Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Lu-ca.

Khi ấy, bà Ê-li-sa-bét có thai được sáu tháng, thì Thiên Chúa sai sứ thần Gáp-ri-en đến một thành miền Ga-li-lê, gọi là Na-da-rét, 27 gặp một trinh nữ đã thành hôn với một người tên là Giu-se, thuộc dòng dõi vua Đa-vít. Trinh nữ ấy tên là Ma-ri-a.

28 Sứ thần vào nhà trinh nữ và nói : “Mừng vui lên, hỡi Đấng đầy ân sủng, Đức Chúa ở cùng bà.” 29 Nghe lời ấy, bà rất bối rối, và tự hỏi lời chào như vậy có nghĩa gì.

30 Sứ thần liền nói : “Thưa bà Ma-ri-a, xin đừng sợ, vì bà được đẹp lòng Thiên Chúa. 31 Này đây bà sẽ thụ thai, sinh hạ một con trai, và đặt tên là Giê-su. 32 Người sẽ nên cao cả, và sẽ được gọi là Con Đấng Tối Cao. Đức Chúa là Thiên Chúa sẽ ban cho Người ngai vàng vua Đa-vít, tổ tiên Người. 33 Người sẽ trị vì nhà Gia-cóp đến muôn đời, và triều đại của Người sẽ vô cùng vô tận.”

34 Bà Ma-ri-a thưa với sứ thần : “Việc ấy sẽ xảy ra thế nào, vì tôi không biết đến việc vợ chồng?”

35 Sứ thần đáp : “Thánh Thần sẽ ngự xuống trên bà, và quyền năng Đấng Tối Cao sẽ toả bóng trên bà; vì thế, Đấng Thánh sắp sinh ra sẽ được gọi là Con Thiên Chúa. 36 Kìa bà Ê-li-sa-bét, người họ hàng với bà, tuy già rồi, mà cũng đang cưu mang một người con trai : bà ấy vẫn bị mang tiếng là hiếm hoi, mà nay đã có thai được sáu tháng, 37 vì đối với Thiên Chúa, không có gì là không thể làm được.”

38 Bấy giờ bà Ma-ri-a nói với sứ thần : “Vâng, tôi đây là nữ tỳ của Chúa, xin Người thực hiện cho tôi như lời sứ thần nói.” Rồi sứ thần từ biệt ra đi.

 

Sau khi hai ông bà tổ tiên loài người phạm tội ăn trái cấm. Tường thuật Kinh thánh cho biết hai ông bà trốn sau lùm cây và dùng lá che thân. Đi trốn và che thân bằng lá không thể lấp đi sự thật. Vật chất bên ngoài có thể qua mắt thế gian, nhưng không thể khoả lấp, che đậy sai trái cõi lòng. Dân săn thú dữ cũng dùng phương pháp lấy lá cành đánh lừa con vật. Bên dưới lớp lá cành là hố sâu cạm bẫy. Sau khi sập bẫy thú dữ mới nhận rõ sự thật. Trong chiến tranh, đôi lúc quân lính cũng trá hình, cắm lá cành trên người khiến quân địch tưởng lầm là những lùm cây. Lá cành cũng được dùng biểu lộ tâm tình. Mừng kính Lễ Lá với hai mục đích: thứ nhất yêu mến Chúa qua hành động; thứ hai cùng với Kitô hữu ẩn danh ca ngợi Thiên Chúa. Đây chính là hai trọng tâm của ngày Lễ Lá.

Đám đông dân chúng bên đường bộc lộ con tim chân thành, yêu mến Đức Kitô khi họ dùng lá cành nhảy múa, cao rao, ca ngợi Thiên Chúa. Họ may mắn gặp Ngài trên đường tiến về thành thánh. Không chuẩn bị, báo trước, để diễn tả niềm vui tràn ngập tâm hồn tâm họ dùng cành lá, cánh hoa bên đường, dơ cao vẫy chào Đức Kitô. Miệng hoan ca Hosana, Hosana, Con vua Đavit. Thánh Danh con vua Đavít là thánh danh hai người mù dùng kêu nài Đức Kitô cho họ mắt sáng Mt 9:27. Đám đông dùng câu này tung hô Đức Kitô. Điều này cho thấy họ sáng cả mắt thể lí lẫn mắt tâm linh. Mắt tâm linh giúp họ nhận biết Đức Kitô là vua tâm hồn, con tim, cõi lòng. Mắt thể lí giúp họ nhận biết Đức Kitô là Đấng Israel nhiều năm trông đợi.

