1. Tulsi Gabbard muốn hại Ukraine tới cùng

Trong một cuộc phỏng vấn với đài truyền hình Pháp, tổng thống Pháp cho biết Tổng thống Trump đã than thở với ông rằng nhà lãnh đạo Hoa Kỳ đã được tình báo Tình báo Quốc gia, gọi tắt là DNI, báo cáo rằng Kyiv đang trên bờ vực sụp đổ và cần phải có một giải pháp nhanh chóng.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết trong một thời gian dài Tổng thống Donald Trump tin rằng Ukraine sẽ thua trong cuộc chiến chống lại Nga và tìm cách đạt được một thỏa thuận hòa bình nhanh chóng.

Ông tiết lộ thêm rằng chưa đầy một năm trước, trong một cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Trump và Putin tại Anchorage, Alaska một thỏa thuận suýt được đưa ra, trong đó bao gồm việc nhượng lại lãnh thổ Ukraine chưa bị lực lượng Nga xâm lược.

Theo Macron, các nhà lãnh đạo Âu Châu sau đó đã đến Washington để phản đối những đề xuất đó và nhấn mạnh rằng việc ép buộc Kyiv nhượng bộ lãnh thổ là không thể chấp nhận được.

“Chúng tôi đã cử một phái đoàn đến Washington vào giữa tháng Tám để nói rằng điều đó là không thể. Chúng tôi đang cố gắng, và từ đó, đã đạt được rất nhiều tiến bộ.”

Đứng đằng sau tất cả câu chuyện này là Tulsi Gabbard, Giám đốc Tình báo Quốc gia, người mà Tổng thống Trump đã yêu cầu viết thư từ chức. Việc từ chức của bà ta có hiệu lực vào ngày Thứ Sáu, 19 Tháng Sáu, vừa qua.

Tulsi Gabbard là ai?

Cựu nữ Dân biểu Quốc hội Hoa Kỳ Tulsi Gabbard có một lịch sử lâu dài và gây nhiều tranh cãi liên quan đến Nga. Quan điểm chính sách đối ngoại và các tuyên bố công khai của bà thường xuyên vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ cả hai đảng, với những người chỉ trích cáo buộc bà lặp lại tuyên truyền của Điện Cẩm Linh.

Ngay trước cuộc xâm lược Ukraine năm 2022 của Nga, Gabbard tuyên bố rằng chiến tranh có thể được ngăn chặn nếu Mỹ và NATO bảo đảm Ukraine sẽ không bao giờ gia nhập liên minh NATO. Bà đã nhiều lần tuyên bố rằng Mỹ và NATO đã châm ngòi cho cuộc xung đột bằng cách phớt lờ “những mối quan ngại an ninh chính đáng” của Nga.

Bà cũng đưa ra lý thuyết “phòng thí nghiệm sinh học” ở Ukraine, mà Nga đã dùng như một trong những cớ để xâm lược Ukraine. Năm 2022, Gabbard bày tỏ lo ngại về các phòng thí nghiệm sinh học do Mỹ tài trợ ở Ukraine, cảnh báo rằng chúng có thể phát tán mầm bệnh chết người nếu bị hư hại do chiến tranh. Tuyên bố này gần giống với một luận điệu tuyên truyền nổi tiếng của Nga cáo buộc rằng Mỹ đang phát triển vũ khí sinh học ở Ukraine. Sau đó, bà đã làm rõ rằng bà đang nói về các phòng thí nghiệm nghiên cứu y tế công cộng thông thường, chứ không phải phòng thí nghiệm vũ khí.

Do những bình luận của mình, Gabbard trở thành gương mặt quen thuộc trên truyền hình do nhà nước Nga kiểm soát. Các nhà bình luận được Điện Cẩm Linh hậu thuẫn thường xuyên ca ngợi những lời chỉ trích của bà đối với chính sách đối ngoại của Mỹ, thậm chí một số phương tiện truyền thông nhà nước còn gọi bà là “bạn gái của nước Nga”.

Bất chấp sự phản đối dữ dội về lập trường chính sách đối ngoại của bà ta, Ông Donald Trump đã đề cử Gabbard làm Giám đốc Tình báo Quốc gia, gọi tắt là DNI, một vai trò mà bà đảm nhiệm vào đầu năm 2025. Nhiệm kỳ của bà được đánh dấu bằng những xung đột gay gắt liên quan đến Nga.

Vào tháng 7 năm 2025, Gabbard đã giải mật các tài liệu lịch sử từ Ủy ban Tình báo Hạ viện. Bà đã sử dụng một cuộc họp báo tại Tòa Bạch Ốc để tuyên bố rằng đánh giá tình báo năm 2016 – trong đó kết luận rằng Vladimir Putin đã tích cực cố gắng giúp Ông Donald Trump giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống - là một âm mưu “được dàn dựng” và mang tính đảng phái của chính quyền Obama. Tuy nhiên, các nhà phê bình và các báo cáo truyền thông lưu ý rằng bà đã đọc thông tin chưa được xác minh có nguồn gốc trực tiếp từ các nguồn tình báo Nga mà không tiết lộ nguồn gốc của nó.

Theo Tổng thống Macron, Tổng thống Trump nói với ông rằng Tulsi Gabbard đã cố gắng vẽ nên một bức tranh bi thảm về tình hình tại Ukraine và thúc giục ông cứu vãn sinh mạng của nhiều người Ukraine bằng cách đạt được hòa ước với Nga tại Anchorage, Alaska vào ngày 15 Tháng Tám, 2025 khi Tổng thống Trump trải thảm đỏ đón tiếp Putin. Tổng thống Trump dự kiến sẽ ép Ukraine nhường lại lãnh thổ cho Nga để đổi lấy hòa bình.

Tổng thống Macron nhấn mạnh rằng kế hoạch này đã không diễn ra như dự kiến vì Liên Hiệp Âu Châu kiên quyết phản đối và đã cử một phái đoàn hùng hậu sang Washington để ngăn cản Tổng thống Trump. Một lý do khác là trong nội bộ chính quyền Trump, có những ý kiến trái ngược với quan điểm của Tulsi Gabbard.

Vài ngày sau cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Putin ở Alaska, Gabbard đột ngột sa thải một chuyên gia hàng đầu của CIA về Nga vì chuyên gia này đã bác bỏ các nhận định của bà ta. Gabbard phải đối mặt với phản ứng dữ dội vì đã nêu tên viên chức mật vụ này trong một bài đăng công khai trên mạng xã hội.

Tiếp tục bênh vực Nga, vào tháng 12 năm 2025, Gabbard công khai bác bỏ một báo cáo tình báo bị rò rỉ của Mỹ cho rằng Putin có ý định mở rộng các hoạt động quân sự của mình ra khỏi Ukraine sang Âu Châu. Bà gọi những cảnh báo này là tuyên truyền từ “những kẻ hiếu chiến thuộc nhà nước ngầm”.

Đòn cuối cùng đánh vào Ukraine. Ngay trước khi từ chức Giám đốc Tình báo Quốc gia Gabbard đã chính thức giải mật các hồ sơ cho thấy nguồn tài trợ liên bang cho hơn 120 cơ sở nghiên cứu sinh học trên 30 quốc gia, bao gồm cả Ukraine. Truyền thông nhà nước Nga và Bộ Quốc phòng Nga ngay lập tức nắm lấy tiết lộ của bà để khơi lại các thuyết âm mưu về các hoạt động quân sự-sinh học của Mỹ.

Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Nga, Maria Zakharova, tuyên bố “Đây chính xác là điều mà Bộ Quốc phòng Nga và tôi đã nhiều lần đề cập, nhằm thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế đến các hoạt động quân sự-sinh học nguy hiểm và không được kiểm soát của Mỹ, bao gồm cả ở Ukraine,” bà nói.

