Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Lu-ca.

Khi ấy, có người thông luật kia muốn thử Đức Giê-su mới đứng lên hỏi Người rằng: “Thưa Thầy, tôi phải làm gì để được sự sống đời đời làm gia nghiệp?” Người đáp: “Trong Luật đã viết gì? Ông đọc thế nào?” Ông ấy thưa: “Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn, hết sức lực, và hết trí khôn ngươi, và yêu mến người thân cận như chính mình.” Đức Giê-su bảo ông ta: “Ông trả lời đúng lắm. Cứ làm như vậy là sẽ được sống.”

Tuy nhiên, ông ấy muốn chứng tỏ là mình có lý, nên mới thưa cùng Đức Giê-su rằng: “Nhưng ai là người thân cận của tôi?” Đức Giê-su đáp: “Một người kia từ Giê-ru-sa-lem xuống Giê-ri-khô, dọc đường bị rơi vào tay kẻ cướp. Chúng lột sạch người ấy, đánh nhừ tử, rồi bỏ đi, để mặc người ấy nửa sống nửa chết. Tình cờ, có thầy tư tế cũng đi xuống trên con đường ấy. Trông thấy nạn nhân, ông tránh qua bên kia mà đi. Rồi một thầy Lê-vi đi tới chỗ ấy, thấy thế, cũng tránh qua bên kia mà đi. Nhưng một người Sa-ma-ri kia đi đường, tới chỗ nạn nhân, thấy vậy thì động lòng thương. Ông ta lại gần, lấy dầu lấy rượu xức vết thương cho người ấy và băng bó lại, rồi đặt người ấy trên lưng lừa của mình, đưa về quán trọ mà săn sóc. Hôm sau, ông lấy ra hai quan tiền, trao cho chủ quán và nói: ‘Nhờ bác săn sóc cho người này, có tốn kém thêm bao nhiêu, thì khi trở về, chính tôi sẽ hoàn lại bác.’ Vậy theo ông nghĩ, trong ba người đó, ai đã tỏ ra là người thân cận với người đã bị rơi vào tay kẻ cướp?” Người thông luật trả lời: “Chính là kẻ đã thực thi lòng thương xót đối với người ấy.” Đức Giê-su bảo ông ta: “Ông hãy đi, và cũng hãy làm như vậy.”

 

Theo Kathleen N. Hattrup của tạp chí Aleteia trong bản tin ngày 04/10/2026, trước khi đọc kinh Truyền Tin vào trưa ngày 4 tháng 10 này, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã suy niệm về bài Tin Mừng gắn liền với vị thánh được mừng kính hôm nay – Thánh Phanxicô Assisi – đồng thời mời gọi các tín hữu cùng hiệp ý trong một lời cầu nguyện truyền thống dâng lên Đức Mẹ, thường được đọc vào Chúa Nhật đầu tiên của tháng Mười.

Lòng sùng kính Đức Mẹ Mân Côi tại Pompeii bắt nguồn từ Chân phước Bartolo Longo; ngài là người đã hoán cải từ việc thờ phụng Sa-tan để trở thành – như lời Đức Gio-an Phao-lô II đã nói trong lễ phong chân phước cho ngài – "một con người của Đức Maria". Đức Giáo Hoàng Leo đã phong thánh cho ngài vào năm ngoái.

Một lời cầu nguyện đặc biệt được đọc hai lần mỗi năm tại Pompeii với lời thưa: "Lạy Nữ Vương... Chúng con sẽ không rời xa Mẹ cho đến khi Mẹ ban phúc lành cho chúng con."

Ngày 8 tháng 5 được chọn vì đó là ngày lễ kính sự Hiện ra của Tổng lãnh Thiên thần Mi-ca-e trên núi Gargano thuộc vùng Puglia, quê hương của Chân phước Longo. Ngày còn lại là Chúa Nhật đầu tiên của tháng Mười – tháng dành riêng cho Kinh Mân Côi.

Những suy tư của Đức Giáo Hoàng Leo về lễ Thánh Phanxicô và Chúa Nhật đầu tiên của tháng Mười đã kết nối tất cả lại với bài Tin Mừng.

Mời đọc bản dịch những suy tư ngắn gọn của ngài sau đây theo bản tiếng Anh của Tòa Thánh:

~

Anh chị em thân mến, chúc anh chị em một ngày Chúa Nhật an lành!

Dụ ngôn Tin Mừng được công bố trong Phụng vụ Chúa Nhật hôm nay nói về cuộc đời Chúa Giêsu và làm sáng tỏ ý nghĩa sứ mạng của Người (x. Mt 21,33-43). Người là Con Thiên Chúa được sai đến thế gian, nhưng lại bị chính những người lẽ ra phải dang rộng vòng tay đón tiếp Người khước từ. Đấng đến để mang lại ơn cứu độ lại bị kết án; Đấng mong muốn ban sự sống lại bị giết chết. Dù điều này khiến chúng ta suy gẫm về biết bao sự tàn ác đang bủa vây thế giới và lịch sử các dân tộc, thì giáo huấn của Đức Kitô lại mặc khải lòng thương xót vô biên của Chúa Cha.

Quả thực, sự khước từ đầy bạo lực không thể ngăn cản ý định của Thiên Chúa; trong sự công chính vô biên, Người biến đổi sự dữ thành ơn cứu độ: “Viên đá thợ xây loại bỏ lại trở nên đá tảng góc tường” (Mt 21,42; x. Tv 118,22). Chính Chúa Giêsu đã nhắc lại những lời này trong Thánh Vịnh — bài ca tụng công trình kỳ diệu của Chúa — để cho thấy rằng chính điều bị loại bỏ lại trở thành nền tảng nâng đỡ vạn vật. Đó là cách Đấng Toàn Năng dẫn dắt lịch sử và đến trợ giúp chúng ta mỗi khi vấp ngã: Thiên Chúa không bao giờ loại bỏ cuộc đời chúng ta!

Theo hình ảnh trong dụ ngôn, vườn nho cần được vun trồng trong sự công chính chính là Giáo hội; chúng ta xây dựng hay làm tổn hại Giáo hội tùy thuộc vào những lựa chọn của mình. Nhân dịp này — kỷ niệm tám trăm năm ngày ngài qua đời — tôi muốn nhắc đến một người thợ đã làm việc đầy hiệu quả trong vườn nho của Chúa: Thánh Phanxicô Assisi, người được chính Chúa Giêsu mời gọi hãy tu bổ Giáo hội của Người. Được thôi thúc bởi Đấng Chịu Đóng Đinh, trước hết Phanxicô đã xây dựng cuộc đời mình trên nền tảng là Đức Kitô, chia sẻ sự nghèo khó, niềm vui và những đau khổ của Người, thậm chí lãnh nhận dấu thánh huyền nhiệm trên thân xác. Là con người của sự cầu nguyện sốt sắng và tràn đầy lòng bác ái với mọi người, ngài đã trở thành tấm gương cho các tu sĩ tiên khởi, những người cùng chia sẻ nếp sống khổ hạnh như một điều kiện đích thực để canh tân Giáo hội. Thánh Phanxicô đã tu bổ Giáo hội nhờ đức tin vào Chúa Giêsu, hàn gắn những rạn nứt do bất hòa gây ra bằng chính chứng tá về tình huynh đệ.

Anh chị em thân mến, đặc sủng của Thánh Phanxicô vẫn tiếp tục trổ sinh hoa trái ngay cả ngày nay, sau tám thế kỷ. Điều này được minh chứng không chỉ qua gia đình Phanxicô rộng lớn và đầy sức sống, mà còn qua biết bao ân huệ mà di sản thiêng liêng của ngài mang lại cho dân Chúa. Vì vậy, khi cử hành Năm Thánh Phanxicô, chúng ta hãy kiên trì cầu xin ơn hòa bình và chân thành dấn thân xây dựng sự hòa hợp giữa các dân tộc. Nguyện xin sự chuyển cầu của Đức Maria Rất Thánh, Mẹ của chúng ta, luôn đồng hành cùng chúng ta trong công việc này. Giờ đây, chúng ta hướng về Mẹ, hiệp lòng cùng các tín hữu đang quy tụ tại Đền thánh Pompeii để dâng lời Khẩn nguyện lên Đức Trinh Nữ Mân Côi (*).

Sau Kinh Truyền Tin

Anh chị em thân mến,

Chúa Nhật vừa qua, tại Lourdes, tôi đã mời gọi mọi người lần hạt Mân Côi trong tháng Mười này, với ý nguyện đặc biệt là chấm dứt chiến tranh và xây dựng hòa bình. Các em thiếu nhi là những người đầu tiên hưởng ứng lời mời gọi này và vẫn đang tiếp tục thực hiện: từ ngày 1 đến ngày 7 tháng Mười, tổ chức “Trợ giúp Giáo hội Đau khổ” (Aid to the Church in Need) đang phát động sáng kiến “Một triệu trẻ em lần hạt Mân Côi” vì hòa bình và sự hiệp nhất trên thế giới. Tôi chân thành cảm ơn tất cả các em thiếu nhi đang tham gia vào lời cầu nguyện này tại nhiều nơi trên thế giới. Chúng ta hãy cùng noi gương các em, cầu xin sự chuyển cầu của Đức Trinh Nữ Maria để các dân tộc được giải thoát khỏi tai ương chiến tranh. Đặc biệt, chúng ta hãy cầu nguyện cho Đất Thánh và cho những nạn nhân vô tội của bạo lực.

Trong những ngày tới, nhân dịp kỷ niệm mười năm Tông huấn Amoris Laetitia (Niềm vui Yêu thương), một cuộc gặp gỡ sẽ diễn ra tại Vatican, nơi tôi đã triệu tập các vị đứng đầu các Giáo Hội Công Giáo Đông phương và các Chủ tịch Hội đồng Giám mục trên toàn thế giới. Đây sẽ là thời gian để cùng nhau phân định theo tinh thần hiệp hành, nhằm xác định những bước cần thực hiện để loan báo Tin Mừng trong thời đại ngày nay cho các gia đình và thế hệ trẻ. Tôi xin phó thác công việc này vào lời cầu nguyện của anh chị em, và đặc biệt là vào lời cầu nguyện của các gia đình – những người, với sự trợ giúp của Thiên Chúa, là dấu chỉ của niềm hy vọng và là kho tàng vô giá đối với Giáo hội và xã hội.

Tôi rất vui mừng trước nhiều sáng kiến kỷ niệm 800 năm ngày Thánh Phanxicô Assisi qua đời. Đặc biệt, tôi xin nhắc đến các sự kiện đã diễn ra tại Assisi với sự tham dự của các nhà lãnh đạo cao nhất của Nhà nước Ý. Tôi cũng xin gửi lời chào đến các người chơi vô tuyến nghiệp dư tại Assisi và Foligno, những người đang lan tỏa thông điệp hòa bình của Thánh Phanxicô.

Giờ đây, tôi xin gửi lời chào đến tất cả anh chị em đang hiện diện tại Quảng trường Thánh Phêrô hôm nay.

Tôi xin chào mừng những người tham dự Tuần lễ Quốc tế về Thánh nhạc do Viện Giáo hoàng về Thánh nhạc tổ chức; cũng như các tín hữu đến từ Puente Alto thuộc Santiago, Chile; cùng các giáo viên và học sinh của Trường Gymnasium Sankt Bonaventura ở Dillingen, Đức.

Tôi xin chào các bạn trẻ sắp lãnh nhận Bí tích Thêm sức đến từ Pinerolo; các tín hữu đến từ Fasana Polesine; các bạn trẻ vùng Val Brembana đã đi bộ trên con đường hành hương Via Francigena từ Viterbo đến Rome; Hiệp hội FIABA – tổ chức thúc đẩy các chiến dịch cải thiện khả năng tiếp cận tại những nơi công cộng; nhóm “Những người mẹ mang lại nụ cười” đến từ Taranto; và hiệp hội “Học sinh cùng những vì sao” (Students with Stars) đến từ Lurago d’Erba.

Tôi thân ái chúc lành cho các tín hữu hôm nay sẽ khởi hành từ Quảng trường này để hành hương đến Đền thánh Đức Mẹ Mặc Khải (Our Lady of the Revelation) trên đường Via Laurentina, tiếp nối truyền thống do Đức Giáo Hoàng Piô XII khởi xướng.

Chúc tất cả anh chị em một ngày Chúa nhật an lành.

(*) Kinh Khẩn Cầu Đức Mẹ Pompeii

Lạy Nữ Vương Chiến Thắng uy linh, lạy Đấng Tối Cao cai trị trời đất, Đấng mà khi nghe danh Ngài, các tầng trời hân hoan còn vực thẳm phải run sợ; lạy Nữ Vương Mân Côi vinh hiển, chúng con – những người con sùng kính của Mẹ – đang quy tụ nơi đền thánh Pompeii của Mẹ (trong ngày trọng đại này), xin dâng trọn tâm tình yêu mến và với lòng tin cậy của con cái, xin bày tỏ những nỗi khốn cùng của mình lên Mẹ.

Từ ngai tòa nhân từ nơi Mẹ ngự trị như một Nữ Vương, lạy Mẹ Maria, xin hãy đoái nhìn chúng con, gia đình chúng con, nước Ý, châu Âu và toàn thế giới bằng ánh mắt từ bi. Xin thương xót những nỗi đau buồn và lo âu đang làm đắng cay cuộc đời chúng con. Lạy Mẹ, xin nhìn xem biết bao hiểm nguy về thể xác lẫn linh hồn, biết bao tai ương và thống khổ đang bủa vây lấy chúng con.

Lạy Mẹ, xin cầu xin lòng thương xót của Con Chí Thánh Mẹ cho chúng con và dùng lòng nhân từ để chinh phục trái tim những kẻ tội lỗi. Họ là anh em của chúng con và là con cái của Mẹ; chính họ đã làm cho trái tim Chúa Giêsu hiền lành phải rướm máu và làm đau lòng Mẹ – Đấng có trái tim vô cùng nhạy cảm. Xin hãy tỏ cho mọi người thấy Mẹ chính là Nữ Vương Hòa Bình và Nữ Vương Tha Thứ.

Kính Mừng Maria.

Quả thật, dù là con cái của Mẹ, nhưng chính chúng con là những kẻ đầu tiên đóng đinh Chúa Giêsu bằng tội lỗi của mình và làm tổn thương trái tim Mẹ thêm một lần nữa. Chúng con thú nhận rằng mình đáng phải chịu hình phạt nghiêm khắc, nhưng xin Mẹ nhớ rằng, trên đồi Golgotha, cùng với Máu Thánh, Mẹ đã lãnh nhận di chúc của Đấng Cứu Thế lúc lâm chung – Đấng đã tuyên bố Mẹ là Mẹ của chúng con, là Mẹ của những kẻ tội lỗi.

