Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Lu-ca.

Khi ấy, có rất đông người cùng đi đường với Đức Giê-su. Người quay lại bảo họ :
“Ai đến với tôi mà không dứt bỏ cha mẹ, vợ con, anh em, chị em, và cả mạng sống mình nữa, thì không thể làm môn đệ tôi được. Ai không vác thập giá mình mà đi theo tôi, thì không thể làm môn đệ tôi được.

“Quả thế, ai trong anh em muốn xây một cây tháp, mà trước tiên lại không ngồi xuống tính toán phí tổn, xem mình có hoàn thành nổi không? Kẻo lỡ ra, đặt móng rồi, lại không có khả năng làm xong, thì mọi người thấy vậy sẽ lên tiếng chế giễu mà bảo: ‘Anh ta đã khởi công xây, nhưng chẳng có sức làm cho xong việc.’ Hoặc có vua nào đi giao chiến với một vua khác, mà trước tiên lại không ngồi xuống bàn tính xem mình có thể đem một vạn quân ra, đương đầu với đối phương dẫn hai vạn quân tiến đánh mình chăng? Nếu không đủ sức, thì khi đối phương còn ở xa, ắt nhà vua đã phải sai sứ đi cầu hoà. Cũng vậy, ai trong anh em không từ bỏ hết những gì mình có, thì không thể làm môn đệ tôi được.”

 

Công việc chuẩn bị càng sẽ giúp giảm bớt mà không triệt tiêu hết mọi vấn nạn có thể xảy ra. Có những điều nằm trong khả năng kiểm soát, lại cũng có những điều nằm ngoài tầm kiểm soát. Trường hợp chàng rể đến muộn, trinh nữ bị từ chối tham dự tiệc cưới là thí dụ điển hình. Chàng rể đến muộn, khách đi đón rể mệt mỏi, ngủ thiếp đi. Trong lúc ngủ lại để đèn nên xảy ra tình trạng thiếu dầu. Không xin được dầu của người khác, đành phải đi mua. Mua được dầu, trở lại, lại bị từ chối nhập tiệc. Thời gian đóng, mở cửa tiệc có giới hạn và nằm ngoài tầm kiểm soát của khách. Chủ tiệc đóng vai trò quyết định; sai qui định chủ tiệc từ chối cho nhập tiệc.

Nước Trời giống như mười trinh nữ đi đón chàng rể Mt 25:1

Cuộc đời mỗi người được ví như khách đi dự tiệc cưới Nước Trời. Cùng đi, cùng chờ đón chàng rể; chung hoàn cảnh, hiểu rõ cái khó, cái khổ của nhau, đến khi cần lại không thể giúp nhau. Khách dự tiệc là người lữ hành. Người lữ hành tốt được khuyến khích giúp đỡ, hỗ trợ, an ủi nhau trong khả năng của mình. Điều này có nghĩa là có những việc ngoài khả năng giúp đỡ. Có những gánh nặng phải tự vác; không ai vác thay được, dù có thân thiết, quí mến mấy cũng bất lực. Cái hạn hẹp, bất lực chung của thân phận làm người. Tất cả khách đều rõ chàng rể sẽ đến nhưng đến vào giờ nào không ai biết. Khách lữ hành biết cần dầu dự phòng nhưng cần bao nhiêu lại không nắm vững; biết rõ điểm phải đến nhưng không biết thời gian đóng, mở cửa. Người lữ hành khờ dại thiếu chuẩn bị, không sẵn sàng, toan tính cắm lều một chỗ. Người lữ hành khôn ngoan sống tin thần sẵn sàng, lên đường bất cứ khi nào nghe tiếng gọi.

Đèn dầu được thắp sáng bằng dầu; đèn điện được thắp sáng bằng điện. Không phải loại dầu nào cũng dùng để thắp đèn mà phải dùng đúng loại dầu chế tạo để thắp đèn. Điện cũng vậy, không phải điện nào cũng dùng được mà chỉ những giòng điện chế phù hợp cho từng loại bóng đèn mới có thể dùng cho bóng đèn. Trái qui tắc này, hoả hoạn xảy ra là điều khó tránh.

Dầu đèn tâm linh được thắp sáng bằng tình yêu Chúa. Tình yêu Chúa nhận được qua Lời Chúa, Bí Tích Thánh Thể, lời cầu của chính ta và của cộng đoàn dân Chúa. Tính cách đa dạng của đèn dầu tâm linh giúp Kitô hữu rất nhiều trong việc dùng và tích trữ dầu tâm linh. Đèn dầu, bình điện có thể cho vay mượn, san sẻ. Không thể san sẻ, cho vay, mượn dầu tâm linh bởi dầu tâm linh có được là do lòng chân thành, yêu mến, tích trữ trong tim. Con tim không phải là vật ngoài thân mà là nội tâm. Vì thế không thể cho vay mượn, san sẻ. Hành động yêu thương, như câu nói khích lệ, vỗ vai cổ võ, nắm tay an ủi, vòng tay trìu mến, nụ hôn yêu thương đều là dấu chỉ của con tim yêu thương. Dấu chỉ, biểu tượng yêu thương có thể diễn tả, san sẻ, nhìn thấy. Tình yêu không nhìn thấy. Loại dầu cầu nguyện cũng vậy, cầu cho người khác thì được, cho vay lời cầu thì không. Tham dự Bí Tích Thánh Thể cho mình thì được nhưng dự lễ thay người thì không. Thực hiện bác ái cho người thì được nhưng vay mượn bác ái thì không. Dùng ngôn từ đức tin giúp người thì được nhưng san sẻ đức tin thì không.

Hành động yêu thương bác ái được khuyến khích, cổ vỗ, hỗ trợ thực hiện trong thời gian còn sống trên trần gian. Sau khi qua đời, coi như đến ngoài ngưỡng cửa tiệc cưới thì không ai có thể giúp mà phải một mình đối diện với chọn lựa của cuộc sống. Một khi cửa tiệc cưới đóng lại thì mọi trao đổi, hỗ trợ coi như hết hiệu quả. Khách đến trễ kêu gọi mở cửa, chủ tiệc đáp

Tôi bảo thật các cô, tôi không biết các cô là ai Mt 25:12

Câu trả lời này được làm rõ khi Đức Kitô giải thích

Mỗi lần các ngươi không làm cho một trong những người bé nhỏ nhất đây, là các ngươi đã không làm cho Ta Mt 25: 46.

Giúp đỡ tha nhân với khả năng và tài năng Chúa ban chính là tích trữ dầu tâm linh cần thiết cho ngày tham dự tiệc cưới nước trời.

 

Hãy giữ ngọn đèn đức tin luôn cháy sáng (suy niệm Chúa Nhật 32 Thường Niên - Năm A - Mt 25: 1-13)

Sinh ra sống ở trên đời, có những cuộc hẹn chúng ta không thể biết chính xác ngày giờ. Có những vị khách không biết họ đến lúc nào. Và có một cuộc gặp gỡ quan trọng nhất mà mỗi người chắc chắn sẽ phải trải qua, là gặp gỡ Chúa.

Đời sống người Kitô hữu chính là hành trình chờ đợi cuộc gặp gỡ ấy. Nhưng chờ đợi không có nghĩa là ngồi yên thụ động, nhưng là tỉnh thức, chuẩn bị và trung thành sống đức tin mỗi ngày.

Khao khát Thiên Chúa, đường dẫn đến sự khôn ngoan

Tác giả sách Khôn Ngoan khẳng định: “Sự khôn ngoan sáng tỏ, và không bao giờ lu mờ; những ai yêu mến nó sẽ xem nó dễ dàng, và những ai tìm kiếm nó sẽ gặp được nó” (Kn 6,12). Đức Khôn Ngoan không chỉ là sự hiểu biết hay khả năng suy luận của con người, nhưng là ánh sáng phát xuất từ Thiên Chúa, hướng dẫn con người bước đi trong chân lý và sự sống. Điều kỳ diệu là con người tìm kiếm Đức Khôn Ngoan, nhưng chính Đức Khôn Ngoan chủ động tìm kiếm con người trước: “Nó chu du tìm kiếm những kẻ xứng đáng với mình” (Kn 6,16).

Đây là mầu nhiệm ân sủng: Thiên Chúa luôn đi bước trước trong tình yêu. Người không ngừng tìm kiếm, mời gọi và chờ đợi con người trở về với Chúa. Chúa Giêsu chính là Đấng mà thánh Phaolô gọi là “Sự Khôn Ngoan của Thiên Chúa” (1 Cr 1,24).

Chúa Ki-tô, niềm hy vọng của chúng ta

Bởi thế, Thánh vịnh đáp ca vang lên như tiếng lòng của người tín hữu: “Lạy Chúa là Thiên Chúa con, linh hồn con khao khát Chúa” (Tv 63,2). Hình ảnh đất khô cằn mong chờ nước diễn tả một chân lý sâu xa: linh hồn con người chỉ thực sự được no thỏa khi gặp được Chúa. Tác giả Thánh vịnh không chỉ xin Chúa ban ơn, nhưng còn khao khát chính Chúa: “Ân tình của Ngài đáng chuộng hơn mạng sống” (Tv 63,4).

Đó cũng phải là thái độ căn bản của người Kitô hữu. Đến với Chúa không chỉ để xin được bình an, mạnh khỏe, thành công hay thoát khỏi đau khổ, nhưng trước hết vì yêu mến Chúa. Đức tin trưởng thành không dừng lại ở việc tìm kiếm những ân huệ Chúa ban, nhưng là tìm kiếm chính Chúa, là gia nghiệp và cùng đích đời ta.

Thánh Phaolô dẫn chúng ta đi xa hơn trong niềm hy vọng ấy nên viết: “Nếu chúng ta tin Đức Giêsu đã chết và đã sống lại, thì cũng vậy, những người đã chết nhờ Đức Giêsu, Thiên Chúa sẽ đem họ đến làm một với Người” (1 Tx 4,14). Người Ki tô hữu không tuyệt vọng trước cái chết, bởi Chúa Giêsu đã chiến thắng sự chết bằng cuộc Phục Sinh của Người.

Hãy giữ ngọn đèn đưc tin luôn cháy sáng

Tất cả những tư tưởng trên được kết tinh trong Dụ Ngôn Mười Trinh Nữ của Tin Mừng hôm nay. Chúa Giêsu nói: “Nước Trời giống như mười trinh nữ cầm đèn đi đón chàng rể” (Mt 25,1). Cả mười cô đều có đèn, đều đi đón chàng rể, đều mong được bước vào tiệc cưới. Nhưng chỉ có năm cô khôn ngoan mang theo dầu dự trữ. Sự khác biệt không nằm ở vẻ bề ngoài, nhưng ở sự chuẩn bị âm thầm bên trong.

Hình ảnh ngọn đèn tượng trưng cho đời sống đức tin; dầu là hình ảnh của tình yêu, lòng bác ái, những việc lành và sự trung tín được tích lũy qua từng ngày. Dầu chính là lòng nhân ái, việc bố thí và sự trợ giúp những người túng thiếu. Như thế, người có đức tin mà không có bác ái thì chẳng khác nào có đèn mà không có dầu. Thánh Giacôbê nói: “Đức tin không có hành động thì quả là đức tin chết” (Gc 2,17).

Một chi tiết rất đáng suy nghĩ là: “Vì chàng rể đến chậm, nên các cô đều thiếp đi và ngủ cả” (Mt 25,5). Cả người khôn lẫn kẻ dại đều ngủ, nhưng chỉ những ai đã chuẩn bị mới có thể sẵn sàng khi tiếng gọi vang lên lúc nửa đêm. Điều đó cho thấy, tỉnh thức Kitô giáo không có nghĩa là sống trong lo âu, sợ hãi, nhưng là sống trung thành với Chúa trong mọi hoàn cảnh. Người tỉnh thức không phải là người không bao giờ mệt mỏi hay vấp ngã, nhưng là người luôn biết nuôi dưỡng ngọn đèn đức tin bằng đời sống cầu nguyện, các bí tích và tình yêu thương.

Tất cả chúng ta đang lữ hành giữa trần gian, hướng về ngày Chúa trở lại trong vinh quang. Vì thế, chúng ta không được ngủ mê trong những quyến rũ của thế gian, nhưng phải sống như những người con của ánh sáng, luôn hướng lòng về quê trời.

Chúng ta tự hỏi: Ngọn đèn đức tin của tôi hiện nay còn bao nhiêu dầu? Chúng ta vẫn đi lễ, vẫn đọc kinh, vẫn mang danh Kitô hữu, nhưng liệu trong tâm hồn có còn tình yêu dành cho Thiên Chúa và tha nhân không? Có thể ngọn đèn đạo đức bên ngoài vẫn sáng, nhưng bên trong đã cạn dầu vì thiếu cầu nguyện, hy sinh, lòng vị tha và thiếu sự quan tâm đến những người đau khổ.

Chúng ta không thể vay mượn đức tin của cha mẹ, không thể lấy công trạng của người khác thay cho đời sống thánh thiện của mình. Mỗi người phải tự chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ với Chúa bằng chính cuộc đời mình. Dầu không thể mua được vào phút cuối, cũng như tình yêu không thể được thực hiện thay bằng những lời hứa suông.

Bởi vậy, hãy bắt đầu tích trữ dầu ngay từ hôm nay: một lời cầu nguyện chân thành, một hy sinh âm thầm, một lần tha thứ, một việc bác ái, một nghĩa cử yêu thương dành cho người nghèo khổ. Đó chính là những giọt dầu làm cho ngọn đèn đức tin cháy sáng.

Ước gì khi tiếng gọi của Chàng Rể vang lên, mỗi người chúng ta không phải hốt hoảng đi tìm dầu, nhưng có thể bình an đứng dậy, cầm ngọn đèn đức tin sáng rực trong tay mà bước vào tiệc cưới Nước Trời. Amen.

Lm. An-tôn Nguyễn Văn Độ

 

Theo tin Tòa Thánh, tại Nghĩa trang Verano, Rome, Thứ Hai, ngày 2 tháng 11 năm 2026, Đức Leo XIV đã long trọng cử hành Thánh Lễ cầu nguyện cho các đẳng linh hồn tín hữu đã qua đời. Nhân dịp này, ngài đã giảng bài giảng tương đối ngắn sau đây:

Anh chị em thân mến,

Chúng ta quy tụ lại để cử hành Thánh Thể tại nơi cầu nguyện và tưởng nhớ này, nơi tràn đầy tình yêu thương và hy vọng. Chúng ta dâng Thánh Thể này để cầu nguyện cho các tín hữu đã qua đời, đặc biệt là những người đang an nghỉ tại đây và những người mà mỗi chúng ta đều yêu mến trong lòng.

Việc tưởng nhớ các tín hữu đã qua đời vào ngày sau Lễ trọng kính Các Thánh hướng dẫn lời cầu nguyện này của chúng ta. Chúng ta hướng về Cha trên trời để đời sống thánh thiện và hạnh phúc, mà rất nhiều con cái của Người đã được hưởng, có thể bao gồm linh hồn của tất cả những người đang an nghỉ trong bình an.