Đối với các nhà phân tích, tốc độ và tính nhất quán của phản hồi từ Nga là điều đáng chú ý. Nó gần như là trong một chiến dịch được dàn dựng rất công phu.

Bộ Ngoại giao Ukraine kiên quyết bác bỏ các tuyên bố này, cho rằng các hồ sơ cho thấy các phòng thí nghiệm này là sự hợp tác an ninh sinh học toàn cầu đúng tiêu chuẩn, và hoàn toàn minh bạch.

Gabbard từ chức Giám đốc Tình báo Quốc gia, kết thúc một năm đầy mâu thuẫn với bộ máy tình báo Mỹ về quan điểm của bà đối với Nga.

Hôm Thứ Sáu, 19 Tháng Sáu, vào ngày Gabbard chấm dứt nhiệm kỳ Giám đốc Tình báo Quốc gia thứ 8 của Hoa Kỳ, Oleksandr Merezhko, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại của Quốc Hội Ukraine, than thở với các phóng viên báo chí tại Kyiv: “Người đàn bà ác độc này hại chết biết bao nhiêu người Ukraine.”

[Europe Maidan: Tulsi Gabbard wants to harm Ukraine to the very end.]

2. Cầu hỏa xa trọng yếu ở Crimea bị tạm chiếm bốc cháy sau vụ tấn công được báo cáo từ Ukraine.

Theo kênh giám sát Crimea Wind, một cây cầu hỏa xa ở Crimea bị Nga tạm chiếm đã bị tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa vào sáng sớm ngày 18 tháng 6, gây ra hỏa hoạn.

Cây cầu này bắc qua kênh đào Bắc Crimea gần làng Rozdolne và nằm trên tuyến hỏa xa Kerch-Dzhankoi, một tuyến đường huyết mạch được quân đội Nga sử dụng để vận chuyển thiết bị quân sự và nhiên liệu cho quân đội ở mặt trận phía nam.

Tờ Crimea Wind mô tả cây cầu hỏa xa là một cơ sở hạ tầng trọng yếu và cho biết cuộc tấn công có thể “làm tê liệt” giao thông vận tải hàng hóa và hành khách bằng hỏa xa trên tuyến này.

Cư dân địa phương cho biết đã nghe thấy khoảng 20 tiếng nổ trong khu vực giữa cuộc tấn công. Hình ảnh và video do Crimea Wind công bố cho thấy một đám cháy lớn tại hiện trường.

Kênh giám sát cũng báo cáo rằng một cây cầu đường bộ gần đó đã bị tấn công, mặc dù mức độ thiệt hại chưa được xác định rõ ngay lập tức.

Vụ tấn công cầu mới nhất được báo cáo diễn ra trong bối cảnh Kyiv ngày càng tấn công vào các tuyến giao thông kết nối Crimea với các khu vực bị tạm chiếm khác ở miền nam Ukraine như một phần của nỗ lực rộng lớn hơn nhằm làm phức tạp các tuyến đường tiếp tế của Nga cho quân đội tiền tuyến.

Crimea đã trở thành trọng tâm chính trong chiến dịch “tấn công tầm trung” hiệu quả của Ukraine - sử dụng máy bay điều khiển từ xa tầm trung để tấn công các mục tiêu của Nga ở độ sâu tác chiến phía sau chiến tuyến, thường được định nghĩa là từ 25 đến 200 km (15 đến 124 dặm) tính từ tiền tuyến.

Đêm trước cuộc tấn công vào cầu hỏa xa, lực lượng Ukraine đã tấn công một cây cầu đường bộ bắc qua kênh đào Bắc Crimea gần làng Stavky và một cây cầu khác gần Voinka ở tỉnh Kherson bị tạm chiếm, Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết ngày 17 tháng 6.

Trước đó, lực lượng Ukraine cho biết họ đã phá hủy tới 50 xe quân sự Nga trong một cuộc tấn công vào cầu Armiansk ở Crimea ngày 11 tháng 6. Chiến dịch tương tự cũng nhắm vào nhiều cây cầu và cơ sở quân sự khác trên khắp bán đảo.

Cầu Chonhar, một tuyến đường giao thông quan trọng nối Crimea với các khu vực bị tạm chiếm của Ukraine, được tường trình đã bị phá hủy hoàn toàn sau các cuộc tấn công vào ngày 9 tháng 6.

Theo chỉ huy lực lượng hệ thống điều khiển từ xa Robert Brovdi, được biết đến với mật danh “Madyar”, Ukraine có kế hoạch cô lập Crimea khỏi Nga và ngăn chặn lực lượng Nga hoạt động trên bán đảo và các vùng lãnh thổ bị tạm chiếm.

Ông Brovdi cho biết lưu lượng vận chuyển hàng hóa quân sự của Nga dọc theo xa lộ R-280 “Novorossiya”, nối liền Nga với Crimea bị tạm chiếm thông qua Mariupol, Berdiansk và Melitopol, đã giảm 71% trong những tuần gần đây do các cuộc tấn công của Ukraine.

Ngày 17 tháng 6, Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov tuyên bố rằng chiến dịch máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đang biến bán đảo này “thành một hòn đảo”.

[Kyiv Independent: Key railway bridge in occupied Crimea in flames after reported Ukrainian strike]

3. Nga bắt đầu cuộc chiến với 41 máy bay ném bom Tu-22M3 không thể thay thế. Hiện có thể chỉ còn lại 9 chiếc.

Theo phân tích của Defense Express, Nga có thể đã mất hơn 70% số máy bay ném bom tầm xa Tu-22M3 sẵn sàng chiến đấu kể từ năm 2022 và hiện chỉ còn lại từ 9 đến 10 máy bay hoạt động. Tờ báo quốc phòng Ukraine này đã công bố đánh giá của mình khi một chiếc Tu-22M3 khác bị rơi vào ngày 15 tháng 6 năm 2026 tại tỉnh Irkutsk của Nga. Đây là vụ rơi máy bay Tu-22M3 thứ ba trong khu vực đó kể từ năm 2022.

Nga đã ngừng sản xuất Tu-22 ở tất cả các biến thể vào năm 1993, và không có chương trình thay thế nào được lên kế hoạch trong tương lai gần, khiến những máy bay ném bom còn lại trở nên không thể thay thế khi tổn thất trong chiến đấu và tai nạn ngày càng tăng.

Tu-22M3 là một trong những nền tảng chính của Nga cho các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn hành trình Kh-22 và Kh-32 nhằm vào các thành phố và cơ sở hạ tầng dân sự của Ukraine.

Tính đến thời điểm hiện tại, Nga có thể chỉ còn khoảng 9 hay 10 máy bay ném bom loại này đang hoạt động. Chiến dịch Spiderweb đã phá hủy nhiều máy bay ném bom Tu-22M3 tại ba căn cứ không quân.

Tờ Defense Express cho rằng tổn thất lớn nhất về máy bay ném bom Tu-22M3 là do Chiến dịch Spiderweb của Cơ quan An ninh Ukraine, gọi tắt là SBU thực hiện vào ngày 1 tháng 6 năm 2025. Theo báo cáo của các quan chức Ukraine, chiến dịch này đã phá hủy 12 máy bay Tu-22M3 tại các căn cứ không quân Olenya, Belaya và Dyagilevo.

Đánh giá của Ukraine là một phần trong tuyên bố rộng hơn của SBU rằng chiến dịch này đã tấn công 41 máy bay Nga tại nhiều căn cứ, gây thiệt hại khoảng 7 tỷ đô la. Tờ Defense Express thống kê 24 chiếc Tu-22M3 bị phá hủy hoặc hư hại do mọi nguyên nhân kể từ năm 2022, bao gồm các cuộc tấn công của Ukraine, vụ bắn hạ máy bay phòng không S-200 trên vùng Stavropol Krai vào tháng 4 năm 2024, và ba vụ rơi máy bay ở tỉnh Irkutsk của Nga vào tháng 8 năm 2024, tháng 4 năm 2025 và tháng 6 năm 2026.