Vậy nên, với tư cách là Mẹ, Mẹ chính là Đấng Bầu Cử và là Niềm Hy Vọng của chúng con. Và chúng con giơ đôi tay khẩn nguyện hướng về Mẹ, cùng tiếng thở than kêu cầu: "Xin thương xót!" Lạy Mẹ hiền từ, xin thương xót chúng con, linh hồn chúng con, gia đình, họ hàng, bạn bè và những người thân đã khuất của chúng con; đặc biệt xin thương xót cả những kẻ thù nghịch và biết bao người tự nhận là Kitô hữu nhưng lại làm tổn thương Trái Tim đầy yêu thương của Con Mẹ. Hôm nay, chúng con khẩn cầu lòng thương xót cho các dân tộc đang lầm đường lạc lối trên khắp châu Âu và toàn thế giới, để họ biết ăn năn sám hối và trở về với Trái Tim Mẹ.

Kính Mừng Maria.

Xin vui lòng lắng nghe chúng con. Lạy Mẹ Maria! Chúa Giêsu đã đặt vào tay Mẹ mọi kho tàng ân sủng và lòng thương xót của Người. Mẹ ngự trên ngai Nữ Vương bên hữu Con Mẹ, rạng ngời vinh quang bất diệt trên các triều thần thiên quốc. Quyền năng Mẹ bao trùm cả trời đất và muôn loài thụ tạo đều quy phục Mẹ.

Mẹ có quyền năng vô biên nhờ ân sủng, và vì thế Mẹ có thể giúp đỡ chúng con. Nếu Mẹ không muốn giúp—bởi lẽ chúng con là những đứa con vô ơn, chẳng xứng đáng được Mẹ che chở—thì chúng con biết cậy nhờ ai? Trái Tim hiền mẫu của Mẹ hẳn không đành lòng nhìn thấy chúng con, những đứa con của Mẹ, phải hư mất. Hài Nhi đang ngự trên lòng Mẹ và tràng hạt Mân Côi trên tay Mẹ khơi dậy nơi chúng con niềm tin tưởng rằng lời cầu xin sẽ được nhậm lời. Chúng con hoàn toàn tín thác nơi Mẹ, phó thác mình như những đứa trẻ bất lực vào vòng tay của người Mẹ dịu hiền nhất; và trong ngày hôm nay, chúng con mong chờ nơi Mẹ những ân sủng mà chúng con hằng khao khát.

Kính Mừng Maria.

Giờ đây, chúng con xin Mẹ một ân huệ cuối cùng mà Mẹ không thể từ chối (trong ngày trọng đại này): Xin ban cho tất cả chúng con tình yêu bền vững của Mẹ và cách riêng là phép lành hiền mẫu của Mẹ. Chúng con sẽ không rời xa Mẹ cho đến khi được Mẹ chúc lành. Lạy Mẹ Maria, giờ đây xin Mẹ chúc lành cho Đức Thánh Cha của chúng con. Bên cạnh vẻ huy hoàng của triều thiên và những chiến thắng của tràng hạt Mân Côi—nhờ đó Mẹ được tôn xưng là Nữ Vương Chiến Thắng—xin Mẹ ban thêm một chiến thắng nữa: xin cho tôn giáo được khải hoàn và nhân loại được hưởng hòa bình. Xin chúc lành cho các Đức Giám Mục, các linh mục, và đặc biệt là những ai nhiệt thành tôn vinh thánh điện của Mẹ. Sau cùng, xin chúc lành cho tất cả những ai gắn bó với Đền thánh Pompeii của Mẹ, cũng như những ai vun đắp và cổ vũ lòng sùng kính Kinh Mân Côi của Mẹ.

Ôi Tràng Hạt Mân Côi diễm phúc của Đức Mẹ, xiềng xích êm ái nối kết chúng con với Thiên Chúa, mối dây yêu thương gắn kết chúng con với các thiên thần, thành trì cứu độ chống lại những cuộc tấn công của hỏa ngục, bến đỗ an toàn giữa cơn đắm tàu của nhân loại, chúng con sẽ chẳng bao giờ rời xa Mẹ. Mẹ sẽ là niềm an ủi cho chúng con trong giờ phút lâm chung: nụ hôn cuối cùng của cuộc đời chúng con sẽ dành cho Mẹ. Và lời cuối cùng thốt ra từ môi miệng chúng con sẽ là danh thánh êm ái của Mẹ, lạy Nữ Vương Mân Côi Pompeii, lạy Mẹ hiền dấu yêu, lạy Nơi Nương Tựa của các tội nhân, lạy Đấng An Ủi tuyệt vời của những ai sầu khổ. Xin Mẹ được chúc tụng ở khắp mọi nơi, hôm nay và mãi mãi, dưới đất cũng như trên Thiên Đàng. Amen.

Lạy Nữ Vương.

(Nguồn: Kathleen N. Hattrup, The Supplica to Our Lady of Pompeii, đăng ngày 05/05/21 trên tạp chí Aleteia)

 

D. R. Esparza, trong bản tin ngày 04/10/26 của tạp chí Aleteia, cho hay: Vào ngày 2 tháng 10, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã phát biểu trước các nghệ sĩ và giám tuyển tập trung tại Điện Tông tòa trong cuộc họp về “Nghệ thuật của khả hữu: Cùng nhau dệt vải”, do Bộ Văn hóa và Giáo dục Vatican tổ chức. Những gì ngài nói đã vượt xa quan điểm về AI có tính sáng tạo. Đối với những người đã theo dõi quan điểm của Đức Leo về cuộc cách mạng kỹ thuật đang diễn ra, đó là một tuyên bố triết học, một lập luận thần học và một tuyên ngôn văn hóa.

Ngài nói với những người có mặt: “Giáo hội mong muốn đổi mới liên minh với các nghệ sĩ”. Ngài giải thích lý do là nghệ thuật thực hiện một chức năng mà không thuật toán nào có thể tái tạo được. Đầu tiên và quan trọng nhất, nghệ thuật lắng nghe. “Nghệ thuật hoạt động giống như một chiếc ăng-ten, thu thập những câu hỏi lớn trong trái tim con người - và khiến chúng có thể nghe được, nhìn thấy được và chia sẻ được.” Trong thời đại của các công cụ tìm kiếm, mối nguy hiểm là sự đồng nhất hóa, tiêu chuẩn hóa.

Về câu hỏi chuyên biệt về trí tuệ nhân tạo, Đức Giáo Hoàng tỏ ra rất tỉnh táo và chính xác. "Có một sự khác biệt về hữu thể học - thậm chí trước cả về mặt thẩm mỹ - giữa nghệ thuật và những gì một cỗ máy có thể tạo ra thông qua tính toán thống kê dựa trên hàng triệu hình ảnh do người khác tạo ra. Các thuật toán thiếu đi tính chất của con người." Và sau đó, ngài đưa ra lời kêu gọi: “Giáo hội mong muốn đổi mới liên minh với các nghệ sĩ và các tổ chức văn hóa để bảo vệ nhân loại của chúng ta”.

Sự bồn chồn mà máy móc không thể có được

Để làm cơ sở cho tuyên bố này, Đức Giáo Hoàng đã ám chỉ đến cuốn Tự Thú của Thánh Augustinô. Nghệ thuật, Đức Leo nói, “khi đích thực, sẽ được sinh động bởi sự bồn chồn này.” Từ mà ngài chọn, sự bồn chồn, mang nặng tính triết học.

Câu inquietum est cor nostrum của Thánh Au-gus-ti-nô – “trái tim chúng con bồn chồn cho đến khi được nghỉ yên trong Chúa” - không phải là một cách mô tả nào đó về niềm khao khát tâm linh. Lần đầu tiên Thánh Au-gus-ti-nô lập luận rằng đó là một cách giải thích mang tính cấu trúc về tính chủ quan của con người. Con người là sinh vật không thể nghỉ ngơi trong những gì được ban cho. Không phải vì con người và thế giới xung quanh đều không có khiếm khuyết, mà bởi vì cả hai đều hướng ra ngoài bản thân mình, hướng tới sự viên mãn chưa đạt tới và không thể sản xuất được một cách đơn giản. Định hướng cơ bản này là điều thúc đẩy người nghệ sĩ tạo ra thứ gì đó chưa từng tồn tại trước đây - và đó chính xác là điều mà một thuật toán, dù phức tạp đến đâu, cũng không có. Một thuật toán không có yêu cầu chính xác. Cuối cùng, nó không có cái chết để đối diện.

Đây là nơi mà sợi dây chủ nghĩa hiện sinh, có thể bắt nguồn từ chính Thánh Au-gus-ti-nô, đi vào. Giải thích của Heidegger về sự tồn tại đích thực được xây dựng xung quanh điều mà ông gọi là Sein-zum-Tode - sự tồn tại hướng tới cái chết, một tiếng vang thế tục của tư tưởng Augustinô. Con người, Heidegger lập luận nổi tiếng, là một thực thể mà sự tồn tại của chính nó có vấn đề, cái chết là điều chắc chắn nhất và vô tận nhất trong tất cả các khả năng có thể xảy ra. Nhận thức này - rằng mỗi khoảnh khắc sáng tạo đều là thời gian vay mượn, rằng tác phẩm tồn tại lâu hơn người sáng tạo - là điều mang lại cho nghệ thuật con người sức nặng không thể giảm bớt. Người nghệ sĩ làm việc dưới cái bóng của sự hữu hạn. Bức tranh, bài thơ hay bản nhạc, trong số những thứ khác, là một cách để nói: Tôi đã ở đây, và tôi nhận thấy điều này, và tôi muốn nó kéo dài.

Một hệ thống AI xử lý dữ liệu. Nó không có cái chết, không có nỗi lo lắng, không có nhận thức về sự kết thúc của chính mình. Nó không thể tạo ra nghệ thuật theo nghĩa Đức Leo muốn nói, bởi vì nó không thể bồn chồn. Nó không khát cũng không tìm kiếm. Nó tính toán - cực kỳ tốt, với kết quả thực sự có thể đẹp - nhưng cái hay là, theo hình ảnh nghệ thuật của Đức Leo như một loại “vết thương”, xuôi dòng phép tính, chứ không phải ngược dòng vết thương.

Điều Benjamin thấy sắp đến - và điều Leo XIII thấy đầu tiên

Cách xử lý triết học tiên đoán nhất cho vấn đề mà Đức Leo XIV đang nêu ra đến từ Walter Benjamin vào năm 1935, trong tiểu luận “Tác phẩm nghệ thuật trong thời đại tái tạo máy móc”. Khái niệm trung tâm của Benjamin là hào quang - chất lượng của một tác phẩm nghệ thuật gắn liền với sự hiện diện của nó ở một thời gian và địa điểm cụ thể, sự gắn bó với truyền thống và tính độc đáo của nó. Hào quang của một bức tranh không thể tách rời khỏi việc nó được tạo ra bởi một người cụ thể, trong một thời điểm cụ thể, bằng một bàn tay cụ thể - rằng nó mang dấu vết do chính nó tạo ra. Benjamin lập luận rằng việc tái tạo bằng máy móc đã loại bỏ hào quang của tác phẩm: bức ảnh chụp một bức tranh không phải là bức tranh, và bản sao, dù chính xác đến đâu, cũng thiếu đi cái hiện tại và hiện tại của bản gốc.

Benjamin không phải là người cùng thời với Đức Lêô XIII – ông mới 11 tuổi khi vị giáo hoàng vĩ đại về xã hội qua đời vào năm 1903 – nhưng cả hai người đều phản ứng với cùng một quá trình lịch sử cơ bản: quá trình công nghiệp hóa sản xuất và những ảnh hưởng của nó đối với con người cũng như những thứ con người tạo ra. Đức Leo XIII, trong Rerum Novarum (1891), đã đáp lại nhà máy và dây chuyền lắp ráp — sự biến người lao động thành một đơn vị sản xuất, bị tước đoạt phẩm giá, kỹ năng nghề, mối quan hệ giữa bàn tay và vật liệu vốn đã định hình lao động của con người trong nhiều thế kỷ. Benjamin, viết bốn mươi bốn năm sau đó, đã phản ứng lại với máy ảnh, máy ghi âm và máy in — sự biến tác phẩm nghệ thuật thành một mặt hàng có thể sao chép, bị tước đoạt hào quang, tính độc đáo, sự gắn bó với một khoảnh khắc cụ thể của con người.

Họ đang chẩn đoán cùng một hiện đại từ những góc độ khác nhau. Đức Leo XIII hỏi sự tái sản xuất kỹ nghệ ảnh hưởng đến người lao động như thế nào. Benjamin hỏi nó ảnh hưởng đến tác phẩm như thế nào. Cả hai đều chỉ ra cùng một vết thương: luận lý học của sản xuất hàng loạt, khi áp dụng cho con người và những thứ họ tạo ra, đã làm tan biến cái riêng thành cái chung, cái độc nhất thành cái có thể thay thế, cái không thể thay thế thành hàng hóa.

Hình ảnh do AI tạo ra là biểu hiện mới nhất và (cho đến nay) triệt để nhất của luận lý học đó. Nó không có bản gốc — chỉ có sản phẩm xuất lượng. Benjamin có thể lập luận rằng nó không có hào quang, bởi vì nó không có một "ở đây" cụ thể và không có "bây giờ" rõ ràng — chỉ là mức trung bình thống kê của "ở đây" và "bây giờ" của tất cả những người khác, được chắt lọc thành một bề mặt khả hữu.

Trong bài phát biểu ngày 2 tháng 10, Đức Leo XIV đứng ở giao điểm của cả hai truyền thống — dòng truyền thống giáo huấn xã hội Công Giáo bắt nguồn từ Đức Leo XIII qua thông điệp Magnifica Humanitas, và dòng truyền thống văn hóa-triết học bắt nguồn từ Benjamin qua sự phê phán đương thời về nền kinh tế chú ý. Việc ngài nhấn mạnh vào "sự khác biệt về hữu thể học — thậm chí còn trước cả thẩm mỹ — giữa nghệ thuật và những gì máy móc có thể tạo ra" không phải là lựa chọn giữa hai truyền thống đó. Đó là việc kết nối chúng lại với nhau: những gì Đức Leo XIII nói về người lao động, Đức Leo XIV giờ đây đang nói về công việc. Tia lửa mà máy móc không thể tạo ra cũng chính là phẩm giá mà các nhà máy không thể sản xuất. Lập luận không thay đổi trong 135 năm, nhưng máy móc chắc chắn đã thay đổi.

Giáo Hội đã xây dựng Nhà nguyện Sistine

Có một khía cạnh khác trong lời kêu gọi của Đức Leo mà những người có mặt tại Tông điện đã hiểu mà không cần giải thích: Giáo Hội đã từng hiện diện ở đây trước đây. Trong hơn một thiên niên kỷ — từ hầm mộ đến Công đồng Trent, từ Giotto đến Michelangelo, từ Palestrina đến Bach — Giáo Hội Công Giáo là nhà bảo trợ nghệ thuật quan trọng nhất ở thế giới phương Tây. Mọi sự đổi mới nghệ thuật lớn trong văn hóa châu Âu từ khoảng năm 400 đến 1600 Công nguyên đều được Giáo Hội tài trợ, đặt hàng hoặc truyền cảm hứng. Các bức tranh khảm ở Ravenna, các nhà thờ chính tòa của Pháp, nhạc đa âm thời Phục Hưng, các chương trình biểu tượng của các vương cung thánh đường lớn — tất cả đều là sản phẩm của một định chế hiểu nghệ thuật như một hình thức thần học và thần học như một hình thức của cái đẹp.