Với xã hội, một người không nắm giữ chức quyền đều vô danh. Môn đệ Đức Kitô hầu hết là ẩn danh. Ngài yêu mến họ cách đặc biệt; tất cả đều có chỗ đứng trong tim Ngài, tên được khắc ghi trong lòng bàn tay Ngài.

‘Đức Chúa đã gọi tôi từ khi tôi còn trong lòng mẹ, lúc tôi chưa chào đời, Người đã nhắc đến tên tôi’ Is 49:1

‘Trước khi cho ngươi thành hình trong dạ mẹ, Ta đã biết ngươi, trước khi ngươi lọt lòng mẹ, Ta đã thánh hoá ngươi’ Jer 1:5

Nhớ lại, vài tuần trước đó, Thầy trò Đức Kitô phải di tản bởi nhà cầm quyền âm thầm xúi dục đám đông ném đá giết Ngài. Vì thế khi nghe Đức Kitô nói chúng ta đi Judea vì Lazarô đã chết, môn đệ thắc mắc,

‘Thưa Thầy, mới đây người Do Thái tìm cách ném đá Thầy, mà Thầy lại còn đến đó sao?’ Ga 11:9

Thomas lên tiếng mạnh hơn: chúng ta cũng đi để cùng chết với Thầy Gn 11:16. Đức Kitô trấn an vì Ngài làm chủ hoàn cảnh. Giờ Ta chưa đến, Đức Kitô vừa biết rõ, vừa làm chủ đến chi tiết mọi bước đi trong chương trình cứu độ. Loài người dựa vào hoàn cảnh để phỏng đoán sự việc và bị hoàn cảnh chi phối. Thiên Chúa chi phối hoàn cảnh. Thắc mắc không lẽ nhà cầm quyền đổi í rồi sao. Xem kìa, ông ta đi lại như chốn không người. Ông ta vẫn tự do rao giảng, chữa bệnh mà sao nhà cầm quyền vẫn để yên thế cho biết Đức Kitô làm chủ hoàn cảnh.

Tại Thành Thánh, Đức Kitô cũng có những môn đệ ẩn danh. Một môn đệ ẩn danh, thân tín đến độ ngay cả các tông đồ cũng không biết cho đến khi Ngài sai họ vào làng mượn lừa, lúc đó họ mới biết.

Mỗi Kitô hữu là một môn đệ ẩn danh. Môn đệ ẩn danh của Đức Kitô là người tôi tớ trung tín, âm thầm yêu mến và cố gắng sống thực hiện điều răn mến Chúa, yêu tha nhân với tất cả tấm lòng.

Chúng ta chung lời ca tụng, Hosana, Đức Kitô, con vua Đavít.

 

Đức Hồng Y Pierbattista Pizzaballa, Thượng phụ Latinh của Giêrusalem vừa ra một thư mục vụ về Tuần Thánh tại Giêrusalem.

Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.

Kính gửi anh chị em,

Nguyện xin Chúa ban bình an cho anh chị em!

Do chiến tranh, năm nay chúng ta không thể trải nghiệm hành trình Mùa Chay truyền thống ở Giêrusalem, với những nghi lễ trang trọng tại Mộ Thánh và dọc theo Đàng Thánh Giá Thương Khó. Mặc dù chúng ta vẫn có thể cầu nguyện và chuẩn bị cá nhân, nhưng chúng ta cảm thấy thiếu vắng hành trình cộng đồng hướng tới Lễ Phục Sinh. Giờ đây, anh chị em có thể đang tự hỏi về các nghi lễ Tuần Thánh, trái tim của đức tin chúng ta, ở Giêrusalem và tại Mộ Thánh.