Việc ngừng sản xuất khiến Nga không thể thay thế các máy bay ném bom Tu-22M3 bị mất.

Tu-22M3 là máy bay ném bom siêu âm có khả năng mang vũ khí thông thường và hạt nhân. Nga đã ngừng sản xuất Tu-22, và chương trình hiện đại hóa nhằm mục đích nâng cấp các khung máy bay còn lại nhưng tiến độ rất chậm.

Kho phụ tùng thay thế cho phi đội Tu-22M3 cực kỳ hạn chế, có nghĩa là ngay cả những hư hại nhỏ cũng có thể dẫn đến việc máy bay bị loại bỏ hoặc được sử dụng làm nguồn cung cấp phụ tùng cho các máy bay ném bom khác. Tờ báo Ukraine ước tính rằng trong số 41 chiếc Tu-22M3 được ghi nhận trong kho của Nga, một số không hoạt động và được sử dụng làm nguồn cung cấp phụ tùng trong khi vẫn được tính là đang hoạt động trên giấy tờ.

[Europe Maidan: Russia started war with 41 Tu-22M3 irreplaceable bombers. It may have nine left]

4. Kỷ lục 194 máy bay điều khiển từ xa của Ukraine phong tỏa Quảng trường Đỏ ở Mạc Tư Khoa.

Ukraine đã phát động cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa lớn nhất nhằm vào Mạc Tư Khoa kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện, với tổng cộng 194 máy bay điều khiển từ xa được tường trình đã bị bắn hạ khi đang tiếp cận Quảng Trường Đỏ ở thủ đô Nga nơi có Điện Cẩm Linh của trùm mafia Vladimir Putin.

Con số này được Thị trưởng Mạc Tư Khoa Sergei Sobyanin công bố lúc 9 giờ 27 phút sáng, đánh dấu đây là cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa lớn nhất vào thành phố kể từ tháng 2 năm 2022.

“Trước đây, số lượng máy bay điều khiển từ xa tấn công Mạc Tư Khoa nhiều nhất trong một đêm được ghi nhận vào ngày 11 tháng 3 năm nay, khi các nhà chức trách báo cáo đã bắn hạ 74 máy bay điều khiển từ xa. Vào ngày 17 tháng 5, lực lượng phòng không cũng đã đánh chặn hơn 120 máy bay điều khiển từ xa bay về phía thủ đô trong một ngày”, tờ Moscow Times đưa tin.

Một trong những mục tiêu chính là Nhà máy lọc dầu Mạc Tư Khoa, gọi tắt là MNPZ thuộc sở hữu của Gazprom Neft ở Kapotnya, nơi đã bị tấn công hai ngày trước đó và được tường trình đã tạm ngừng hoạt động. Cuộc tấn công mới nhất này đã gây ra một vụ cháy lớn khác.

Mảnh vỡ máy bay điều khiển từ xa cũng rơi xuống khuôn viên trung tâm mua sắm Sadovod, làm hư hại một tòa nhà và gây ra hỏa hoạn. Các mảnh vỡ cũng làm hư hại mái nhà của trung tâm mua sắm Belaya Dacha.

Chính quyền địa phương cũng báo cáo thiệt hại đối với các tòa nhà chung cư ở quận Novye Kotelniki của Mạc Tư Khoa, cũng như ở các thành phố Zhukovsky và Lyubertsy.

Tại vùng Mạc Tư Khoa, chính quyền địa phương cũng báo cáo thiệt hại đối với một số nhà dân ở Stepanovo gần Elektrostal, Masnovo-Zhukovo, Kryukovo và Pavlovsky Posad.

Bộ Nội vụ Nga thông báo các tuyến đường xung quanh nhà máy lọc dầu Mạc Tư Khoa đã bị phong tỏa, đồng thời giao thông bị hạn chế dọc theo một số đoạn đường vành đai Mạc Tư Khoa.

Theo kênh Telegram địa phương Cheka-OGPU, Quảng trường Đỏ đã bị phong tỏa đối với công chúng sau vụ tấn công.

“Quảng trường Đỏ đã bị phong tỏa. Lính bắn súng máy và lính canh đang túc trực trên tất cả các tháp, tường thành và lăng mộ. Xe thiết giáp và xe bán tải chở vũ khí đang ở trên các cây cầu giống như quang cảnh của cuộc đảo chính quân sự hồi Tháng Tám, 1991”, kênh truyền hình này cho biết.

Hãng thông tấn nhà nước Nga TASS dẫn lời các quan chức cho biết, việc cung cấp nhiên liệu cho Mạc Tư Khoa và hoạt động của các trạm xăng vẫn diễn ra bình thường.

Theo thống đốc vùng Mạc Tư Khoa, Andrei Vorobyov, tính đến trưa giờ địa phương, số người thương vong ở vùng Mạc Tư Khoa đã tăng lên 17 người.

Sau vụ tấn công vào nhà máy lọc dầu, người dân địa phương đã báo cáo về hiện tượng giống như “mưa dầu” trên một số khu vực của Mạc Tư Khoa và vùng lân cận.

Những bức ảnh lan truyền trên mạng cho thấy bầu trời tối bất thường vào buổi sáng, trong khi cư dân ở quận Zheleznodorozhny thuộc tỉnh Balashikha báo cáo về một lớp màng đen, nhờn bám trên xe hơi, bệ cửa sổ và quần áo sau cơn mưa.

Theo kênh Telegram “Cẩn thận, Mạc Tư Khoa”, cơn mưa mang theo mùi khét và để lại dấu vết giống như cặn dầu mỏ. Gió với tốc độ khoảng 16 km/h có thể đã mang khói và các sản phẩm phụ của quá trình đốt cháy về phía đông bắc hướng tới Balashikha, thành phố đông dân nhất trong vùng Mạc Tư Khoa.

Hiện tượng tương tự cũng được ghi nhận tại thành phố ven biển Tuapse thuộc Hắc Hải của Nga, khi các cuộc tấn công liên tiếp của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu địa phương hồi tháng 4 dẫn đến rò rỉ dầu nghiêm trọng.

Hãng thông tấn Nga Astra đưa tin về những lời phàn nàn rộng rãi về sự việc được tường trình xảy ra ở hệ thống cảnh báo của Mạc Tư Khoa, với việc người dân cho biết họ không nhận được tin nhắn cảnh báo SMS và không nghe thấy còi báo động không kích.

“Chúng ta có nên bình luận về việc chưa hề có bất kỳ cảnh báo nào, cũng chưa có bất kỳ tiếng còi báo động hay tin nhắn nào không?” một cư dân viết.

Các độc giả được Astra trích dẫn cho biết hệ thống cảnh báo dường như không hoạt động trong suốt cuộc tấn công.

“Chúng tôi không ngủ được từ 4 giờ 48 phút sáng. Không một tin nhắn nào, không một tiếng còi báo động nào. Các cuộc tấn công tiếp tục cho đến khoảng 6 giờ 20 phút sáng, sau đó tạm dừng khoảng 40-45 phút trước khi bắt đầu trở lại”, một cư dân cho biết.

Theo Bộ Quốc phòng Nga, lực lượng phòng không đã đánh chặn và phá hủy tổng cộng 555 máy bay điều khiển từ xa của Ukraine trong đêm qua trên khắp 17 khu vực của Nga, cũng như Crimea bị tạm chiếm và Biển Azov.

Trong những giờ sau vụ tấn công, Putin đã chụp ảnh cùng các nhà lãnh đạo tham dự hội nghị thượng đỉnh Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, gọi tắt là ASEAN tại Kazan, nằm cách Mạc Tư Khoa khoảng 800 km về phía đông, và không hề đề cập đến vụ tấn công trong bài phát biểu khai mạc của mình, theo AFP.