Đức tin của chúng ta được soi sáng bởi Lời Chúa đã được công bố và làm phong phú thêm lòng tin tưởng của chúng ta vào bàn tay Chúa. Sách Khôn Ngoan nhắc nhở chúng ta rằng, bàn tay Chúa có khả năng bảo vệ linh hồn người công chính một cách hữu hiệu: "không một sự đau khổ nào có thể chạm đến họ" (Sách Khôn Ngoan 3:1). Đây là lời hứa ơn cứu độ, một lời hứa đặc biệt trong ngày này, trở thành trọng tâm của lời cầu nguyện chúng ta dâng lên Chúa sự sống cho tất cả những tín hữu đã qua đời.

Nguyện xin đôi bàn tay đầy tình phụ tử và vững chắc của Người gìn giữ họ mãi mãi, để họ được hưởng trọn vẹn sự thuộc về nhau và thiết yếu mà Chúa đã hứa với dân Người trong Sách Khải Huyền: "Họ sẽ là dân của Người, và chính Thiên Chúa sẽ ở cùng họ, là Thiên Chúa của họ" (Khải Huyền 21:3). Lời cầu nguyện của chúng ta chuyển cầu để sự hiệp thông sự sống đời đời này, điều mà Người Mục Tử Nhân Lành đã hứa với đàn chiên của Người, những người sẽ không bị lạc mất mãi mãi và không ai có thể cướp khỏi tay Người (xem Ga 10:28).

Anh chị em thân mến, chúng ta đã lắng nghe Tin Mừng về Tám Mối Phúc (Mt 5:1-12). Chúng giống như một bức chân dung tự họa của Chúa Giêsu, mà chính Người đã ban cho các môn đệ của Người, khi tuyên bố: "Phúc thay cho các con!" (Câu 11). Tám Mối Phúc là con đường dẫn đến cuộc sống trọn vẹn và viên mãn, cả hiện tại và đời đời. Khi chúng ta nghe chúng được công bố trong Phụng vụ—chúng ta biết—đó là Chúa Phục Sinh đang nói với chúng ta. Và thông điệp cứu rỗi này, chính là Tám Mối Phúc, vang vọng với sức mạnh thiêng liêng đặc biệt trong nghĩa trang, nơi giống như một ngưỡng cửa giữa thế giới này và thế giới bên kia, giữa sự tồn tại trần gian và cõi vĩnh hằng đang chờ đợi chúng ta. Chúa Giêsu Phục Sinh nói với chúng ta: Phúc cho những người sống theo con đường này, vì Nước Trời thuộc về họ.

Giữa tám Mối Phúc trong Tin Mừng Mátthêu, có một mối phúc đặc biệt chạm đến trái tim chúng ta hôm nay: "Phúc cho những người than khóc, vì họ sẽ được an ủi" (Mt 5:4). Lúc này, chúng ta muốn cầu nguyện cho những người vừa mất đi người thân yêu; đặc biệt là những người đã bị cướp đi bởi bạo lực vô nghĩa của chiến tranh. Xin cho những giọt nước mắt của biết bao người mẹ, biết bao trẻ em, biết bao người già chạm đến lương tâm của những người có quyền lực để dập tắt vũ khí!

Nhân kỷ niệm 800 năm ngày mất của Thánh Phanxicô Assisi, thật tự nhiên khi nhớ lại "lời chúc phúc" mà ngài đã thêm vào Bài ca muôn Tạo vật khi hiểu rằng cái chết của ngài đã đến gần: "Ngợi khen Chúa, lạy Chúa, nhờ cái chết thân xác của chị em chúng con, / mà không một người sống nào có thể thoát khỏi: / khốn thay cho những kẻ sẽ chết trong tội trọng; / phúc thay cho những kẻ tìm thấy trong thánh ý Chúa, / vì cái chết thứ hai sẽ không làm hại họ."

Anh chị em thân mến, đức tin nơi Chúa Kitô cho chúng ta biết rằng mối liên hệ của chúng ta với những người đã khuất không bị gián đoạn, mà được biến đổi. Với những lời cầu nguyện chuyển cầu, chúng ta đồng hành cùng những người thân yêu của mình hướng tới sự hiệp thông trọn vẹn với Chúa, sự hiệp thông mà chúng ta thực sự mong đợi ngay tại đây, trong Bí tích Thánh Thể. Được truyền cảm hứng bởi đức tin tràn đầy hy vọng này, chúng ta tiếp tục cuộc hành trình trần gian, chờ đợi ngày Người lau khô mọi giọt nước mắt, khi "sự chết sẽ không còn nữa, cũng không còn tang chế, khóc lóc, đau đớn nữa, vì những điều cũ đã qua rồi" (Khải Huyền 21:4).

Những người tham dự

Theo tạp chí Aleteia vài trăm người đã tham dự thánh lễ do Đức Leo cử hành tại nghĩa trang Verano, dưới bầu trời xám xịt. Khi đến nơi, ngay trước 4 giờ chiều, Đức Giáo Hoàng đã dừng lại để cầu nguyện tại một ngôi mộ gần lối vào, và làm phép lành cho ngôi mộ đó được coi là ngôi mộ cổ nhất tại nghĩa trang. Nghĩa trang rộng lớn này, trải rộng trên khoảng 83 hecta (hơn 200 mẫu Anh) ở phía đông thủ đô nước Ý, đã là nơi chôn cất trong gần 2,000 năm. Tuy nhiên, nó đã có hình dạng hiện tại trong thời kỳ chiếm đóng của Napoléon vào thế kỷ 19.

Tạp chí trên cũng cho hay: Một thanh niên Rô-ma tên Lucio, người đến cùng vị hôn thê của mình để đặt hoa trên mộ người thân, tâm sự: "Tham dự thánh lễ của Đức Giáo Hoàng ở đây, chỉ cách mộ bà tôi vài mét, thực sự là một điều có ý nghĩa lớn lao đối với tôi." Giống như Lucio, nhiều người Rô-ma đã đến thăm nơi an nghỉ cuối cùng của những người thân yêu đã khuất vào ngày mà Giáo Hội Công Giáo dành riêng cho họ.

 

Philip Kosloski, trong bản tin ngày 06/10/2026 của Aleteia, cho biết: Kinh Kính Mừng đã phát triển theo thời gian; cách đọc kinh này không phải lúc nào cũng giống như cách chúng ta vẫn đọc trong Giáo Hội Công Giáo ngày nay.

Trong Giáo Hội Công Giáo, có hai lời kinh đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của người Công Giáo trên khắp thế giới. Ngay từ khi còn nhỏ, trẻ em đã được dạy hai lời kinh này, và chúng gắn liền với đời sống tâm linh của các tín hữu cho đến tận cuối cuộc đời.

Đó chính là kinh Lạy Cha và kinh Kính Mừng.

Trong khi kinh Lạy Cha – lời kinh do chính Chúa Giêsu truyền dạy – hầu như không thay đổi trong suốt 2,000 năm qua, thì kinh Kính Mừng đã trải qua quá trình phát triển và biến đổi.

Khởi đầu từ một hình thức đơn giản, lời kinh này dần được mở rộng để trở thành bản kinh mà chúng ta biết đến ngày nay.

Hai câu Kinh Thánh

Trong Tin Mừng theo thánh Luca, chúng ta tìm thấy hai câu Kinh Thánh chính tạo nên lời kinh Kính Mừng quen thuộc. Phần đầu của kinh bắt nguồn từ sự kiện Truyền Tin, khi thiên thần Gabriel chào Đức Maria rằng: “Mừng vui lên, hỡi Đấng đầy ân sủng, Chúa ở cùng bà!” (Luca 1:28).

Phần tiếp theo được lấy từ sự kiện Đức Maria thăm viếng bà Elisabeth; khi đó, bà Elisabeth đã chào Đức Maria bằng những lời: “Em được chúc phúc hơn mọi người phụ nữ, và người con em đang cưu mang cũng được chúc phúc!” (Luca 1:42).

Phải đến tận thế kỷ 11 – hoặc sớm nhất là khoảng thời gian đó – các Kitô hữu mới kết hợp hai câu Kinh Thánh này lại với nhau. Bách khoa toàn thư Công Giáo (The Catholic Encyclopedia) giải thích rằng: “Trên thực tế, hầu như không có dấu vết nào về kinh Kính Mừng như một công thức cầu nguyện được chấp nhận trước khoảng năm 1050. Mọi bằng chứng đều cho thấy kinh này bắt nguồn từ một số câu xướng và đáp trong ‘Tiểu Nhật khóa’ (Little Office) hay ‘Cursus’ (chuỗi kinh nguyện) kính Đức Trinh Nữ Maria – một hình thức cầu nguyện vốn đang trở nên phổ biến trong các dòng tu vào thời điểm đó. Hai bản thảo thời Anglo-Saxon tại Bảo tàng Anh, trong đó có một bản có thể có niên đại từ năm 1030, cho thấy các cụm từ như ‘Ave Maria’ (Kính mừng Maria) và ‘benedicta tu in mulieribus et benedictus fructus ventris tui’ (phúc cho bà giữa mọi người nữ, và phúc cho hoa quả lòng bà) xuất hiện ở hầu hết các phần của ‘Cursus’. Mặc dù không thể khẳng định chắc chắn rằng ngay từ đầu các cụm từ này đã được kết hợp lại thành một lời kinh duy nhất, nhưng có bằng chứng xác thực cho thấy điều đó đã xảy ra không lâu sau đó.”

Ban đầu, lời kinh này được gọi là “Lời chào kính Đức Trinh Nữ Maria” và chỉ bao gồm hai câu được ghép lại với nhau.

Cầu cho chúng con là kẻ có tội

Mãi về sau, phần thứ hai mang tính chất khẩn cầu (phần “Thánh Maria…”) mới được thêm vào. Trong nhiều thế kỷ, lời kinh chỉ kết thúc ở cụm từ “…phúc cho hoa quả lòng bà, là Đức Chúa Giêsu. Amen”, dù đôi khi có kèm theo các lời khẩn cầu khác được thêm vào sau đó.

Một số nhóm vẫn duy trì truyền thống này bằng cách thêm vào các lời khẩn cầu hoặc câu kinh khác sau phần đầu của kinh Kính Mừng, thường là hướng về mầu nhiệm Mân Côi đang được suy niệm.

Hình thức chính thức của kinh “Ave Maria” (như chúng ta biết ngày nay) chỉ được hoàn thiện sau khi Sách Giáo lý của Công đồng Trentô (Catechism of the Council of Trent) được xuất bản; sau đó, lời kinh này đã được đưa vào Sách Nhật khóa Rôma (Roman Breviary) năm 1568. Trong Sách Giáo lý Trentô, lời kinh này được nhắc đến với tên gọi là “Lời chào của Thiên thần” (Angelical Salutation).

Kinh Kính Mừng là một lời kinh đã phát triển một cách tự nhiên qua nhiều thế kỷ và trở thành một phần cốt yếu trong đời sống tâm linh của người Công Giáo.

 

Khi đọc cùng nhau, Magnifica Humanitas và Dilexit Nos cho thấy tương lai của trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ phụ thuộc vào các quy định, mà còn vào sự hoán cải của tâm hồn – chiều sâu nhân bản duy nhất mà không cỗ máy nào có thể tự động hóa được.

Ines Angeli Murzaku, trong mục Global Catholic của Hãng tin UCA News, ngày 29 tháng 10 năm 2026, cho biết: Ngày 24 tháng 10 đánh dấu kỷ niệm hai năm ngày ban hành thông điệp Dilexit Nos của Đức Giáo Hoàng Phanxicô, văn kiện viết về tình yêu nhân loại và thần linh nơi Trái tim Chúa Giêsu. Dịp kỷ niệm này không chỉ là cơ hội để nhìn lại thông điệp trên, mà còn cung cấp thêm một chìa khóa để diễn giải thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Giáo Hoàng Leo XIV.

Trước đó, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã đưa khái niệm “trái tim” vào cuộc tranh luận về AI, khi khẳng định rằng “thi ca và tình yêu là những yếu tố cần thiết để cứu lấy nhân tính của chúng ta” (20). Khi đặt cạnh nhau, hai thông điệp này cùng nêu lên một mối bận tâm chung: Liệu chúng ta có thể chế tạo ra những cỗ máy mạnh mẽ hơn mà không làm suy giảm khả năng yêu thương của chính mình? Hai vị giáo hoàng, một nỗi trăn trở xuyên suốt: tương lai của AI không chỉ phụ thuộc vào các quy định, mà còn vào sự hoán cải tâm hồn.

Câu hỏi cốt lõi mà Đức Giáo Hoàng Leo XIV đặt ra không phải là máy móc có thể làm được những gì, mà là kiểu tình yêu nào sẽ dẫn dắt những con người tạo ra và sử dụng chúng.

Thông điệp của Đức Giáo Hoàng Leo cảnh báo rằng nền văn minh sẽ rơi vào nguy hiểm khi “quyền lực gia tăng trong khi tâm hồn dần héo úa và các mối dây liên kết giữa con người trở nên lỏng lẻo” (129). AI trở nên nguy hiểm khi quyền lực thiếu vắng trái tim sẽ biến thành một “tháp Babel” – dù đạt đến đỉnh cao về kỹ thuật và hiệu suất, nhưng lại trống rỗng về mặt tâm linh.

Đối với Đức Giáo Hoàng Leo, vấn đề về AI không nằm ở chỗ chọn kỹ thuật hay từ bỏ kỹ thuật, mà là chọn giữa “tháp Babel” và “thành Jerusalem”: một bên là thành phố của sự kiêu ngạo, đồng nhất và tự mãn; một bên là thành phố được xây dựng lại thông qua cầu nguyện, lắng nghe và sự hiệp thông. Trái tim chính là nơi đưa ra lựa chọn đó.

Trong Kinh Thánh cũng như trong thần học Kitô giáo ở cả phương Đông lẫn phương Tây, “trái tim” không đồng nghĩa với sự ủy mị hay cảm tính. Thay vào đó, trái tim là trung tâm ẩn giấu của mỗi con người: nơi lưu giữ ký ức, khát vọng, khả năng phán đoán và là nơi diễn ra cuộc gặp gỡ với Thiên Chúa. Sách Giáo lý Hội Thánh Công Giáo gọi đó là “trung tâm ẩn giấu của chúng ta, vượt ngoài tầm nắm bắt của lý trí chúng ta cũng như của người khác; chỉ có Thần Khí Thiên Chúa mới có thể thấu suốt và hiểu trọn vẹn lòng người… đó là nơi đưa ra các quyết định, sâu xa hơn cả những thúc đẩy tâm lý; là nơi của sự thật, nơi chúng ta chọn lựa sự sống hay cái chết; là nơi của cuộc gặp gỡ, bởi vì là hình ảnh Thiên Chúa, chúng ta sống trong mối tương quan: đó chính là nơi của giao ước” (2563).