Những hạn chế do xung đột và các sự kiện gần đây gây ra không báo hiệu bất kỳ sự cải thiện nào trong tương lai gần. Trong quá trình đối thoại liên tục với các nhà chức trách có thẩm quyền, cùng với các Giáo hội Kitô giáo khác, chúng tôi đang đánh giá xem, bằng những cách thức được thống nhất nào, chúng ta có thể cử hành Bí tích trung tâm của ơn cứu độ trong lòng các Giáo hội của chúng ta. Tình hình đang liên tục thay đổi, và không thể đưa ra những chỉ dẫn chắc chắn cho những ngày sắp tới; do đó, chúng ta buộc phải phối hợp hàng ngày.

Tuy nhiên, điều rõ ràng là các lễ kỷ niệm thông thường mở cửa cho tất cả mọi người không thể diễn ra. Vì vậy, tôi xin thông báo như sau:

Lễ rước kiệu truyền thống ngày Chúa Nhật Lễ Lá, xuất phát từ Núi Ô-liu, sẽ bị hủy bỏ. Thay vào đó sẽ là một buổi cầu nguyện cho thành phố Giêrusalem, tại một địa điểm sẽ được xác định sau.

Thánh lễ Truyền Dầu sẽ được hoãn lại đến một ngày chưa xác định, ngay khi tình hình cho phép, có thể trong mùa Phục Sinh. Bộ Phụng Tự và Kỷ Luật Bí Tích đã cấp phép cần thiết.

Các nhà thờ trong Giáo phận vẫn mở cửa. Các linh mục quản xứ và các linh mục khác, bằng mọi cách có thể, sẽ làm hết sức mình để khuyến khích việc cầu nguyện và sự tham gia của các tín hữu vào các nghi lễ trong Tuần Thánh và Lễ Phục Sinh.

Sự khắc nghiệt của thời chiến này, ảnh hưởng đến tất cả chúng ta, ngày nay lại càng thêm nặng nề khi chúng ta không thể cùng nhau đón mừng Lễ Phục Sinh một cách trang trọng. Đây là một vết thương chồng chất lên nhiều vết thương khác do cuộc xung đột gây ra. Nhưng chúng ta không được phép nản lòng. Dù không thể tụ họp như mong muốn, chúng ta đừng từ bỏ việc cầu nguyện.

Đây là lúc để nhớ lại lời mời gọi của Chúa Giêsu dành cho các môn đệ của Ngài: “Hãy cầu nguyện luôn luôn và đừng nản lòng” (Lu-ca 18:1).

Do đó, chúng tôi mong muốn bù đắp những hạn chế này bằng những khoảnh khắc cầu nguyện cùng gia đình và trong cộng đồng tôn giáo của mình. Tôi biết rằng việc cầu nguyện đã được thực hành ở khắp mọi nơi, và tôi được an ủi bởi cam kết duy trì sự cầu nguyện thiêng liêng. Tuy nhiên, tôi cảm thấy cần phải đề xuất một ngày đặc biệt, trong đó, dù mỗi người chúng ta vẫn ở nơi riêng của mình, chúng ta vẫn cảm thấy được hiệp nhất về mặt tâm linh trong lời cầu nguyện để tìm kiếm sự an ủi.

Điều chúng ta khao khát nhất chính là sự bình an cho những tâm hồn đang phiền muộn. Chỉ có cầu nguyện mới có thể mang lại điều đó.

Vì vậy, tôi mời anh chị em cùng tham gia cầu nguyện vào thứ Bảy tuần tới, ngày 28 tháng 3, bằng cách đọc Kinh Mân Côi để cầu xin ơn bình an và thanh thản, đặc biệt là cho những người đang đau khổ vì cuộc xung đột. Chúng ta sẽ cùng nhau cầu nguyện với tấm lòng khiêm nhường, tin chắc rằng lời cầu nguyện của chúng ta, ngay cả khi chúng ta cách xa nhau về mặt thể chất, vẫn có thể nhận được sức mạnh từ tình yêu của Chúa, điều kết nối chúng ta trong tinh thần hy vọng và tin tưởng.