Sự đứt gãy đến dần dần và từ nhiều hướng. Cuộc Cải cách đã tước bỏ truyền thống nghệ thuật phương Bắc khỏi các nhà thờ. Thời kỳ Khai sáng đã chuyển hướng nghệ thuật từ việc phục vụ cái thiêng liêng sang phục vụ bản thân – người nghệ sĩ được xem như những thiên tài tự chủ chứ không phải là người thợ thủ công trong xưởng của Chúa. Cuộc Cách mạng Kỹ nghệ và sự trỗi dậy của thị trường nghệ thuật thương mại đã hoàn tất sự tách biệt này: đến thế kỷ 19, Giáo hội phần lớn đã nhường lại vai trò lãnh đạo văn hóa cho học viện thế tục, các salon tư sản, và cuối cùng là bảo tàng. Bài diễn văn nổi tiếng của Đức Giáo Hoàng Phaolô VI gửi các nghệ sĩ năm 1964 – mà Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã trích dẫn trong bài phát biểu ngày 2 tháng 10 – là sự thừa nhận về sự rạn nứt đó và là nỗ lực đầu tiên nhằm hàn gắn. Bức thư gửi các nghệ sĩ năm 1999 của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã làm sâu sắc thêm nỗ lực này. Đức Giáo Hoàng Leo đang mở rộng nó sang thời đại trí tuệ nhân tạo.

Điều đó có nghĩa là gì nếu Giáo hội một lần nữa trở thành người bảo trợ vĩ đại của nghệ thuật – không phải theo nghĩa hoài niệm hay háo thắng, mà là một đối trọng văn hóa thực sự với mô hình Thung lũng Silicon? Điều đó có nghĩa là đặt hàng những tác phẩm mang tính đặc thù không thể thiếu, mang tính nhân bản không thể thiếu, và bắt nguồn không thể thiếu từ truyền thống gặp gỡ của một cộng đồng cụ thể với Chúa và với những người khác. Có lẽ điều đó có nghĩa là xây dựng các định chế — trường học, khu cư trú, không gian triển lãm, nhà xuất bản — để tài trợ cho các nghệ sĩ dựa trên nhân tính của họ chứ không phải dựa trên các chỉ số thị trường. Điều đó có nghĩa là phải khẳng định, trên diễn đàn công cộng, rằng câu hỏi nghệ thuật là gì và mục đích của nó là một câu hỏi có chiều kích thần học mà không thể được trả lời bằng bất cứ số liệu thống kê tương tác nào của nền tảng.

Trong một bối cảnh văn hóa ngày càng bị chi phối bởi một số ít các công ty kỹ thuật mà sản phẩm của họ làm phẳng, đồng nhất hóa và thương mại hóa sự thể hiện sáng tạo của con người, truyền thống về cái đẹp của Giáo hội — được tích lũy qua hơn 15 thế kỷ bảo trợ — đại diện cho một nguồn lực phi thường. “Các thuật toán thiếu đi tia sáng của con người,” Đức Leo nói. Điều mà Giáo hội mang trong mình, ở mức tốt nhất, là một câu chuyện bền vững về nguồn gốc của tia sáng đó, mục đích của nó và tại sao nó phải được bảo vệ.

Liên minh mà ngài đề xuất không phải giữa hai thể chế có lợi ích bổ sung cho nhau. Đó là giữa hai truyền thống cùng chung một kẻ thù: sự giản lược con người thành một điểm dữ liệu và việc giản lược sự sáng tạo của con người thành một kết quả thống kê. Giáo hội đã suy tư về cái đẹp suốt hai ngàn năm qua. Các nghệ sĩ đã kiến tạo nên nó. Câu hỏi mà Đức Giáo Hoàng Leo XIV đặt ra — với sự chuẩn xác đáng kể, ngay tại Tông điện vào ngày lễ Các Thiên thần Hộ thủ — là liệu lịch sử chung đó có đủ để xây dựng nên một điều gì đó mới mẻ hay không.

 

Đức Giáo Hoàng trong buổi tiếp kiến trưa Chúa nhật 4/10/2026 kêu gọi: Hãy cầu xin Đức Trinh Nữ Maria chuyển cầu cho hòa bình thế giới

Sau khi đọc kinh Truyền Tin, Đức Giáo Hoàng lại một lần nữa mời gọi các tín hữu lần hạt Mân Côi, hưởng ứng sáng kiến của tổ chức "Trợ giúp các Giáo hội Đau khổ" (Aid to the Church in Need): "Chúng ta đặc biệt cầu nguyện cho Đất Thánh, cho những nạn nhân vô tội của bạo lực." Ngài bày tỏ niềm vui trước nhiều sáng kiến hướng về Thánh Phanxicô Assisi và thông báo về sự phân định theo tinh thần hiệp hành về chủ đề gia đình sẽ diễn ra tại Vatican, mười năm sau Tông huấn *Amoris Laetitia*.

(Tin Vatican - Antonella Palermo)

Một lời kêu gọi chấm dứt chiến tranh và xây dựng hòa bình

Đức Giáo Hoàng đã nhắc lại lời kêu gọi này sau khi đọc kinh Truyền Tin từ cửa sổ Dinh Tông Tòa. Như đã kêu goi trong chuyến tông du gần đây tạo Lộ Đức (Pháp), ngài lại thúc giục mọi người hãy lần hạt Mân Côi cầu nguyện cho hòa bình và sự hiệp nhất trên thế giới, đồng thời thể hiện tình liên đới với các em – những người đã bắt đầu thực hiện điều này thông qua sáng kiến "Một triệu trẻ em lần chuỗi Mân Côi" của tổ chức "Trợ giúp các Giáo hội Đau khổ".

Cầu nguyện để được giải thoát khỏi tai ương chiến tranh

"Cha chân thành cảm ơn tất cả các em thiếu nhi đang tham gia vào chiến dịch cầu nguyện này ở khắp nơi trên thế giới. Chúng ta cũng noi gương các em, cầu xin sự chuyển cầu của Đức Trinh Nữ Maria để các dân tộc được giải thoát khỏi tai ương chiến tranh. Đặc biệt, chúng ta cầu nguyện cho Đất Thánh và cho những nạn nhân vô tội của bạo lực."

Lần hạt Mân Côi tại Vatican cầu nguyện cho 'hòa bình của mọi trẻ em trên thế giới'

Chiến dịch bắt đầu từ đầu tháng Mười với sự tham dự của Đức Giáo Hoàng tại Vườn Vatican và sẽ kéo dài đến ngày 7 tháng Mười – Lễ Đức Mẹ Mân Côi. Điều này tạo điều kiện cho các giáo phận, giáo xứ, trường học, cộng đoàn và gia đình ở nhiều châu lục khác nhau có thể chọn một ngày phù hợp nhất để cầu nguyện cho ý chỉ đặc biệt này.

Gia đình: niềm hy vọng và kho tàng vô giá

Sau đó, Đức Giáo Hoàng Lêô nhắc nhở nhân dịp kỷ niệm 10 năm Tông huấn *Amoris Laetitia* (Niềm vui Yêu thương) – Tông huấn của hậu Thượng Hội đồng của Đức cố Giáo hoàng Phanxicô – một sự kiện kéo dài một tuần sẽ bắt đầu vào thứ Tư tới, ngày 7 tháng 10.

Sự kiện này sẽ diễn ra với sự hiện diện của ngài tại Hội trường Phaolô VI, cùng với các vị đứng đầu các Giáo hội Đông phương và nhiều chủ tịch các Hội đồng Giám mục, nhằm định giá tình hình các gia đình hiện nay. Chương trình sẽ bao gồm các phần chia sẻ chứng từ từ các giám mục và các cặp vợ chồng đến từ năm châu lục.

Đây sẽ là cơ hội để lắng nghe tiếng nói của Giáo hội trong thời điểm có nhiều biến đổi sâu sắc, cũng như tìm cách làm mới và củng cố sự lựa chọn đời sống hôn nhân – điều mà nhiều nơi đã chứng kiến sự sụt giảm mạnh mẽ trong những thập kỷ qua. Đức Giáo Hoàng đã diễn tả sự kiện này như sau:

“Đây sẽ là thời gian phân định theo tinh thần hiệp hành để xác định những bước cần thực hiện nhằm loan báo Tin Mừng trong thời đại ngày nay cho các gia đình và thế hệ trẻ. Tôi xin phó thác công việc này vào lời cầu nguyện của anh chị em, và đặc biệt vào các gia đình – những người, với sự trợ giúp của Thiên Chúa, trở thành dấu chỉ của niềm hy vọng và là kho tàng vô giá đối với Giáo hội và xã hội.”

Tưởng nhớ Thánh Phanxicô

Tiếp đó, Đức Giáo Hoàng một lần nữa nêu gương Thánh Phanxicô – như ngài như đã lnhắc tới trong bài giáo lý – nhân dịp kỷ niệm 800 năm ngày Thánh nhân qua đời. ĐTC bày tỏ niềm vui trước nhiều sáng kiến kỷ niệm, đặc biệt các sự kiện được tổ chức tại Assisi với sự tham dự của các quan chức cấp cao nhất của chính phủ Ý. Ngài cũng gửi lời chào đặc biệt:

“Tôi cũng xin gửi lời chào đến các người thực hiện vô tuyến tại Assisi và Foligno, những người đang lan tỏa thông điệp hòa bình của Thánh Phanxicô cho thế giới.”

 

Hồng Y Parolin kêu gọi: Muốn chấm dứt chiến tranh đòi hỏi phải vượt qua tư duy thống trị và giải quyết tình trạng bất bình đẳng

Quốc vụ khanh Tòa Thánh nhận định: “Người dân đang đau khổ tại Gaza, Ukraine và Iran. Kyiv có quyền tự vệ. Hòa bình đòi hỏi nhìn nhận các giá trị nhân bản nền tảng.”

(Tin Vatican)

Trong một cuộc phỏng vấn sâu rộng được đăng tải ngày 4 tháng 10 trên tờ báo Ý “La Repubblica”, Đức Hồng Y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, đã xem xét tình hình nhiều nơi trên thế giới đang chịu ảnh hưởng bởi bạo lực và xung đột. Ngài vừa trở về từ Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York, ngài tái khẳng định rằng muốn chấm dứt chiến tranh đòi hỏi phải vượt qua “tư duy thống trị và chấm dứt tình trạng bất bình đẳng”.

Cuộc khủng hoảng của chủ nghĩa đa phương

Đức Hồng Y Parolin suy tư về cuộc khủng hoảng của chủ nghĩa đa phương; theo ngài, cuộc khủng hoảng này đang tạo ra “một bi thảm lan rộng, điều cũng có thể cảm nhận rõ rệt tại Liên Hợp Quốc”. Tuy nhiên, ngài vẫn ghi nhận một khía cạnh tích cực từ hội nghị này: đó là “những lời kêu gọi liên tục về việc quay trở lại các nguyên tắc của luật pháp quốc tế”.

Ngài giải thích rằng điều này có thể thực hiện được với điều kiện - như Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã nhấn mạnh trong văn kiện *Magnifica humanitas* - các giá trị nhân bản nền tảng một lần nữa được đón nhận rộng rãi trên toàn cầu, và tất cả các bên tham gia vào các vấn đề quốc tế tái khẳng định ý chí chính trị của mình.

Ngài nói thêm rằng sự mất lòng tin về nhau là nguyên nhân chính dẫn đến cuộc khủng hoảng này: “Chỉ có một quá trình cải cách liên tục, có khả năng đánh giá hiệu quả của các cơ cấu hiện tại trong bối cảnh các tình huống đang thay đổi, mới có thể mang lại một chủ nghĩa đa phương được đổi mới và phù hợp với thực tiễn.”

Từ Iran đến Gaza: Nỗi lo ngại sâu sắc

Chuyển sang tình hình tại vùng Vịnh, Đức Hồng Y bày tỏ sự lo ngại sâu sắc, “trước hết là về cái giá mà người dân thường phải chịu”. Ngài cho biết mình đang theo dõi sát sao các cuộc tiếp xúc gián tiếp, với hy vọng chúng có thể mở ra một lối thoát, trong bối cảnh các cuộc đàm phán trước đó đã thất bại trong việc đưa ra một giải pháp “bền vững”.

Nỗi lo ngại của ngài cũng hướng về tình hình nhân đạo tại Gaza, nơi “vẫn còn vô cùng khó khăn”. Ngài mô tả việc mở cửa trở lại trường học của Tòa Thượng phụ Công Giáo Latinh - nơi đón nhận khoảng một nghìn học sinh - như một “phép lạ”: “một dấu hiệu hy vọng mà Giáo hội muốn gửi đến tất cả mọi người”.

Ukraine: Một thảm kịch thực sự

Tại Ukraine, vị Quốc vụ khanh tiếp tục nhận định rằng "một thảm kịch thực sự" đang diễn ra. Mùa đông đang đến gần càng làm gia tăng mối lo ngại: "Không thể tước bỏ quyền tự vệ của một dân tộc."

Đồng thời, Đức Hồng Y Parolin tái khẳng định quan điểm của Tòa Thánh về sự cần thiết phải "chấm dứt các hành động thù địch", và do đó, Tòa Thánh ủng hộ mọi sáng kiến nhằm đạt được một lệnh ngừng bắn ngay lập tức, toàn diện và hiệu quả.

Ngài kết thúc bằng cách khẳng định lại thiện chí của Vatican trong việc hỗ trợ "bằng mọi cách", đồng thời nhấn mạnh rằng mối quan tâm hàng đầu của Tòa Thánh là việc tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp quốc tế trong bối cảnh các cuộc tấn công ngày càng leo thang đang cướp đi sinh mạng của những người vô tội.

"Một giải pháp lâu dài đòi hỏi sự cam kết mới đối với an ninh và hợp tác tại châu Âu."

 

1. Bắc Hàn tuyên bố đã thử nghiệm hỏa tiễn đạn đạo tầm trung, được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo.

Kim Dữ Chính, em gái quyền lực của nhà lãnh đạo Kim Chính Ân, cho biết nước bà đã thử nghiệm một hỏa tiễn tầm trung được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo, sau khi quân đội Nam Hàn tuyên bố Bình Nhưỡng đã phóng một hỏa tiễn đạn đạo bay xa hơn 700 km về phía biển ngoài khơi bờ biển phía đông nước này.

Kim Dữ Chính, một trong những lãnh đạo của đảng cầm quyền Bắc Hàn, tuyên bố rằng một cuộc tập trận sử dụng "vũ khí chiến lược" đã được tiến hành hướng ra biển ngoài khơi bờ biển phía đông nước này bằng hỏa tiễn.