Hội nghị thượng đỉnh ASEAN đánh dấu cuộc gặp chính thức đầu tiên theo thể thức này kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện Ukraine vào năm 2022.

Thái Lan, Việt Nam, Campuchia, Lào, Malaysia và Singapore đều cử thủ tướng đến Kazan, trong khi Phi Luật Tân được đại diện bởi Tổng thống Ferdinand Marcos Jr.

Sau khi Kyiv tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa tương tự vào St. Petersburg hồi đầu tháng này, Putin đã cam kết tăng cường khả năng phòng không của Nga.

Cơ quan quản lý hàng không liên bang Nga cũng đã ban hành lệnh cấm máy bay điều khiển từ xa dân sự và máy bay hạng nhẹ trong không phận Mạc Tư Khoa hồi đầu tuần này trong bối cảnh các cuộc tấn công gần đây.

[Kyiv Post: Record 194 Ukrainian Drones Shut Down Moscow’s Red Square]

5. Mỹ kỳ vọng “lệnh ngừng bắn hoàn toàn trên mọi mặt trận”, bao gồm cả giữa Israel và Hezbollah.

Trong một bài đăng trên Truth Social, Tổng thống Trump cho biết Mỹ kỳ vọng một “lệnh ngừng bắn hoàn toàn”, bao gồm cả các cuộc giao tranh giữa Israel và Hezbollah, trong bối cảnh các cuộc đàm phán với Iran vẫn tiếp diễn sau khi ký kết bản ghi nhớ.

“Hoa Kỳ cam kết vì HÒA BÌNH, và chúng tôi khuyến khích tất cả mọi người trong khu vực Trung Đông duy trì cam kết của mình để cho phép các cuộc đàm phán của chúng ta diễn ra một cách tốt đẹp”, tổng thống nói.

Tổng thống Trump cũng nhận xét rằng thị trường chứng khoán, tất cả đều tăng 1% chiều nay, đang “rất thích thú với những gì đang diễn ra”.

Ông viết: “Chúng tôi kỳ vọng một lệnh ngừng bắn hoàn toàn trên tất cả các mặt trận, bao gồm Li Băng, Hezbollah và Israel.”

Tổng thống Trump đã mạnh mẽ chỉ trích Thủ tướng Do Thái Benjamin Netanyahu sau khi ông này lên án việc quân đội Israel bị buộc phải rút khỏi khu vực an ninh của mình ở miền nam Li Băng bất chấp bản ghi nhớ hợp tác với Iran.

Văn bản thỏa thuận kêu gọi “chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Li Băng, và cam kết từ nay trở đi không phát động bất kỳ cuộc chiến tranh hay hoạt động quân sự nào chống lại nhau, và kiềm chế việc đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại nhau, đồng thời bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Li Băng”.

Hezbollah cho biết phần cuối của điều khoản đó có nghĩa là lực lượng Israel phải rời khỏi lãnh thổ Li Băng, và họ sẽ coi đó là vi phạm thỏa thuận nếu lực lượng này không làm vậy. Ông Netanyahu nói ông không có kế hoạch làm như vậy.

“Giống như cách chúng ta đã khôi phục an ninh và thịnh vượng cho khu vực Gaza, chúng ta cũng sẽ khôi phục an ninh và thịnh vượng cho các cộng đồng phía bắc,” ông Netanyahu phát biểu tại lễ khánh thành một con đường vào tối thứ Năm. “Điều này đòi hỏi phải duy trì vùng an ninh ở miền nam Li Băng, và điều đó có nghĩa là chúng ta sẽ không rút khỏi đó chừng nào nhu cầu an ninh của Israel còn cần thiết.”

[CBSNews: U.S. expects “complete ceasefire on all fronts,” including between Israel and Hezbollah, Trump says]

6. Bloomberg: Tổng thống Trump sẽ yêu cầu các nhà sản xuất vũ khí của Mỹ cấp phép sản xuất hỏa tiễn tại Ukraine và Âu Châu.

Theo Bloomberg đưa tin, dẫn lời các quan chức quen thuộc với các cuộc thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh Nhóm G7 ở Évian-les-Bains, Pháp, Tổng thống Donald Trump có kế hoạch yêu cầu các công ty quốc phòng Mỹ cấp phép sản xuất vũ khí ở Âu Châu và Ukraine.

Các hỏa tiễn đánh chặn mà Ukraine dựa vào để ngăn chặn các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo của Nga chỉ được sản xuất tại Hoa Kỳ, và Washington đã giảm bớt lượng dự trữ của mình. “Họ muốn có khả năng sản xuất chúng, chúng ta sẽ xem xét vấn đề này”, Tổng thống Trump nói với các phóng viên tại hội nghị thượng đỉnh.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết các giấy phép cụ thể sẽ được thống nhất giữa các quốc gia tham gia và sẽ bao gồm việc các công ty Mỹ cấp toàn quyền sản xuất cho các nhà sản xuất Âu Châu và Ukraine, ông nói với các phóng viên vào ngày 17 tháng 6. “Tất cả chúng ta đều đối mặt với vấn đề hiện nay là sản xuất quá ít”, ông Merz nói, thêm rằng khoảng cách này có thể được thu hẹp bằng cách cấp phép cho các công ty có năng lực sản xuất dư thừa, cả ở Âu Châu và Ukraine.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết Tổng thống Trump đã thúc đẩy việc huy động ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ và khả năng cung cấp các thiết bị đó, phát biểu tại cuộc họp báo bế mạc hội nghị thượng đỉnh với tư cách là chủ nhà.

Tại sao cần cấp phép, và tại sao lại là bây giờ?

Vấn đề của Ukraine nằm ở phép tính toán. Theo Bloomberg, các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo và máy bay điều khiển từ xa của Nga vượt xa khả năng cung cấp hỏa tiễn đánh chặn của Washington, và sản lượng của Mỹ đang bị cạn kiệt do lượng dự trữ tiêu hao trong cuộc chiến với Iran.

Việc xây dựng năng lực mới của Mỹ cần thời gian, vì vậy Tổng thống Trump nói với các đồng minh rằng quá trình cấp phép có thể diễn ra nhanh hơn, các quan chức cho biết. Hoa Kỳ hiện đã sản xuất một số hệ thống ở nước ngoài, bao gồm cả hỏa tiễn Patriot ở Đức, nhưng nhìn chung vẫn bảo mật các thỏa thuận cấp phép của mình về vấn đề sở hữu trí tuệ và chuỗi cung ứng.

Động thái này dựa trên ngôn ngữ mà nhóm G7 đã thông qua một ngày trước đó. Trong tuyên bố chung ngày 17 tháng 6, các nhà lãnh đạo cho biết họ sẽ tăng cường cung cấp các hệ thống phòng không, hỏa tiễn đánh chặn và khả năng tầm xa, đồng thời sẵn sàng xem xét cấp phép cho Ukraine để tăng sản lượng của riêng mình.

Văn bản đó không nêu rõ mốc thời gian, hệ thống hay nhà sản xuất nào, và cụm từ “sẵn sàng xem xét” không phải là giấy phép. Việc sản xuất có diễn ra trên lãnh thổ Ukraine hay Âu Châu hay không là câu hỏi mà Évian để ngỏ. Một nguồn tin ngoại giao còn đi xa hơn, nói với tờ Le Parisien rằng Mỹ và một số nước G7 sẽ cấp phép sản xuất hỏa tiễn tấn công tầm xa cũng như phòng không tại Ukraine, mặc dù tuyên bố rộng hơn đó chỉ dựa trên một nguồn tin giấu tên duy nhất.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy đã theo đuổi các giấy phép này trong hơn một năm. Ông đã nêu vấn đề này một lần nữa với Tổng thư ký NATO Mark Rutte tại Brussels vào ngày 17 tháng 6 và trong cuộc điện đàm tối hôm đó với Tổng thống Trump và Macron. Trước đó tại Évian, Tổng thống Zelenskiy cho biết Tổng thống Trump đã phản hồi “tích cực” đối với yêu cầu này, nhưng cảnh báo rằng các nhà máy của Mỹ không thể cung cấp cho Ukraine, Âu Châu và Trung Đông cùng một lúc.