Đính kèm là mẫu cầu nguyện Kinh Mân Côi, do Cha Francesco Patton soạn thảo.

Lễ Phục Sinh, mà chúng ta cử hành nhân danh sự khổ nạn, cái chết và sự phục sinh của Chúa Kitô, nhắc nhở chúng ta rằng không bóng tối nào, kể cả bóng tối chiến tranh, có thể thắng thế hoàn toàn. Ngôi mộ trống là dấu ấn của chiến thắng của sự sống trước hận thù, của lòng thương xót trước tội lỗi. Chúng ta hãy để niềm tin chắc chắn này soi sáng bước chân và nâng đỡ niềm hy vọng của mình.

Trong Chúa Kitô, tôi ôm lấy mỗi người trong anh chị em và ban phước lành cho anh chị em.

Giêrusalem, ngày 22 tháng 3 năm 2026.

+Đức Hồng Y Pierbattista Pizzaballa

Thượng phụ Latinh của Giêrusalem

---

Source:LPJ

Celebrations of Holy Week in Jerusalem and at the Holy Sepulcher – a call to prayer

 

Đức Giáo Hoàng Lêô: Cần phải ngừng chiến, các chính quyền phải theo đuổi hòa bình thông qua việc đối thoại

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã đưa ra một tuyên bố ngắn gọn trước nhiều ký giả tại Castel Gandolfo, ngài nhắc lại lời kêu gọi “hãy nỗ lực vì hòa bình, chứ không phải bằng vũ khí”, và lên án sự gia tăng hận thù, bạo lực và thương vong.

(Tin Vatican)

“Ngừng bắn” và “hãy nỗ lực vì hòa bình, nhưng không phải bằng vũ khí”, mà bằng “thông qua đối thoại, thực sự tìm kiếm giải pháp cho tất cả mọi người”.

Đây là cách Đức Giáo Hoàng Lêô XIV nhắc lại lời kêu gọi hòa bình trong một tuyên bố ngắn gọn tối nay, ngày 24 tháng 3, với nhóm ký giả đang chờ đợi ngài bên ngoài khu nghỉ dương Barberini, tại Castel Gandolfo, nơi ngài đã dành thời gian nghỉ ngơi và làm việc thường lệ từ hôm qua đến hôm nay.

Liên quan đến tình hình quốc tế, Đức Giáo Hoàng nói, “hận thù đang gia tăng, bạo lực ngày càng tồi tệ”, “hơn một triệu” người đang “bị cô lập”, và “nhiều người chết” đang được ghi nhận.

“Chúng ta hãy cầu nguyện cho hòa bình, nhưng tôi kêu gọi tất cả các nhà chức trách hãy thực sự làm việc này thông qua đối thoại để giải quyết các vấn đề”, Đức Giáo Hoàng nói.

Từ cửa sổ Cung điện Tông tòa, trong bài diễn văn vào giờ kinh Truyền Tin (Angelus) hôm Chủ nhật, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã bày tỏ sự “lo lắng” của mình về tình hình ở Trung Đông và các khu vực khác trên thế giới đnang bị “bị tàn phá bởi chiến tranh và bạo lực”.

“Chúng ta không thể im lặng trước nỗi đau của rất nhiều người vô tội, những nạn nhân của các cuộc xung đột này”, Đức Giáo Hoàng nói. “Điều làm tổn thương họ cũng làm tổn thương toàn thể nhân loại. Cái chết và nỗi đau do những cuộc chiến tranh này gây ra là một sự ô nhục đối với toàn thể gia đình nhân loại và là tiếng kêu than vang vọng đến Thiên Chúa!”

Đức Giáo Hoàng Lêô tiếp tục, “Tôi mạnh mẽ nhắc lại lời kêu gọi hãy kiên trì cầu nguyện, để các cuộc xung đột chấm dứt và con đường dẫn đến hòa bình cuối cùng được mở ra, dựa trên sự đối thoại chân thành và tôn trọng phẩm giá của mỗi người.”

