Một phụ nữ dùng điện thoại di động ghi hình Đức Đức Giáo Hoàng trong buổi tiếp kiến chung tại Quảng trường Thánh Phê-rô vào ngày 9 tháng 9 năm 2026. Ảnh: Daniel Ibanez/EWTN News


Victoria Cardiel của hãng tin EWTN News, ngày 1 tháng 10 năm 2026, cho hay: Bộ Truyền thông của Vatican vừa công bố chủ đề cho Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 61: “Một cái nhìn mới: Biết chú tâm trong thời đại ‘clickbait’.”

Theo Vatican News, với chủ đề này, Vatican mời gọi mọi người “suy nghĩ về cái nhìn đầy lòng trắc ẩn của Chúa Ki-tô, như một phương thế để vượt qua sự hời hợt trong các mối quan hệ.”

Trong một tuyên bố đưa ra vào thứ Ba, ngày 29 tháng 9, Vatican cảnh báo rằng cái gọi là “nền kinh tế chú ý” (attention economy) – vốn đang cạnh tranh gay gắt “để giành lấy vài khoảnh khắc quan tâm giữa dòng chảy nội dung nhanh chóng và bất tận” – đang làm thay đổi “không chỉ khả năng nhận thức mà cả chiều sâu trong truyền thông liên bản vị.”

Suy tư này xuất hiện vào một thời điểm đặc biệt quan trọng đối với những người làm công tác truyền thông, khi các mạng xã hội và nền tảng kỹ thuật số ưu tiên tốc độ, cảm xúc tức thời và sự tranh cãi, trong khi việc lắng nghe và phân tích thấu đáo thường bị gạt sang bên. Trước thực trạng này, Vatican đề xuất một sự “hoán cải trong cách nhìn của chúng ta” một cách chân chính.

Thông điệp nêu rõ: “Chúng ta được mời gọi hoán cải cách nhìn của mình: hãy nhìn lại, bằng sự chú tâm và tình yêu thương. Chỉ bằng cách đó, chúng ta mới có thể nhìn thấy thế giới, những người xung quanh, và ngay cả chính bản thân mình, giống như cách Chúa Ki-tô nhìn chúng ta: được gọi đích danh và được yêu thương.”

Vatican khẳng định rằng “cách chúng ta truyền đạt sẽ thay đổi khi ánh nhìn của chúng ta chọn cách gặp gỡ người khác thay vì phán xét họ.”

Thông điệp cũng chỉ ra một số hệ lụy văn hóa từ tình trạng kết nối quá mức (hyperconnectivity). Tài liệu cảnh báo: “Sự thiếu chú tâm chân thực, vốn được thúc đẩy bởi văn hóa kỹ thuật số, đã khiến chúng ta quen với nhịp sống của những phản ứng nhanh chóng, những mối quan hệ hời hợt, và sự dễ dàng trong việc dán nhãn rồi loại trừ người khác.” Để đáp lại, Vatican đề xuất việc khôi phục ý nghĩa sâu xa của chú tâm — không phải như một kỹ thuật truyền thông, mà là một thái độ cởi mở đối với tha nhân và đối với sự thật. “Sự chú tâm chính là một hình thức quảng đại quý giá: từ ‘attention’ (sự chú tâm) trong tiếng Anh bắt nguồn từ cụm từ ‘ad-tendere’ — nghĩa là vươn về phía người khác và hướng tới sự thật.”

Đối với những người làm công tác truyền thông Ki-tô giáo, thái độ này tìm thấy hình mẫu nơi Chúa Ki-tô. Văn bản nhắc nhở rằng: “Truyền thông Ki-tô giáo có thể tái khám phá sự chú tâm như một ân huệ, đồng thời là một cách nhìn — đó chính là cái nhìn của Chúa Giê-su, Đấng đã nhìn ngắm và để cho bản thân Người được chạm đến.”

Theo cách này, thông điệp trên thách thức một tư duy vốn đang phổ biến trong hệ sinh thái kỹ thuật số ngày nay: coi sự chú tâm như một loại hàng hóa. Vatican đưa ra một góc nhìn khác: “Truyền thông không phải là việc thu hút hay mua bán sự chú tâm, mà là bảo vệ nó như một nguồn tài nguyên quý giá cho các mối quan hệ.”

Vì vậy, trong một môi trường tràn ngập các tiêu đề “câu nhấp chuột” (clickbait) cùng vô số nội dung dư thừa, Vatican khuyến khích xây dựng một “vệ sinh chú tâm” (hygiene of attention) đích thực, nhằm bảo vệ khả năng của con người trong việc cảm nhận thực tại một cách sâu sắc.

Văn bản nêu rõ: “Để truyền thông trong thời đại ‘clickbait’, chúng ta được mời gọi hãy ‘chú tâm’ và tái khám phá một sự chú tâm thực sự lành mạnh (xem Magnifica Humanitas, mục 146).”

Cuối cùng, thông điệp nhắc nhở rằng truyền thông đích thực đòi hỏi sự tham gia của toàn bộ con người. Nó không chỉ giới hạn ở ngôn từ hay các nền tảng kỹ thuật, mà đòi hỏi một tâm thế nội tại để thực sự gặp gỡ tha nhân.

Thông điệp kết luận: “Truyền thông không chỉ là ngôn từ; nó liên quan đến toàn bộ con người, đòi hỏi chúng ta phải biết nhìn, biết lắng nghe và cảm nhận trở lại, để từ đó đáp lại lời mời gọi của Chúa Ki-tô.”