Theo lời em gái của nhà lãnh đạo Bắc Hàn Kim Chính Ân, ông đã giám sát cuộc tập trận do "một đơn vị hỏa lực thực hiện nhiệm vụ đặc biệt" tiến hành.

Dẫn lời các tuyên bố của Hán Thành và Tokyo về quãng đường hỏa tiễn bay được, bà cho biết kết quả cho thấy những hạn chế trong khả năng theo dõi của Nhật Bản và Nam Hàn.

" Mỗi khi chúng tôi áp dụng chế độ quỹ đạo lượn sóng cho hỏa tiễn, kẻ thù đều không thể theo dõi mục tiêu từ điểm lệch đầu tiên", bà nói mà không đưa ra bất kỳ bằng chứng nào.

Bà nói thêm rằng Nam Hàn và Nhật Bản cũng "nên thừa nhận tốc độ của hỏa tiễn", nhưng không tiết lộ tốc độ cụ thể. Bà cũng cho biết thêm, hỏa tiễn này có khả năng thay đổi quỹ đạo bay ở độ cao thấp nhờ công nghệ trí tuệ nhân tạo.

"Nói cách khác, điều này có nghĩa là không có cách nào để tránh cuộc tấn công này," cô ấy nói.

Tính đến thời điểm này trong năm, Bắc Hàn đã tiến hành hơn 10 vụ thử hỏa tiễn. Bình Nhưỡng đôi khi tuyên bố đang thử nghiệm các loại hệ thống vũ khí mới. Một số vụ thử diễn ra sau khi Bắc Hàn phản đối các cuộc tập trận quân sự chung giữa Hán Thành và Washington.

Vụ phóng hỏa tiễn diễn ra sau khi Kim Dữ Chính đưa ra tuyên bố hôm thứ Sáu bác bỏ yêu cầu của Hán Thành về lời xin lỗi liên quan đến những gì họ cho là mìn của Bắc Hàn đã làm bị thương nghiêm trọng các binh sĩ Nam Hàn trong Khu phi quân sự, một khu vực được phòng thủ nghiêm ngặt giữa hai miền Bắc Hàn.

[Times Of Israel: North Korea says it tested intermediate-range, AI-assisted ballistic missile]

2. SBU bắt giữ 2 thiếu niên Zaporizhzhia bị cáo buộc âm mưu ám sát do Mạc Tư Khoa ra lệnh

Hôm Thứ Bẩy, 03 Tháng Mười, Cơ quan An ninh Ukraine, gọi tắt là SBU báo cáo đã bắt giữ hai thiếu niên bị tình nghi âm mưu ám sát bốn binh sĩ Ukraine tại Zaporizhzhia, miền nam Ukraine.

Cơ quan cảnh sát quốc gia cho biết trong một bản cập nhật rằng họ đã bắt giữ hai người này dựa trên thông tin tình báo từ cục phản gián của SBU.

Cơ quan An ninh Ukraine, gọi tắt là SBU cáo buộc rằng hai thanh niên địa phương, 18 và 19 tuổi, là người Ukraine gốc Nga, đã được Cơ quan An ninh Liên bang Nga, gọi tắt là FSB tuyển mộ thông qua một bài đăng trên Telegram hứa hẹn "cách kiếm tiền dễ dàng". Ban đầu, họ được tường trình đã thực hiện các vụ đốt phá xe cộ của binh lính theo lệnh của người điều khiển.

Sau khi vượt qua "bài kiểm tra" này, họ được giao nhiệm vụ tiêu diệt binh lính Ukraine bằng cách giả dạng phụ nữ trẻ để sắp xếp một loạt cuộc gặp gỡ thông qua các địa điểm hẹn hò, với ý định phục kích các binh sĩ khi họ đến từng địa điểm hẹn.

Cơ quan An ninh Quốc gia, gọi tắt là SBU báo cáo rằng một trong những sát thủ được chỉ thị thực hiện vụ ám sát bằng dao, trong khi người còn lại được giao nhiệm vụ quay phim vụ ám sát bằng điện thoại di động và gửi đoạn phim đó cho người điều khiển của Cơ quan An ninh Liên bang, gọi tắt là FSB như "bằng chứng" về thành công của họ.

Để chuẩn bị cho vụ tấn công, các nghi phạm được yêu cầu mua một con dao săn, quần áo thay đổi và găng tay cao su. Họ cũng được hướng dẫn phải vứt bỏ những vật dụng này sau vụ giết người đầu tiên và mua một "bộ" mới cho mỗi vụ giết người tiếp theo.

Báo cáo của SBU không nêu rõ thời điểm xảy ra các vụ việc, nhưng theo trang tin tức của UNN, các vụ bắt giữ diễn ra vào ngày 10 tháng 9 khi các nghi phạm bị bắt quả tang trong lúc đang trinh sát địa điểm dự định phục kích.

Trong các cuộc khám xét tiếp theo tại nơi ở của các nghi phạm, lực lượng chức năng đã thu giữ điện thoại thông minh có chứa tin nhắn từ người điều khiển của họ thuộc FSB, cùng với một con dao chiến đấu, một quả lựu đạn còn nguyên kíp nổ và một khẩu súng hơi cay kèm đạn dược, theo SBU cho biết.

Hai thanh niên này đã bị buộc tội phản quốc theo Bộ luật Hình sự Ukraine. Nếu bị kết tội, họ sẽ phải đối mặt với án tù chung thân cùng với việc tịch thu tài sản.

Theo báo cáo của SBU, nhà lãnh đạo SBU, Thiếu tướng Oleksandr Poklad, đã trực tiếp điều phối chiến dịch.

[Kyiv Post: SBU Nabs 2 Zaporizhzhia Teenagers Accused of Moscow-Backed Assassination Plot]

3. Thủ tướng Netanyahu nói rằng nếu ai đó "sai phái" phi công phụ của hãng FlyDubai, họ "sẽ phải trả giá rất đắt".

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm thứ Sáu cho biết các nhà chức trách đang điều tra xem liệu phi công phụ của hãng FlyDubai, người bị cáo buộc cố tình cướp chuyến bay đến Israel với 174 hành khách, có thể đã bị "sai phái" bởi một bên thứ ba nào đó hay không.

Lãnh đạo Israel tuyên bố rằng nếu điều đó được chứng minh là đúng, thì bất cứ ai phái ông ta đi sẽ phải "trả giá rất đắt".

Theo cáo buộc, phi công phụ của chuyến bay từ Dubai đến Tel Aviv đã đâm phi công chính và cố gắng cướp máy bay để thực hiện một vụ tấn công tương tự như vụ 11 Tháng Chín trước khi bị một nhóm hành khách khống chế.

"Càng về sau, bức tranh càng trở nên rõ ràng hơn; kẻ tấn công đã bị cực đoan hóa theo chủ nghĩa Hồi giáo. Hắn ta đến để đâm máy bay cùng các hành khách vào các địa điểm trọng yếu của Israel", ông Netanyahu nói hôm thứ Sáu. "Chúng tôi đang điều tra xem liệu hắn ta có bị phái đến hay không, và bất cứ ai sai khiến hắn ta sẽ phải trả giá rất đắt."

Hôm thứ Năm, Tổng thống Trump đã ám chỉ rằng Iran có thể liên quan đến vụ việc, nhưng không đưa ra bất kỳ bằng chứng hay cơ sở nào cho kết luận đó.

Khi được các phóng viên hỏi liệu ông đã được thông báo về bất kỳ mối liên hệ nào có thể có giữa Iran và phi công phụ hay chưa, Tổng thống Trump nói: "Tôi nghĩ câu trả lời, dựa trên những gì tôi nghe được, là có", và nói thêm: "Nhưng chúng tôi đang làm việc về vấn đề này ngay bây giờ."

Khi được hỏi liệu phi công phụ có thể đang làm việc cho hoặc hợp tác với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran hay không, Tổng thống Trump nói rằng "có thể lắm chứ".

Trả lời câu hỏi về khả năng Mỹ trả đũa nếu Tehran có liên quan đến vụ tấn công, Tổng thống Trump nói "họ sẽ bị trừng phạt, rất nặng nề, đừng lo".

[CBSNews: Netanyahu says if anyone "dispatched" FlyDubai copilot, they "will pay a very heavy price"]

4. ‘Kiểu người tôi thích’: Tổng thống Trump đăng video cảm ơn người hùng của flydubai

"Tôi là một người hâm mộ anh ta," Tổng thống Donald Trump nói trong một video đăng tải trên tài khoản TikTok của mình vào hôm Thứ Bẩy, 03 Tháng Mười, bày tỏ lòng biết ơn và chúc mừng Yaniv Hayun, người thợ sửa ống nước người Israel đã giúp khống chế Phi công phụ của hãng flydubai khi hắn ta cố gắng cướp chuyến bay đến Tel Aviv vào sáng thứ Tư.

"Tôi chỉ muốn cảm ơn và chúc mừng Yaniv Hayun," Tổng thống Trump nói trong video. Trước đó, chỉ một ngày sau vụ tấn công, tổng thống Mỹ đã bày tỏ sự ngưỡng mộ trước câu chuyện về hành động anh hùng của Hayun.

"Ông ấy là người hâm mộ Tổng thống Trump và tôi cũng là người hâm mộ ông ấy," tổng thống Mỹ nói. "Hâm mộ cuồng nhiệt."

"Ông ấy đã cứu chuyến bay đó," Tổng thống Trump nói thêm. "Ông ấy đã vào buồng lái và học cách lái máy bay bằng cách xem các chương trình về tai nạn hàng không trên truyền hình, và ông ấy là người mà tôi rất thích."

"Anh ta có thể là thợ sửa ống nước của tôi, anh ta có thể làm bất cứ việc gì anh ta muốn. Anh ta đã làm một công việc tuyệt vời," ông ấy nói thêm. "Anh ta là một người hùng."

"Anh ta thích tôi và tôi cũng thích anh ta," Tổng thống Trump nói, hướng về phía Hayun. "Cảm ơn Yaniv."

Hành khách trên chuyến bay đã đến Israel an toàn vào thứ Tư sau khi hành khách và phi hành đoàn đã ngăn chặn nỗ lực đâm máy bay của Phi công phụ. Cuộc giằng co trên chuyến bay FZ1073 bắt đầu khi Phi công phụ đâm vào phi công chính và khiến máy bay lao xuống gần 4.267 mét trong vòng chưa đầy 30 giây.

Chuyến bay chở khoảng 180 hành khách, hầu hết đều là người Israel.

Hayun, một trong ba hành khách người Israel đã giúp khống chế kẻ tấn công, kể lại cách anh ta vào buồng lái, kéo nghi phạm ra khỏi bảng điều khiển và sau đó giúp ổn định chiếc máy bay đang lao xuống.

Sau khi trở về Israel, Hayun đã gặp Thủ tướng Benjamin Netanyahu tại phi trường Ben Gurion. Ông cho biết mình và một người đàn ông khác đã phá cửa vào buồng lái, nơi phi công bị thương đang nằm gần cửa.

" Khi tôi bước vào, tôi thấy tên khủng bố đang ngồi ở bảng điều khiển, giữa hai ghế ngồi. Không có phi công nào ngồi ở hai ghế đó cả," anh kể lại. "Tôi tóm lấy tên khủng bố, giữ hắn lại và sau đó kéo hắn ra ngoài," anh nói.

Hayun cho biết anh đã gọi điện cho những người Israel khác trên chuyến bay để giúp giữ người đàn ông lại trước khi quay trở lại buồng lái khi máy bay đang nghiêng mạnh.

"Tôi nhảy trở lại vào trong, chộp lấy cần điều khiển, bắt đầu kéo cần điều khiển về phía sau," anh ta nói, giải thích rằng anh ta đã kéo ngược lại và nói đùa rằng anh ta biết phải làm gì vì "tôi xem ‘Mayday’," ám chỉ một chương trình truyền hình tài liệu của Canada chuyên nghiên cứu về các vụ tai nạn máy bay.

[Times Of Israel: ‘My kind of guy’: Trump posts video thanking flydubai hero]

5. Iran kết án nữ diễn viên hàng đầu vì lên án việc đàn áp biểu tình.

Một nữ diễn viên nổi tiếng người Iran đã bị kết án một năm tù giam tại Iran vì ủng hộ những người biểu tình bị giết trong cuộc đàn áp đẫm máu các cuộc biểu tình chống chính phủ hồi tháng Giêng, một tổ chức phi chính phủ có trụ sở tại Mỹ cho biết hôm thứ Sáu.

Elnaz Shakardoust, người đã tham gia diễn xuất trong hàng chục bộ phim suốt sự nghiệp kéo dài hai thập niên, cho biết hồi tháng Hai rằng bà sẽ không bao giờ biểu diễn ở nước này nữa sau khi chính quyền giết chết hàng ngàn người trong cuộc đàn áp các cuộc biểu tình trên toàn quốc.

Theo tổ chức phi chính phủ Human Rights Activists News Agency có trụ sở tại Mỹ và trang tin độc lập Emtedad, dựa trên thông tin từ luật sư của nữ diễn viên, bản án dành cho nữ diễn viên, bao gồm cả lệnh cấm hai năm tham gia các hoạt động chính trị, nghệ thuật và trực tuyến, đã được giữ nguyên trong phiên phúc thẩm.

Hiện chưa rõ tung tích của Shakerdoust.

[CBSNews: Iran sentences leading actress who denounced protest crackdown]

6. Tổng thống Trump nói ông không nghĩ "có thể có hòa bình" với Iran.

Tổng thống Trump đã nói với tạp chí TIME rằng Hoa Kỳ có thể nối lại chiến dịch quân sự chống lại Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ nếu Tehran và Washington không đạt được một thỏa thuận thỏa đáng, và rằng ông không nghĩ "có thể có hòa bình" với Iran.

Trong một cuộc phỏng vấn được công bố hôm thứ Năm, Tổng thống Trump cho biết ban đầu ông dự kiến cuộc chiến sẽ kéo dài từ sáu đến tám tuần, nhưng ông đã quyết định tiếp tục chiến dịch sau khi chứng kiến sự phá hủy năng lực hạt nhân của Iran, vì ông không muốn "chế độ này quay trở lại dưới một hình thức khác".

Tổng thống nói rằng Mỹ đã phá hủy hải quân, không quân và hệ thống radar của Iran, và rằng "họ không còn tiền".

Ông cũng nói với tạp chí rằng ông đã bác bỏ đề xuất hòa bình mới nhất của Iran một phần vì họ chỉ đề nghị mở "một số khía cạnh" của eo biển Hormuz. "Nó gần như không đủ tốt," ông nói.

Tổng thống Trump cho biết hành động quân sự của Mỹ chống lại Iran - vốn phần lớn đã tạm dừng trong những tuần gần đây - có thể được nối lại và tiếp tục nếu cần thiết, lập luận rằng "bằng cách tiêu diệt Iran, chúng ta đã tạo ra hòa bình trên thế giới".

