Daniel Esparza và Kathleen N. Hattrup của tạp chí Aleteia, trong bản tin ngày 04/05/26, cho hay: Các nguồn tin từ Vatican cho biết Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ ký thông điệp đầu tiên của mình vào ngày 15 tháng 5, đề cập đến trí tuệ nhân tạo, hòa bình và trật tự toàn cầu, một sự ghi nhận lịch sử đối với giáo huấn xã hội của Công Giáo.
Hãng thông tấn KNA của Đức, trích dẫn "nhiều nguồn tin từ Vatican", cũng cho hay: Thông điệp đầu tiên của Đức Giáo Hoàng Leo XIV dự kiến sẽ được ký vào tuần tới, ngày 15 tháng 5. Ngày này đặt vị Giáo hoàng mới vào sự tiếp nối trực tiếp với truyền thống các thông điệp xã hội đã giúp định hình sự tham gia của Giáo hội với thế giới hiện đại.
Tiền lệ bắt đầu với Đức Giáo Hoàng Leo XIII và thông điệp Rerum Novarum năm 1891 của ngài, được ban hành vào ngày 15 tháng 5 năm đó. Văn kiện này đánh dấu phản ứng có hệ thống đầu tiên của Giáo hội đối với những biến động của cuộc cách mạng kỹ nghệ, đề cập đến quyền lao động, quyền sở hữu tư nhân và trách nhiệm đạo đức của cả người lao động và chủ doanh nghiệp. Từ đó đã hình thành nên những gì ngày nay được gọi là giáo huấn xã hội Công Giáo (hay học thuyết xã hội Công Giáo).
Một số ít thông điệp xã hội được ban hành trong những thập niên kể từ năm 1891 thường được ban hành vào các ngày kỷ niệm thông điệp của Đức Leo XIII. Năm nay, tất nhiên, là kỷ niệm lần thứ 135.
Đức Leo XIV đã chỉ ra ngay từ đầu rằng triều đại giáo hoàng của ngài được truyền cảm hứng từ Đức Giáo Hoàng Leo XIII và rằng ngài sẽ tiếp tục đề cập đến những thay đổi lớn đang đến với thế giới của chúng ta, đặc biệt là thông qua trí tuệ nhân tạo, vì vậy dường như việc ban hành một thông điệp vào ngày 15 tháng 5 đã được định trước.
Các thông điệp ngày 15 tháng 5
Bốn mươi năm sau thông điệp Rerum Novarum (15 tháng 5 năm 1931), Đức Giáo Hoàng Piô XI đã đào sâu khuôn khổ của Đức Giáo Hoàng Leo XIII với thông điệp Quadragesimo Anno. Chịu ảnh hưởng một phần bởi nhà tư tưởng Dòng Tên Oswald von Nell-Breuning, thông điệp này đã nêu rõ nguyên tắc phụ đới và làm sáng tỏ sự phê phán của Giáo hội đối với chủ nghĩa xã hội, đặc biệt là sự thiếu tôn trọng đối với con người và quyền sở hữu tư nhân.
Ba thập niên sau, truyền thống này tiếp tục vào cùng ngày năm 1961, khi Đức Giáo Hoàng Gioan XXIII ban hành thông điệp Mater et Magistra, ủng hộ sự tham gia nhiều hơn của người lao động vào đời sống kinh tế.
Vị giáo hoàng này cũng đã bổ sung thêm một thông điệp nữa vào danh sách các thông điệp xã hội, nhưng không phải vào cùng ngày: Ngày 11 tháng 4 năm 1963, Thánh Gioan XXIII đã ban hành thông điệp Pacem in Terris.
Đức Thánh Phaolô VI tiếp nối với thông điệp Populorum Progressio vào ngày 26 tháng 3 năm 1967.
Nhưng Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã quay trở lại – hoặc cố gắng làm vậy – với thời điểm kỷ niệm này.
Ngài đã ban hành thông điệp Laborem Exercens vào ngày 14 tháng 9 năm 1981. Thông điệp này đáng lẽ được xuất bản vào ngày 15 tháng 5, nhưng đã bị trì hoãn do vụ ám sát hụt nhằm vào ngài vào ngày 13 tháng 5 năm 1981.
Thông điệp Centesimus Annus, đánh giá sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản và đưa ra một sự khẳng định tinh tế về nền kinh tế thị trường như một động lực tạo ra sự thịnh vượng, đồng thời nhấn mạnh đến các giới hạn đạo đức, đã được ban hành "100 năm" sau thông điệp Rerum Novarum, được ban hành vào ngày 1 tháng 5 năm 1991.
Các báo cáo – và cả những bình luận của chính ngài – cho thấy rằng thông điệp của Đức Giáo Hoàng Leo XIV, tạm thời có tựa đề Magnifica humanitas (Nhân tính Kỳ diệu), sẽ đề cập đến những vấn đề không kém phần quan trọng ngày nay. Đặc biệt, trí tuệ nhân tạo đặt ra những mối lo ngại cấp bách về vai trò, công việc và trách nhiệm của con người. Sự mong manh của luật pháp quốc tế và các cuộc xung đột đang diễn ra càng làm tăng thêm tính cấp thiết.
Điều làm nên sự khác biệt của thời điểm này không chỉ là chủ đề, mà còn là việc cố ý viện dẫn lịch sử. Nếu quả thực chọn ngày 15 tháng 5 để công bố thông điệp, thì Đức Giáo Hoàng Leo XIV báo hiệu rằng giáo huấn xã hội của Giáo hội không phải là bất biến. Nó phát triển để đáp ứng những thực tế mới trong khi vẫn bám rễ vào các nguyên tắc trường tồn: phẩm giá của mỗi người, ưu tiên lợi ích chung và giới hạn đạo đức của quyền lực.
Nếu những kỳ vọng này được xác nhận, thông điệp đầu tiên này sẽ đặt Đức Leo XIV vào trong một truyền thống sống động — một truyền thống tiếp tục đề cập đến những thách thức phức tạp nhất của mỗi thời đại.