 

Các Giáo hoàng lên tiếng về chính trị: Dó là một bổn phận, chứ không phải là một sự lựa chọn

AFP

Từ ý niệm cổ xưa về "polis" (thành bang) đến các cuộc khủng hoảng toàn cầu hiện đại, các Giáo hoàng lên tiếng về chính trị không phải để cai trị, mà để bảo vệ phẩm giá con người và lợi ích chung.

Chiến dịch Mùa Chay 2026

Đây là một lời chỉ trích quen thuộc: Các vị Giáo hoàng nên "giữ đúng vị trí của mình" và "tránh xa vấn đề chính trị". Lời khẳng định này nghe có vẻ hợp lý trong mọi thời đại cảnh giác với quyền lực và hệ tư tưởng, được đánh dấu bằng sự phân biệt giữa Giáo hội và nhà nước. Tuy nhiên, nó bị hiểu sai về bản chất thực sự của chính trị. Nó quên rằng khi nói đến những gì ảnh hưởng đến con người, Giáo hội là chuyên gia hàng đầu.

Theo nghĩa cổ điển, chính trị không chủ yếu liên quan đến các đảng phái, chiến dịch tranh cử hay bầu cử. Đối với các nhà tư tưởng như Aristotle, cho nó liên quan đến cuộc sống trong polis - không gian chung nơi con người sống "với người khác" (inter homines esse). Chính trị, theo nghĩa sâu sắc này, là về cách chúng ta sắp xếp cuộc sống chung: làm thế nào để bảo vệ những người dễ bị tổn thương, theo đuổi công lý và cùng nhau tìm kiếm điều tốt đẹp. Hiểu theo cách này, Giáo hoàng không thể tránh khỏi chính trị - bởi vì Giáo hội không thể tách khỏi con người.

Sứ mệnh của Giáo hoàng là lãnh vực tinh thần, chứ không phải là chính quyền. Tuy nhiên, chính sứ mệnh này đã đưa các vị Giáo hoàng vào diễn đàn công cộng. Bất cứ khi nào phẩm giá con người bị đe dọa - bởi chiến tranh, nghèo đói, bóc lột hoặc sự thờ ơ - Giáo hội phải lên tiếng. Im lặng sẽ không phải là trung lập; đó sẽ là sự bỏ rơi.

Đây không phải là một sự phát triển hiện đại. Từ những thế kỷ đầu tiên, các Kitô hữu đã đề cập đến hình thái đạo đức của xã hội. Trong lịch sử gần đây hơn, các Giáo hoàng đã làm điều đó với sự rõ ràng đặc biệt. Đức Lêô XIII đã đối mặt với những biến động của công nghiệp hóa, bảo vệ người lao động và nhấn mạnh rằng đời sống kinh tế phải phục vụ con người. Đức John Paul II đã lên tiếng chống lại các chế độ toàn trị và giúp khẳng định lại mối liên hệ giữa tự do và chân lý. Đức Phanxicô đã thu hút sự chú ý đến người di cư, trách nhiệm môi trường và cái mà ngài gọi là “văn hóa vứt bỏ”, đặc biệt ảnh hưởng đến người cao niên.

Trên thực tế, những sự can thiệp này đã định hình nên toàn bộ một lĩnh vực trong giáo huấn của Giáo hội, được gọi là giáo lý xã hội Công Giáo. Lĩnh vực này không phải là việc xác định cách thức thực thi các chính sách, hay những chi tiết phức tạp của luật pháp. Nhưng nó là việc không ngừng tuyên bố sự cần thiết phải bảo vệ một số nguyên tắc cơ bản, ví dụ, phẩm giá của con người, trong mọi hoàn cảnh.

Không một sự can thiệp nào trong số này là sự ủng hộ cho bất kỳ đảng phái hay ứng cử viên nào. Chúng là những phán xét đạo đức bắt nguồn từ niềm tin rằng mỗi người – thai nhi, tội phạm, người sắp chết, người di cư – đều được tạo dựng theo hình ảnh của Thiên Chúa.