Đây là chiều sâu nhân bản mà trí tuệ nhân tạo (AI) không thể tự động hóa nếu không làm sai lệch bản chất của nó. Một cỗ máy có thể xử lý ngôn ngữ, nhận diện các khuôn mẫu và mô phỏng những khía cạnh của trí thông minh, nhưng nó không thể yêu thương, sám hối, tha thứ, đau khổ, thờ phượng hay chịu trách nhiệm trước Thiên Chúa.

Đức Thánh Cha Phanxicô đã đề cập đến nội dung này trong Dilexit Nos – thông điệp năm 2024 của ngài về tình yêu nhân loại và thần linh nơi Trái Tim Chúa Giêsu. Ngài cảnh báo rằng, trong một thời đại đầy rẫy sự hời hợt và thói tiêu thụ điên cuồng, “tất cả chúng ta cần tái khám phá tầm quan trọng của trái tim” (2).

Sau đó, ngài chỉ rõ vấn đề từ thế giới kỹ thuật số: các thuật toán cho thấy tư tưởng và ý chí của chúng ta dễ dự đoán và dễ bị thao túng hơn chúng ta tưởng, nhưng “điều đó không đúng với trái tim” (14).

Đức Phanxicô đưa ra cho Đức Leo một chìa khóa: các thuật toán có thể dự đoán các khuôn mẫu tư duy và hành vi, nhưng không bao giờ có thể thấu hiểu trọn vẹn một con người. Trái tim chính nêu tên mầu nhiệm không thể bị giản lược thành những sở thích hay hồ sơ dữ liệu.

Trong bài phát biểu với các nghệ sĩ vào ngày 2 tháng 10 năm 2026, Đức Leo đã triển khai cùng chủ đề này thông qua lăng kính cái đẹp. Khơi gợi hình ảnh “trái tim thao thức” của Thánh Augustinô, ngài mô tả nghệ thuật như một hành trình lắng nghe những vết thương, khát vọng và hành trình tìm kiếm ý nghĩa của nhân loại.

Đức Phanxicô khẳng định thi ca và tình yêu là những yếu tố cần thiết để bảo tồn nhân tính của chúng ta; còn Đức Leo kêu gọi các nghệ sĩ hãy góp phần gìn giữ nhân tính đó. Những lời chia sẻ của các vị cho thấy thi ca và nghệ thuật đóng vai trò quan trọng trong việc vun đắp trái tim: chúng dạy chúng ta biết lắng nghe, ghi nhớ, tư duy phản biện và nhìn nhận một con người vượt lên trên những khuôn mẫu hay chức năng đơn thuần.

Hiến chế Gaudium et Spes (Vui mừng và Hy vọng) dạy rằng Chúa Kitô “mặc khải trọn vẹn con người cho chính con người” (22), còn thông điệp Dilexit Nos nhắc nhở rằng những bất ổn trên thế giới đều bắt nguồn từ sự mất cân bằng trong chính trái tim con người (29). Thánh Augustinô mang đến cách hiểu của phương Tây về luận điểm này. Khái niệm “trái tim không bao giờ an nghỉ” (restless heart) mà ngài đề cập trong tác phẩm Tự thú (Quyển I, chương 1) cho thấy con người được tạo dựng vì Thiên Chúa, nên không gì có thể thỏa mãn họ—dù là sự kích thích, hiệu suất hay quyền kiểm soát.

Trong tác phẩm Thành đô Thiên Chúa, Thánh Augustinô mô tả lịch sử như một cuộc đấu tranh giữa hai tình yêu: “thành đô trần thế” được hình thành từ lòng yêu bản thân đến mức khinh miệt Thiên Chúa, còn “thành đô thiên quốc” được hình thành từ lòng yêu mến Thiên Chúa đến mức khinh miệt bản thân (Quyển XIV, chương 28).

Thánh Augustinô ngăn cản cách hiểu ủy mị về “trái tim”: trái tim không phải là một cảm xúc, mà là nơi trú ngụ của tình yêu—dù là tình yêu được sắp xếp đúng đắn hay bị lệch lạc. Trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ không quyết định chúng ta xây dựng thành đô nào; chính những tình yêu ngự trị trong trái tim con người mới là yếu tố quyết định điều đó.

Thần học Kitô giáo phương Đông bổ sung thêm khía cạnh kỷ luật vào hướng tiếp cận của Thánh Augustinô. Theo Thánh Macariô người Ai Cập (300–391), “trái tim có những tư tưởng tốt lành, nhưng những dòng thác của sự dữ cũng luôn cận kề… bản thân trái tim chỉ là một chiếc bình nhỏ bé” (Bài giảng tâm linh số 43). Như vậy, trái tim là một chiến trường, chứ không đơn thuần là một hình ảnh ẩn dụ nhẹ nhàng.

Trong truyền thống phương Đông, sự tỉnh thức bắt đầu bằng việc canh giữ trái tim, bởi lẽ nếu không được canh giữ, sự chú tâm của con người sẽ rơi vào cảnh bị giam cầm. Điều này đặc biệt quan trọng trong thời đại kỹ thuật số. Các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ là những công cụ chúng ta sử dụng; chúng còn là những môi trường định hình sự chú tâm, khát vọng, ký ức và thói quen. Câu hỏi đặt ra không chỉ là liệu AI có chính xác hay không, mà là nó đang hình thành nên một kiểu “trái tim” như thế nào.

Trái tim Kitô học

Các Giáo phụ cũng chỉ ra lý do tại sao trái tim lại mang chiều kích Kitô học. Thánh Athanasiô dạy rằng Ngôi Lời đã trở nên người phàm để nhân loại được nâng lên đời sống thần linh (tác phẩm Về việc Nhập thể, 54.3). Thông điệp Dilexit Nos nhắc lại tư tưởng của Thánh Basiliô và Thánh Gioan Kim Khẩu, khẳng định rằng việc Chúa Kitô nhập thể không phải là một vẻ bề ngoài hay ảo ảnh, mà là sự hiện diện thực sự của Con Thiên Chúa trong những cảm xúc và tình cảm của con người (62).

Trong Chúa Kitô, Thiên Chúa đã mặc lấy một thân xác và một trái tim. Khẳng định này bác bỏ hoàn toàn thuyết siêu nhân bản (transhumanism). Kitô giáo không phản đối sự biến đổi; Kitô giáo phản đối những sự biến đổi sai lệch.

Con người không được cứu độ bằng cách tách rời khỏi thân xác hay trở nên giống như máy móc. Con người đạt đến sự viên mãn bằng cách trở nên “người” hơn nữa trong Chúa Kitô – Đấng có trái tim mặc khải tình yêu thần linh ngay trong xác phàm nhân bản.

Magnifica Humanitas không kêu gọi Giáo hội phải sợ hãi máy móc; thay vào đó, nó mời gọi Giáo hội khôi phục lại “trái tim”, để kỹ thuật vẫn là người đầy tớ phục vụ ơn gọi của con người, thay vì trở thành đối thủ cạnh tranh với nhân học Kitô giáo”.

Trái tim đối lập với thuyết siêu nhân bản

Thánh Tâm Chúa Giêsu không phản đối việc chữa lành, phát minh hay sự thăng tiến của con người. Ngài phản đối sự siêu việt giả tạo. Thuyết siêu nhân bản thường coi các giới hạn là khiếm khuyết và sự yếu đuối là điều vô ích. Trái tim Chúa Giêsu dạy điều ngược lại: chính sự yếu đuối có thể trở thành nơi mặc khải lòng thương xót, sự hiệp thông và tình yêu.

Kỹ thuật nên góp phần xoa dịu nỗi đau ở bất cứ nơi nào có thể; nhưng nếu mọi giới hạn đều bị coi là vấn đề cần loại bỏ, thì những người yếu đuối cuối cùng sẽ bị đánh giá là thấp kém hơn. Một thuyết siêu nhân bản thiếu vắng “trái tim” không chỉ đơn thuần cải tiến công cụ, mà còn làm thay đổi thước đo về giá trị con người.

Dignitas Infinita (Phẩm giá vô biên) – văn kiện của Vatican năm 2024 về phẩm giá con người – khẳng định rằng phẩm giá con người là điều tự thân, bởi mỗi cá nhân đều được tạo dựng theo hình ảnh và họa ảnh Thiên Chúa, chứ không phải dựa trên tốc độ, năng suất hay thành tựu đạt được. Antiqua et nova – tài liệu năm 2025 của Vatican bàn về mối quan hệ giữa trí tuệ nhân tạo (AI) và trí tuệ con người – cảnh báo về việc đánh đồng AI với sự trọn vẹn của trí tuệ con người. Lý do là bởi trí tuệ con người gắn liền với thể xác, cảm xúc và được định hình bởi lịch sử bản thân. Trái tim quy tụ tất cả những khía cạnh này vào một trung tâm nhân bản duy nhất; nó từ chối việc biến một con người thành dữ liệu hay công cụ hữu dụng.

Chính nhờ vậy, trái tim đã cứu nhân loại khỏi chủ nghĩa siêu nhân bản (transhumanism): nó nhắc nhở rằng sự biến đổi chỉ thực sự thánh thiêng khi nó làm sâu sắc thêm sự hiệp thông giữa người với người.

Trái tim không sợ kỹ thuật.

Trái tim không sợ kỹ thuật vì nó hiểu rõ vị trí đích thực của kỹ thuật: đó là một phương tiện chứ không phải mục đích cuối cùng; là công cụ để phục vụ, chứ không phải đối thủ cạnh tranh với bản chất con người. Điều mà trái tim lo ngại là thứ quyền lực thiếu vắng tình yêu, chứ không phải bản thân các cỗ máy.

Magnifica Humanitas không kêu gọi Giáo hội rơi vào hoảng loạn, mà mời gọi một sự hoán cải trong cách sử dụng kỹ thuật. AI có thể cùng tồn tại với phẩm giá con người khi nó vẫn hướng tới tình yêu, công lý, sự thật và lợi ích chung. Ngược lại, nó sẽ vi phạm phẩm giá con người khi trở thành một ông chủ, một sự thay thế cho lương tâm, hay một hệ thống dùng để xếp hạng, thao túng, giám sát và thay thế con người.

Trái tim đưa ra bốn tiêu chuẩn thực tiễn cho sự chung sống này. AI phải phục vụ cho sự gặp gỡ giữa người với người thay vì thay thế nó: một chương trình trò chuyện (chatbot) có thể hỗ trợ việc học, nhưng không bao giờ có thể trở thành tâm hồn của người thầy hay sự hiện diện của cha mẹ.

AI phải hỗ trợ cho việc đưa ra các quyết định có trách nhiệm, chứ không phải gạt bỏ trách nhiệm đó: những quyết định ảnh hưởng đến công việc, sức khỏe, danh dự, giáo dục hay tự do của con người phải luôn nằm dưới sự chịu trách nhiệm của những cá nhân có khả năng thực thi lòng thương xót và tinh thần trách nhiệm.

AI phải bảo vệ ký ức: một nền văn hóa thiếu vắng trái tim sẽ dễ dàng lãng quên người nghèo, người cao tuổi, người bệnh tật, người di cư và cả những thai nhi. Việc con người sử dụng AI nên giúp mỗi cá nhân trở nên hiện hữu rõ nét hơn, thay vì biến họ thành những thứ có thể dễ dàng loại bỏ. Cuối cùng, AI phải chừa lại không gian cho sự tĩnh lặng. Trái tim cần những khoảng không gian không bị tối ưu hóa, không bị theo dõi, không bị thúc ép bởi các gợi ý, và không bị tiền bạc hóa.

Đó là lý do tại sao cụm từ “sự khôn ngoan của trái tim” mà Đức Giáo Hoàng Phanxicô nhắc đến lại quan trọng đến vậy. Một thế giới giàu có về kỹ thuật vẫn có thể trở nên nghèo nàn về nhân tính nếu sự suy tư không bắt nguồn từ trái tim. Antiqua et nova coi cụm từ này như một chìa khóa đạo đức trong việc tiếp cận AI.

Magnifica Humanitas đặt chiếc chìa khóa ấy vào trong một kịch bản mang tính Kinh Thánh: hoặc là Babel, hoặc là Jerusalem. Vấn đề không nằm ở chỗ liệu kỹ thuật có tiến bộ hay không. Chắc chắn nó sẽ tiến bộ. Vấn đề là liệu trái tim con người có được vun đắp đủ sâu sắc để định hướng cho sự tiến bộ kỹ thuật đó hay không.

Những trái tim mạnh mẽ, chứ không phải những cỗ máy yếu ớt hơn

Thần học về trái tim biến Magnifica Humanitas thành một văn kiện vượt xa khuôn khổ của một tài liệu chính sách; nó trở thành một sự chiêm niệm mang tính tâm linh về nền văn minh.

Chúng ta không nên chỉ đặt câu hỏi: “Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể làm được gì?” mà cần hỏi: “Kỹ thuật này tác động thế nào đến những điều chúng ta yêu quý?” Liệu nó có vun đắp cho sự quan tâm, lòng kiên nhẫn, tính trung thực, sự khiêm nhường và sự hiệp thông? Hay nó lại làm gia tăng tính hư vinh, khát vọng thống trị và sự cô lập? Chính trái tim con người khiến câu hỏi đó trở nên không thể né tránh.

Magnifica Humanitas không kêu gọi Giáo hội phải sợ hãi máy móc; thay vào đó, văn kiện này mời gọi Giáo hội khơi dậy lại trái tim, để kỹ thuật mãi là người đầy tớ phục vụ cho ơn gọi của con người, thay vì trở thành đối thủ cạnh tranh với nhân học.

Tương lai của con người sẽ không được bảo đảm chỉ bằng những cỗ máy yếu ớt hơn, mà bằng những trái tim mạnh mẽ. Những trái tim được Chúa Kitô biến đổi: đủ khôn ngoan để sử dụng kỹ thuật, đủ dịu dàng để bảo vệ những người dễ bị tổn thương, và đủ tự do để không tôn thờ quyền lực.

 

John Melnikov, trong bản tin ngày 30 tháng 10 năm 2026 của tạp chí The Catholic Thing, cho hay: Cách đây không lâu, mỗi ngày đến lớp học đều mang đến cho tôi thử thách tuyệt vời không chỉ là giảng dạy chương trình thần học một cách trung thực mà còn phải thật năng động, sinh động và hấp dẫn. Ngày nay, nếu tôi đốt giày của mình và yêu cầu học sinh ném bóng nước vào tôi để dập lửa, thì khả năng cao là tôi sẽ biến thành than trước khi quả bóng đầu tiên được buộc lại. Những khuôn mặt và giọng nói từng phản ứng với sự hào hứng, tiếng cười và sự quan tâm chân thành giờ đây bị chôn vùi trong sự hỗn loạn ánh sáng xanh vô tận của các thiết bị điện tử.