[Kyiv Post: Bloomberg: Trump to ask US arms makers to license missile production in Ukraine and Europe]

7. Lãnh đạo tối cao Iran phản hồi về thỏa thuận của Tổng thống Trump với Tehran: Đọc toàn văn

Lãnh đạo tối cao của Iran đã phá vỡ sự im lặng về thỏa thuận giữa Tổng thống Trump và Tehran, đưa ra một tuyên bố ủng hộ thận trọng, cho rằng thỏa thuận này là sản phẩm của sự yếu kém của Mỹ chứ không phải là sự nhượng bộ của Iran.

Tuyên bố này được đưa ra sau khi bản ghi nhớ được Tổng thống Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký kết hôm thứ Tư, đánh dấu một bước tiến lớn hướng tới chấm dứt hơn 100 ngày chiến tranh và khởi động giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày.

Phản ứng của ông ấy rất quan trọng bởi vì, trong hệ thống chính trị của Iran, không một thỏa thuận nào với Hoa Kỳ có thể được tiến hành nếu không có sự chấp thuận của lãnh đạo tối cao—điều này trên thực tế đã thống nhất các thể chế chính trị và quân sự của Iran, ít nhất là hiện tại, đằng sau một lệnh ngừng bắn mong manh và một con đường đàm phán không chắc chắn.

Điều này cũng diễn ra trong bối cảnh những câu hỏi về khả năng lãnh đạo của ông vẫn chưa được giải đáp. Mojtaba Khamenei đã không xuất hiện trước công chúng kể từ khi bị thương trong những ngày đầu của cuộc chiến, một vụ tấn công đã cướp đi sinh mạng của cha ông, cựu Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei, cùng với một số người thân khác.

Xin kính mời quý vị và anh chị em theo dõi bản dịch sang Việt Ngữ toàn văn tuyên bố của Ayatollah Mojtaba Khamenei qua phần trình bày của Thụy Khanh

Nhân danh Thượng đế, Đấng Nhân từ, Đấng Thương xót

Gửi đến toàn thể quốc gia Iran đầy nhiệt huyết và trung thành: Như các bạn đã được thông báo, một bản ghi nhớ hợp tác đã được ký kết giữa tổng thống Iran và tổng thống Hoa Kỳ.

Trong quá trình đạt đến giai đoạn này, các quan chức phụ trách, với lòng quan tâm chân thành và thiện chí, đã nỗ lực hết sức – và tất nhiên, chính tổng thống Mỹ, trong lúc tuyệt vọng, đã sử dụng mọi biện pháp gây ảnh hưởng để đạt được điều này.

Về nguyên tắc, tôi có quan điểm khác; tuy nhiên, do cam kết mà ngài Tổng thống đáng kính - với tư cách là nhà lãnh đạo Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao - đã đưa ra thay mặt cho chính ông và các thành viên khác về việc bảo vệ quyền lợi của dân tộc Iran và Mặt trận Kháng chiến, và sự chấp nhận rõ ràng trách nhiệm đó của ông, nên tôi đã cho phép.

Ông ấy cũng tuyên bố rõ ràng rằng nếu phía Mỹ đưa ra những yêu cầu quá đáng, họ sẽ không nhượng bộ. Từ giờ trở đi, chúng ta—tức là các bạn, quốc gia tự hào, và người tôi tớ khiêm nhường này—sẽ chờ đợi việc thực hiện các điều kiện đã nêu trên.

Tuy nhiên, điều hiển nhiên là các cuộc đàm phán trong tương lai sẽ không có nghĩa là chấp nhận lập trường của kẻ thù. Chúng tôi hy vọng những lời cầu nguyện thiêng liêng của Đức Allah (cầu mong Chúa sớm cho Ngài tái lâm) sẽ mang lại mọi chiến thắng và vinh quang cho dân tộc Iran đáng kính.

Ayatollah Mojtaba Khamenei

Đây là phản hồi chính thức đầu tiên của Khamenei kể từ khi thỏa thuận được hoàn tất.

Cách diễn đạt của ông phản ánh sự cân bằng khéo léo, vừa tán thành thỏa thuận vừa nhấn mạnh rằng Iran không nhượng bộ các lập trường cốt lõi của mình. Ông nhấn mạnh rằng các cuộc đàm phán trong tương lai “sẽ không có nghĩa là chấp nhận lập trường của kẻ thù”, nhấn mạnh rằng Tehran không coi các cuộc đàm phán là một sự nhượng bộ.

Điều này cũng củng cố quyền lực của ông vào thời điểm việc ông vắng mặt trước công chúng đã làm dấy lên nhiều đồn đoán. Các quan chức Iran đã thừa nhận ông bị thương trong các cuộc tấn công ngày 28 tháng 2 khiến cha ông và nhiều thành viên gia đình thiệt mạng, và ông đã không xuất hiện trước công chúng kể từ đó.

[Newsweek: Iran’s Supreme Leader Responds to Trump’s Deal With Tehran: Read in Full]

8. Lãnh đạo tối cao của Iran cho biết ông không đồng ý với thỏa thuận, nhưng vẫn cho phép tổng thống ký kết.

Lãnh đạo tối cao của Iran, Mojtaba Khamenei, đã ra tuyên bố nói rằng ông không thích thỏa thuận hòa bình Iran-Mỹ, nhưng cho phép tổng thống Iran ký kết thỏa thuận đó, “nhằm bảo vệ quyền lợi của người dân Iran”.

Khamenei đã chỉ trích Tổng thống Trump. Ông trong một văn bản được các xướng ngôn viên đọc trên Đài truyền hình nhà nước Iran, gọi tắt là IRIB, ông ta nói: “Chính tổng thống Mỹ, vì tuyệt vọng, đã sử dụng đủ mọi thủ đoạn để gây ra điều này.”

“Về nguyên tắc, tôi có quan điểm khác; tuy nhiên, vì cam kết mà ngài chủ tịch đáng kính – với tư cách là nhà lãnh đạo Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao – đã đưa ra thay mặt cho chính ông và các thành viên khác về việc bảo vệ quyền lợi của dân tộc Iran và Mặt trận Kháng chiến, và việc ông ấy chấp nhận rõ ràng trách nhiệm đó, nên tôi đã cho phép”, Khamenei nói trong tuyên bố.

Cha của Khamenei, lãnh đạo tối cao tiền nhiệm, đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công phối hợp giữa Israel và Mỹ vào đầu cuộc chiến. Bản thân Khamenei được tường trình đã bị thương nặng trong cuộc tấn công đó và không xuất hiện trước công chúng kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào ngày 28 tháng 2.

“Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng đã tuyên bố rõ ràng rằng nếu phía Mỹ đưa ra những yêu cầu quá đáng, họ sẽ không nhượng bộ,” Khamenei nói. “Từ giờ phút này trở đi, chúng ta—tức là các bạn, quốc gia tự hào, và người tôi tớ khiêm nhường này—sẽ chờ đợi việc thực hiện các điều kiện đã nêu trên.”

Chính quyền Trump đã tuyên bố rằng nếu Iran không tuân thủ các điều kiện trong bản ghi nhớ 14 điểm, họ sẽ quay lại ném bom nước này.

[CBSNews: Iran's supreme leader says he didn't agree with deal, but allowed president to sign]

9. Úc công bố khoản tài trợ 70 triệu đô la Mỹ cho vũ khí tại Ukraine thông qua sáng kiến PURL.