Sự khác biệt này rất quan trọng. Khi các Giáo hoàng nói về chính trị, họ không bước vào với tư cách là những nhà kỹ thuật với các bản kế hoạch chính sách. Họ bước vào với tư cách là những mục tử. Ngôn ngữ của họ được định hình không phải bởi chiến lược mà bởi các nguyên tắc: phẩm giá của con người, lợi ích chung, tình đoàn kết và nguyên tắc bổ trợ.

Đó là lý do tại sao giáo huấn của Giáo hoàng thường nghiêm ngặt trước các phạm trù hiện đại. Nó chống lại việc bị gán nhãn là “cánh tả” hay “cánh hữu”. Một vị Giáo hoàng có thể bảo vệ thai nhi, kêu gọi bảo vệ người di cư, chỉ trích thị trường không kiểm soát và cảnh báo về sự lạm quyền của nhà nước - tất cả đều nằm trong cùng một tầm nhìn đạo đức. Sự nhất quán không nằm ở hệ tư tưởng, mà ở nhân học: một sự hiểu biết nhất quán về ý nghĩa của việc làm người.

Tuy nhiên, sự tham gia này cũng có giới hạn. Giáo hội không tuyên bố có thẩm quyền đối với các giải pháp kỹ thuật hay cơ chế chính trị. Chính những người Công Giáo, được hình thành bởi lương tâm, mới được kêu gọi áp dụng các nguyên tắc đạo đức trong những hoàn cảnh cụ thể. Vai trò của Giáo hoàng là soi sáng, chứ không phải là quản lý chi tiết.

Tuy nhiên, nghĩa vụ lên tiếng vẫn còn đó. Như trong Gaudium et Spes, Giáo hội “không đồng nhất với cộng đồng chính trị dưới bất kỳ hình thức nào”, nhưng Giáo hội không thể đứng ngoài cuộc khi những giá trị nhân văn cơ bản bị đe dọa.

Nói về con người đã là nói về chính trị theo nghĩa đầy đủ nhất. Vì vậy, các vị giáo hoàng, và hiện nay là Giáo hoàng Lêô XIV, tiếp tục làm những gì mà chức vụ này đòi hỏi: đứng giữa các vấn đề của con người, không phải với tư cách là người cai trị, mà là người làm chứng cho sự thật về con người sống trong các xã hội đó.

 

Văn phòng Tổng Thư ký Thượng Hội đồng hôm nay, 24 tháng 3, 2026, công bố Báo cáo Cuối cùng của Nhóm Nghiên cứu số 2, “Lắng nghe tiếng kêu than của người nghèo và trái đất”, và Báo cáo của Ủy ban SECAM (Hội nghị Giám mục Châu Phi và Madagascar) về Thách thức mục vụ của chế độ đa thê.

Báo cáo Cuối cùng của Nhóm Nghiên cứu số 2

Báo cáo Cuối cùng của Nhóm Nghiên cứu số 2 được xây dựng trên nhiều phần. Mở đầu bằng bài suy niệm của Đức Hồng Y Michael Czerny, Bộ trưởng Bộ Phát triển Toàn diện Con người, Báo cáo tìm cách trả lời năm câu hỏi cơ bản được giao cho Nhóm về việc Giáo hội có thể lắng nghe tốt hơn tiếng kêu than của người nghèo và trái đất như thế nào. Văn bản này xuất phát từ niềm tin thần học rằng lắng nghe người nghèo và trái đất không phải là một lựa chọn mục vụ, mà là một hành động đức tin cấu thành nên sứ mệnh của Giáo hội, bắt nguồn từ giới răn kép về tình yêu thương và tấm gương của người Samari nhân hậu. Như Đức Hồng Y Czerny nhắc lại trong lời tựa, thuật ngữ “lắng nghe” biểu thị một quá trình toàn diện bao gồm gặp gỡ, thấu hiểu vấn đề, hành động, đánh giá và hỗ trợ tinh thần, và liên quan đến mọi Kitô hữu, kể cả những người cảm thấy mình nghèo khó. Câu hỏi định hướng công việc của Nhóm do đó trở thành: làm thế nào Giáo hội có thể lắng nghe tốt hơn hai tiếng kêu liên kết này, nhận thức rằng đáp lại tiếng kêu của người nghèo cũng có nghĩa là đáp lại tiếng kêu của trái đất, và ngược lại?