Mặc dù trường tôi có những quy định nghiêm ngặt về việc sử dụng kỹ thuật trong lớp học, nhưng thanh thiếu niên, giống như nước, rất giỏi trong việc tìm cách vượt qua các trở ngại. Trong khi gần đây tôi đã nghiên cứu sâu về khía cạnh tâm linh của sự ám ảnh và nghiện kỹ thuật ở thanh thiếu niên, một số mối lo ngại khác đã xuất hiện. Một trong những mối nguy hiểm này là sự kích thích kỹ thuật số liên tục đang khiến thế giới thực dường như không đủ thú vị hoặc hấp dẫn. Kết quả là một kiểu thờ ơ kỳ lạ ở tuổi trẻ dẫn đến sự thờ ơ chung với mọi thứ. Chúng ta đang nuôi dạy những đứa trẻ được tiếp cận với vô số phương tiện giải trí nhưng dường như ngày càng cảm thấy nhàm chán với mọi thứ.

Trẻ nhỏ vốn dĩ có một nguồn năng lượng dồi dào đến chóng mặt đối với những điều vô hại và bình thường nhất. Một quả bóng chày mới, một ngày nghỉ học vì tuyết rơi, hay một chiếc bánh pizza đều mang đến cho chúng những cơn bùng nổ năng lượng và niềm vui. Thanh thiếu niên thì vốn dĩ hay hoài nghi hơn. Nhưng ngay cả sự hoài nghi của tuổi thiếu niên (teen) trước đây cũng che giấu một nguồn năng lượng khổng lồ. Âm nhạc, thể thao, các mối quan hệ lãng mạn, xe hơi, phim ảnh, tranh cãi, trò nghịch ngợm, và việc chỉ quanh quẩn không làm gì cả đều từng là một phần của hệ sinh thái tuổi thiếu niên. Và khi sự nhàm chán hoặc những khoảnh khắc thờ ơ xuất hiện, chúng thường tạo ra hành động.

Giờ đây, chúng chỉ tạo ra việc lướt mạng. Các thế hệ trước cảm thấy nhàm chán và do đó đã làm điều gì đó. Họ khám phá, sáng tạo, yêu đương, gặp rắc rối, và nhận ra mình là ai và muốn gì trong cuộc sống. Họ cân nhắc thể thần linh và đặt câu hỏi về vai trò của nó trong cuộc sống của họ, và Đấng Tạo Hóa đang kêu gọi họ làm gì.

Sau những ngày dài vất vả trong công việc giảng dạy ở trường trung học, tôi thường phân tích những gì đã đúng và những gì đã sai. Bản năng tự nhiên của bất cứ ai có thẩm quyền đối với trẻ em là hướng nội và suy gẫm về các phương pháp giảng dạy. Thực tế là trẻ em ngày nay không thu mình lại vì thiếu sự kích thích từ phía chúng ta, mà vì quá nhiều sự kích thích.

Trẻ em ngày nay có thể tiếp cận với mọi bài hát từng được thu âm, mọi bộ phim từng được sản xuất, mọi trò chơi từng được thiết kế, hài kịch, thể thao, phim khiêu dâm, các cuộc ẩu đả, tin tức, và nhiều hơn nữa. Thanh thiếu niên Mỹ hiện đại có mức độ giải trí và xao nhãng cao hơn bất cứ hoàng đế, vua, hoàng hậu, tổng thống hay nhân vật lịch sử nào trong suốt lịch sử nhân loại. Vậy mà chúng vẫn cảm thấy buồn chán.

Vấn đề không phải là thực tế trở nên nhàm chán. Vấn đề là chúng ta đã điều chỉnh lại cảm nhận về giải trí và kỳ vọng về sự kích thích của trẻ em. Giáo viên, huấn luyện viên và phụ huynh không thể kể những câu chuyện cạnh tranh với nhịp độ của TikTok. Thể thao không thể cạnh tranh với những đoạn video tổng hợp những khoảnh khắc nổi bật, và những cuộc trò chuyện không thể mang lại cảm giác hưng phấn tương tự như những thông báo.

Các cô gái buộc phải cạnh tranh với hàng ngàn phụ nữ hoàn hảo trên mạng, trong khi các chàng trai học cách làm bạn trai bằng cách xem những nội dung khiêu dâm, những thứ cung cấp mọi thứ ngoại trừ những gì một người đàn ông nên làm để trở thành một người bạn đời tốt. Ngay cả tình bạn cũng phải cạnh tranh với một dòng chảy vô tận của những cá tính hấp dẫn hơn. Trẻ em chỉ cần vuốt bỏ những thứ không thu hút sự chú ý của chúng quá vài giây, và với mỗi lần vuốt, một phần những gì làm cho tuổi thiếu niên trở nên năng động và định hình tuyệt vời lại bị xói mòn.

Và đối với một người Công Giáo, thật tỉnh trí khi nhận ra rằng chính Kitô giáo đang phụ thuộc rất nhiều vào những khả năng hiện đang bị xóa bỏ bởi việc tiêu thụ kỹ thuật không ngừng nghỉ. Tuy nhiên, tình hình này không phải là không thể vượt qua hay vô vọng. Bản chất hòa bình, khiêm nhường của Kitô giáo mang đến cho thanh thiếu niên hiện đại một sự nghỉ ngơi đáng hoan nghênh khỏi nhịp sống hối hả của họ. Công Giáo không bắt buộc tín hữu của mình phải liên tục la hét “hãy nhìn tôi”. Thay vào đó, nó mang đến sự bình an và tĩnh lặng của lời cầu nguyện. Những thực tại siêu việt, siêu hình của Thánh Lễ và quyền năng của Bí tích Thánh Thể mang đến những ví dụ thực tế và tức thời về sự biến đổi tâm linh đích thực. Trong khi thuật toán nói, “Hãy nhìn xem có gì mới,” thì Chúa chúng ta nói, “Này, Ta làm mới mọi sự.”

Đây là hai khái niệm và hình thức sống hoàn toàn khác nhau. Một bên đòi hỏi sự tiếp nhận không ngừng những gì được coi là mới mẻ, trong khi bên kia cho chúng ta đôi mắt mới để nhận thức thực tại và vượt qua nỗi sợ hãi, hạn chế và thất bại của mình. Đời sống Công Giáo rèn luyện chính xác những khả năng mà nền văn hóa kỹ thuật của chúng ta đang ngầm quyết tâm làm cạn kiệt đến mức tận diệt. Tức sự chú ý, sự kiên nhẫn, sự chiêm niệm và sự kính sợ.

Đây là lý do tại sao câu trả lời cho cuộc khủng hoảng hiện nay không thể chỉ đơn giản là những ứng dụng tốt hơn, hấp dẫn hơn, những lớp học và bài học thú vị hơn, hay việc cha mẹ điên cuồng tìm kiếm thứ gì đó có khả năng cạnh tranh và vượt qua sức hút của thuật toán. Chúng ta không thể vượt qua được sức hút của những cỗ máy được thiết kế bởi các tập đoàn tỷ đô để thu hút sự chú ý, và chúng ta cũng không nên cố gắng làm vậy.

Thay vào đó, chúng ta phải trả lại cho trẻ em cơ hội được buồn chán và tạo ra điều gì đó từ sự buồn chán đó. Khái niệm đó ngày càng trở nên xa lạ với chúng. Hãy để chúng ngồi mà không cần màn hình. Hãy để chúng ném bóng, đi dạo trong rừng, nói chuyện với ai đó thỉnh thoảng kể một câu chuyện nhàm chán, nhìn chằm chằm vào ngọn lửa, cầu nguyện trong im lặng, hoặc dành một buổi chiều mà không có kế hoạch gì ngoài việc thuận theo tự nhiên.

Chúng ta đã dành nhiều năm cố gắng làm cho tuổi thơ trở nên thú vị bất tận. Kết quả là một thế hệ dường như chán nản với mọi thứ. Có lẽ thanh thiếu niên của chúng ta không cần thêm những thứ đòi hỏi sự chú ý của họ. Có lẽ họ cần đủ sự tĩnh lặng để khám phá ra rằng thế giới mà Chúa tạo ra từ trước đến nay đã vô cùng thú vị.

 

Ý nguyện cầu nguyện tháng 11 của Đức Giáo Hoàng: 'Xử dụng của cải cách đắn'

Đức Giáo Hoàng Lêô công bố ý nguyện cầu nguyện cho tháng 11,Ngài mời gọi người Công Giáo cùng cầu nguyện "cho việc xử dụng của cải cáchđúng đắn", để chúng ta nhận ra rằng sự giàu có đích thực không nằm ở việc tích lũy hay sở hữu, mà nằm ở việc cho đi với tình yêu thương.

(Tin Vatican - Deborah Castellano Lubov)

Đức Giáo Hoàng Lêô kêu gọi người Công Giáo trên toàn thế giới cùng ngài cầu nguyện trong tháng 11 này về việc xử dụng của cải sao cho đúng đắn.

Vào thứ Ba (3/11/2026), ĐTC đã công bố video "Cầu nguyện cùng Đức Giáo Hoàng" – một chương trình hàng tháng do Mạng lưới Cầu nguyện Toàn cầu của Đức Giáo Hoàng thực hiện.

Trong lời cầu nguyện của mình, Đức Giáo Hoàng nhắc nhở rằng mọi thứ chúng ta có đều đến từ Chúa, bao gồm "đất đai màu mỡ, những tài năng chúng ta được ban tặng, và công sức của những người đi trước".

Ngài nói: "Không có gì là của riêng chúng ta – tất cả đều là món quà được chia sẻ".

Tuy nhiên, Đức Thánh Cha nhận xét rằng, đôi khi "chúng ta để cho của cải mà mình tìm kiếm hoặc đạt được làm chai cứng tâm hồn, giam hãm chúng ta trong sự ích kỷ, và khiến chúng ta quên đi những người dễ bị tổn thương nhất".

"Xin tha thứ cho chúng ta vì đã tích trữ"

Đức Giáo Hoàng nói: "Xin tha thứ cho chúng ta vì đã tích trữ thay vì chia sẻ", và "vì đã sử dụng của cải như một công cụ quyền lực thay vì để phục vụ".

Đức Giáo Hoàng nhắc lại rằng Chúa Giêsu dạy chúng ta "sự giàu có đích thực không nằm ở những gì chúng ta giữ lại, mà ở những gì chúng ta cho đi với tình yêu thương".

Ngài nói thêm rằng một tâm hồn không bị ràng buộc bởi của cải vật chất sẽ "biến đổi thế giới", bởi nó "mở ra những con đường công lý, phá đổ các bức tường thờ ơ, và gieo hy vọng cho người nghèo".

Vì vậy, ngài cầu nguyện: Lạy Chúa, xin Thánh Thần Chúa dạy chúng con biết xử dụng những gì mình có – dù là tiền bạc, thời gian, tài năng hay các cơ hội – như những "công cụ của tình huynh đệ".

Đức Giáo Hoàng tiếp lời: "Ước mong mỗi quyết định về kinh tế, gia đình hay cộng đồng đều xuất phát từ một tâm hồn tự do, biết nhận ra rằng mọi thiện ích đều dành cho tất cả mọi người, và chỉ thông qua việc chia sẻ, chúng ta mới có thể xây dựng tương lai". Cuối cùng, Đức Thánh Cha cầu nguyện: "Xin hãy biến chúng con thành những chứng nhân của sự giàu có đã được chuyển hóa thành tinh thần phục vụ và lòng thương xót, để cuộc đời chúng con, khi gắn kết với cuộc đời của những người khác, có thể trở thành dấu chỉ cho Vương quốc công lý và hòa bình của Ngài. Amen."

Mạng lưới Cầu nguyện Toàn cầu của Đức Giáo Hoàng

Được thành lập vào năm 1844 với tên gọi "Tông đồ Cầu nguyện", Mạng lưới Cầu nguyện Toàn cầu của Đức Giáo Hoàng là một Công cuộc của Tòa Thánh, được giao phó cho Dòng Tên.

Vào tháng 12 năm 2020, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã thiết lập Công cuộc này thành một Quỹ của Tòa Thánh và phê chuẩn các quy chế cuối cùng vào tháng 7 năm 2024.

Mạng lưới hiện diện tại hơn 92 quốc gia, tạo nên một cộng đoàn thiêng liêng gồm hơn 22 triệu người, những người luôn sẵn sàng sống hằng ngày để dấn thân vào sứ mạng của Thiên Chúa.

Trọng tâm sứ mạng của mạng lưới là các ý nguyện cầu nguyện hàng tháng của Đức Giáo Hoàng; qua đó, các thành viên được mời gọi hướng tâm trí vào những thách thức cấp bách mà nhân loại và sứ mạng của Giáo hội đang phải đối diện.

 

Thông điệp của Đức Giáo Hoàng nhân Ngày Giới trẻ Thế giới: Hãy mang đến cho Chúa Kitô những vấn nạn và vết thương đang chia rẽ thế giới

Trong thông điệp dành cho Ngày Giới trẻ Thế giới năm 2026 – sự kiện được cử hành tại các giáo phận trên khắp thế giới vào Lễ Chúa Kitô Vua – Đức Giáo Hoàng Lêô XIV khuyến khích người trẻ hãy để Chúa Kitô bước vào cuộc đời mình, cũng như bước vào những chia rẽ đang gây nhức nhối trong cộng đồng của họ.

(Tin Vatican - Isabella H. de Carvalho)

“Hãy mở rộng tâm hồn đón nhận Chúa Kitô, để lòng can đảm, sự bình an và tình yêu của Người chiến thắng bóng tối cùng nỗi khổ đau đang hiện hữu trong thế giới chúng ta” – đó là lời nhắn nhủ của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV gửi đến người trẻ trong thông điệp công bố ngày 3 tháng 11, nhân Ngày Giới trẻ Thế giới năm 2026 (diễn ra vào ngày 22 tháng 11).

Đức Giáo Hoàng viết: “Hãy mang đến cho Chúa Kitô những vấn nạn và vết thương của chính chúng con, cũng như những vết thương đang xâu xé xã hội và gây nên sự đối đầu giữa các quốc gia với nhau”.

“Hãy mang đến cho Người cả tạo hóa đang rên xiết và đau khổ này; hãy lắng nghe tiếng kêu than của trái đất và của người nghèo – điều mà Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã dạy chúng ta phải biết lắng nghe. Hãy chia sẻ với Chúa Giêsu những niềm vui và hy vọng của các con”.

Ngài nhấn mạnh: “Đừng bằng lòng với một cuộc sống thấp hơn mức mà Chúa Kitô mời gọi các con hướng tới”.

Ngày Giới trẻ Thế giới được cử hành hằng năm ở cấp giáo phận vào Lễ Chúa Giêsu Kitô, Vua Vũ Trụ (năm 2026 rơi vào ngày 22 tháng 11). Định kỳ vài năm một lần, sự kiện này được tổ chức ở quy mô quốc tế với một đại hội lớn tại một thành phố được chọn trên thế giới. Kỳ đại hội kế tiếp dự kiến diễn ra từ ngày 3 đến ngày 8 tháng 8 năm 2027 tại Seoul, Hàn Quốc.

