Đức Cha Paskalis Bruno Syukur của Indonesia đã từ chức nhà lãnh đạo Giáo phận Bogor giữa những cáo buộc về quản lý yếu kém, đột ngột chấm dứt nhiệm kỳ thu hút sự chú ý của quốc tế sau khi ngài từ chối chức Hồng Y vào năm 2024.

Vị linh mục dòng Phanxicô 63 tuổi đã tuyên bố từ chức trước hội đồng giáo phận vào ngày 19 tháng Giêng, và Tòa Thánh đã chấp nhận đơn từ chức cùng ngày, theo các nguồn tin trong giáo phận. Tòa Thánh đã bổ nhiệm Đức Cha Christophorus Tri Harsono của Purwokerto làm quản lý tông tòa cho đến khi một giám mục mới được bổ nhiệm.

Trong bài phát biểu chia tay, Đức Cha Syukur nói rằng ngài từ chức “không phải vì cảm giác thất bại mà vì sự tự do trong tâm hồn”, đồng thời nói thêm rằng ngài không coi quyết định này “là một thất bại về mặt con người và thế tục”. Ngài nhấn mạnh: “Tôi từ chức không phải vì tôi có tội, mà vì tôi yêu mến tình huynh đệ và sự hiệp nhất của Giáo hội, đặc biệt là trong Giáo phận Bogor”.

Việc từ chức này là rất bất thường. Thông thường, các giám mục được kỳ vọng sẽ từ chức ở tuổi 75, và không có dấu hiệu công khai nào cho thấy Giám mục Syukur đang gặp vấn đề về sức khỏe. Tòa thánh không đưa ra lý do chính thức nào cho việc chấp nhận đơn từ chức của ngài.

Căng thẳng trong giáo phận đã leo thang trong những tháng gần đây sau khi một bài báo được đăng tải bởi hai linh mục thuộc giáo phận, Cha Yosep Sirilus Natet, hiệu trưởng chủng viện chính của giáo phận Bogor, và Cha Yoseph Kristinus Guntur, một nhân viên. Các ngài cáo buộc giám mục có lối lãnh đạo độc đoán, lạm dụng quyền lực và quản lý tài chính yếu kém, cũng như duy trì các mối quan hệ cá nhân mà các ngài cho là đã ảnh hưởng đến chính sách của giáo phận.

Trọng tâm của cuộc tranh chấp là quyết định của giám mục về việc tiếp quản một bệnh viện do các Nữ tu dòng Phanxicô ở Sukabumi điều hành và chuyển giao cho sự quản lý của giáo dân, một động thái bị những người chỉ trích mô tả là “trục xuất” các nữ tu. Các linh mục cũng đặt câu hỏi về việc ngài thay thế các quan chức cao cấp trong tòa giám mục vào tháng 12, cáo buộc rằng những thay đổi này được thực hiện một cách bí mật và không có tinh thần hiệp thông liên quan đến vị giám mục tiền nhiệm.

Trong các tuyên bố được đưa ra trước khi từ chức, vị giám mục đã biện minh cho hành động của mình là “vì tình yêu đối với Giáo hội và để tránh gây thêm nhầm lẫn” và “như một hình thức trách nhiệm đạo đức của tôi”. Về tranh chấp bệnh viện, ngài nói đó là “nỗ lực tái tổ chức vì một sứ mệnh lành mạnh hơn”, bác bỏ những tuyên bố rằng các nữ tu đã bị đuổi việc.

Ngài cũng bác bỏ những cáo buộc về khủng hoảng tài chính hoặc phá sản trong giáo phận và mô tả những tuyên bố rằng quỹ của giáo phận đã được sử dụng cho mục đích cá nhân là “hèn hạ”. Những cáo buộc về các mối quan hệ cá nhân không phù hợp đã bị gạt bỏ như những mối quan hệ chuyên nghiệp được thực hiện “vì sự phát triển của giáo phận”. Suy ngẫm về cuộc xung đột với các giáo sĩ và quan chức tòa giám mục, Đức Cha Syukur nhận xét rằng “lãnh đạo thường là một con đường cô đơn”.

Vụ việc gây tranh cãi đã khiến Tòa Thánh bổ nhiệm một nhóm điều tra do Giám mục Antonius Subianto Bunjamin của Bandung, chủ tịch Hội đồng Giám mục Indonesia, đứng đầu. Đức Cha Bunjamin chưa đưa ra bình luận công khai nào về vụ việc. Theo một nguồn tin từ Giáo hội được UCA News trích dẫn, Đức Cha Syukur đã đến Rôma vào đầu tháng này để trực tiếp phản hồi các cáo buộc trước khi đệ đơn từ chức.

Vụ việc xảy ra sau khi vị giám mục bất ngờ từ chối chức Hồng Y do Giáo hoàng Phanxicô phong tặng hồi tháng 10 năm ngoái, một động thái thu hút sự chú ý rộng rãi. Giám mục Syukur sau đó cho biết ngài đã được yêu cầu từ chối vinh dự này sau khi bị cáo buộc cho phép lạm dụng tình dục xảy ra trong giáo phận của mình. Ngài khẳng định rằng mình đã giải quyết đúng đắn hai vụ lạm dụng và bảo đảm rằng thủ phạm đã bị bỏ tù.