"Với Iran, tôi không nghĩ rằng sẽ có được hòa bình," ông nói thêm.

Khi được hỏi liệu ông có ra lệnh tấn công Iran lần nữa sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ hay không, ông nói rằng điều đó "có thể xảy ra", và nói thêm: "Chúng tôi có rất nhiều vũ khí", nhắc lại lời đe dọa mà ông đã đưa ra vào cuối tuần trước.

[CBSNews: Trump says he doesn't think "you could ever have peace" with Iran]

7. Tổng thống Iran nói rằng Mỹ nên "gạt bỏ ý nghĩ muốn khuất phục chúng tôi" ra khỏi đầu.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm thứ Năm tuyên bố rằng nước này sẽ tiếp tục tự vệ trong khi vẫn sẵn sàng đối thoại với Mỹ.

Theo hãng thông tấn chính thức IRNA của Iran, "Chúng tôi bảo vệ các quyền của xã hội mình với phẩm giá và niềm tự hào, và chúng tôi chưa bao giờ né tránh đối thoại và sẽ không làm như vậy, mặc dù Hoa Kỳ đã ba lần tấn công vào đất nước chúng tôi bất chấp việc đã ký kết thỏa thuận." Ông Pezeshkian phát biểu trong cuộc gặp với các doanh nhân và nhân vật kinh tế.

Khi nói đến "thỏa thuận", ông Pezeshkian dường như đang ám chỉ bản ghi nhớ được ký kết giữa ông và Tổng thống Trump vào giữa tháng Sáu. Thỏa thuận ngừng bắn được thiết lập bởi bản ghi nhớ đó đã đổ vỡ chỉ trong vòng chưa đầy ba tuần, khi Iran cáo buộc Mỹ vi phạm các điều khoản bằng cách duy trì lệnh phong tỏa hải quân.

"Kẻ thù cho rằng với sự hy sinh của Lãnh tụ tối cao của Cách mạng Hồi giáo, nhân dân, các nhà lãnh đạo và các nhà khoa học - cả đất nước - sẽ sụp đổ, nhưng sự đoàn kết và gắn kết quốc gia và nội bộ của chúng ta lại càng được củng cố", Pezeshkian nói. "Mỹ nên từ bỏ ý định khuất phục chúng ta bằng khủng bố và sự hy sinh."

[CBSNews: Iran's president says U.S. should "get the idea of bringing us to our knees" out of its head]

8. Tổng thống Sandu cho biết, 5 hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa của Nga đã phát nổ trên lãnh thổ Moldova trong một cuộc tấn công đêm qua nhằm vào Ukraine.

Ngày 3 tháng 10, Tổng thống Moldova Maia Sandu cho biết, năm loại vũ khí tấn công trên không của Nga, bao gồm hỏa tiễn Banderol và máy bay điều khiển từ xa, đã xâm phạm không phận Moldova và phát nổ trên lãnh thổ nước này trong cuộc tấn công đêm qua của Nga nhằm vào Ukraine.

"Cuộc chiến (của Nga) đang lan đến Moldova một cách nguy hiểm," Sandu viết trong một bài đăng trên X, lên án vụ tấn công. "Mạc Tư Khoa đang đặt mạng sống của người dân khắp Âu Châu vào nguy hiểm và phải bị ngăn chặn."

Theo đài truyền hình TVR Moldova, Bộ trưởng Quốc phòng Anatolie Nosatyi nói với các nhà báo rằng "Chúng tôi có năm thùng chứa, ba hỏa tiễn và hai máy bay điều khiển từ xa".

Bộ Quốc phòng Moldova cho biết họ đã theo dõi một số máy bay điều khiển từ xa vào sáng ngày 3 tháng 10 gần Anenii Noi, Stefan Voda, Tudora và Causeni. Sau đó, bộ này báo cáo về các vụ nổ gần các làng Crocmaz, Stefan Voda, Delacau, Puhaceni, Anenii Noi, Bozieni và Hincesti, cũng như ở Dubovca, Constantinovca và Causeni.

Không có thương vong hay thiệt hại nào được báo cáo, trong khi các đội cảnh sát và quân đội đã được điều động để điều tra các vụ việc.

Các cuộc tấn công của Nga trên khắp Ukraine đã khiến ít nhất 8 thường dân thiệt mạng và 83 người khác bị thương trong ngày qua, chính quyền khu vực báo cáo vào ngày 3 tháng 10.

Không quân Ukraine cho biết Nga đã phóng 157 máy bay điều khiển từ xa Shahed và Gerbera, trong đó có một số máy bay Shahed chạy bằng động cơ phản lực, cũng như các máy bay điều khiển từ xa mồi nhử Parodiya.

Các cuộc tấn công của Nga vào Ukraine thường dẫn đến việc xâm phạm không phận Moldova và các vụ nổ trên lãnh thổ nước này.

Ngày 30 tháng 9, máy bay điều khiển từ xa đã xâm phạm không phận Moldova ba lần riêng biệt, trong khi Nga phát động cuộc tấn công kéo dài cả ngày nhằm vào Ukraine từ đêm hôm trước đến chiều hôm sau.

Ngày 24 tháng 9, các máy bay điều khiển từ xa nghi là của Nga đã rơi xuống Rumani và Moldova trong đêm, giữa lúc Ukraine đang tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn.

Ngày 16 tháng 8, các máy bay chiến đấu của NATO đã bắn hạ một máy bay điều khiển từ xa bị nghi ngờ là của Nga, xâm phạm không phận Rumani gần biên giới Moldova, Bộ trưởng Quốc phòng Rumani Radu Miruta xác nhận.

Một ngày sau, vào ngày 17 tháng 8, một hỏa tiễn hành trình S-8000 Banderol của Nga đã xâm nhập không phận Moldova trong một cuộc tấn công của Nga vào Odessa, trước khi rơi xuống một cánh đồng ngô cách làng Talmaz khoảng 3 km, thuộc huyện Stefan Voda của Moldova.

[Kyiv Independent: 5 Russian missiles and drones exploded on Moldova's territory in overnight attack against Ukraine, Sandu says]

9. Sự hiện diện của hải quân Mỹ tại Trung Đông ngày càng gia tăng khi các tàu chiến được triển khai.

Một quan chức Mỹ cho biết với hãng tin AP hôm thứ Năm rằng ba tàu chở hơn 7.000 thủy thủ và 2.000 Thủy Quân Lục Chiến đang hướng đến Trung Đông.

Nhóm này bao gồm nhóm tác chiến Hàng Không Mẫu Hạm USS Theodore Roosevelt mới được triển khai gần đây và nhóm sẵn sàng đổ bộ USS Makin Island.

Theo một quan chức giấu tên để thảo luận về các hoạt động quân sự nhạy cảm, điều này có thể đồng nghĩa với việc ba Hàng Không Mẫu Hạm sẽ có mặt trong khu vực ngay từ cuối tháng 10.

Điều đó sẽ tạo ra sự hiện diện hải quân Mỹ ở mức cao bất thường, với hơn 20.000 thủy thủ và Thủy Quân Lục Chiến cùng hàng trăm máy bay. Tàu USS George HW Bush và USS George Washington hiện đang ở trong khu vực, cùng với nhóm sẵn sàng đổ bộ USS Boxer.

[CBSNews: U.S. naval presence builds in the Middle East as ships deploy]

10. Trong bối cảnh cánh hữu cực đoan ở Đức đang trỗi dậy, Thủ tướng Merz tìm cách thể hiện sức mạnh và quyết tâm chống lại Putin.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã tìm cách trấn an các đồng minh ở Âu Châu và Kyiv rằng điểm yếu chính trị trong nước sẽ không làm suy yếu sự ủng hộ của chính phủ ông dành cho Ukraine khi cuộc chiến bước sang mùa đông thứ năm.

Thủ tướng cũng tìm cách thuyết phục cử tri Đức ngày càng dao động rằng việc Berlin cung cấp hỗ trợ quân sự cho Ukraine là vì lợi ích trực tiếp của họ - đồng thời cảnh báo rằng việc không đoàn kết ủng hộ Kyiv một ngày nào đó có thể dẫn đến một cuộc tấn công quân sự của Nga vào Đức.

"Nếu chúng ta không kiềm chế được Mạc Tư Khoa, cỗ máy chiến tranh của Nga sớm muộn gì cũng sẽ quay lưng lại với chúng ta và với NATO", Thủ tướng Merz phát biểu trong một buổi lễ tại thành phố Münster ở miền tây nước Đức, nơi liên minh được trao Giải thưởng Hòa bình Westphalia. "Chúng ta không được làm ngơ trước mối nguy hiểm này. Ba thế hệ sau năm 1945, chiến tranh sẽ quay trở lại khu vực Âu Châu của chúng ta."

Merz tiếp tục cảnh báo về nguy cơ xung đột ở Âu Châu bằng những lời lẽ kịch tính nhất từ trước đến nay.

"Liệu các quốc gia Baltic khi đó có trở thành chiến trường cho chiến tranh bằng máy bay điều khiển từ xa, giống như Donbas hiện nay không?", ông nói. "Những thành phố lớn nào của Âu Châu sẽ trở thành mục tiêu của các hỏa tiễn đạn đạo mà Nga hiện đang bắn vào dân cư Kyiv và Kharkiv?"

"Liệu người Đức chúng ta cuối cùng cũng sẽ trở thành mục tiêu hay không? Liệu chúng ta sẽ một lần nữa phải trải nghiệm nỗi kinh hoàng của chiến tranh một cách trực tiếp hay không? Thưa quý vị, trách nhiệm cấp bách nhất của chúng ta ở Âu Châu và xuyên Đại Tây Dương ngày nay là phải làm mọi điều trong khả năng để ngăn chặn điều này."

Những bình luận của Thủ tướng Merz được đưa ra vài tuần sau khi đảng cực hữu Thay thế cho Đức, gọi tắt là AfD, đạt được kết quả bầu cử tốt nhất từ trước đến nay, đứng đầu trong hai cuộc bỏ phiếu khu vực ở Đông Đức cũ, trong khi Liên minh Dân chủ Kitô giáo, gọi tắt là CDU bảo thủ của thủ tướng lại chịu thất bại lịch sử. Kết quả kém cỏi của đảng bảo thủ được tường trình do thủ tướng không được lòng dân, dẫn đến cuộc tranh luận nội bộ trong chính đảng của ông về việc có nên thay thế ông hay không.

Sự gia tăng mạnh mẽ về mức độ phổ biến của đảng AfD thân Cẩm Linh đã làm dấy lên lo ngại ở Kyiv và khắp Âu Châu rằng Đức - quốc gia dưới thời Merz đã trở thành nước ủng hộ quân sự lớn nhất của Ukraine - có thể lung lay trong việc hỗ trợ Ukraine. Theo các cuộc khảo sát, AfD - một đảng ủng hộ việc chấm dứt hỗ trợ quân sự cho Ukraine và thiết lập lại quan hệ kinh tế và năng lượng với Mạc Tư Khoa - là đảng phổ biến nhất trong nước, vượt xa các đảng bảo thủ của Merz.

Hôm thứ Năm, Thủ tướng Merz đã tấn công vào đảng AfD, miêu tả đảng này như một kênh truyền tải ảnh hưởng của Mạc Tư Khoa và tuyên bố rằng chính phủ của ông sẽ tiếp tục ủng hộ Ukraine bất chấp các cuộc tấn công hỗn hợp và các chiến dịch thông tin sai lệch "được dàn dựng từ Mạc Tư Khoa" và lan truyền thông qua "các khẩu hiệu của AfD và những người ủng hộ Nga của đảng này".

Tại sự kiện ở Münster, Hendrik Wüst — thủ hiến bang North Rhine-Westphalia và là chính trị gia bảo thủ thường được coi là người thay thế tiềm năng cho bà Merz — đã ca ngợi khả năng lãnh đạo của thủ tướng, dường như là một nỗ lực nhằm thể hiện sự đoàn kết và dập tắt những lời đồn đoán về việc "thay đổi thủ tướng".

Trước bài phát biểu của Thủ tướng Merz, ông Wüst nói: "Thủ tướng Friedrich Merz đã đảm nhận một vai trò then chốt trong NATO vào một giai đoạn quan trọng", đồng thời ca ngợi "cam kết rõ ràng" của thủ tướng đối với mục tiêu chi tiêu quốc phòng 5% của NATO. Ông nói tiếp: "Trong khi những người khác do dự, thủ tướng Đức vẫn kiên định, nhờ đó mang lại sự ổn định cho liên minh. Nhờ có ông, Friedrich thân mến, rõ ràng là nước Đức đang đóng góp mạnh mẽ cho hòa bình và tự do."

Trong khi Merz và Wüst tìm cách thể hiện sự ổn định và quyết tâm trước cộng đồng quốc tế, nhiều phát biểu của thủ tướng nhằm thuyết phục cử tri Đức đang ngày càng dao động tiếp tục ủng hộ quân sự cho Ukraine.

Nhiều người Đức tiếp tục bày tỏ lo ngại về một cuộc tấn công tiềm tàng của Nga vào lãnh thổ NATO. Theo một cuộc khảo sát gần đây do đài truyền hình công cộng Đức thực hiện, 42% số người được hỏi cho rằng việc hỗ trợ quân sự cho Ukraine là quá mức – tỷ lệ cao nhất từ trước đến nay. Sự phản đối việc hỗ trợ quân sự cho Ukraine đặc biệt phổ biến ở Đông Đức cũ, nơi đảng AfD mạnh nhất.

"Ukraine phải vượt qua mùa đông này, và tôi tin chắc họ sẽ làm được. Họ có thể trông cậy vào sự giúp đỡ của chúng ta," Thủ tướng Merz nói.

"Nếu chúng ta chùn bước ở Đức, thì Âu Châu cũng sẽ chùn bước," ông nói thêm. "Nếu chúng ta giữ vững lập trường, thì Âu Châu cũng sẽ vững mạnh."

[Politico: As Germany’s far right rises, weakened Merz looks to project strength and resolve against Putin]

11. Liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu cáo buộc lực lượng Houthi tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa vào thành phố linh thiêng Medina.

Liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu đang chiến đấu chống lại phiến quân Houthi được Iran hậu thuẫn ở Yemen hôm thứ Năm cho biết lực lượng Houthi đã tấn công một trạm phân phối điện ở Medina, Ả Rập Xê Út, thành phố có địa điểm linh thiêng thứ hai trong đạo Hồi. Vụ tấn công được tường trình đã gây ra sự lên án mạnh mẽ từ thế giới Hồi giáo.

Giao tranh đã leo thang đáng kể ở Yemen trong những tuần gần đây, với việc lực lượng chính phủ báo cáo nhiều cuộc không kích nhằm vào các mục tiêu của lực lượng Houthi trong đêm và các phóng viên của AFP nghe thấy tiếng nổ ở thủ đô Sanaa do lực lượng Houthi kiểm soát.

Liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu cho biết máy bay điều khiển từ xa của lực lượng Houthi đã tấn công trạm phân phối điện Taibah ở Medina, nơi cung cấp điện cho Thánh đường Nhà tiên tri, địa điểm linh thiêng thứ hai của đạo Hồi. Lực lượng Houthi phủ nhận mọi liên quan.

Thiếu tướng Turki al-Maliki, phát ngôn nhân của liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu, cho biết một máy bay điều khiển từ xa đã tấn công trạm phân phối điện Taibah vào sáng sớm thứ Ba.

"Cuộc điều tra và bằng chứng thu thập được bởi các cơ quan chức năng đã xác nhận sự tham gia của lực lượng dân quân Houthi trong việc lên kế hoạch và thực hiện hành vi khủng bố hèn hạ này, dựa trên việc xem xét sau vụ việc và mảnh vỡ của máy bay điều khiển từ xa được sử dụng", ông nói trong một tuyên bố.

Liên minh này cho biết một máy biến áp đã được ngừng hoạt động mà không ảnh hưởng đến toàn bộ mạng lưới điện.

[CBSNews: Saudi coalition accuses Houthis of drone attack on holy city of Medina]

12. Các lệnh trừng phạt mới của Mỹ nhắm vào ngành hỏa xa và công nghiệp xe hơi của Iran.

Bộ Tài chính Mỹ đang ban hành các lệnh trừng phạt mới nhắm vào ngành công nghiệp xe hơi và hỏa xa của Iran như một phần trong kế hoạch của chính quyền Trump nhằm gây áp lực kinh tế lên nước này.

Bộ này cho biết hai ngành công nghiệp này là "một trong những yếu tố quan trọng cuối cùng" của cơ sở hạ tầng công nghiệp Iran và có mối liên hệ mật thiết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, gọi tắt là IRGC. Các biện pháp trừng phạt sẽ được thực hiện thông qua các sắc lệnh nhắm vào các ngành công nghiệp sắt, thép, nhôm và đồng của Iran.

CBS News được biết Bộ Tài chính Mỹ cho rằng lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ đối với Iran đã làm giảm đáng kể doanh thu dầu mỏ của Tehran, cho phép họ tấn công vào các nguồn tài chính khác. Dự kiến đây sẽ không phải là đợt trừng phạt cuối cùng.

Thông cáo báo chí công bố lệnh trừng phạt nêu bật hai nhà sản xuất xe hơi trong nước, chiếm hơn 90% thị trường xe hơi nội địa của đất nước, nhà sản xuất xe máy lớn nhất Iran và hai công ty hỏa xa Iran.

Thông cáo báo chí cũng nêu bật các công ty ở Indonesia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Thổ Nhĩ Kỳ và Hương Cảng vì đã xuất khẩu các bộ phận xe hơi quan trọng để giúp Iran né tránh các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Hai công ty thép có trụ sở tại Trung Quốc đang bị tấn công trừng phạt, do bị cáo buộc hoạt động thay mặt cho doanh nhân người Iran gốc Dominica, Ramin Kashvardoust, có trụ sở tại Hương Cảng. CBS News đã biết được rằng Bộ Tài chính Hoa Kỳ coi Trung Quốc là một khu vực trọng yếu để xuất khẩu phụ tùng xe hơi sang Iran. Bộ này tin rằng phần còn lại của nền kinh tế toàn cầu sẽ giúp loại bỏ Trung Quốc và Iran.

Việc liên lạc với Syria và Iraq, những nước nhận được rất nhiều xe hơi do Iran sản xuất, vẫn tiếp tục diễn ra trong bối cảnh chiến dịch gây áp lực kinh tế. CBS News được biết rằng các cuộc đàm phán này sẽ tiếp tục, với hy vọng ngăn chặn bất kỳ tác động tiêu cực nào từ các lệnh trừng phạt.

[CBSNews: New U.S. sanctions target Iran's rail, automotive industries]

13. Vụ tấn công bất thành ở Leipzig đã hé lộ một chiến dịch rộng lớn hơn của Nga.

Trong cuộc họp báo ngày Thứ Bẩy, 03 Tháng Mười, Bộ Nội Vụ Đức cho biết nếu quả bom thực sự phát nổ, các nhà điều tra có thể vẫn chưa có được cái nhìn rõ ràng nhất về điều mà các quan chức Âu Châu tin là một chiến dịch tấn công quy mô lớn hơn của Nga.

Ngày 4 tháng 8, một máy bay điều khiển từ xa đã va vào cánh máy bay Ukraine tại phi trường Leipzig của Đức và rơi xuống đường băng. Bên dưới nó là một hộp thiếc chứa đầy chất nổ. Thiết bị này vẫn còn nguyên vẹn.

Điều đó đã mang lại cho các nhà điều tra một thứ vô cùng quý giá: chính quả bom. Theo một hồ sơ điều tra của cảnh sát liên bang Đức mà Mạng lưới Phóng viên Toàn cầu Axel Springer đã xem xét, chiếc hộp được niêm phong bằng một tấm kim loại có bảy vết lõm hình tròn.

Đây không phải là lần đầu tiên một thiết bị nổ tự chế như vậy được phát hiện trên lãnh thổ Âu Châu. Gần hai năm trước đó, vào ngày 20 tháng 8 năm 2024, các điều tra viên cảnh sát đã đến một nghĩa trang ở Kaunas, Lithuania, cùng với một đội giải quyết bom. Theo hồ sơ điều tra từ Cục Cảnh sát Hình sự Lithuania, họ đã nhận được một thông tin mật rất quan trọng từ Ba Lan liên quan đến chất nổ và một người đàn ông Nga bị cáo buộc đã cất giấu chúng ở đó cho tình báo Nga.

Tại một ngôi mộ cũ kỹ, bên dưới những bông hoa nhân tạo và những tấm bê tông, các sĩ quan đã thu hồi một túi nhựa chứa hai lon thiếc. Theo nhãn mác, chúng chứa ngô. Tuy nhiên, phân tích pháp y cho thấy chúng chứa 968 gram chất nổ, tương đương khoảng 700 gram TNT mỗi lon — có sức công phá tương đương khoảng bốn quả lựu đạn cầm tay.

Vào Tháng Giêng và tháng 6 năm 2025, các nhà điều tra đã phát hiện thêm nhiều lon chứa chất nổ tại nhiều địa điểm khác nhau ở Lithuania. Bốn trong số đó được gắn các tấm kim loại có dập các vết lõm hình tròn. Các nhà điều tra cho biết chúng được thiết kế để hoạt động như vật phóng trong một vụ nổ. Theo báo cáo của Cơ quan Khoa học Pháp y thuộc Sở Cảnh sát Lithuania, các cuộc kiểm tra pháp y cho thấy các tấm kim loại này rất có khả năng được sản xuất bằng cùng một máy móc.

Tại cuộc họp báo, cảnh sát Đức cho biết thiết bị được gắn vào máy bay điều khiển từ xa ở Leipzig có những điểm tương đồng đáng kể với các thiết bị được thu hồi từ các kho chứa ở Lithuania, bao gồm cả lon thiếc chứa đầy chất nổ và tấm kim loại dập nổi.

Chỉ riêng sự giống nhau về hình dáng không đủ để chứng minh rằng các thiết bị này thuộc cùng một chiến dịch. Nhưng cảnh sát Đức cho biết điều này phù hợp với các bằng chứng khác — bao gồm hồ sơ di chuyển, các tuyến đường hậu cần bị nghi ngờ và báo cáo tình báo — liên kết các vụ việc này với một nhiệm vụ tình báo rộng lớn hơn của Nga.

Sự tương đồng này là một yếu tố trong chuỗi các hành động mà các quan chức Đức và Âu Châu tin rằng chỉ ra một chiến dịch phá hoại và bạo lực leo thang trên khắp Âu Châu, được lên kế hoạch và phối hợp bởi các sĩ quan tình báo Nga.

Theo ba quan chức an ninh cao cấp của Đức và Âu Châu, động lực chính của chiến dịch này là cơ quan tình báo quân sự GRU của Nga. Cốt lõi của nó, theo họ, là Đơn vị 29155 - một đơn vị tình báo quân sự có liên hệ với các hoạt động gây bất ổn ở các nước Âu Châu.

Giới chức Đức cho biết họ dự đoán sẽ có thêm các hoạt động "hỗn hợp" khi Putin tìm cách phá vỡ sự hỗ trợ quân sự cho Ukraine và làm tăng chi phí chính trị cho việc ủng hộ Kyiv.

"Người dân được tường trình đang lo sợ một cuộc đối đầu quân sự trực tiếp và do đó sẽ đặt câu hỏi về mục đích của việc hỗ trợ Ukraine," Gerhard Schindler, cựu chủ tịch Cơ quan Tình báo Liên bang Đức, gọi tắt là BND cho biết. "Đó là lý do tại sao ông ta sẽ tăng cường cả áp lực quân sự lên Ukraine và áp lực hỗn hợp lên phương Tây."

Đáp lại câu hỏi, Đại sứ quán Nga tại Berlin đã phủ nhận mọi sự liên quan của Nga đến các hành vi phá hoại ở Âu Châu. Phát ngôn nhân cho biết: "Chúng tôi kiên quyết bác bỏ những cáo buộc vô căn cứ về sự liên quan được tường trình của Nga trong vụ ‘sự việc máy bay điều khiển từ xa’ tại phi trường Leipzig, cũng như trong các ‘hoạt động phá hoại’ khác."

Một trong những manh mối rõ ràng nhất dẫn đến Oleg Levushkin, một công dân mang hai quốc tịch Latvia và Nga, người mà nhà chức trách Đức nghi ngờ đã giúp chuẩn bị cho vụ tấn công Leipzig. Theo một quan chức an ninh cao cấp của Đức và các hồ sơ điều tra mà Mạng lưới Phóng viên Toàn cầu Axel Springer đã xem xét, Levushkin không phải là một tân binh cấp thấp mà là một nhân viên hậu cần liên kết với GRU (Cơ quan Tình báo Quân sự Nga) với mối quan hệ lâu dài với các nhân vật cao cấp trong tình báo quân sự Nga.

Trên mạng xã hội, Levushkin chia sẻ những hình ảnh về một cuộc sống dường như rất bình dị: những chuyến đi xe máy đến Crimea và biên giới Hung Gia Lợi-Serbia, chuyến thăm tượng đài "Mẹ Tổ quốc kêu gọi" ở Volgograd, và thời gian dành cho việc câu cá, trượt tuyết và du lịch khắp Âu Châu cùng gia đình. Mạng lưới phóng viên toàn cầu Axel Springer đã xem xét các trang cá nhân của ông trên các trang mạng xã hội VKontakte và Odnoklassniki.

Theo một quan chức tình báo Đức và các tài liệu liên quan đến vụ án, các nhà điều tra tin rằng Levushkin đã đi qua Thổ Nhĩ Kỳ đến phi trường Berlin Brandenburg vào cuối tháng 7 để chuẩn bị cho chiến dịch Leipzig. Ông ta đã thuê một chiếc xe ở đó vào ngày 27 tháng 7, theo dữ liệu định vị được đề cập trong hồ sơ điều tra của Đức. Các nhà điều tra tin rằng chất nổ đã được đưa vào Đức qua Bulgaria và Serbia trong các khoang chứa hàng của xe tải đường dài, theo quan chức cao cấp của Đức.

Vào ngày 31 tháng 7, chiếc xe thuê được ghi nhận gần phi trường Leipzig, nơi các nhà điều tra tin rằng ông ta đang tiến hành trinh sát trước khi thực hiện vụ tấn công, theo các tài liệu điều tra. Levushkin không trả lời yêu cầu bình luận.

Các mối liên hệ được tường trình của Levushkin vươn tới tận cao cấp trong tình báo quân sự Nga. Theo các báo cáo của truyền thông Đức cũng như Trung tâm Dossier phi lợi nhuận có trụ sở tại Luân Đôn, ông ta đã duy trì mối quan hệ thân thiết trong khoảng hai thập niên với Đại tá Denis Smolyaninov thuộc GRU.

Một báo cáo tháng 12 năm 2025 của Cục An ninh Quốc gia Lithuania cho biết Smolyaninov là "nhà lãnh đạo bộ phận Ukraine của GRU, chuyên về các hoạt động tâm lý và có liên hệ với các chiến dịch phá hoại bí mật được tổ chức ở Âu Châu bằng mạng xã hội Telegram."

Theo báo cáo tình báo năm 2025, Smolyaninov cũng điều phối các hoạt động của công ty quân sự tư nhân Longifolia có liên hệ với Nga, ghi danh tại Panama. Các nhà điều tra Âu Châu nghi ngờ một số cổ đông của công ty này có liên quan đến một chiến dịch vận chuyển thiết bị gây cháy đến Ba Lan và Anh, theo hồ sơ điều tra của Lithuania. Một trong những kiện hàng đã bốc cháy vào ngày 20 tháng 7 năm 2024 khi đang được vận chuyển tại phi trường Leipzig. Một kiện khác bốc cháy hai ngày sau đó ở Birmingham, Anh.

Cơ quan tình báo Lithuania khẳng định rõ ràng rằng chiến dịch gửi bưu kiện này là do GRU thực hiện, cụ thể là Đơn vị 29155. Một hồ sơ tháng 11 năm 2025 của Cục An ninh Quốc gia Lithuania mà Mạng lưới Phóng viên Toàn cầu Axel Springer đã xem xét mô tả đơn vị này là "có nhiệm vụ thực hiện các vụ ám sát, các hoạt động phá hủy cơ sở hạ tầng, làm gián đoạn hoạt động của các tổ chức đi ngược lại lợi ích của Nga và các cuộc tấn công khủng bố ở các nước phương Tây."

Theo hồ sơ tháng 11 năm 2025, các đặc vụ của tổ chức này "được đào tạo về sử dụng chất nổ và vũ khí [và] có thể xác định nguồn tin con người và xây dựng mạng lưới đặc vụ."

Theo hồ sơ, đơn vị 29155 trước đây đã bị các chính phủ và nhà điều tra phương Tây liên kết với một loạt các hoạt động trên khắp Âu Châu, bao gồm các vụ nổ tại kho đạn dược ở Bulgaria và Cộng hòa Tiệp, cũng như vụ đầu độc cựu điệp viên Nga Sergei Skripal năm 2018 tại Anh. Hồ sơ của Lithuania cũng liên kết đơn vị này với các vụ đốt phá gần đây hơn, bao gồm cả vụ tấn công tại một cửa hàng Ikea ở Vilnius và một bưu điện ở Bucharest.

Cơ quan báo chí của chính phủ Nga không trả lời yêu cầu bình luận về Đơn vị GRU 29155 và Smolyaninov.

Các quan chức Đức đã đổ lỗi cho GRU về vụ tấn công đốt phá bất thành nhằm vào một công ty quốc phòng ở Munich hồi tháng 9, trong khi cơ quan tình báo Estonia tuần này tuyên bố công khai rằng vụ đốt phá công ty quốc phòng Milrem Robotics hồi tháng 8 là do tình báo Nga chỉ đạo.