Trong thông điệp của mình, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã hướng tới sự kiện năm tới và suy tư về chủ đề: “Hãy can đảm lên! Thầy đã thắng thế gian” (Gioan 16,33).

Được ký vào ngày 22 tháng 10 – ngày lễ kính Thánh Gioan Phaolô II – thông điệp của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã trích dẫn lời vị tiền nhiệm, mời gọi người trẻ đừng sợ mà hãy mở rộng cửa đón Chúa Kitô.

Ngài khuyến khích các bạn trẻ không chỉ chuẩn bị những điều kiện thực tế để đến Seoul, mà còn phải chuẩn bị cả tâm hồn, để chủ đề của sự kiện này đồng hành cùng các bạn trong suốt năm tới. “Đừng đợi đến khi trở nên hoàn hảo mới mở lòng đón nhận Ngài. Ngài đến gặp gỡ các bạn ngay trong tình trạng hiện tại của các bạn. Hãy mở cuộc đời mình cho Đức Kitô. Hãy mở cộng đoàn của mình cho Đức Kitô. Hãy mở những con đường dẫn đến trái tim của những người mà các bạn sẽ gặp gỡ,” Đức Thánh Cha nhấn mạnh.

Đức Kitô đồng hành cùng chúng ta vượt qua những sóng gió cuộc đời

Đức Thánh Cha thừa nhận rằng việc can đảm không phải lúc nào cũng dễ dàng, vì “sự bất định hay nỗi sợ hãi” có thể chiếm lấy chúng ta, và nhiều người trẻ đang “mang trong lòng những câu hỏi cùng những nỗi băn khoăn đè nặng.”

Ngài chia sẻ rằng nhiều người trong chúng ta có thể lo lắng về tương lai, cảm thấy áp lực phải trở nên hoàn hảo hoặc thành công, tự so sánh mình với “những hình mẫu lý tưởng không thể đạt tới” hay “những hình ảnh được dàn dựng trên mạng xã hội,” hoặc trải qua cảm giác “cô đơn, thất vọng hay nỗi sợ rằng mình chưa đủ tốt.”

Trong bối cảnh đó, Đức Thánh Cha kêu gọi người trẻ đừng tuyệt vọng, đồng thời nhắc nhở họ rằng ngay cả các môn đệ – trong đoạn Tin Mừng theo thánh Gioan mà chủ đề này được trích dẫn – cũng từng sợ hãi khi ở trên một con thuyền nhỏ giữa hồ nước đầy sóng dữ.

“Ngay cả trước khi các bạn bắt đầu tìm kiếm Đức Kitô, Ngài đã tìm kiếm các bạn, bước đi trên những sóng gió của cuộc đời,” ngài giải thích, và nói thêm rằng lòng can đảm của người Kitô hữu không đến từ bản thân mỗi người, mà đến từ sự hiện diện của Đức Kitô trong cuộc đời chúng ta.

“Chính Đức Kitô cũng không sống một cuộc đời không có bão tố, và Ngài cũng chẳng hứa hẹn với chúng ta một cuộc đời như vậy. Tuy nhiên, không bóng tối hay đau khổ nào mạnh hơn tình yêu của Ngài. Ngài sẽ không bao giờ bỏ rơi các bạn. Ngài mời gọi các bạn bước vào tình bạn với Ngài và tin tưởng trao phó hành trình của chính các bạn cũng như của cộng đoàn mình cho Ngài,” Đức Thánh Cha khẳng định.

Mang lòng can đảm dịu dàng của Đức Kitô đến với một thế giới đầy thương tổn

Về điểm này, Đức Thánh Cha nhắc lại rằng trong Tin Mừng, Chúa Giêsu đã đến giúp đỡ các môn đệ bằng cách đi trên mặt nước, rồi khích lệ họ hãy can đảm vì Ngài đã chiến thắng thế gian – tức là “thế giới của bóng tối,” hay “thực tại bí ẩn, hiện hữu ngay cả trong lòng con người, vốn luôn kháng cự và chống lại Thiên Chúa.” “Lòng can đảm này không đến từ quyết tâm hay sức mạnh tính cách của chính bạn. Nó đến từ việc tin tưởng vào Đấng đi trước bạn; nó nảy sinh từ đức tin vào Chúa Giêsu Kitô,” Đức Giáo Hoàng nhấn mạnh, đồng thời nói thêm rằng sự Phục sinh của Người mang lại sự sống, chân lý, tự do, công lý và hòa bình cho nhân loại.

“Chúa Kitô không kêu gọi bạn chạy trốn khỏi thế giới này, mà là nhìn thế giới bằng đôi mắt của Người và chạm đến nó bằng tình yêu của Người – một tình yêu có khả năng chữa lành mọi sự. Hãy để thực tại xung quanh lay động và chạm đến tâm hồn bạn! Chúa Giêsu không yêu thế giới từ xa,” Đức Giáo Hoàng lưu ý.

 

1. Cảnh báo tấn công hạt nhân ở Nga

Trong đêm mùng 1 Tháng Mười Một, các cảnh báo gây hoang mang đã xuất hiện trên các kênh chính thức của Bộ Tình trạng Khẩn cấp Nga tại Mạc Tư Khoa, St Petersburg và nhiều khu vực khác.

Người Nga được lệnh tích trữ lương thực đủ dùng trong ba tuần và trốn trong hầm – nếu không sẽ đối mặt với nguy cơ bị "nổ tung" bởi bom vào khoảng 2 giờ 45 phút sáng.

Các thông báo giống hệt nhau xuất hiện trên các kênh khẩn cấp chính thức và ứng dụng di động của Bộ.

Cũng có thông tin cho rằng người Nga nhận được những cảnh báo đáng sợ qua tin nhắn SMS khi các cảnh báo hiện lên trên MAX, dịch vụ nhắn tin do nhà nước Nga hậu thuẫn.

Bộ Tình trạng Khẩn cấp Nga đã công khai thừa nhận tình trạng hỗn loạn này, gọi đó là một "cuộc tấn công mạng quy mô lớn" và cáo buộc các hacker người Ukraine đứng sau vụ tấn công mạng này..

[The Sun: NUKE HOAX Fears hackers will hijack UK phones to spark nuclear terror after cyber attack sent hoax alerts in Ukraine & Russia]

2. Cảnh báo tấn công hạt nhân ở Ukraine

Vụ đe dọa hạt nhân ở Nga được tiếp nối vài giờ sau đó khi một cuộc tấn công mạng tương tự xâm nhập vào hệ thống Cảnh báo Không lưu chính thức của Ukraine.

Người dân Ukraine hoảng sợ khi được cảnh báo về nguy cơ phóng xạ, tiếp theo là mối đe dọa hạt nhân và hóa học nghiêm trọng sắp xảy ra.

Bốn thông báo liên tiếp có nội dung: "Nguy cơ phóng xạ. Nguy cơ phóng xạ được tuyên bố tại Kyiv."

"Cảnh báo, một chiếc Oreshnik đang ở trên không! Tình trạng báo động hạt nhân đã được kích hoạt trên toàn Ukraine."

"Nguy cơ tấn công hóa học. Có nguy cơ tấn công hóa học vào Kyiv. Đừng ra ngoài."

"Nguy cơ giao tranh đường phố. Giao tranh đang diễn ra ở Kyiv. Đừng ra ngoài."

Chính quyền Ukraine ngay lập tức xác nhận dịch vụ cảnh báo khẩn cấp của họ đã bị tin tặc tấn công.

Hệ thống này rất quan trọng đối với Ukraine vì nó đóng vai trò là tuyến phòng thủ chính bảo vệ dân thường trước các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn của Putin.

Ứng dụng này được sử dụng để cảnh báo người dân trong thời gian thực về mối đe dọa từ các cuộc không kích của Nga.

Người dân thường chỉ có vài phút để tìm nơi trú ẩn, hàng ngàn người phải chạy trốn đến các hầm trú ẩn dưới lòng đất.

Giới chức Ukraine đã ra tuyên bố cho biết hệ thống hoạt động bình thường sau nửa đêm.

Vài giờ sau, hệ thống được kích hoạt trên thực tế khi Điện Cẩm Linh ra lệnh tấn công Odessa, khiến bốn người bị thương.

Thông tin này xuất hiện sau khi một chuyên gia tuyên truyền hàng đầu của Nga tuyên bố Putin sẵn sàng nhận cuộc gọi từ Tổng thống Volodymyr Zelenskiy.

Một trong những người thân cận của Vlad, trợ lý ngoại giao cao cấp Yuri Ushakov, đã nói về nhà độc tài này: "Tôi tin rằng ông ấy chắc chắn sẽ trả lời. Putin chưa bao giờ từ chối tham gia đàm phán."

Putin đã từ chối nhiều cuộc gọi từ Tổng thống Zelenskiy – đáng chú ý nhất là vào đêm trước ngày chiến tranh nổ ra, ngày 23 tháng 2 năm 2022.

Cùng ngày, Ukraine đã trút cơn thịnh nộ lên các nhà máy lọc dầu của Nga gần Mạc Tư Khoa.

Những hình ảnh gây sốc cho thấy một nhà máy lọc dầu chìm trong biển lửa và bị bao phủ bởi một đám mây hình nấm sau vụ tấn công tàn phá.

Một lớp khói đen dày đặc, cay nồng có thể được nhìn thấy đang trôi nổi khắp khu vực khi những ngọn lửa chiếu sáng cả bầu trời.

Thống đốc Gleb Nikitin cho biết, một đàn máy bay điều khiển từ xa khổng lồ đã tấn công vào một "doanh nghiệp công nghiệp" ở tỉnh Nizhny Novgorod đêm qua.

Ukraine đã nhiều lần tấn công các mỏ dầu khí của Nga để trả đũa những cuộc tấn công không ngừng nghỉ của Putin vào cơ sở hạ tầng năng lượng của nước này.

Trong nhiều tuần qua, Ông Donald Trump đã gây áp lực lên Kyiv để chấm dứt các cuộc tấn công như vậy, đổ lỗi cho chúng là nguyên nhân gây ra giá dầu diesel tăng cao.

Elon Musk thậm chí còn tạm thời cắt giảm tốc độ internet vệ tinh cho các trạm đầu cuối của Ukraine sau khi cáo buộc Tổng thống Volodymyr Zelenskiy vi phạm điều khoản dịch vụ của Starlink, khiến các thành phố dễ bị tấn công bởi Nga.

[The Sun: NUKE HOAX Fears hackers will hijack UK phones to spark nuclear terror after cyber attack sent hoax alerts in Ukraine & Russia]

3. Người dân Iran hỏi Tổng thống Trump: "Tự do mà chúng tôi được hứa hẹn đâu rồi?"

"Chúng ta hiện đã bước vào giai đoạn vô cùng nhạy cảm của cuộc đấu tranh cuối cùng… hãy tiếp tục tấn công và không đến nơi làm việc. Gửi đến lực lượng quân đội và cảnh sát: đây là cơ hội cuối cùng để các bạn thoát khỏi ách áp bức và đoàn kết với nhân dân. Hãy chờ đợi lời kêu gọi cuối cùng của tôi."

Những lời này, được Thái tử Reza Pahlavi phát biểu trước người dân Iran hồi tháng 3, đã thể hiện trọn vẹn cảm giác hồi hộp bao trùm cả những người phản đối Cộng hòa Hồi giáo và giới quan sát quốc tế về số phận của chế độ.

Vào tháng Giêng, lực lượng an ninh Iran đã tàn sát hàng ngàn thường dân để đàn áp các cuộc biểu tình trên toàn quốc do khó khăn kinh tế và sự đàn áp gây ra. Chỉ vài tuần sau, Hoa Kỳ đã hợp tác với Israel để phát động một chiến dịch tấn công chưa từng có tiền lệ, giết chết Ayatollah Ali Khamenei, người đã cai trị Iran gần bốn thập niên, và loại bỏ các lãnh đạo cao cấp của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, gọi tắt là IRGC.

Tổng thống Trump đã nói với người dân Iran rằng hãy "tiếp quản chính phủ của các bạn", Pahlavi dường như sắp trở về từ nơi lưu vong một cách thắng lợi, và trong một khoảnh khắc, tưởng chừng như Cộng hòa Hồi giáo có thể sụp đổ. Tám tháng sau, những ngày tháng hưng phấn đó dường như chỉ còn là ký ức xa vời.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, gọi tắt là IRGC không hề nao núng trước áp lực, cả nội bộ lẫn bên ngoài; thay vào đó, họ càng kiên cường và kéo nước Mỹ hùng mạnh vào một thế bế tắc ngày càng khó xử ở eo biển Hormuz. Vậy những hy vọng và hoài bão của những người muốn lật đổ Cộng hòa Hồi giáo và sống tự do sẽ ra sao?

Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel hồi tháng Hai đã loại bỏ nhà lãnh đạo tối cao của Cộng hòa Hồi giáo và nhiều quan chức an ninh cao cấp, nhưng không dẫn đến sự sụp đổ chính trị hay quân sự. Trước khi hướng tới tương lai, chúng ta cần hiểu tại sao hy vọng về một cuộc nổi dậy mới hồi đầu năm nay lại không thành hiện thực.

"Sai lầm trong kỳ vọng về sự sụp đổ nhanh chóng nằm ở việc đánh giá sai đối thủ. Nhiều bên tham gia vào cuộc xung đột này có cái nhìn đơn giản về Cộng hòa Hồi giáo Iran và đánh giá thấp khả năng của nước này", Khosro Isfahani, giám đốc Liên minh Quốc gia vì Dân chủ ở Iran, gọi tắt là NUFDI, nói với Newsweek.

Khamenei đã dành hàng thập niên để đưa Lực lượng Vệ binh Cách mạng vào hầu hết mọi khía cạnh của xã hội Iran, từ an ninh nội địa đến kinh tế và các cơ quan tình báo, để việc tiêu diệt các chỉ huy của lực lượng này sẽ không thể phá vỡ bộ máy đàn áp ngay lập tức.

"Những gì chúng ta thấy ngày nay là một dự án kéo dài hàng thập niên của Ali Khamenei, đã được hoàn thành từ nhiều năm trước và chỉ đến bây giờ mới bước vào giai đoạn công khai", Isfahani nói.

Trớ trêu thay, vụ ám sát ông ta lại có tác dụng ngược với những người hy vọng vào sự thay đổi chế độ.