Sinh năm 1962 trên đảo Flores, nơi đa số dân theo đạo Công Giáo, Đức Cha Syukur gia nhập dòng Phanxicô và được thụ phong linh mục năm 1991. Sau đó, ngài theo học thần học tại Rôma và hai lần giữ chức tỉnh trưởng dòng Phanxicô của Indonesia trước khi được bổ nhiệm làm Giám mục Bogor năm 2013. Từ năm 2021 đến năm 2025, ngài giữ chức tổng thư ký hội đồng giám mục quốc gia, trở thành một trong những nhân vật nổi bật nhất trong Giáo hội Indonesia. Sự ra đi của ngài đưa ngài vào nhóm nhỏ nhưng ngày càng tăng các giám mục tương đối trẻ được bổ nhiệm dưới thời Giáo hoàng Phanxicô, những người đã rời nhiệm sở trước tuổi nghỉ hưu, thường là trong bối cảnh xung đột nội bộ và sự can thiệp của Vatican.

Tình huống hiện tại liên quan đến Giám mục Syukur minh họa những gì có thể xảy ra khi một mục tử mất đi sự tin tưởng của chính giáo dân và Tòa Thánh kết luận rằng việc quản trị đã trở nên không thể duy trì được. Mặc dù tính đồng nghị đã cho thấy những tác hại của việc giáo dân kiểm soát quá mức, nhưng các giám mục không cai quản một cách độc lập. Khi một giáo phận bị chia rẽ, hậu quả sẽ ảnh hưởng đến mục vụ trước khi ảnh hưởng đến pháp lý. Vụ việc đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về cách Giáo hội phân định các giám mục và những tín hiệu mà Tòa Thánh gửi đi khi chấp nhận đơn từ chức trước khi đủ tuổi theo giáo luật. Đơn từ chức này giống như một phán quyết về uy tín và sự tin tưởng hơn là một phán quyết về tội lỗi hay vô tội. Một giám mục có thể được minh oan về mặt hình thức nhưng vẫn bị đánh giá là không có khả năng lãnh đạo.

Cốt truyện chính là một giám mục khi mất đi sự tín nhiệm của các linh mục và giáo dân thì chỉ còn rất ít con đường để lựa chọn. Việc kháng cáo lên Tòa Thánh, các cuộc điều tra của Tòa Thánh, và cuối cùng là từ chức gần như là điều không thể tránh khỏi. Tại Giáo phận Bogor, những cơ chế đó rõ ràng đã được khởi động. Các cáo buộc đã được đưa ra công khai bởi các giáo sĩ, một số quyết định đã bị đảo ngược sau khi có sự can thiệp của Vatican, một cuộc điều tra đã được tiến hành, và sau đó, ở tuổi 63, Giám mục Syukur đã từ chức.

Các giám mục thường giữ chức vụ cho đến năm 75 tuổi trừ khi có bệnh tật hoặc lý do nghiêm trọng khác. Việc từ chức sớm rất hiếm vì nó có nguy cơ làm suy yếu sự ổn định của hàng giám mục. Khi điều đó xảy ra, nó báo hiệu rằng Rôma đã đánh giá tình hình là gây tổn hại về mặt mục vụ theo cách mà không thể khắc phục bằng cách sửa sai nhẹ nhàng. Theo nghĩa này, việc chấp nhận đơn từ chức của Giám mục Syukur cho thấy một tình huống mà Rôma cho là không thể chấp nhận được, ngay cả khi không có lời giải thích công khai.

Giám mục Syukur không phải là một nhân vật vô danh. Được Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm, sau đó ngài phục vụ trên toàn quốc và được phong làm Hồng Y trước khi từ chối vinh dự này. Quá trình thăng tiến đó cho thấy sự tin tưởng từ Rôma. Tuy nhiên, niềm tin có thể bị xói mòn, và trong tình huống này, những cáo buộc về sự cai trị độc đoán, chia rẽ nội bộ và các quyết định hành chính gây tranh cãi đã xuất hiện. Dưới triều Giáo Hoàng mới của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV, điều này dường như đã dẫn đến một sự đánh giá lại. Việc đảo ngược một số chính sách, mặc dù không phải là sự thừa nhận sai phạm, nhưng đã chỉ ra sự rối loạn trong lãnh đạo giáo phận.

Ngoài ra còn có một xu hướng rộng hơn đang diễn ra. Giám mục Syukur không phải là vị giám mục trẻ tuổi đầu tiên được bổ nhiệm dưới thời Giáo hoàng Phanxicô rời nhiệm sở sớm. Mỗi trường hợp đều có những tình tiết riêng, nhưng nhìn chung chúng cho thấy sự đánh giá lại những phán đoán trước đó. Điều này dường như ít liên quan đến ý thức hệ mà thiên về sự thận trọng hơn. Dưới thời Đức Giáo Hoàng Lêô XIV, đang nổi lên ấn tượng về một đường lối kiềm chế hơn đối với việc quản trị giám mục, ngay cả khi không có vị giáo hoàng nào có thể tự nhận mình miễn nhiễm khỏi những phán đoán sai lầm.

Source:Catholic Herald