Ngày 19 tháng 6, chính phủ Úc cho biết sẽ đóng góp 100 triệu đô la Úc (70 triệu đô la Mỹ) trong 12 tháng tới cho sáng kiến Danh sách các nhu cầu ưu tiên của Ukraine, gọi tắt là PURL để tài trợ cho việc mua vũ khí do Mỹ sản xuất cho Kyiv.

Theo một thông cáo báo chí, Ukraine sẽ nhận được hai khoản đóng góp, mỗi khoản trị giá 50 triệu đô la Úc (35 triệu đô la Mỹ), sau khi trở thành một trong những quốc gia không phải thành viên NATO đầu tiên tài trợ cho chương trình này vào tháng 12 năm 2025.

“Những gì xảy ra ở Ukraine có ảnh hưởng đến khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đó là lý do tại sao việc Australia kiên định và tiếp tục sát cánh cùng Ukraine cho đến khi họ tìm được hòa bình theo điều kiện của mình là vô cùng quan trọng”, Bộ trưởng Quốc phòng Australia David Marles cho biết trong thông cáo báo chí.

Trong năm đầu tiên của cuộc chiến giữa Nga và Ukraine, Australia là nước đóng góp viện trợ quân sự lớn nhất cho Ukraine ngoài khối NATO, với các xe thiết giáp Bushmaster được ca ngợi rộng rãi vì khả năng bảo vệ binh lính trên chiến trường. Tuy nhiên, bất chấp việc gửi 49 xe tăng Abrams đời cũ do Mỹ sản xuất vào năm 2025, Australia đã tụt hậu đáng kể so với các đối tác khác trong Liên minh các nước sẵn sàng hợp tác về tổng số viện trợ đóng góp.

Kể từ khi chính quyền Trump nhậm chức chấm dứt việc tài trợ và cung cấp viện trợ quân sự quy mô lớn của Mỹ cho Ukraine, Kyiv chủ yếu phải dựa vào sự hỗ trợ của Âu Châu và ngành công nghiệp quốc phòng trong nước để duy trì khả năng chiến đấu trên chiến trường.

Được Mỹ và NATO ký kết vào tháng 7 năm 2025, thỏa thuận Danh sách các nhu cầu ưu tiên của Ukraine, gọi tắt là PURL đưa ra một cơ chế để các quốc gia thành viên NATO và các đối tác mua sắm các thiết bị ưu tiên cao cho Ukraine.

Chương trình này được xem là đặc biệt quan trọng đối với việc cung cấp các hệ thống độc đáo, đắt tiền và được săn đón nhiều như hỏa tiễn đánh chặn PAC-3 cho hệ thống phòng không Patriot.

Cho đến nay, 25 quốc gia, bao gồm hai quốc gia không phải thành viên NATO là Úc và New Zealand, đã tham gia sáng kiến này.

Lô vũ khí đầu tiên dành cho Ukraine được mua theo sáng kiến PURL đã đến vào tháng 9 năm 2025, hai tháng sau khi thỏa thuận được Tổng thống Donald Trump và Tổng thư ký NATO Mark Rutte công bố tại Washington.

Thông báo của Canberra được đưa ra sau cuộc họp của các bộ trưởng quốc phòng NATO tại Brussels vào ngày 18 tháng 6, nơi Đức, Thụy Điển và Hòa Lan đã công bố những đóng góp lớn mới cho chương trình PURL, trong khi Bỉ tuyên bố bàn giao thêm bảy máy bay chiến đấu F-16.

[Kyiv Independent: Australia announces $70 million in arms funding for Ukraine through PURL initiative]

10. Các thị trấn vùng Mạc Tư Khoa giấu kín vị trí các hầm trú ẩn trong vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa, viện dẫn lý do nguy cơ gây hoảng loạn.

Giới chức thị trấn Kotelniki thuộc vùng Mạc Tư Khoa đã từ chối tiết lộ vị trí các hầm trú ẩn dân sự địa phương, cho rằng thông tin này chỉ được công bố “trong thời kỳ huy động và chiến tranh”, và khẳng định các cảnh báo trên không có thể “góp phần gây hoảng loạn”.

Theo trang tin Daily Storm của Nga hôm Thứ Sáu, 19 Tháng Sáu, chính quyền đã phản ứng vài giờ sau khi máy bay điều khiển từ xa của Ukraine tấn công Kotelniki và các khu vực khác của vùng Mạc Tư Khoa đêm trước đó.

Người dân cho biết họ không nhận được hướng dẫn chính thức nào về nơi trú ẩn trong cuộc tấn công. Chính quyền địa phương lập luận rằng cảnh báo trên không là biện pháp “cực đoan” chứ không phải là biện pháp thường lệ, và khẳng định rằng còi báo động chỉ nên vang lên khi có mối đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Họ cho rằng những cảnh báo như vậy có thể gây hoảng loạn và khiến người dân chạy ra đường trong một cuộc không kích – điều này bị cấm vì làm tăng nguy cơ bị thương.

Theo báo cáo của United24Media, việc ngần ngại tiết lộ thông tin về nơi trú ẩn trái ngược với thông lệ gần đây của khu vực: vào ngày 2 tháng 6, chính quyền vùng Mạc Tư Khoa đã đưa ra cảnh báo khẩn cấp chưa từng có về mối đe dọa từ máy bay điều khiển từ xa, gửi cảnh báo đến điện thoại di động của người dân.

Từ hôm thứ Năm, Ukraine đã thực hiện cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa có thể là lớn nhất từ trước đến nay nhằm vào Mạc Tư Khoa, tấn công vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu trên khắp thủ đô và khu vực xung quanh.

Giới chức Nga cho biết 194 máy bay điều khiển từ xa đã bị chặn gần thành phố, và nhiều địa điểm khác vẫn đang bị tấn công, buộc Quảng trường Đỏ phải đóng cửa và gây gián đoạn giao thông.

Một trong những mục tiêu chính là Nhà máy lọc dầu Mạc Tư Khoa thuộc sở hữu của Gazprom Neft ở quận Kapotnya, nơi đã bị tấn công trước đó trong tuần và được tường trình đã phải ngừng hoạt động. Vụ tấn công mới này đã gây ra một đám cháy lớn khác.

Mảnh vỡ máy bay điều khiển từ xa đã rơi xuống trung tâm mua sắm Sadovod, gây hư hại cho một tòa nhà và gây ra hỏa hoạn, trong khi các mảnh vỡ khác rơi trúng mái nhà của trung tâm thương mại Belayaga Dacha gần đó.

Thiệt hại đã được ghi nhận đối với các tòa nhà dân cư ở Novye Kotelniki, Zhukovsky và Lyubertsy, cũng như các nhà riêng ở một số khu dân cư thuộc vùng Mạc Tư Khoa, bao gồm Stepanovo gần Elektrostal, Masnovo-Zhukovo, Kryukovo và Pavlovsky Posad.

“Họ đã tấn công tu viện Lavra,” Tổng thống Zelenskiy nói, “Tôi đã công khai nói rằng chúng tôi sẽ chuẩn bị một phản ứng và các bạn sẽ thấy điều đó. Tôi nghĩ bây giờ các bạn đang thấy điều đó rồi.” Ông tiếp tục: “Điều quan trọng nhất là người dân Nga bắt đầu cảm nhận được rằng một người đàn ông, [lãnh đạo Nga Vladimir] Putin, đang tiến hành cuộc chiến này, trong khi người dân thường phải trả giá cho nó.” Tổng thống Zelenskiy coi chiến dịch này là một phần của chiến lược rộng lớn hơn nhằm thuyết phục người Nga về hậu quả của chiến tranh và có khả năng buộc Điện Cẩm Linh phải ngồi vào bàn đàm phán.

[Kyiv Post: Moscow-Region Town Hid Shelter Locations During Drone Attack, Citing Panic Risk]

11. Vance nói với các nhà lãnh đạo Israel: “Đừng tấn công đồng minh mạnh mẽ duy nhất còn lại trên thế giới”.

Phó Tổng thống JD Vance đã bình luận về sự khó chịu ngày càng tăng rõ rệt của Tổng thống Trump đối với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.