"Vào những năm cuối đời, khi Khamenei bị cô lập bởi tuổi già và nguy cơ bị ám sát từ phía Israel, Iran trên thực tế được điều hành bởi một ban lãnh đạo tập thể," Ali Alfoneh, một chuyên gia cao cấp tại Viện Các quốc gia vùng Vịnh Ả Rập và là chuyên gia về IRGC, cho biết. "Trong thời gian Khamenei vắng mặt, ‘hội đồng’ này đã điều hành nhà nước Iran hiệu quả hơn nhiều so với ông ấy... việc ông ấy không phải chịu trách nhiệm trước ai, nhất là cử tri, đã cản trở một cách có hệ thống hiệu quả hoạt động của chế độ."

Nhưng một cơ cấu lãnh đạo có thể hoạt động mà không cần Khamenei không nhất thiết có thể nắm giữ cùng một quyền lực.

"Cuộc chiến đã buộc chế độ phải biến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, gọi tắt là IRGC thành một thế lực chi phối quan trọng hơn. Điều này là do Lãnh đạo tối cao mới, Mojtaba Khamenei, thiếu ảnh hưởng chính trị để củng cố quyền lực và đưa ra các quyết định thống nhất như những người tiền nhiệm của ông ta," Tiến sĩ Majid Sadeghpour, giám đốc chính trị của Tổ chức Cộng đồng người Mỹ gốc Iran, gọi tắt là OIAC, nói với Newsweek. "Chế độ hiện đang sử dụng tất cả các trụ cột quyền lực của mình để tồn tại một cách mạnh mẽ. Nó đang tồn tại - nhưng chỉ còn thoi thóp."

Nhưng như người dân Iran đã nhận ra, làm suy yếu một chế độ và giải phóng công dân của chế độ đó là hai việc hoàn toàn khác nhau.

[Newsweek: Iranians Ask Trump: ‘Where Is the Freedom We Were Promised?’]

4. Ukraine đã giải phóng 96 km2 trong tháng 10, gây ra tổn thất kỷ lục cho đối phương.

Hôm Thứ Hai, 02 Tháng Mười Một, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy tuyên bố rằng Lực lượng Quốc phòng Ukraine đã giải phóng 96,2 km vuông lãnh thổ có chủ quyền trong tháng 10 – vượt qua các bước tiến lãnh thổ của Nga 10,4 km vuông – đồng thời gây ra tổn thất chưa từng có lên tới 54.400 binh sĩ cho quân đội Nga.

Nhà lãnh đạo nhà nước đã trình bày bản đánh giá hàng tháng, khẳng định rằng lực lượng Ukraine đã giành lại được nhiều vùng đất hơn so với lực lượng xâm lược của Nga trong cùng kỳ 31 ngày, đồng thời ghi nhận số thương vong hàng tháng cao nhất kể từ khi cuộc xâm lược toàn diện bắt đầu vào tháng 2 năm 2022.

"Trong tháng 10, Lực lượng Quốc phòng Ukraine đã gây tổn thất kỷ lục cho kẻ thù và giành lại được nhiều lãnh thổ hơn so với quân xâm lược Nga", Tổng thống Zelenskiy tuyên bố.

Theo số liệu do tổng thống công bố, quân đội Nga đã chịu tổn thất 54.400 binh sĩ thiệt mạng và bị thương nặng trong tháng. Tỷ lệ tổn thất hàng tháng cũng lập kỷ lục về số thương vong trong một ngày vào ngày 21 tháng 10, khi lực lượng Nga chịu 2.250 thương vong chỉ trong vòng 24 giờ.

"Điều quan trọng là chúng ta phải tiếp tục giành lại những gì thuộc về mình," Tổng thống Zelenskiy nhấn mạnh.

"Trong tháng 10, Lực lượng Quốc phòng đã giải phóng được 96,2 km² đất của Ukraine, nhiều hơn 10,4 km² so với diện tích mà quân xâm lược đã chiếm được trong cùng thời gian này."

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết các cuộc tấn công ở Rostov đã nhắm vào nhà máy sản xuất hỏa tiễn Kamensky, một trạm S-400 và một hệ thống Pantsir-S2, gây thiệt hại 70 triệu đô la cho hệ thống phòng không.

Tổng thống đã chính thức tuyên dương tất cả các binh sĩ, lữ đoàn chiến đấu và các binh chủng chuyên ngành của Ukraine đã đóng góp vào các cuộc phản công và các hoạt động kiềm chế tiền tuyến.

" Nga đang thua. Chúng tôi đang giữ vững các vị trí, giải phóng lãnh thổ và bảo đảm rằng mỗi ngày chiến tranh đều gây tổn thất nặng nề nhất có thể cho kẻ xâm lược", Tổng thống Zelenskiy nhấn mạnh, đồng thời nói thêm rằng để ngăn chặn những tổn thất nghiêm trọng này, Mạc Tư Khoa chỉ cần lựa chọn một lệnh ngừng bắn ngay lập tức và ngoại giao thực sự.

Tác động bất đối xứng của Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa

Một yếu tố quyết định đến hiệu quả chiến trường của Ukraine trong tháng 10 xuất phát từ quy mô hoạt động của Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa, gọi tắt là USF.

Trước đó vào Chúa Nhật, Tư lệnh USF Robert "Madyar" Brovdi báo cáo rằng các đơn vị máy bay điều khiển từ xa dưới quyền chỉ huy của ông đã gây ra 16.796 thương vong cho quân đội Nga trong tháng 10 - gần 31% trong tổng số 54.400 thương vong về nhân sự được tổng thống xác nhận.

Trong suốt tháng đó, các đơn vị USF đã tấn công 64.807 mục tiêu của đối phương trong 255.605 nhiệm vụ chiến đấu, trung bình cứ 159 giây lại tiêu diệt được một binh sĩ Nga.

Khoảng 69,5% thương vong của quân Nga do máy bay điều khiển từ xa gây ra xảy ra dọc theo các trục tác chiến Dobropillia-Pokrovsk, Oleksandrivka và Huliaipole, nơi các loại vũ khí bay lượn, máy bay điều khiển từ xa ném bom trang bị camera hồng ngoại và máy bay tấn công góc nhìn thứ nhất, gọi tắt là FPV đã làm gián đoạn các khu vực tập kết và đội hình thiết giáp của địch trước khi các đội tấn công tiếp cận được tiền tuyến.

Những tổn thất kỷ lục hàng tháng về nhân lực và trang thiết bị càng làm trầm trọng thêm những đánh giá tích lũy về sự cạn kiệt khả năng sản sinh lực lượng quân sự thông thường của Nga.

Một nghiên cứu thống kê của tạp chí The Economist ước tính tổng số thương vong của Nga kể từ tháng 2 năm 2022 nằm trong khoảng từ 1,4 triệu đến 2,1 triệu người thiệt mạng và bị thương, với số người chết trên chiến trường lên tới từ 374.000 đến 770.000.

Bài báo lưu ý rằng sự gia tăng mạnh mẽ số thương vong trong những tháng gần đây phản ánh việc các bộ chỉ huy chiến trường của Nga ngày càng phụ thuộc vào các cuộc tấn công trực diện của bộ binh để bù đắp cho sự thiếu hụt xe thiết giáp.

Theo các cuộc điều tra nhân quyền gần đây của Global Rights Compliance, những tổn thất ngày càng gia tăng đã gây áp lực nghiêm trọng lên nguồn dự trữ lao động trong nước của Nga, khiến Mạc Tư Khoa phải triển khai hàng ngàn binh sĩ Bắc Hàn ra tiền tuyến, đồng thời sử dụng các mạng lưới bất hợp pháp ở nước ngoài để đưa lao động cưỡng bức Bắc Hàn vào các nhà máy quốc phòng của Nga bằng thị thực sinh viên giả mạo.

Đồng thời, lực lượng Ukraine đã kết hợp kháng cự trên tiền tuyến với việc ngăn chặn chính xác các chuỗi cung ứng công nghiệp quân sự và các trung tâm năng lượng của Nga.

Trong những ngày cuối tháng 10, các cuộc tấn công chính xác của Ukraine đã phá hủy một sở chỉ huy S-400 Triumf và một tổ hợp Pantsir-S2 trị giá 70 triệu đô la Mỹ nằm cạnh nhà máy nhiên liệu rắn Kamensky ở vùng Rostov, trong khi máy bay điều khiển từ xa tầm xa tấn công các nhà máy lọc dầu lớn ở Kstovo, Ufa và Novokuybyshevsk.

[Kyiv Post: Ukraine Liberated 96 Sq Km in October, Inflicted Record Losses]

5. Dự báo bầu cử giữa nhiệm kỳ: Cuộc bỏ phiếu năm nay có thể thay đổi Washington như thế nào?

Cứ bốn năm một lần, chúng ta được bầu chọn tổng thống của mình. Nhưng cứ hai năm một lần, chúng ta lại có các cuộc bầu cử khác, nơi chúng ta bầu chọn tất cả 435 thành viên của Hạ viện, một phần ba Thượng Nghị Sĩ và rất nhiều thống đốc.

Đây là năm bầu cử giữa nhiệm kỳ, cơ hội để chúng ta định hướng tương lai của đất nước.

" Về mặt lịch sử, đây được xem như những cuộc trưng cầu dân ý về hiệu quả công việc của tổng thống," nhà bình luận chính trị Susan Glasser của tờ New Yorker cho biết. Bà tin rằng cuộc bầu cử hôm thứ Ba sẽ mang tính lịch sử trên nhiều phương diện.

Đầu tiên, có vấn đề về sự sụt giảm liên tục mức độ tín nhiệm của tổng thống. "Tổng thống hiện là vị tổng thống Mỹ không được lòng dân nhất trong lịch sử các cuộc thăm dò hiện đại trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ", Glasser nói.

Lý do chính là giá cả của mọi thứ. "Mọi người rất tức giận," Glasser nói. "Điều đó được thể hiện qua số tiền họ phải trả để đổ xăng cho xe tại trạm xăng, hoặc số tiền họ phải trả cho thực phẩm. Nhưng rõ ràng vấn đề còn rộng lớn hơn thế rất nhiều."

Một yếu tố lịch sử khác: Số lượng quảng cáo chính trị. "Về cơ bản, đây sẽ là một năm phá kỷ lục dù nhìn nhận theo bất kỳ khía cạnh nào," giáo sư Erika Franklin Fowler của Đại học Wesleyan, người nghiên cứu về quảng cáo chính trị, cho biết. "Số tiền được chi tiêu là rất lớn."

Năm nay, chi tiêu cho quảng cáo bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ vượt quá 11 tỷ đô la, một con số kỷ lục. Nhưng liệu quảng cáo chính trị có thực sự thay đổi được suy nghĩ của ai đó không? "Thực sự là không nhiều lắm," Fowler nói. "Không có lượng quảng cáo nào có thể thay đổi được suy nghĩ của người dân về giá cả hàng hóa trong nền kinh tế kiểu này."

Một sự kiện mang tính lịch sử khác là sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo trong các quảng cáo: Những cảnh quay do máy tính tạo ra về các ứng cử viên trông giống như video thật. Fowler nói, "Nó khiến các ứng cử viên nói những điều mà họ chưa từng nói hoặc làm những điều mà họ chưa từng làm. Điều đó đặc biệt đáng lo ngại vì người xem không thể nhận ra rằng những điều đó chưa từng xảy ra."

Điều đó có hợp pháp không? "Không có quy định liên bang nào về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong quảng cáo," Fowler nói, "vì vậy hầu hết các quảng cáo đó thậm chí không có lời cảnh báo nào."

Chỉ còn vài ngày nữa là đến bầu cử, liệu bất kỳ quảng cáo hay cuộc mít tinh nào có thể thay đổi suy nghĩ của cử tri? "Đó có lẽ là điều trớ trêu của tất cả – chúng ta đang chứng kiến nhiều cử tri đi bỏ phiếu sớm hơn trong năm nay," Fowler nói, "và vì vậy, nhiều quảng cáo đang phát sóng hiện nay thực ra đã quá muộn để tạo ra sự khác biệt."

Chuyên gia thăm dò dư luận Anthony Salvanto, người thực hiện các cuộc thăm dò của CBS News, cho biết: "Nhìn chung, chúng tôi nhận thấy các con số đang nghiêng về phía đảng Dân chủ. Việc đảng của tổng thống mất ghế trong một cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ không phải là điều bất thường trong lịch sử."

Vậy điều gì đang chi phối quyết định của cử tri: Chiến tranh? Tham nhũng? Giá xăng dầu? Salvanto nói, "Tất cả những điều trên."

Theo Salvanto, một yếu tố quan trọng khác là tổng thống: "Hai phần ba số người được hỏi cho biết họ sẽ đi bỏ phiếu bầu Quốc hội để ủng hộ hay phản đối ông ấy: 26% là để ủng hộ; và 41% là để phản đối các chính sách của Tổng thống Trump"

Tổng thống cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến các ứng cử viên. Hầu hết các quảng cáo của các ứng cử viên đảng Cộng hòa thậm chí không đề cập đến Tổng thống Trump. Đôi khi họ còn chỉ trích các chính sách của ông, chẳng hạn như quảng cáo của ứng cử viên Thượng Nghị Sĩ đảng Cộng hòa bang Michigan, Mike Rogers, kêu gọi chấm dứt cuộc chiến thuế quan của Tổng thống Trump chống lại Canada.

Vậy hiện tại, tình hình tại Hạ viện và Thượng viện ra sao? Theo mô hình dự báo mới nhất của CBS News về Hạ viện, đảng Dân chủ đang trên đà giành được 229 ghế, qua đó nắm đa số.

Về Thượng viện, Salvanto nói, "Vào đầu năm, không có nhiều người tin rằng đảng Dân chủ có cơ hội giành được Thượng viện. Tuy nhiên, điều chúng ta thấy theo thời gian là nhiều tiểu bang vốn là thành trì của đảng Cộng hòa giờ đây đã trở nên cạnh tranh hơn. Điều đó không có nghĩa là đảng Dân chủ sẽ thắng ở tất cả các tiểu bang đó, nhưng chắc chắn là cuộc đua sẽ gay cấn hơn."

Việc Texas và Kansas có thể bầu ra các Thượng Nghị Sĩ thuộc đảng Dân chủ chắc chắn là một điều mang tính lịch sử. Glasser nói: "Lần cuối cùng đảng Dân chủ giành được một ghế Thượng Nghị Sĩ ở Kansas là vào những năm 1930. Lần cuối cùng một người thuộc đảng Dân chủ được bầu vào Thượng viện Hoa Kỳ từ Texas là Lloyd Bentsen vào năm 1988."

Điều gì sẽ xảy ra sau cuộc bầu cử?

Vậy, nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội, liệu điều đó có thay đổi gì không? Theo Susan Glasser, "Tôi nghĩ bạn sẽ thấy những nỗ lực nhằm kiềm chế Bộ Quốc phòng chi tiêu nhiều tiền hơn, ví dụ như cho cuộc chiến của Tổng thống Trump với Iran. Tôi nghĩ bạn có thể thấy các phiên điều trần giám sát và điều tra rất quyết liệt. Tôi nghĩ bạn sẽ thấy họ ban hành các trát triệu tập."