Các nhà chức trách an ninh Âu Châu được Mạng lưới Phóng viên Toàn cầu Axel Springer phỏng vấn dự đoán các hoạt động như vậy sẽ gia tăng trong những tháng tới, với các công ty quốc phòng, cơ sở hạ tầng trọng yếu và những người tham gia hỗ trợ Ukraine nằm trong số các mục tiêu tiềm năng.

Điện Cẩm Linh coi mối quan hệ với Âu Châu là một "xung đột mang tính hệ thống", theo lời Omar Haijawi-Pirchner, cựu lãnh đạo cơ quan tình báo nội địa Áo. Giống như những người khác được phỏng vấn cho bài báo này, ông cho rằng sẽ có sự gia tăng các vụ xâm nhập bằng máy bay điều khiển từ xa và các cuộc tấn công kết hợp.

"Chúng tôi tin rằng Nga hiện đang chịu áp lực rất lớn - có lẽ cao hơn bất kỳ thời điểm nào trước đây trong suốt cuộc chiến và bất kỳ thời điểm nào trong nhiệm kỳ của Vladimir Putin", một quan chức cao cấp của NATO giấu tên cho biết để thảo luận về các vấn đề an ninh.

"Theo quan điểm của Điện Cẩm Linh, lựa chọn tốt nhất hiện có đối với họ dường như là tăng cường chiến dịch hỗn hợp mà họ đang tiến hành chống lại phương Tây," vị quan chức này nói thêm.

[Politico: How a failed attack in Leipzig revealed a wider Russian campaign]

14. Tổng thống Trump cho rằng Iran có thể liên quan đến vụ việc của hãng hàng không FlyDubai.

Tổng thống Trump hôm thứ Sáu đã nhắc lại trên Truth Social rằng Iran có thể liên quan đến vụ âm mưu cướp máy bay FlyDubai đang trên đường đến Israel.

Diễn biến này tiếp nối suy đoán của ông hôm Thứ Năm, 01 Tháng Mười. Khi được các phóng viên hỏi liệu ông đã được thông báo về bất kỳ mối liên hệ nào giữa Iran và phi công phụ bị cáo buộc tấn công phi công chính và cố gắng cướp máy bay trước khi bị hành khách khống chế hay chưa, Tổng thống Trump nói, "chúng tôi đang tìm hiểu việc đó ngay bây giờ."

"Tôi cho rằng, dựa trên những gì tôi nghe được, câu trả lời là có," Tổng thống Trump nói. "Nhưng chúng tôi đang nỗ lực thực hiện điều đó ngay bây giờ."

Tổng thống Trump không cung cấp thêm chi tiết nào.

Khi được hỏi liệu phi công phụ có thể đang làm việc cho hoặc hợp tác với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran hay không, Tổng thống Trump nói rằng "có thể lắm chứ".

Trả lời câu hỏi về khả năng Mỹ trả đũa nếu Tehran có liên quan đến vụ tấn công, Tổng thống Trump nói, "Họ sẽ bị trừng phạt, rất nặng nề, đừng lo."

[CBSNews: Trump suggests Iran may be linked to FlyDubai incident]

 

1. Đức Giáo Hoàng nhìn lại chuyến đi đến Pháp, nhấn mạnh sự tái sinh.

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã tổng kết chuyến thăm Pháp vừa kết thúc và nói rằng việc xây dựng lại Nhà thờ Đức Bà Paris "có thể mang tính biểu tượng soi sáng toàn bộ hành trình tông đồ này, mang đến một viễn cảnh mà tôi có thể tóm gọn trong một từ: tái sinh."

Sau một đoạn Kinh Thánh ngắn (Cl 1:3-6), Đức Giáo Hoàng Lêô đã nói với các tín hữu hành hương tập trung tại Quảng trường Thánh Phêrô trong buổi tiếp kiến chung hôm thứ Tư (video) rằng "Nhà thờ chính tòa Paris, nơi chỉ bảy năm trước dường như bị tàn phá nặng nề bởi một trận hỏa hoạn kinh hoàng, giờ đây đã được xây dựng lại và lộng lẫy hơn bao giờ hết. Thảm họa đó đã khơi dậy phản ứng tích cực ở mọi cấp độ, một số rõ ràng và thiết thực hơn, một số khác kín đáo hơn và mang tính chất tâm linh."

Ngài nói tiếp: "Việc phục dựng di tích này là một thử nghiệm về khả năng hợp tác giữa Giáo hội, Nhà nước, các thể chế công và xã hội dân sự. Sự phối hợp vì lợi ích chung cần phải là chuẩn mực cho các thể chế, các lực lượng chính trị và xã hội, và tất cả những người có trách nhiệm về dân sự và kinh tế" - thông điệp mà ngài muốn "truyền tải đến chính quyền Pháp, cũng như các thành viên của UNESCO, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc", nhấn mạnh "tiêu chuẩn cơ bản mà sự hợp tác đó phải dựa trên: phẩm giá con người".

Hơn thế nữa, "Nhà thờ Đức Bà là hình ảnh của Giáo hội được tạo nên từ những viên đá sống động, của dân thánh Chúa", Đức Giáo Hoàng nói, đồng thời đề cập đến "một dấu hiệu đổi mới trong Giáo hội tại Pháp đã thể hiện rõ trong vài năm trở lại đây, đó là số lượng đáng kể và ngày càng tăng của giới trẻ và người lớn tìm kiếm Bí tích Thánh tẩy". Suy ngẫm về Thánh lễ ngoài trời ở Paris với sự tham dự của ít nhất 700.000 người, Đức Giáo Hoàng Lêô mô tả Bí tích Thánh Thể là "sự tái thiết thực sự, sự phục hồi của Giáo hội mà chỉ có Thiên Chúa mới có thể thực hiện được, thông qua sự cầu bầu của Đức Trinh Nữ Maria".

Tại Lộ Đức, Đức Giáo Hoàng nhắc lại, ngài muốn tôn kính Đức Trinh Nữ Maria, Mẹ của Giáo Hội, và khẳng định lại rằng "mỗi sinh mạng con người, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, ngay cả trong sự yếu đuối cùng cực nhất, đều giữ được phẩm giá bất khả xâm phạm và xứng đáng được chăm sóc, đồng hành và giảm bớt đau khổ bằng lòng thương xót của con người và với sự trợ giúp của các phương tiện do khoa học cung cấp." Tại Metz, ngài nhắc lại Đức Bậc Đáng Kính Robert Schuman, "một trong những người truyền cảm hứng chính cho quá trình thống nhất Âu Châu":

Âu Châu đương đại quả thực được sinh ra như một dự án hòa bình sau sự tàn phá của chiến tranh. Có thể nói rằng những gì đã xảy ra với nhà thờ Notre-Dame ở Paris trong vụ hỏa hoạn cũng chính là những gì đã xảy ra với Âu Châu trong Thế chiến thứ hai. Và Âu Châu đã được tái sinh, dựa trên những nguyên tắc dân chủ, đoàn kết và tình huynh đệ giữa các dân tộc, những nguyên tắc có nguồn gốc sâu xa từ Kitô giáo.

Ngay cả ngày nay, chính trên những nền tảng này và với "mạch máu" thiết yếu đó mà dự án Âu Châu có thể được đổi mới, trong một thế giới toàn cầu hóa hơn nhiều, nơi đối thoại liên tôn đóng vai trò quan trọng hàng đầu.

"Thưa anh chị em thân mến, chủ đề chuyến thăm mục vụ của tôi tới nước Pháp là ‘Pour que le mode ait la vie,’ ‘Để thế giới có sự sống’," Đức Giáo Hoàng Lêô kết luận. "Đó là những lời của Chúa Giêsu, gói gọn toàn bộ sứ mệnh cứu độ của Ngài và, trong suốt cuộc hành trình, đã thể hiện trọn vẹn ý nghĩa Tin Mừng của mỗi cuộc gặp gỡ. Nguyện xin những lời ấy soi sáng lời cầu nguyện của chúng ta, khi chúng ta cầu xin Chúa ban cho sự kiện ân sủng này sinh nhiều hoa trái bền lâu."

Sau khi chào hỏi các tín hữu hành hương bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau, Đức Giáo Hoàng đã chủ trì việc đọc kinh Lạy Cha và ban phép lành tông đồ.

---

Source:Catholic World News

Pope takes stock of journey to France, emphasizes rebirth

2. Đức Hồng Y Parolin phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc về Liên minh toàn cầu nhằm thực hiện giải pháp hai nhà nước.

Kính thưa ông Chủ tịch,

Kính thưa quý vị đại biểu,

Trong năm qua, một số tiến triển ngoại giao đã đạt được hướng tới việc chấm dứt xung đột ở Dải Gaza. Điều này bao gồm thỏa thuận ngừng bắn, việc trả tự do con tin và những nỗ lực tạo điều kiện thuận lợi cho việc cung cấp viện trợ nhân đạo. Bất kỳ sự phát triển chính trị công bằng và hòa bình nào cũng đáng được hoan nghênh và củng cố. Tuy nhiên, thực tế cuộc sống ở Dải Gaza cho thấy những gì đã làm được cho đến nay vẫn còn chưa đủ, vì hơn hai triệu người vẫn đang sống trong cảnh nghèo cùng cực và là nạn nhân của các cuộc tấn công quân sự. Tình hình vẫn rất bi thảm. Hậu quả của bạo lực và sự tàn phá kéo dài tiếp tục đè nặng lên dân thường, đặc biệt là những người dễ bị tổn thương. Trẻ em, đặc biệt, tiếp tục phải gánh chịu một gánh nặng mà không một đứa trẻ nào đáng phải chịu đựng. Nỗi đau khổ của chúng cho thấy nhu cầu cấp thiết phải bảo vệ dân thường, bảo đảm tôn trọng đầy đủ luật nhân đạo quốc tế và bảo đảm tiếp cận nhân đạo an toàn, bền vững và không bị cản trở.

Tòa Thánh hoan nghênh những nỗ lực được thực hiện thông qua Kế hoạch Toàn diện chấm dứt xung đột Gaza và Nghị quyết RES/S/2803 (2025) của Hội đồng Bảo an nhằm củng cố lệnh ngừng bắn, thúc đẩy phục hồi và tái thiết Gaza, và thiết lập nền tảng cho một tương lai ổn định hơn. Tuy nhiên, những nỗ lực này không thể được xem xét một cách riêng lẻ, tách rời khỏi bối cảnh chính trị rộng lớn hơn. Gaza phải được xem xét trong bối cảnh tương lai của toàn thể người dân Palestine, và viện trợ nhân đạo và tái thiết không thể thay thế cho một giải pháp chính trị công bằng và lâu dài.

Về vấn đề này, Tuyên bố New York là một trong những khuôn khổ chuyển tải cam kết lâu dài đối với Giải pháp Hai Nhà nước thành hành động cụ thể. Lập trường của Tòa Thánh rất rõ ràng: Giải pháp Hai Nhà nước, dựa trên biên giới an toàn và được quốc tế công nhận, là con đường khả thi và công bằng duy nhất hướng tới một nền hòa bình công bằng và lâu dài. Tòa Thánh tiếp tục khẳng định các quyền bất khả xâm phạm của người dân Palestine, bao gồm quyền tự quyết và khát vọng chính đáng của họ được sống trong tự do, an ninh và phẩm giá trong một quốc gia độc lập và có chủ quyền.

Nhìn về giai đoạn 2026-2027, những tiến bộ đạt được trong năm qua không nên được coi là mục đích tự thân, mà là nền tảng để xây dựng lại một tiến trình chính trị thực sự. Để đạt được điều này, điều cần thiết là phải bảo vệ các điều kiện lãnh thổ và chính trị cần thiết cho việc hiện thực hóa hai nhà nước, củng cố các thể chế hợp pháp của Palestine, và tránh các biện pháp làm chia cắt thêm lãnh thổ Palestine hoặc làm suy yếu khả năng tồn tại của một nhà nước Palestine.

Tòa Thánh cũng bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về quyết định gần đây của Israel về việc mở rộng và thiết lập các thị trấn mới, điều này càng làm suy yếu việc thực hiện Giải pháp Hai Nhà nước. Trong bối cảnh này, Tòa Thánh lên án mạnh mẽ mọi hành vi bạo lực chống lại các cộng đồng Kitô giáo sống trên các vùng lãnh thổ Palestine ở Bờ Tây và tái khẳng định tầm quan trọng của việc bảo tồn sự hiện diện lịch sử của họ. Họ tiếp tục đóng vai trò là lực lượng điều tiết và ổn định, góp phần vào sự chung sống hòa bình và lòng tin lẫn nhau.

Trong thời đại mà sức mạnh thường được coi là điều kiện tiên quyết cho hòa bình, kinh nghiệm những năm gần đây nhắc nhở chúng ta rằng hòa bình lâu dài không thể áp đặt bằng vũ lực. Thay vào đó, nó chỉ có thể đạt được thông qua đối thoại, tôn trọng luật pháp quốc tế và cam kết chân thành đối với phẩm giá, nguyện vọng chính đáng và an ninh của cả người dân Palestine và Israel.

Trong bối cảnh này, Tòa Thánh cũng tái khẳng định tầm quan trọng đặc biệt của Giêrusalem, vùng đất linh thiêng đối với Kitô hữu, Do Thái giáo và Hồi giáo, và lời kêu gọi lâu nay của Tòa Thánh về một quy chế đặc biệt được quốc tế bảo đảm nhằm bảo vệ đặc điểm độc đáo của thành phố, các Thánh địa và quyền lợi của tín hữu thuộc ba tôn giáo độc thần.

Kính thưa quý vị,

Do đó, nhiệm vụ trước mắt chúng ta không chỉ là quản lý hậu quả của xung đột, mà còn là giải quyết tận gốc nguyên nhân và tạo điều kiện cho một nền hòa bình bền vững. Những sáng kiến được thực hiện trong năm qua mang đến cơ hội để tiến theo hướng đó. Cơ hội này không được bỏ lỡ.

Cảm ơn.

---

Source:HOLYSEEMISSION

His Eminence Cardinal Parolin Delivers Statement at the United Nations General Assembly High-Level Ministerial Global Alliance for the Implementation of the Two-State Solution

3. Đức Giáo Hoàng nhắn nhủ các nữ tu dòng Đa Minh sống đời chiêm niệm đừng nản lòng trước tình trạng số lượng người theo ơn gọi giảm sút.

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV khuyến khích các nữ tu dòng Đa Minh chiêm niệm không nên nản lòng trước tình trạng số lượng người gọi tu giảm và các tu viện đóng cửa.