Báo cáo sau đó nêu rõ các phương pháp làm việc đã được áp dụng, những hạn chế gặp phải và những bài học kinh nghiệm. Báo cáo này xác định các công cụ hiện có trong Giáo hội — các giáo xứ, cộng đồng cơ bản, các phong trào, các tổ chức Caritas, các mạng lưới đại kết và quốc tế — và nhấn mạnh sự phong phú của chúng, đồng thời kêu gọi vượt qua cám dỗ ủy thác không đúng cách cho các cấu trúc chuyên môn, nhắc nhở mỗi người đã được rửa tội về trách nhiệm chung. Trong số các đề xuất cụ thể là việc thành lập một Đài quan sát Giáo hội về Người khuyết tật, do một nhóm nhỏ chủ yếu gồm những người khuyết tật đề xuất, như một mô hình có thể được nhân rộng ở cấp địa phương và khu vực để lên tiếng cho tất cả các nhóm bị thiệt thòi. Về mặt thần học, Báo cáo nhấn mạnh sự cần thiết của một nền thần học xuất phát từ việc lắng nghe người nghèo và trái đất như những nguồn cứ liệu thần học (loci theologici) đích thực, và kêu gọi các nhà thần học từ các cộng đồng dễ bị tổn thương nhất tích cực tham gia vào việc soạn thảo các văn kiện giáo huấn. Đặc biệt chú trọng đến việc đào tạo: các chương trình đào tạo cho giáo dân, tu sĩ và chủng sinh phải tích hợp sự gặp gỡ trực tiếp với các vùng ngoại vi hiện sinh, năng lực lắng nghe như một kỷ luật tâm linh — không chỉ đơn thuần là một kỹ thuật — và phân tích xã hội. Văn kiện kết luận bằng tầm nhìn về một Giáo hội hiệp hành có khả năng tự trở thành một công cụ lắng nghe, không chỉ sở hữu các cấu trúc để lắng nghe, mà còn biến đổi mỗi thành viên của mình thành một sự hiện diện truyền giáo bên cạnh những người dễ bị tổn thương nhất.

Báo cáo của SECAM

Hội nghị chuyên đề của các Hội đồng Giám mục Châu Phi và Madagascar (SECAM) đã phát triển một suy tư hữu cơ về thách thức mục vụ của chế độ đa thê, bắt nguồn từ bối cảnh văn hóa, nhân chủng học và thần học của lục địa Châu Phi. Báo cáo bắt đầu bằng việc thừa nhận giá trị thiêng liêng của gia đình Châu Phi, được xây dựng trên giao ước giữa các nhóm người, với tổ tiên và với Thiên Chúa, trong đó con cái được coi là một phước lành thiêng liêng và mong muốn có nhiều con cái tạo thành một phần không thể thiếu của bản sắc cộng đồng. Chính trong bối cảnh này mà sự tồn tại lịch sử của chế độ đa thê được đặt trong đó — một hiện tượng không chỉ có ở Châu Phi mà đặc biệt bắt nguồn từ đó và mang tính cấp bách về mặt mục vụ. Phân tích Kinh Thánh cho thấy tính hai mặt của nó: được chấp nhận trong Cựu Ước, nó dần dần bị vượt qua bởi sự mặc khải của Tân Ước, trong đó Chúa Giêsu — nhắc lại kế hoạch ban đầu của Đấng Tạo Hóa — khẳng định rõ ràng sự hiệp nhất và bất khả phân ly của hôn nhân. Tài liệu này khẳng định mạnh mẽ giáo huấn của Giáo hội: hôn nhân Kitô giáo là một vợ một chồng theo bản chất thần học chứ không phải do sự áp đặt văn hóa. Về mặt mục vụ, SECAM loại trừ mọi hình thức công nhận chế độ đa thê và khuyến nghị rằng những người dự tòng theo chế độ đa thê không được phép chịu phép rửa tội trước khi tự nguyện cam kết với hôn nhân một vợ một chồng. Đây không phải là vấn đề loại trừ hay kỳ thị, mà là sự đồng hành kiên nhẫn và tôn trọng, được truyền cảm hứng bởi lòng thương xót của Chúa Kitô. Phẩm giá của phụ nữ được đặt ở trung tâm của cách tiếp cận mục vụ này, với Đức Mẹ Maria — Mẹ của Chúa Giêsu — được nêu ra như một hình mẫu của việc truyền giáo hiện thân trong văn hóa. Phần kết luận mở ra hướng tới một “sự chăm sóc mục vụ gần gũi” có khả năng mở ra cánh cửa… Các báo cáo của Giáo hội hướng đến những người sống bên lề về mặt tâm linh và hiện sinh, nhận ra trong mỗi người là con cái của Chúa, được mời gọi đến tình yêu chung thủy và Giao ước.