Nhưng Glasser có những mối lo ngại cấp bách hơn về những gì sẽ xảy ra sau cuộc bầu cử: "Ông Donald Trump nói rằng ông sẽ không chấp nhận kết quả của bất kỳ cuộc bầu cử nào mà cá nhân ông cho rằng không được tiến hành theo cách ông mong muốn."

Khi được hỏi liệu bà có nghĩ rằng tổng thống có thể cố gắng vô hiệu hóa hoặc can thiệp vào kết quả bầu cử hay không, Glasser cười và nói: "Tôi không nghĩ đó là một câu hỏi mang tính suy đoán. Hãy nhớ rằng Ông Donald Trump là tổng thống duy nhất trong toàn bộ lịch sử nước Mỹ từng từ chối chấp nhận thất bại trong một cuộc bầu cử hợp pháp. Một trong những điều mà Tổng thống Trump và các đồng minh của ông ta có thể cố gắng làm là trì hoãn hoặc ngăn chặn việc chứng nhận các thành viên mới của Thượng viện trong các cuộc đua sít sao."

Chính quyền Trump đã ra lệnh điều tra hình sự cuộc đua vào Thượng viện Alaska, nơi đảng Dân chủ bị cáo buộc đã tuyển mộ một ứng cử viên có cùng tên với đối thủ thuộc đảng Cộng hòa.

Nhưng ngay cả khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ gặp nhiều khó khăn, thì cuộc bầu cử này – đặc biệt là cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hiện tại – vẫn là một phần quan trọng của hệ thống chính phủ Mỹ. "Tôi nghĩ đây là một cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vô cùng quan trọng," Glasser nói. "Đây chính là mục đích của hệ thống, để cân bằng, kiềm chế và kiểm soát lẫn nhau giữa các nhánh của chính phủ. Tôi nghĩ đất nước chúng ta sẽ đi theo những con đường rất khác nhau tùy thuộc vào kết quả vào tối thứ Ba."

[CBSNews: Midterm elections preview: How might this year's vote change Washington?]

6. Hàng trăm ngàn người biểu tình xuống đường khắp nước Pháp tuần thứ ba liên tiếp.

Hàng trăm ngàn người đã tập trung tại Pháp để phản đối chi phí sinh hoạt ngày càng tăng và điều kiện trường học xuống cấp, trong khi các cuộc biểu tình do giới trẻ dẫn đầu lan rộng sang Ý và Đức.

Chỉ còn sáu tháng nữa là đến cuộc bầu cử tổng thống, các thành phố lớn nhất của Pháp, bao gồm Paris, Lyon và Marseille, đã chứng kiến các cuộc tuần hành vào thứ Bảy tuần thứ ba liên tiếp.

Bộ Nội vụ Pháp cho biết 320.000 người đã xuống đường trên khắp cả nước vào thứ Bảy trong các cuộc biểu tình phần lớn là ôn hòa. Các liên đoàn sinh viên ước tính con số này lên tới nửa triệu người, trong đó có 200.000 người ở Paris.

Số vụ bắt giữ thấp hơn đáng kể so với các cuộc biểu tình trước đây, mặc dù căng thẳng và đụng độ đã xảy ra ở Marseille, Paris và Lyon khi các cuộc tuần hành giải tán.

Giới chức Pháp mô tả tình hình trên toàn quốc là "nhìn chung yên tĩnh" vào đầu giờ chiều. Pháp đã triển khai 70.000 cảnh sát để ngăn chặn điều mà họ lo ngại sẽ là một ngày bất ổn nữa.

Nhiều người biểu tình mặc trang phục Halloween bất chấp cảnh báo của Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nuñez rằng việc che mặt có thể bị phạt tới 150 euro.

Các thành phố khác ở Âu Châu, bao gồm Rôma, Milan, Berlin và Frankfurt, cũng chứng kiến một ngày biểu tình do giới trẻ dẫn đầu nhằm phản đối chi phí sinh hoạt và, tại Đức, chi tiêu quân sự.

Các cuộc biểu tình ở hơn 30 thành phố của Đức bùng phát do một sáng kiến do giới trẻ dẫn đầu có tên gọi Gen Z regelt (Thế hệ Z hành động) và nhìn chung diễn ra trong hòa bình mặc dù cảnh sát đã hủy bỏ một cuộc tuần hành dự kiến ở Cologne sau khi một số người tham gia đeo mặt nạ và đốt bom khói.

Tại Ý, cảnh sát đã tiến hành 60 cuộc khám xét trên khắp 23 thành phố nhắm vào những người bị nghi ngờ kích động bạo lực trong các cuộc biểu tình quy mô lớn hôm thứ Sáu, theo hãng tin ANSA.

[Politico: Hundreds of thousands of protesters march across France for third week in a row]

7. Người dân bạo loạn đập phá, cướp bóc các cửa hàng trong các cuộc biểu tình phản đối giá sinh hoạt tăng cao ở Đức.

Tối thứ Bảy, những kẻ bạo loạn đeo mặt nạ đã đập phá các cửa hàng và cướp bóc hàng hóa ở Frankfurt, Đức, trong một cuộc biểu tình phản đối giá sinh hoạt ngày càng tăng.

Các cuộc biểu tình phần lớn diễn ra trong hòa bình, do một sáng kiến của giới trẻ mang tên "Gen Z regelt" - tạm dịch là "Thế hệ Z sẽ làm được" - dẫn đầu, đã tập hợp tại hơn 30 thành phố "vì giáo dục, y tế, bảo vệ khí hậu và một cuộc sống giá cả phải chăng", và phản đối bất kỳ sự khôi phục nào của chế độ quân dịch bắt buộc. Các nhà tổ chức cho biết hàng chục ngàn người đã tham gia các cuộc biểu tình trên khắp cả nước, nhưng số liệu chính thức chưa được công bố ngay lập tức.

Căng thẳng lên đến đỉnh điểm vào buổi tối khi một số nhóm người biểu tình từ chối giải tán, gây ra các cuộc đụng độ và bạo lực tại các thành phố lớn như Berlin, Cologne và Hamburg.

Theo cảnh sát, tại trung tâm tài chính Frankfurt, những người biểu tình đeo mặt nạ đã ném đá, pháo hoa và bom hơi cay.

Giới chức cũng cho biết những kẻ cướp bóc đã lấy trộm vũ khí từ một cửa hàng súng, nhưng sau đó đã thu hồi được. Cảnh sát Frankfurt cho biết trên kênh X rằng một số người biểu tình cũng đã ném bom xăng vào cảnh sát sau khi tấn công họ bằng đá và chai lọ vào đầu ngày.

Tại thành phố Hamburg ở phía bắc, một số người biểu tình cũng bắn pháo sáng về phía cảnh sát và đốt cháy các rào chắn. Cảnh sát đã đáp trả bằng cách sử dụng vòi phun nước và hơi cay để giải tán đám đông.

Trước đó trong ngày, các cuộc biểu tình nhìn chung diễn ra trong hòa bình. Tại Berlin, những người biểu tình trẻ tuổi đã tập trung tại Cổng Brandenburg vào chiều thứ Bảy, yêu cầu đầu tư nhiều hơn vào giáo dục và nhà ở.

"Chúng tôi kêu gọi đầu tư nhiều tiền hơn vào các dịch vụ xã hội và giáo dục, cũng như vào bảo vệ khí hậu - nói tóm lại là vào tương lai của chúng ta - bởi vì chúng ta là những người sẽ bị ảnh hưởng lâu dài nhất và phải sống chung với nó", nữ sinh trung học Lara Breitenbach nói.

Janelle Schulz, một nữ sinh trung học khác đến từ Berlin, cũng cho rằng chính quyền cần đầu tư nhiều tiền hơn vào giáo dục.

"Ở trường tôi, trần nhà đang bị sập do hư hại do nước, không ai làm gì để khắc phục cả, chúng tôi thiếu giáo viên, nhà vệ sinh thì hỏng", cô ấy nói.

[CBSNews: Rioters smash, loot storefronts amid cost of living protests in Germany]

8. Ngoại trưởng Iran cho biết nước này không có kế hoạch đàm phán với Mỹ.

Nhà ngoại giao hàng đầu của Iran cho biết không có kế hoạch tổ chức đàm phán với Hoa Kỳ bất chấp những lo ngại ngày càng tăng về việc tái diễn chiến tranh.

"Hiện tại, không có kế hoạch gặp gỡ các quan chức Mỹ, và mọi suy đoán trái ngược chỉ là giả định của giới truyền thông", Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Al Jazeera, theo hãng thông tấn nhà nước IRNA.

Ông Araghchi nói với Al Jazeera: "Hiện tại chúng tôi không thấy cần thiết phải gặp gỡ người Mỹ, các điều kiện của chúng tôi đã rõ ràng, và các bên trung gian vẫn đang tiếp tục tham khảo ý kiến về vấn đề này."

Các nhà trung gian hòa giải của Qatar và Pakistan đã gặp nhau tại Doha, Qatar, vào thứ Bảy, với sự hiện diện của một phái đoàn Iran. Các quan chức Iran, thông qua các nhà trung gian hòa giải của Qatar, đã nhận được bản phác thảo về một thỏa thuận hòa bình từ Mỹ vào cuối tuần trước, do Phó Tổng thống J.D. Vance dẫn đầu.

Ông Araghchi nói với Al Jazeera hôm thứ Bảy: "Nỗ lực của phía Mỹ nhằm mở ra cánh cửa cho đối thoại và hiểu biết rộng hơn được coi là một bước tích cực, và nếu mục tiêu của Washington từ thông điệp của ông Vance là khuấy động sự khác biệt, thì đó sẽ là một sai lầm mới chồng chất lên những sai lầm trước đó của họ."

[CBSNews: Iran has no plans for talks with U.S., foreign minister says]

9. Hệ thống cảnh báo không kích của Ukraine đã bị tấn công mạng, Lực lượng Không quân cho biết, dẫn đến các cảnh báo hạt nhân và hóa học giả mạo.

Hệ thống cảnh báo không kích của Ukraine đã bị tấn công mạng vào cuối ngày 1 tháng 11, theo thông báo của Không quân, khiến còi báo động vang lên khắp cả nước và người dân nhận được các cảnh báo giả về các mối đe dọa hạt nhân, hóa học và giao tranh đường phố. Phát ngôn nhân của lực lượng không quân Ukraine, Đại Tá Yurii Ihnat, cho biết như trên tối Chúa Nhật, 01 Tháng Mười Một.

Các nhà báo của Kyiv Independent tại hiện trường đã nhận được thông báo trên điện thoại từ ứng dụng Air Alert do chính phủ hỗ trợ, được phát triển với sự hợp tác giữa Bộ Chuyển đổi số và công ty công nghệ an ninh Ajax Systems.

Theo các nhà báo tại hiện trường, còi báo động không kích cũng vang lên trên các đường phố khắp cả nước, bao gồm cả tỉnh Zakarpattia ở miền tây Ukraine.

"Ứng dụng ‘Air Alert’ rất có thể đã bị kẻ thù xâm nhập. Không có mối đe dọa phóng xạ nào! Xin hãy bình tĩnh và theo dõi các thông tin cập nhật trên kênh (Telegram) của chúng tôi", Đại Tá Yurii Ihnat cho biết.

Một số thống đốc khu vực cũng cảnh báo rằng hệ thống đã bị tấn công và khuyên người dân rằng không có mối đe dọa nào.

"Hiện tại, tình hình trong tỉnh khá yên tĩnh. Các báo cáo cho thấy có một cuộc tấn công mạng vào ứng dụng thông báo", Thống đốc tỉnh Ivano-Frankivsk, bà Svitlana Onyshchuk cho biết.

Các quan chức cũng cảnh báo rằng cuộc tấn công mạng có thể liên quan đến một hoạt động lừa đảo qua mạng với các liên kết đính kèm.

"Ứng dụng ‘Air Alert’ đã bị tấn công mạng. Vui lòng không nhấp vào liên kết trong tin nhắn", Thống đốc tỉnh Vinnytsia, bà Natalia Zabolotna, thông báo.

[Kyiv Independent: Ukraine's air raid alert system hacked, Air Force says as false nuclear, chemical warnings sound]

10. QUẢ BOM HẸN GIỜ: Âu Châu sẽ phải trả giá bằng máu nếu phương Tây không tỉnh ngộ trước âm mưu của Putin, một Dân biểu cảnh báo – khi Liên Hiệp Âu Châu chuẩn bị cho cuộc tấn công gây thương vong lớn.

Một Dân biểu cảnh báo rằng Âu Châu sẽ phải gánh chịu nhiều tổn thất nếu không nhận ra các hoạt động phá hoại ngày càng nguy hiểm của Nga.

Theo các báo cáo, Liên Hiệp Âu Châu đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công kết hợp gây thương vong lớn – khẩn trương lập kế hoạch ứng phó với một cuộc tấn công quy mô lớn.

Các quốc gia NATO cũng đang soạn thảo các biện pháp khẩn cấp riêng biệt khi nỗi lo sợ về một cuộc tấn công chết người từ Nga ngày càng gia tăng.

Trong những tháng gần đây, Mạc Tư Khoa đã mở rộng các âm mưu vận động ngầm của mình trên khắp phương Tây – điều được thể hiện rõ nhất qua vụ việc máy bay điều khiển từ xa ở Leipzig.

Theo tờ Wall Street Journal, thảm họa suýt xảy ra đó là phát súng mở màn cho chiến dịch chiến tranh ngầm leo thang chống lại NATO do chính Putin trực tiếp ra lệnh.

Dân biểu Đức Roderich Kiesewetter cho rằng "thương vong là điều không thể tránh khỏi".

Khi được hỏi về loại âm mưu nào mà Putin có thể thực hiện, vị đại tá quân đội về hưu nói với tờ The Sun: "Cướp tàu hỏa, cướp tàu thuyền, tàu du lịch, hoặc cướp phương tiện giao thông công cộng."

Cựu đại sứ Anh tại Belarus, Nigel Gould-Davies, nhấn mạnh rằng phương Tây đã suýt phải hứng chịu một cuộc tấn công gây thương vong hàng loạt.

Chuyên gia phân tích về Nga nói với tờ The Sun: "Những lời cảnh báo về việc leo thang các cuộc tấn công của Nga là nghiêm trọng và đáng tin cậy."

"Chỉ nhờ may mắn mà vụ việc máy bay điều khiển từ xa ở Leipzig gần đây không gây ra thương vong hàng loạt."

Trong chiến dịch sử dụng máy bay điều khiển từ xa thất bại ở Leipzig hồi tháng 8, một chiếc đã va chạm với máy bay chở hàng nhưng không phát nổ, một chiếc khác va chạm với một máy bay khác, trong khi chiếc thứ ba phát nổ gần phi trường.

Berlin nhanh chóng chỉ trích Mạc Tư Khoa, và hiện đã có thông tin cho rằng tình báo Mỹ coi vụ việc này là một trong những phát súng mở màn cho giai đoạn tiếp theo của cuộc chiến tranh ngầm do Putin khởi xướng.