Sau khi tôn vinh ơn gọi chiêm niệm và suy ngẫm về tầm quan trọng của sự tĩnh lặng, Đức Giáo Hoàng Lêô đã trò chuyện với các thành viên của Ủy ban Quốc tế các Nữ tu Dòng Đa Minh Chiêm niệm trong buổi tiếp kiến ngày 30 tháng 9 về "những tình huống khó khăn: các cộng đồng già hóa, số người chết nhiều hơn số người có ơn gọi mới, sự suy giảm năng lực làm việc dẫn đến các vấn đề tài chính, việc quản lý các bất động sản lớn và tốn kém, và những thách thức như đào tạo chung, giao thoa văn hóa và tổ chức các cấu trúc để hiệp thông."

Đức Giáo Hoàng nhận xét: "Sự cám dỗ của ‘tinh thần sinh tồn’ bắt đầu len lỏi, dẫn đến sự cô lập và thu hẹp các cam kết, dưới ảo tưởng rằng những nguồn lực ít ỏi còn lại sẽ đủ, để không phải phụ thuộc vào người khác hoặc phải đóng cửa các tu viện. Trước tình hình này, tôi mời gọi các bạn đừng quá băn khoăn về việc duy trì những cấu trúc đang trở nên trống rỗng. Thay vào đó, hãy lắng nghe điều Chúa Thánh Thần đang yêu cầu đời sống chiêm niệm Dòng Đa Minh ngày nay, hãy nhớ rằng, trước những công việc cần quản lý, có một lời kêu gọi mà chúng ta phải đáp lại, một ngọn lửa đang cháy và không được phép tắt, như Thánh Catherine xứ Siena đã nói."

Đức Giáo Hoàng nói thêm:

Các chị em thân mến, ngay cả giữa những khó khăn hiện tại, đừng bao giờ nản lòng. Việc phục vụ Giáo hội của các chị em thật quý giá: hãy tiếp tục với niềm tin, trong sự hiệp thông và với sự phân định, hiệp nhất nhưng không đồng nhất, trung thành với truyền thống và mở lòng đón nhận những điều mới mẻ, sống chiêm niệm vì các chị em có khả năng đưa thế giới đến trước mặt Chúa.

Nguyện xin Đức Mẹ Maria, được cầu khẩn qua Kinh Mân Côi, dạy bạn nhận ra công việc vô hình của Chúa mỗi ngày và, nhờ ơn Mẹ, rắc dầu an ủi và rượu hy vọng lên những vết thương của nhân loại trong thời đại chúng ta.

---

Source:Catholic World News

Do not lose heart amid declining vocations, Pope tells contemplative Dominican nuns

4. Người sáng lập Học viện Ngôi Lời Nhập Thể bị kết tội lạm dụng

Tòa án Hình sự Sơ thẩm và Tòa án Phúc thẩm đã đi đến kết luận "chắc chắn về mặt đạo đức" về tội lỗi của cố linh mục người Á Căn Đình Carlos Miguel Buela đối với các hành vi cấu thành "tội phạm điều răn thứ sáu, được thực hiện bằng bạo lực đối với nhiều người."

Các tòa án giáo hội đã xác định chắc chắn tội lỗi của vị linh mục người Á Căn Đình quá cố - người đã qua đời tại Genoa năm 2023 - và là người sáng lập Viện Ngôi Lời Nhập Thể, gọi tắt là IVE và Tôi Tớ Chúa và Đức Trinh Nữ Matará, gọi tắt là SSVM, về nhiều tội danh vi phạm điều 1395 § 2 của Bộ Giáo luật, liên quan đến các tội phạm về đạo đức tình dục.

Sự chắc chắn về mặt đạo đức

Cả Tòa án Hình sự Đặc biệt Sơ thẩm và Tòa án Phúc thẩm đều đạt được "sự chắc chắn về mặt đạo đức" liên quan đến trách nhiệm của vị linh mục.

Quyết định này được công bố vào thứ Ba trong một tuyên bố có chữ ký của Sơ Simona Brambilla, Bộ Trưởng Bộ các Dòng Tu, Đời sống Thánh hiến và Hiệp Hội đời sống Tông đồ, Giám mục José Antonio Satué Huerto của Málaga và Sơ Clara Echarte.

Hai người sau là các đại diện của Đức Giáo Hoàng được bổ nhiệm vào Tháng Giêng năm 2025 để đồng hành cùng hai viện dòng—Giám mục Satué cho nhánh nam và Sơ Echarte cho nhánh nữ—của dòng tu được thành lập tại Á Căn Đình vào những năm 1980 bởi Cha Buela.

Được thành lập tại Giáo phận San Rafael ở Á Căn Đình, hai viện trực thuộc giáo phận này có trụ sở chính tại Giáo phận Velletri-Segni ở Ý. Qua nhiều năm, chúng đã lan rộng đến hơn 25 quốc gia trên năm châu lục.

Quyết định đã được thông báo cho cấp trên.

Việc xác nhận trách nhiệm hình sự của vị linh mục nổi tiếng ở Mỹ Latinh, người đã bị khoảng hai mươi chủng sinh tố cáo lạm dụng tình dục từ những năm 2000, đánh dấu sự kết thúc của các thủ tục tố tụng ở hai cấp độ trong hệ thống tư pháp của Giáo hội.

Hai vị đại diện của tòa thánh đã chính thức thông báo quyết định này cho các bề trên tỉnh của cả hai viện trong một cuộc họp tại Rôma vào ngày 14 tháng 9, với sự tham dự của các quan chức từ Bộ các Viện Đời sống Thánh hiến.

Công lý, minh bạch và đổi mới

Phán quyết này là một hành động đòi lại công bằng cho các nạn nhân, đồng thời là một hành động minh bạch và là động lực thúc đẩy cải cách và đổi mới.

Thông cáo nêu rõ rằng "việc làm rõ này nhằm mục đích giúp thiết lập lại sự thật, như một hành động công lý đối với những người đã chịu tổn hại do hành vi của linh mục Carlos Miguel Buela gây ra, cũng như để bảo đảm rằng các thành viên của cả hai Viện đều được thông báo đầy đủ và hỗ trợ quá trình xem xét lại đặc sủng và xem xét, đổi mới và thanh lọc linh đạo, sự đào tạo và hoạt động tông đồ đặc thù của mỗi Viện, phân biệt giữa ơn ban của Chúa Thánh Thần được ban cho để xây dựng Giáo hội và những hạn chế hoặc hành vi cá nhân của Đấng Sáng lập."

Từ khi thành lập, Tòa Thánh đã đặc biệt quan tâm đến các hoạt động của hai viện này.

Đặc biệt, Hồng Y Santos Abril y Castellò đã đảm nhận nhiệm vụ tế nhị là làm ủy viên tòa thánh của Viện Nhập Thể dành cho nam giới, sau những vấn đề nội bộ nghiêm trọng liên quan đến việc quản trị và những cáo buộc lạm dụng quyền lực và lạm dụng tình dục đối với người sáng lập.

Sau khi gặp phải nhiều khó khăn đáng kể, mà ngài cũng đã mô tả trong một bức thư gửi các thành viên IVE năm 2023, Hồng Y người Tây Ban Nha đã kết thúc nhiệm kỳ của mình vào năm 2025 với việc bổ nhiệm hai đại diện của Đức Giáo Hoàng.

Trong hơn một năm rưỡi qua, họ đã đồng hành cùng hai viện dòng trong các vấn đề về đào tạo, kỷ luật tôn giáo, hoạt động tông đồ và quản trị.

---

Source:Vatican News

Founder of Institutes of the Incarnate Word found guilty of abuse

5. Tiến sĩ George Weigel: Tòa thánh và nước Nga

Tiến sĩ George Weigel là thành viên cao cấp của Trung tâm Đạo đức và Chính sách Công cộng Washington, và là người viết tiểu sử Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II. Ông vừa có bài viết nhan đề "The Vatican and Russia", nghĩa là "Tòa Thánh và Nga".

Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.

Đức Tổng Giám Mục Paul Gallagher, "Ngoại trưởng" của Tòa Thánh (theo chức danh chính thức là Bộ Trưởng phụ trách quan hệ với các dân nước và tổ chức quốc tế), đã đến thăm Mạc Tư Khoa từ ngày 24 đến 28 tháng 8, gặp gỡ các quan chức cao cấp của chính quyền Putin và Giáo hội Chính thống Nga. Phản ứng về chuyến thăm này rất trái chiều.

Một người bạn Mỹ gốc Ukraine, lúc đó đang ở Ukraine, cảm thấy chuyến thăm này "kỳ lạ" - có lẽ vì người Nga đã đánh dấu nhiệm vụ ngoại giao của Đức Tổng Giám Mục không phải bằng bất kỳ cử chỉ hòa bình nào, mà bằng cách tăng cường các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa tàn bạo nhằm vào các mục tiêu dân sự ở Kyiv và các thành phố khác của Ukraine.

Nhà lãnh đạo Giáo Hội Công Giáo Ukraine nghi lễ Đông phương, Đức Tổng Giám Mục Sviatoslav Shevchuk (người mà người Nga định ám sát nếu cuộc tấn công chớp nhoáng vào Kyiv hồi tháng 2 năm 2022 thành công), hoan nghênh lời kêu gọi đàm phán của Đức Tổng Giám Mục Gallagher nhằm chấm dứt sự xâm lược của Nga, đồng thời mô tả chuyến thăm này giống như "một cuộc xuống địa ngục, khi một bài giảng về sự phục sinh của người chết vang vọng từ tận đáy địa ngục."

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov lạc quan hơn nhiều. Trong bài phát biểu sau cuộc gặp với Đức Tổng Giám Mục Gallagher, theo một bài báo của ACI Stampa, Lavrov "ghi nhận với sự hài lòng rằng, bất chấp những thay đổi sâu sắc đã diễn ra trong bối cảnh địa chính trị… quan hệ giữa Liên bang Nga và Vatican vẫn tiếp tục được đánh dấu bằng sự tin tưởng, tình hữu nghị và tính thực dụng." Lavrov cũng cho biết ông ta cảm ơn các đồng nghiệp tại Tòa Thánh "vì lập trường cân bằng của họ về tình hình ở Ukraine và các khu vực lân cận."

Lavrov là một kẻ nói dối lão luyện và tinh ranh, không nên tin ông ta ngay cả khi ông ta tuyên bố mặt trời sẽ mọc ở phía đông vào sáng mai. Tuy nhiên, cách lựa chọn từ ngữ của ông ta rất đáng chú ý, ít nhất là để cho thấy ông ta nghĩ mình có thể làm gì mà không bị trừng phạt trước mặt một quan chức cao cấp của Vatican.

Một "bối cảnh địa chính trị" đã thay đổi? Đó là cách nói giảm nhẹ chưa từng có khi mô tả cuộc chiến tranh xâm lược tàn bạo của Nga chống lại Ukraine và cuộc chiến tranh hỗn hợp của nước này chống lại các đồng minh Âu Châu của Ukraine (cuối cùng đã được Bộ trưởng Nội vụ Đức thừa nhận vào đầu tháng 9). Và chuyện "thực dụng" là sao? Có phải Lavrov đang ám chỉ rằng nền ngoại giao của Tòa Thánh thiếu nguyên tắc hoặc thiếu nền tảng đạo đức?

Còn về "lập trường cân bằng của Vatican đối với tình hình ở Ukraine và các khu vực lân cận", thì đó lại là một lời xúc phạm ngầm khác, ngụ ý rằng Đức Tổng Giám Mục Gallagher, Hồng Y Pietro Parolin (Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh) và Đức Giáo Hoàng Lêô XIV không hiểu ai đã xâm lược ai vào tháng 2 năm 2022, và với mục đích gì.

Đôi khi, nền ngoại giao Vatican phải chịu đựng những lời nói dối trắng trợn như vậy để đạt được các mục tiêu nhân đạo, chẳng hạn như việc thả tù binh chiến tranh hoặc trả tự do cho trẻ em Ukraine bị Nga bắt cóc. Tuy nhiên, sẽ phải trả giá cho sự nhẫn nhịn đó nếu những lời nói dối không bị phản bác mãi mãi.

Đức Tổng Giám Mục Gallagher cũng đã gặp gỡ Tổng Giám Mục Antonij của Volokolamsk, người phụ trách "quan hệ đối ngoại" (bao gồm cả đại kết và quan hệ quốc tế) của Giáo hội Chính thống Nga. Trong một cuộc phỏng vấn với Vatican News sau chuyến thăm Nga, Đức Tổng Giám Mục Gallagher cho biết "có một mối quan hệ rất thân ái, huynh đệ" giữa "Đức Tổng Giám Mục Antonij và Tòa Thánh". Đức Tổng Giám Mục thừa nhận rằng "vẫn còn những quan điểm khác nhau về một số vấn đề ", đặc biệt là về tình hình quốc tế, "nhưng đồng thời chúng tôi tìm cách khuyến khích lẫn nhau noi theo con đường Tin Mừng", vì vậy nhìn chung, đó là một cuộc gặp gỡ rất đáng khích lệ.

Hai tuần rưỡi trước chuyến đi của phái đoàn Gallagher đến Mạc Tư Khoa, tôi đã đăng một bài báo có nhan đề "Houses of Worship" hay "Các Ngôi Nhà Phượng Tự" trên tờ Wall Street Journal, suy ngẫm về một cuốn sách mới của Thượng phụ Kirill, nhà lãnh đạo Giáo hội Chính thống Nga. Trong cuốn sách của mình, Kirill đã biện hộ cho cuộc chiến của Putin chống lại Ukraine bằng những lời lẽ chỉ có thể gọi là dị giáo và báng bổ — đó không chỉ là quan điểm của tôi, mà còn là của Đức Thượng Phụ Đại Kết Bácthôlômêô của Constantinople, nhà lãnh đạo trong giới lãnh đạo Chính thống giáo Đông phương. Và trong bài báo đó, tôi đã chỉ ra điều hiển nhiên: khi giao dịch với Kirill, các quan chức Vatican không đang giao dịch với một nhà lãnh đạo tôn giáo mà là với một tên bù nhìn của Điện Cẩm Linh, người đã đặt Giáo hội của mình dưới quyền lực nhà nước Nga và phản bội Phúc Âm trong quá trình đó.

Dường như rất khó có khả năng Tổng Giám Mục Antonij, người có được vị trí nhờ Kirill, lại có tư tưởng khác với Thượng phụ. Vậy thì làm thế nào mà một "mối quan hệ thân ái, huynh đệ" lại có thể tồn tại trong hoàn cảnh đó? Phải chăng chính đề xuất đó càng làm trì hoãn thời điểm mà một cuộc đối thoại thần học đại kết nghiêm chỉnh với Chính thống giáo Nga có thể diễn ra?

Thế giới ngày nay đang rất cần một sự lãnh đạo đạo đức nghiêm chỉnh: một sự lãnh đạo vượt lên trên "chủ nghĩa thực dụng" và dám nói lên sự thật trước quyền lực. Sức mạnh của sự làm chứng đạo đức đó là sức mạnh thực sự duy nhất mà Tòa Thánh có trong chính trị thế giới. Tư duy của Giáo hội Rôma về ngoại giao của Vatican nên bắt đầu từ thực tế đó, và không ở đâu khác.

---

Source:National Catholic Register

The Vatican and Russia