đó tôn giáo và đạo đức phải làm việc rất cật lực để tìm khán thính giả trong xã hội này. Tuy nhiên, bản báo cáo cũng cho thấy rằng có một vài dấu hiệu hiện thời cho thấy sự đảo ngược về hiện trang này.
Cá nhân nhân chủ nghĩa: Trong khi một số bạn trẻ có khuynh hướng tìm về tôn giáo và đạo đức, thì môi trường chung quanh họ lại đi ngược lại. Bản báo cáo cho hay, “số cá nhân đó, tự động bản thân họ muốn tìm về sự giới hạn của mình, thậm chí qua cả những vấn đề có liên quan đến tôn giáo.” Họ có khuynh hướng cư xử với người khác như là những người có tôn giáo.
Sự đa nguyên: Trong ba khu thị chính, thì có khoảng 45% dân số là thành phần dân nhập cư, và có 2/3 không phải là những dân di cư đến từ các nước Tây Âu.
Tuổi tác: Vào năm 2002, 13.7% dân Hòa Lan có tuổi trung bình trên 65. Riêng trong Công Giáo mà thôi, con số đó thì còn cao hơn, nghĩa là có đến 16.8% trên 65 tuổi vào cuối năm 2000. Vào năm 1960, con số đó thì ngược lại, chỉ có khoảng 6.8% là người Công Giáo trên 65 tuổi, tức chiếm khoảng 8.7% trong toàn số dân.
Chủ nghĩa vật chất: Bản báo cáo quan sát và đưa ra nhận định rằng, hầu hết mọi khía cạnh của xã hội đều bị khống chế hóa bởi nền kinh tế, từ đó sẽ “dẫn đến một mối hiểm họa là con người cứ tiếp tục rơi vào một xã hội vô tri chỉ biết chú trọng đến vật chất mà thôi.”
Những con số sút giảm:
Bản báo cáo cho thấy sự giảm thiểu con số tín hữu đến tham dự lễ tại nhà thờ và việc hội nhập vào đời sống của các bí tích thì đang trên đà giảm mạnh. Số người chịu Phép Rửa Tội giảm xuống 5% trong vòng hơn bảy năm qua. Con số những người trưởng thành gia nhập vào Giáo Hội vẫn bình thường. Nhưng con số những tín hữu chịu Phép Rước Lễ lần đầu, Phép Thêm Sức và Phép Hôn Phối đang trên đà giảm mạnh. Và con số các đám tang tổ chức trong nhà thờ thì cũng giảm tương tự.
Trong khoảng cùng thời gian, con số các linh mục chính thức cũng giảm xuống gần 500 vị, tức khoảng 30%. Thế nhưng, con số các Thừa Tác Viên vĩnh viễn thì tăng lên 44 và con số các nhân viên công tác mục vụ (nam lẫn nữ) thì tăng lên 72 người.
Con số các tu sĩ Dòng cũng giảm xuống đáng kể. Con số các nữ tu Dòng, khấn trọn và kín đã giảm từ 12,176 vào cuối năm 1996 xuống còn có khoảng 8,602 vào cuối năm 2002. Con số các nam tu sinh và thầy Dòng giảm từ 1,779 xuống đến còn 1,259. Và con số các linh mục Dòng giảm từ 3,131 xuống còn 2,431.
Con số các chủng sinh giảm xuống 31% kể từ năm 1966, trong khi đó con số các thầy sáu thì hơi tăng chút đỉnh. Con số các sinh viên tại các viện Công Giáo chuyên về thần học thì vẫn bình thường. Trong số các sinh viên thần học này, nhóm có tuổi dưới 30 là thành phần dân thiểu số.