Ông Vance cho biết Tổng thống Trump đã thất vọng vì nhiều lần “chúng ta dường như đang ở ngay ngưỡng cửa của một bước đột phá lớn trong thỏa thuận, và đột nhiên lại xảy ra một vụ nổ lớn ở Beirut.”

Ông Vance nhấn mạnh thỏa thuận với Iran là về “hòa bình khu vực” và ông kỳ vọng Israel và Hezbollah, nhóm khủng bố được Iran hậu thuẫn hoạt động từ Li Băng, sẽ “thực hiện đúng cam kết của mình”. Ông cũng kêu gọi chính phủ Li Băng cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn để kiềm chế Hezbollah.

Khi được hỏi ông sẽ gửi thông điệp gì đến các quan chức Israel đã chỉ trích Tổng thống Trump và bản ghi nhớ hợp tác với Iran, Vance đã trả lời dứt khoát.

“Nếu tôi là thành viên nội các của chính phủ Israel, có lẽ tôi sẽ không tấn công đồng minh mạnh mẽ duy nhất còn lại của mình trên toàn thế giới,” Vance nói.

Trong cuộc họp báo hôm thứ Năm, Phó Tổng thống JD Vance đã trả lời câu hỏi của phóng viên cao cấp Weijia Jiang của đài CBS News về việc lập trường của Tổng thống Trump đối với việc Tehran sở hữu hỏa tiễn đạn đạo đã thay đổi như thế nào.

Trước đó, hôm thứ Tư, Tổng thống Trump tuyên bố ông tin rằng Iran nên có hỏa tiễn đạn đạo, đảo ngược lập trường trước đó của mình.

“Tất cả những gì tổng thống nói hôm qua là, dĩ nhiên, các quốc gia không từ bỏ quyền tự vệ,” Vance nói. “Người Iran không từ bỏ quyền tự vệ của nước họ, nhưng chúng tôi kỳ vọng rằng như một phần của thỏa thuận cuối cùng, họ sẽ không thể chế tạo loại hỏa tiễn có khả năng đe dọa toàn thế giới trên quy mô lớn, và đó là điều mà tổng thống Hoa Kỳ đã nói hôm qua.”

Ông Vance cho biết một số hỏa tiễn đạn đạo và bệ phóng của Iran đã bị phá hủy, một tuyên bố mà Tổng thống Trump cũng đã đưa ra trong suốt cuộc chiến.

Ông Vance cho biết 12,5 triệu thùng dầu đã đi qua eo biển Hormuz đêm qua, đánh dấu mức cao nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Ông Vance nói rằng sự vận chuyển này cho thấy thỏa thuận giữa Mỹ và Iran đang phát huy hiệu quả.

Ông Vance cho biết, Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ cũng đã cho phép hơn chục tàu thuyền đi qua vòng phong tỏa hải quân của mình.

Ông Vance cho biết, eo biển Hormuz cũng sẽ được thảo luận trong khung thời gian đàm phán 60 ngày được thiết lập bởi bản ghi nhớ. Iran và Liên minh vùng Vịnh sẽ tìm ra một khuôn khổ an ninh phù hợp cho tuyến đường thủy này, nhưng ông nói rằng nếu Iran cố gắng đề xuất thu phí, “sẽ không có thỏa thuận cuối cùng”.

Ông Vance cũng nhấn mạnh “điều quan trọng nhất” là chấm dứt chương trình vũ khí hạt nhân của Tehran và loại bỏ uranium làm giàu khỏi Iran. Các cuộc đàm phán kỹ thuật giữa Iran và Mỹ về chương trình hạt nhân của Tehran dự kiến sẽ diễn ra trong thời gian đàm phán. Ông Vance cho biết thỏa thuận này sẽ dẫn đến “việc phá hủy kho dự trữ vật liệu làm giàu đó”.

Ông Vance cho biết, thời hạn 60 ngày bắt đầu từ thứ Năm, do bản ghi nhớ được ký kết quá muộn vào thứ Tư. Phó tổng thống nói ông “nghi ngờ” các cuộc đàm phán sẽ diễn ra ở Thụy Sĩ vào cuối tuần này, nhưng có thể thay đổi tùy thuộc vào thời điểm phía Iran có thể đến đó.

[CBSNews: Vance to Israeli leaders: “I might not be attacking the only powerful ally that I have anywhere left”]

12. Những gì thỏa thuận Hoa Kỳ- Iran bao gồm

Thỏa thuận được Tổng thống Trump và Pezeshkian công bố là một khuôn khổ tạm thời chứ không phải là một hiệp ước hòa bình cuối cùng.

Thỏa thuận này nêu rõ việc chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch và cam kết của cả hai bên về việc chấm dứt tất cả các hoạt động quân sự trên nhiều mặt trận, bao gồm cả Li Băng, đồng thời tránh các mối đe dọa hoặc sử dụng vũ lực trong tương lai. Hoa Kỳ đồng ý bắt đầu dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và cuối cùng rút quân khỏi khu vực lân cận, trong khi Iran nỗ lực khôi phục hoạt động vận chuyển thương mại qua eo biển Hormuz và bảo đảm an toàn cho các tàu thuyền.

Thỏa thuận cũng thiết lập thời hạn đàm phán 60 ngày để hoàn tất một thỏa thuận rộng hơn, với việc cả hai bên cam kết tôn trọng chủ quyền, duy trì hiện trạng và tránh các lệnh trừng phạt mới hoặc triển khai quân sự trong suốt quá trình đàm phán. Tehran tái khẳng định sẽ không theo đuổi vũ khí hạt nhân, trong khi các cuộc đàm phán dự kiến sẽ quyết định số phận kho dự trữ uranium làm giàu và chương trình hạt nhân rộng lớn hơn của nước này.

Về mặt kinh tế, khuôn khổ này mở ra cơ hội cho những thay đổi sâu rộng, bao gồm việc giải phóng các khoản tiền bị đóng băng của Iran, mở rộng xuất khẩu dầu mỏ, dỡ bỏ dần các lệnh trừng phạt và một kế hoạch tái thiết tiềm năng trị giá hàng tỷ đô la được các đối tác quốc tế hỗ trợ.

Tổng thống Trump mô tả thỏa thuận này là một thành công lớn, nói rằng nó sẽ mang lại hòa bình và giảm giá năng lượng, đồng thời bác bỏ những lời chỉ trích cho rằng thỏa thuận này nhượng bộ quá nhiều cho Tehran.

Trong khi đó, Pezeshkian coi đây là một cột mốc quan trọng đối với Iran, cho rằng nó có thể mở ra cánh cửa phục hồi kinh tế và một môi trường khu vực ổn định hơn.

[Newsweek: What the Deal Covers]

13. Phó tổng thống Vance cho rằng Iran sẽ phải “thay đổi hành vi” để đạt được lợi ích kinh tế.

Phó Tổng thống JD Vance cho biết theo các điều khoản của bản ghi nhớ được Mỹ và Iran ký kết ngày hôm qua, Tehran cũng sẽ phải “tuân thủ đầy đủ và thay đổi hành vi của mình” để nhận được các lợi ích kinh tế.

“Hoa Kỳ sẽ không nhượng một xu nào cho Iran, và ngay cả những lợi ích kinh tế, việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt, v.v., đi kèm với thỏa thuận này cũng chỉ xảy ra nếu Iran thực hiện đúng cam kết,” Vance nói.

Ông mô tả tình hình là đôi bên cùng có lợi, nói rằng nếu Iran không thay đổi hành vi của mình, chương trình quân sự và hạt nhân của nước này vẫn sẽ bị phá hủy, khiến nó trở nên ít nguy hiểm hơn, trong khi những thay đổi có thể dẫn đến một “mối quan hệ mang tính chuyển đổi” với phần còn lại của Trung Đông.

