Tin Roma (Apic 16/02/2004) - Ðức Hồng Y Walter Kasper, chủ tịch Hội Ðồng Tòa Thánh về Hiệp Nhất Kitô, hiện đang viếng thăm tại Moscowa trong những ngày từ 16 đến 20 tháng 2 năm 2004, trong bầu khí khá căng thẳng giữa hai giáo hội Công giáo Roma và Chính thống giáo Moscowa. Một trong những nguyên nhân gây thêm căng thẳng là việc thiết lập trong tương lai một Tòa Giáo Chủ Công Giáo theo nghi thức đông phương hy lạp tại thành phố KIEV. Trong những ngày viếng thăm, Ðức Hồng Y Kasper sẽ được Ðức Giáo Chủ Alexis II, Giáo chủ Chính thống giáo Moscowa và toàn vùng Nga, tiếp kiến.

Tương quan giữa Giáo hội Công giáo Roma và Giáo hội Chính thống Moscowa đã trở nên khó khăn cách đây khoảng 12 năm, và đã trở nên tồi tệ hơn, nhất là sau khi Ðức Gioan Phaolô II quyết định cách đây 2 năm nâng cấp bốn giáo phận tông tòa tại Liên Bang Nga thành giáo phận chính tòa. Việc làm nầy đã bị Ðức Giáo Chủ Chính Thống Giáo Moscowa, Ðức Alexis II, lên án như là một hành động "chiêu mộ tín đồ" của Giáo hội Công giáo trên lãnh thổ của Chính thống giáo Moscowa.

Trong khi vụ việc "chiêu mộ tín đồ" chưa được giải quyết, thì lại thêm một vấn đề mới. Thật vậy, Giáo Hội Công Giáo đông phương hy lạp tại Ukraine --- một Giáo hội Công giáo theo nghi thức Byzantrin đã bị nhà độc tài Staline bắt buộc sáp nhập với tòa giáo chủ Moscowa vào năm 1946, nhưng đã trở lại với sự độc lập của mình khi quốc gia Ukraine được độc lập khỏi Liên Bang Nga --- nay muốn thành lập một tòa giáo chủ mới, tòa giáo chủ công giáo đông phương hy lạp, tại thành phố KIEV. Yêu cầu nầy có nguy cơ làm cho tình hình trở nên phức tạp hơn và có ảnh huỏng trên chuyến viếng thăm hiện nay của Ðức Hồng Y Kasper tại Moscowa.

Ðược biết Giáo hội Công giáo hy lạp tại Ukraine, là giáo hội nhìn nhận quyền của Ðức Giáo Hoàng nhưng duy trì truyền thống phụng vụ và giáo luật đông phương, đã bị cấm hoạt động vào năm 1946 bởi nhà độc tài Staline; và những tín hữu nào của giáo hội nầy không chịu hòa nhập với Giáo hội Chính thống Moscowa, thì bị bách hại dữ dội, bị tù đày trong những tại trập trung Goulag, và bị giết chết. Sau khi Liên Xô bị tan rã và Ukraine được độc lập quốc gia, những tín hữu công giáo đông phương hy lạp nầy bắt đầu kết hợp lại công khai và bước ra khỏi tình trạng hầm trú.

Vào tháng 6 năm 2001, mặc cho sự chống đối của Ðức Alexis II, Giáo chủ Chính thống Moscowa, Ðức Gioan Phaolô II đã đến thăm KIEV và sau đó là LVIV. Và kể từ đó, những tín hữu công giáo đông phương theo nghi thức byzantin nầy đã xin Ðức Giáo Hoàng thiết lập tòa giáo chủ công giáo tại KIEV. Theo nguồn tin của nguyệt san "30 ngày", thì Ðức Hồng Y Kasper có lẽ đã viết thư thông báo cho Ðức Giáo Chui Alexis II biết ý định của Ðức Gioan Phaolô II sắp thành lập Tòa Giáo Chủ Công Giáo Ðông Phương tại KIEV, trong tương lai, chớ chưa ngay bây giờ. Theo giới quan sát viên, thì Ðức Alexis II có lẽ yêu cầu Tòa Thánh Vatican không những "đình lại" mà còn hủy bỏ vĩnh viễn việc thiết lập Tòa Giáo Chủ Công Giáo đông phương tại KIEV.