Theo nguồn tin, các trợ lý cao cấp của Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết họ sẽ cân nhắc việc viện dẫn Điều 5 của Hiệp định NATO nếu cuộc tấn công gây thương vong.

Động thái đó sẽ đẩy lục địa này đến bờ vực chiến tranh toàn diện với Nga.

Tháng trước, Politico đưa tin rằng các thủ đô của Liên Hiệp Âu Châu đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công hỗn hợp quy mô lớn khiến nhiều người thiệt mạng.

Hôm thứ Ba, Tổng thống Rumani Nicusor Dan cáo buộc Nga dàn dựng vụ cháy lớn gần một kho vũ khí hồi tháng Chín.

Không có thương vong nào được báo cáo sau vụ hỏa hoạn kinh hoàng – nhưng các hoạt động tương tự trong tương lai có nguy cơ gây thương vong cho người vô tội.

Dan nói: "Những hành động như vậy là không thể chấp nhận được và là sự vi phạm nghiêm trọng chủ quyền và an ninh của đất nước chúng ta."

"Không một thực thể nước ngoài nào có quyền hành động theo cách này trên lãnh thổ Rumani hoặc các quốc gia Âu Châu khác."

Các âm mưu phá hoại đã gia tăng cả về tốc độ và quy mô trong bối cảnh chiến tuyến ở Ukraine gần như bế tắc.

Lực lượng Nga đang chịu tổn thất nặng nề trong khi cả Kyiv và Mạc Tư Khoa tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa xuyên biên giới.

Trên bình diện ngoại giao, Mỹ đã cố gắng can thiệp và đưa cả hai bên đến bàn đàm phán – với việc Điện Cẩm Linh xác nhận sẽ tổ chức các cuộc đàm phán với Kyiv và Washington vào tháng 11.

Ông Kiesewetter nói về một cuộc tấn công phá hoại nguy hiểm sắp xảy ra: "Sớm muộn gì chúng ta cũng sẽ phải đối mặt với điều này, và tôi tin rằng thương vong là điều không thể tránh khỏi."

Ông cũng cho rằng các kế hoạch của Liên Hiệp Âu Châu nhằm đáp trả một cuộc tấn công quy mô lớn là "đã quá chậm trễ".

Gould-Davies nói: "Nga đang thử thách sự kiên nhẫn của chúng ta đối với các hành động phá hoại và ám sát, những hành động có thể không mang hình thức xâm lược truyền thống nhưng lại cấu thành hành vi gây hấn nghiêm trọng."

"Các kế hoạch của NATO và các quốc gia thành viên Liên Hiệp Âu Châu bao gồm hợp tác để phát hiện và ngăn chặn các cuộc tấn công này, cũng như tăng cường khả năng chống chịu của cơ sở hạ tầng trọng yếu."

Ông chỉ ra rằng Âu Châu chưa đầu tư đủ vào các kế hoạch răn đe hiệu quả.

Ông nói rằng những biện pháp này sẽ khiến Điện Cẩm Linh phải suy nghĩ kỹ trước khi thực hiện các âm mưu chiến tranh ngầm đầy rủi ro.

Nhà phân tích nói thêm: "Nhưng hiện chưa có quốc gia nào trong Liên Hiệp Âu Châu có chiến lược rõ ràng để ngăn chặn chúng bằng biện pháp răn đe – tức là đe dọa Nga bằng những hậu quả nghiêm trọng, nhằm thuyết phục Mạc Tư Khoa không thực hiện những hành động như vậy."

"Đó là lý do tại sao Nga vẫn tiếp tục thực hiện chúng."

Ông Kiesewetter cũng cho rằng các kế hoạch ứng phó hiện tại quá chậm.

Ông nói: "Rất nhiều cuộc diễn tập quân sự cho thấy quá trình ra quyết định ở Âu Châu thường diễn ra quá chậm."

Ông nói thêm: "Leipzig thực sự là một bước ngoặt, đặc biệt là đối với Đức… một lời cảnh tỉnh do phản ứng khá mềm yếu và kiềm chế của chúng ta."

"Đó là sự kết hợp giữa việc leo thang căng thẳng từ phía Nga và việc chúng ta thiếu ưu thế trong việc leo thang căng thẳng."

"Lập kế hoạch kịch bản, các biện pháp thực tiễn và leo thang… cuộc thảo luận của Âu Châu này không thay thế các nỗ lực quốc gia."

"Đã đến lúc cần có hoặc phát triển một bộ công cụ kết hợp để phối hợp các biện pháp ứng phó."

Vào tháng 9, người ta tiết lộ rằng các đồng minh Âu Châu là Ba Lan và Lithuania đang soạn thảo kế hoạch di tản qua điểm yếu chí mạng của NATO - eo biển Suwalki.

Nhưng không chỉ những điểm nghẽn này đang được giải quyết.

Ông Kiesewetter nói thêm rằng các hòn đảo ở Biển Baltic, như Gotland của Thụy Điển và Rugen của Đức, cũng đang sống trong mối đe dọa của một cuộc tấn công sắp xảy ra.

Các hoạt động bí mật của Nga đang được điều phối bởi một nhánh của tình báo quân sự Nga, hay GRU, được gọi là Cục Đặc nhiệm, hay SSD.

Tổ chức này được thành lập vào năm 2023 bằng cách sáp nhập một số đơn vị ngầm nguy hiểm nhất của Nga để tiến hành chiến tranh bí mật chống lại Âu Châu.

Kiesewetter không dự đoán một cuộc xâm lược toàn diện khác nhưng cho biết ông dự đoán sẽ có "những thách thức, việc chiếm đoạt những vùng đất nhỏ hoặc thay đổi biên giới".

Ông cũng nhấn mạnh rằng thật may mắn khi âm mưu ở Leipzig thất bại – không chỉ vì không ai thiệt mạng mà còn vì các nhà chức trách đã có thể phân tích nội dung của các thiết bị đó.

"Nếu Leipzig thành công, thì người ta sẽ không tìm thấy dấu vết di truyền, dấu vết ADN, chúng sẽ bị thiêu rụi."

Ông Kiesewetter cho biết ông ngần ngại đưa ra mốc thời gian cụ thể cho một cuộc tấn công gây thương vong lớn từ phía Nga, nhưng nói rằng vài năm tới là giai đoạn then chốt.

"Hai năm tới rất quan trọng vì một số quốc gia đã tuyên bố sẵn sàng chiến tranh, như Đức vào năm 2029, và Putin sẽ không chờ đến khi Âu Châu sẵn sàng chiến tranh vào đầu những năm 2030."

"Hai năm tới thực sự rất quan trọng."

Anh cũng đang chuẩn bị cho một cuộc đối đầu khi những lo ngại ngày càng gia tăng rằng Putin có thể sắp phát động một cuộc tấn công chết người vào NATO.

Tuần này, Vương quốc Anh cam kết tăng chi tiêu quốc phòng lên 3% GDP vào năm 2030.

[The Sun: TICKING TIME BOMB Europe will pay with blood if West does not wake up to Putin’s plots, MP warns – as EU braces for ‘mass-casualty’ attack]

11. Tạp chí The Economist cho biết: Số thương vong trong cuộc xâm lược của Nga lên tới 2,1 triệu người

Theo một nghiên cứu được công bố trên tờ The Economist, tổng số thương vong của quân đội Nga kể từ khi phát động cuộc xâm lược toàn diện Ukraine ước tính nằm trong khoảng từ 1,4 triệu đến 2,1 triệu người thiệt mạng và bị thương.

Các mô hình của cơ quan truyền thông này ước tính rằng có từ 374.000 đến 770.000 binh sĩ Nga đã thiệt mạng trong chiến đấu, đánh dấu sự gia tăng mạnh so với các cột mốc nghiên cứu trước đó. Vào tháng 5 năm 2026, tạp chí này ước tính số người Nga thiệt mạng là từ 280.000 đến 518.000, với tổng số thương vong từ 1,1 triệu đến 1,5 triệu người.

Một mốc thời gian trước đó vào tháng 7 năm 2025 đã đưa ra con số từ 190.000 đến 350.000 người chết và từ 900.000 đến 1,3 triệu thương vong, cho thấy tổn thất nhân mạng ngày càng tăng do các cuộc tấn công trên bộ gây hao mòn lực lượng dọc theo tiền tuyến.

Để so sánh, dữ liệu do dự án theo dõi độc lập UALosses tổng hợp cho thấy 116.000 quân nhân Ukraine đã thiệt mạng và 106.000 người khác vẫn được liệt kê là mất tích trong chiến đấu kể từ tháng 2 năm 2022.

Bản phân tích của tờ The Economist cũng nhấn mạnh sự gia tăng các cuộc giao tranh tầm xa song song với sự thay đổi về động lực lãnh thổ.

Trong ba tháng qua, lực lượng Ukraine đã giải phóng 73 km vuông lãnh thổ trong các chiến dịch phản công có mục tiêu, vô hiệu hóa hiệu quả khoảng một nửa số lãnh thổ mà lực lượng Nga giành được hồi đầu năm nay.

Báo cáo ghi nhận sự mở rộng rõ rệt các chiến dịch ngăn chặn trên không của Nga nhắm vào các hệ thống dân sự và đô thị của Ukraine. Theo dữ liệu do Dự án Dữ liệu Địa điểm và Sự kiện Xung đột Vũ trang, gọi tắt là ACLED tổng hợp, lực lượng Nga đã tấn công 290 công trình cơ sở hạ tầng dân sự của Ukraine trong khoảng thời gian 30 ngày kết thúc vào ngày 23 tháng 10, khiến ít nhất 62 thường dân thiệt mạng.

Số lượng các cuộc tấn công tầm xa của Nga đã tăng từ 130 vụ được ghi nhận trong tháng 6 lên 453 vụ trong tháng 9, phản ánh sự tăng tốc sản xuất máy bay điều khiển từ xa lượn vòng, hỏa tiễn hành trình và vũ khí đạn đạo.

Trong cùng kỳ, lực lượng Ukraine đã tiến hành khoảng 140 cuộc tấn công tầm xa mỗi tháng nhằm vào các mục tiêu quân sự và các điểm trung chuyển tiếp tế bên trong lãnh thổ Nga.

Theo một cuộc điều tra riêng biệt do tổ chức nhân quyền Global Rights Compliance, gọi tắt là GRC có trụ sở tại The Hague công bố, số thương vong lớn đã làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt lao động trong nước nghiêm trọng trên toàn ngành công nghiệp quốc phòng Nga, khiến Mạc Tư Khoa phải dựa vào các mạng lưới lao động bất hợp pháp được hỗ trợ bởi các đối tác nước ngoài.

Cuộc điều tra của GRC đã tiết lộ rằng các nhà môi giới Nga đã đưa công dân Bắc Hàn vào Nga một cách có hệ thống bằng visa du học để lách luật trừng phạt của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, vốn cấm sử dụng lao động Bắc Hàn ở nước ngoài.

Các công nhân được bố trí làm việc tại các doanh nghiệp công nghiệp phục vụ quân đội Nga, bao gồm các nhà máy sản xuất lương thực dã chiến.

Các nhà điều tra đã ghi nhận những điều kiện làm việc khắc nghiệt, bao gồm ca làm việc bắt buộc 12 giờ, chỉ có hai ngày nghỉ mỗi tháng và những lời đe dọa trừng phạt rõ ràng đối với người lao động và gia đình họ ở Bắc Hàn nếu nhân viên cố gắng bỏ việc.

Các quan chức đại sứ quán Bắc Hàn tại Mạc Tư Khoa đã trực tiếp kiểm tra các địa điểm tuyển dụng tiềm năng, xác nhận sự phối hợp giữa nhà nước Mạc Tư Khoa và Bình Nhưỡng.

Cuộc điều tra đã xác định một mạng lưới thương mại liên kết với doanh nhân Mạc Tư Khoa Vladimir Sokolov và tập đoàn Black Horse của ông, vận hành một cổng thông tin trực tuyến kết nối các doanh nghiệp Nga với các nguồn lao động Bắc Hàn, thu phí hoa hồng môi giới lên tới 150.000 rúp (1.860 đô la) cho mỗi người lao động.

Tiền thu được từ các hợp đồng lao động phần lớn được chuyển cho chính phủ Bắc Hàn thay vì trả cho người lao động, cung cấp cho Bình Nhưỡng nguồn ngoại tệ quan trọng để tài trợ cho các chương trình hỏa tiễn đạn đạo và vũ khí hạt nhân trong nước, đồng thời cung cấp cho ngành công nghiệp Nga một lực lượng lao động bị ràng buộc.

Chương trình cung cấp lao động này mở rộng liên minh quân sự vốn đã rất lớn mạnh, được chính thức hóa theo hiệp ước đối tác chiến lược toàn diện tháng 6 năm 2024 giữa Putin và nhà lãnh đạo Bắc Hàn Kim Chính Ân. Liên minh này đã chứng kiến Bình Nhưỡng cung cấp hàng triệu quả đạn pháo, hỏa tiễn đạn đạo và khoảng 14.000 đến 15.000 quân nhân – bao gồm 10.000 binh sĩ chiến đấu được triển khai đến vùng Kursk – để tăng cường nỗ lực chiến tranh của Điện Cẩm Linh.

[Kyiv Post: Russian War Casualties Up to 2.1 Million – The Economist]

12. Cư dân Oleshky đã đến được vùng lãnh thổ do Ukraine kiểm soát sau khi thoát khỏi sự xâm lược của Nga.

Những người được di tản từ thành phố Oleshky bị Nga tạm chiếm đã đến được lãnh thổ do Ukraine kiểm soát vào ngày 31 tháng 10 sau một hành trình gian khổ kéo dài 19 giờ.

Cư dân thành phố, những người đã bị mắc kẹt trong cuộc khủng hoảng nhân đạo ngày càng trầm trọng suốt nhiều tháng liền, đã được người thân, nhân viên y tế cùng xe cứu thương, các tổ chức cứu trợ, cảnh sát và giới truyền thông đón tiếp trong một không khí xúc động tại cửa ải biên giới với Belarus.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy xác nhận nhiệm vụ đã thành công, đồng thời cảm ơn tất cả các bên liên quan, đặc biệt là Đức Giáo Hoàng Lêô XIV, và Đệ nhất phu nhân Melania Trump.

"Khi cả thế giới chú ý, con người sẽ được cứu," Tổng thống Zelenskiy nói.

"Cần có thêm các bước giảm leo thang và một đường lối thực sự hướng tới hòa bình."

Trong những tháng gần đây, người dân Oleshky phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng lương thực, nước uống, điện và thiết bị y tế. Lực lượng Nga đã phong tỏa thị trấn, ngăn cản các tổ chức nhân đạo cung cấp viện trợ.

[Kyiv Independent: Oleshky residents reach Ukrainian-controlled territory after escaping Russian occupation]