“Người Iran sẽ nhận được lợi ích gì mà trước đây họ không có? Và câu trả lời là không có gì. Họ sẽ không nhận được gì trừ khi họ thay đổi hành vi của mình”, Vance nói thêm. Iran cho biết những dấu hiệu của sự thay đổi sẽ bao gồm việc cho phép các cuộc thanh tra “thực sự” đối với cơ sở hạ tầng hạt nhân của họ. Tổng thống Trump đã nhận công lao về việc phá hủy chương trình hạt nhân của Iran. Vance cho biết hôm thứ Năm rằng Tehran sẽ cần hàng tỷ đô la để xây dựng lại chương trình này.

“Họ cần tiền để làm bất cứ điều gì… nhưng để hội nhập vào nền kinh tế thế giới, họ phải chứng minh và xác nhận cho chúng ta thấy rằng họ đang thay đổi hành vi của mình,” Vance nói.

Các nhà lãnh đạo, trong đó có Thượng Nghị Sĩ Ted Cruz, đã chỉ trích bản ghi nhớ này, cáo buộc nó chuyển tiền cho Iran thông qua việc nới lỏng trừng phạt. Ông Vance cho biết hôm thứ Năm rằng các quan chức “dự định sẽ báo cáo với Quốc hội rất sớm”, nhưng không ấn định ngày cụ thể hoặc cho biết ai sẽ tham gia các cuộc báo cáo. Ông Vance nói thêm rằng ông không tin việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran sẽ cần sự chấp thuận của Quốc hội.

[CBSNews: Iran will have to “change their behavior” for economic benefits, Vance says]

14. Điều gì sẽ xảy ra trong 60 ngày tới?

Bất chấp những tuyên bố mang tính toàn diện, những vấn đề khó khăn nhất vẫn chưa được giải quyết.

Giai đoạn đàm phán tiếp theo—dự kiến diễn ra trong vòng 60 ngày tới—được tường trình sẽ giải quyết, trong số những vấn đề khác:

Kho dự trữ uranium làm giàu và cơ sở hạ tầng hạt nhân của Iran

Phạm vi toàn diện của việc nới lỏng trừng phạt và bình thường hóa kinh tế

Các cơ chế xác minh để bảo đảm sự tuân thủ từ cả hai phía.

Ngay cả Tổng thống Trump cũng thừa nhận rằng một số phần của thỏa thuận chỉ giải quyết “về mặt khái niệm” các vấn đề hạt nhân quan trọng, cho thấy mức độ tồn đọng của những vấn đề chưa được giải quyết.

Hiện tại, bản ghi nhớ này được xem như một bước khởi đầu giúp tạm dừng xung đột, đồng thời để ngỏ khả năng giải quyết nguyên nhân gốc rễ của nó trong tương lai.

Thỏa thuận này được ký kết sau một cuộc xung đột khốc liệt liên quan đến các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran và các hành động trả đũa của Tehran, làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu và đẩy khu vực đến bờ vực chiến tranh rộng lớn hơn.

Eo biển Hormuz – một trong những điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới – đã trở thành tâm điểm của cuộc khủng hoảng. Hoạt động vận chuyển hàng hóa qua tuyến đường thủy này đã bị đình trệ hoàn toàn trong suốt thời gian giao tranh. Giờ đây, giao thông đang bắt đầu được khôi phục. Các quan chức Mỹ cho biết hàng triệu thùng dầu đã được vận chuyển qua eo biển này kể từ khi thỏa thuận được ký kết, một sự thay đổi mạnh mẽ so với tình trạng gián đoạn gần như hoàn toàn trước đó.

Phó Tổng thống JD Vance cho biết hôm thứ Năm tại một cuộc họp báo ở Tòa Bạch Ốc rằng hơn 12 triệu thùng dầu đã được vận chuyển qua eo biển chỉ trong một đêm sau khi thỏa thuận được ký kết, báo hiệu sự phục hồi nhanh chóng ban đầu.

Tuy nhiên, hoạt động vẫn ở mức thấp hơn bình thường và các rủi ro—bao gồm cả các mối đe dọa an ninh dai dẳng và khả năng gián đoạn—tiếp tục gây áp lực lên ngành vận tải biển toàn cầu.

Các cuộc đàm phán diễn ra trong nhiều tuần khi cả Washington và Tehran đều tìm cách chấm dứt cuộc chiến tốn kém và ngày càng leo thang.

Trong suốt cuộc đàm phán, Tổng thống Trump liên tục thể hiện sự lạc quan, nói rằng các cuộc thương lượng đang tiến triển tốt trước khi thỏa thuận được hoàn tất. Iran yêu cầu được dỡ bỏ lệnh trừng phạt và tiếp cận các khoản tiền bị đóng băng, đồng thời duy trì vị thế chiến lược của mình trong khu vực.

Khung chính sách được đưa ra phản ánh những ưu tiên trái ngược đó: giảm leo thang căng thẳng và mở cửa lại nền kinh tế trong ngắn hạn, trong khi các vấn đề gây tranh cãi hơn sẽ được trì hoãn.

Việc Khamenei mô tả thỏa thuận này như một sản phẩm của sự “tuyệt vọng” của Mỹ cho thấy Tehran đang định vị thỏa thuận này trong nước như một chiến thắng hơn là một sự thỏa hiệp.

[Newsweek: What Comes in 60 Days]

15. Một công ty dữ liệu hàng hải cho biết, các tàu bị mắc cạn đã bắt đầu di chuyển qua eo biển Hormuz.

Theo công ty dữ liệu hàng hải Lloyd's List Intelligence, các chủ tàu lớn đã bắt đầu di chuyển tàu của mình qua eo biển Hormuz kể từ khi Mỹ và Iran ký kết thỏa thuận hôm thứ Tư.

Trong một cuộc họp báo, Richard Meade, tổng biên tập của Lloyd's List, cho biết lần đầu tiên sau 110 ngày, các tàu thuộc sở hữu của các công ty lớn đang di chuyển qua eo biển sau khi bị mắc kẹt ở đó kể từ tháng Hai.

Eo biển này là tuyến đường vận chuyển quan trọng đối với dầu mỏ và khí đốt tự nhiên của thế giới, chiếm 20% tổng nguồn cung. Việc đóng cửa eo biển đã tạo ra một cuộc khủng hoảng năng lượng chưa từng có tiền lệ.

Họ không cung cấp dữ liệu về số lượng tàu đã đi qua tuyến đường thủy này tính đến thứ Năm. Các tàu chở dầu do các chủ tàu lớn như Grimaldi Group, Cosco, Knutsen và NYK kiểm soát đã đi qua eo biển. Và theo Lloyd's List, hai tàu chở dầu thô mang cờ Iran, thuộc sở hữu của Công ty Vận tải Dầu khí Quốc gia Iran, gọi tắt là INTC, vốn bị trừng phạt, đã đi vào eo biển.

Phillip Belcher, giám đốc hàng hải của Intertanko, một nhóm thương mại dành cho các chủ sở hữu tàu chở dầu độc lập toàn cầu, cho biết tuyến đường chính ở trung tâm eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa và ước tính có khoảng 80 quả thủy lôi cần được rà phá. Tuy nhiên, các tàu vẫn đi qua tuyến đường phía bắc nhỏ hơn, đi qua vùng biển Iran, và tuyến đường phía nam, đi qua vùng biển Oman.

“Hai tuyến đường đó hiện dường như đã hoàn toàn thông suốt,” Belcher nói.

Theo ước tính của Lloyd's List, 550 tàu thương mại sẽ cần chuẩn bị rời khỏi Vịnh, bao gồm 160 tàu chở dầu, 200 tàu chở hàng rời, 60 tàu container và 10 tàu chở xe.

[CBSNews: Stranded ships have begun transiting the Strait of Hormuz, maritime data company says]