(Vatican 4/12/2003. AP). Trong số báo ra đầu tháng 12/2003, tờ Civilta Cattolica của dòng Tên tại Ý Đại Lợi cho biết về một tài liệu được tìm thấy trong văn khố của tòa báo đề ngày 1/11/1943 theo đó Đức Thánh Cha Piô XII đã không hay biết về vụ ruồng bố do quốc xã Đức thực hiện tại Rôma trong đêm 15 rạng sáng 16 tháng 10 năm 1943.

Bài báo thách đố những cáo buộc rằng Đức Thánh Cha Piô XII đã làm rất ít hay không làm gì cả để ngăn chặn cuộc ruồng bắt này.

Đức Thánh Cha Piô XII đã lên ngôi Giáo Hoàng năm 1939. Năm 1999, tác giả John Cornwell cho rằng ngài đã không dùng thẩm quyền luân lý để ngăn chặn Hitler. Ông này còn đi xa hơn khi miệt thị ngài bằng danh từ "Giáo Hoàng của Hitler".



Những người bênh vực cho Đức Thánh Cha Piô XII cho rằng Đức Thánh Cha đã dùng đường lối ngoại giao để giúp đỡ những người Do Thái vì biết rằng việc công khai lên án Hitler, như ngài vẫn làm trước cuộc chiến, vào ngay thời điểm đó chỉ gây đau khổ thêm cho người Do Thái.

Cha Giovanni Sale cho rằng Đức Thánh Cha Piô XII "đã làm tất cả những gì sức người có thể làm được". Những tài liệu trong văn khố của tòa báo, chưa được công bố trong quá khứ, cho thấy Đức Thánh Cha Piô XII chỉ biết đến cuộc ruồng bắt người Do Thái vào rạng sáng ngày 16/10/1943 khi cuộc hành quân của quốc xã Đức chấm dứt. Tuy nhiên, ngay lập tức, Đức Thánh Cha đã phái người cháu ngài là Carlo Pacelli thực hiện lập tức những hoạt động ngoại giao để bảo đảm an toàn cho số người Do Thái bị bắt tại Rôma.

Các tài liệu của quốc xã Đức được tiết lộ sau chiến tranh thế giới lần thứ II cho thấy cuộc ruồng bắt này là do lệnh trực tiếp của Hitler và được giữ rất kín trước khi xảy ra cuộc hành quân này.

Cha Giovanni Sale đưa ra những bằng chứng cho thấy những nỗ lực của các nhà thờ, tu viện và các cơ sở Công Giáo khác nhằm che dấu hơn 8000 người Do Thái chạy lánh nạn vào khu vực Vatican từ các khu vực người Do Thái. Một con số lớn lao như vậy cho thấy các nhà thờ, tu viện và các cơ sở Công Giáo đã không hành động tự phát nhưng theo chỉ thị của Đức Thánh Cha Piô XII ban ra trước đó.

Tài liệu ghi ngày 1/11/1943 ghi lại rằng "Tất cả điều này thực hiện được bởi chính Đức Thánh Cha đã ra lệnh cho các tu sĩ nam nữ và các linh mục tại Rôma mở rộng cửa đón anh chị em đang hoạn nạn".