Phản ứng của Giáo Hội
Bản báo cáo của các Đức Giám Mục giải thích rằng trong khoảng từ năm 1993 đến 2003, các Đức Giám Mục Hòa Lan tập trung vào ba lãnh vực chính yếu: đẩy mạnh hơn nửa về dung mạo của Công Giáo, dựng xây tình đoàn kết hữu nghị và nới rộng vai trò của Giáo Hội trong xã hội. Phân nửa của giai đoạn kể trên cho thấy có một sự tổ chức lại trong Giáo Hội, dựa trên các thành phần về nhân sự và tài chánh hiện hành, và tầm mức của cộng đồng Công Giáo. Trong suốt tiến trình này, bản báo cáo quan sát cho thấy rằng: có sự khác biệt về cách phản ứng lại với tình hình: một số thì nhấn mạnh đến tình trạng sút giảm của Giáo Hội, trong khi đó số khác thì lạc quan hướng về tương lai. Ở bậc cội rễ, thì các giáo phận trong mỗi sứ vụ truyền giáo của mình, luôn luôn hướng tới các giáo xứ. Sự hướng tới này ngày càng gia tăng nhưng theo bản báo cáo, “cũng không thể nói rằng sự hướng tới đó chỉ chú trọng trên bình diện rộng lớn hơn mà thôi.” Một bế tắc cứ mãi luẫn quẩn đó là khuynh hướng giảng dạy Giáo Lý đang lâm vào cảnh bế tắc. Do đó, cần phải nhấn mạnh đến việc giảng dạy và đào sâu về Giáo Lý tại các giáo xứ. Bản báo cáo, cũng cho biết, những chia rẻ quá khứ xãy ra trong Giáo Hội đã được khắc phục và, nhìn chung, qua đó sự tín cẩn và hiểu biết lẫn nhau ngày càng được gia tăng giữa các nhóm khác nhau và giữa các thành viện của Hội Đồng Giám Mục Hòa Lan. Một dấu hiệu phát triển tích cực trong các thập niên qua chính là sự gia tăng con số các tín hữu Công Giáo nhập cư. Vào năm 2000 có tới 50 cộng đồng nhập cư, gồm có 37 giáo xứ. Những nhóm này cũng có rất nhiều các ứng viên tham gia vào chủng viện. Ưu tiên hàng đầu trong những năm vừa qua đó chính là sự có mặt của Công Giáo qua các phương tiện truyền thông. Bản báo cáo ghi nhận rằng Giáo Hội Công Giáo đã có sự hiện diện rõ ràng trên các phương tiện truyền thông giữa các cộng đồng Kitô giáo ở Hòa Lan. Tuy nhiên, hình ảnh đó chỉ mang tính chất mong manh mà thôi bởi vì đã có sự tầm thường hóa và ý thức hệ tư tưởng khác lấn áp. Cũng như, thái độ trần tục hóa chống lại các quan điểm của Công Giáo, đặc biệt trong lãnh vực sinh học đạo đức, đôi lúc trở nên trầm trọng nếu như không có sự can thiệp về mặt đạo đức học của Giáo Hội trong truyền thông.
Con đường trước mặt
Bản báo nhìn nhận rằng: “Trong suốt 30 năm qua, bức tranh về hiện trạng của Giáo Hội tại Hòa Lan bị khống chế bởi sự sút giảm” qua con số những người tín hữu, các linh mục Dòng và triều, các ơn gọi, các giáo xứ và các tòa nhà Giáo Hội. Điều này đã đặt áp lực lên Giáo Hội trên hầu hết mọi khía cạnh, vì thế bản báo cáo gọi là “Chúng ta chưa đạt đến điểm rẽ. Tuy nhiên, cảm nhận về những giá trị của Phúc Âm và về niềm tin vào Thiên Chúa giữa những người Công Giáo Hòa Lan vẫn chưa bị biến mất đi, đã có sự cởi mở tìm hiểu về cuộc sống tâm linh và những hiện thực của siêu nhân trong giới trẻ thì ngày càng gia tăng.” Bản báo cáo cho thấy những dấu hiệu hi vọng tại một số giáo xứ, một số cộng đồng tôn giáo và những phong trào mới. Và trong số những người giáo dân trẻ và các linh mục cũng có những dấu hiệu lạc quan. Ánh sáng dường như đã lóa lên ở cuối đường hầm rồi.