Cả hai báo cáo, với sự đa dạng về chủ đề, đều làm chứng cho hành trình hiệp hành của Giáo hội: một Giáo hội lắng nghe, phân định, đồng hành, và, bắt nguồn từ Tin Mừng, không ngừng đến gần mọi người, đáp lại những thách thức của thời đại chúng ta.

 

Daniel Esparza của tạp chí Aleteia ngày 24/03/2026 cho hay: Từ ý niệm cổ xưa về "polis" đến các cuộc khủng hoảng hoàn cầu hiện nay, các vị Giáo hoàng lên tiếng về chính trị không phải để cai trị, mà để bảo vệ phẩm giá con người và lợi ích chung.

Đây là một lời chỉ trích quen thuộc: Giáo hoàng nên "giữ đúng vị trí của mình" và "tránh xa chính trị". Lời khẳng định này nghe có vẻ hợp lý trong thời đại cảnh giác với quyền lực và hệ tư tưởng, được đánh dấu bằng sự phân tách giữa Giáo hội và nhà nước. Tuy nhiên, nó dựa trên sự hiểu sai về bản chất thực sự của chính trị. Nó quên mất rằng khi nói đến những gì ảnh hưởng đến con người, Giáo hội là chuyên gia hàng đầu.

Theo nghĩa cổ điển, chính trị không chủ yếu là về các đảng phái, chiến dịch tranh cử hay bầu cử. Đối với các nhà tư tưởng như Aristốt, nó liên quan đến cuộc sống trong polis — không gian chung nơi con người sống “giữa những người khác” (inter homines esse). Chính trị, theo nghĩa sâu sắc hơn này, là về cách chúng ta sắp xếp cuộc sống chung của mình: làm thế nào để bảo vệ những người dễ bị tổn thương, theo đuổi công lý và cùng nhau tìm kiếm điều tốt đẹp. Hiểu theo cách này, Giáo hoàng không thể tránh khỏi chính trị — bởi vì Giáo hội không thể tránh khỏi con người.

Sứ mệnh của Giáo hoàng là thuộc về tinh thần, chứ không phải là chính quyền. Tuy nhiên, chính sứ mệnh này đã đưa các Giáo hoàng vào diễn đàn công cộng. Bất cứ khi nào phẩm giá của con người bị đe dọa — bởi chiến tranh, nghèo đói, bóc lột hoặc sự thờ ơ — Giáo hội phải lên tiếng. Im lặng sẽ không phải là trung lập; nó sẽ là sự bỏ rơi.

Đây không phải là một sự phát triển hiện đại. Từ những thế kỷ đầu tiên, các Kitô hữu đã đề cập đến hình thái đạo đức của xã hội. Trong lịch sử gần đây hơn, các Giáo hoàng đã làm điều đó với sự rõ ràng đặc biệt. Đức Giáo Hoàng Leo XIII đã đối diện với những biến động của quá trình kỹ nghệ hóa, bảo vệ người lao động và khẳng định rằng đời sống kinh tế phải phục vụ con người. Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã lên án các chế độ toàn trị và giúp khẳng định lại mối liên hệ giữa tự do và chân lý. Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã thu hút sự chú ý đến người di cư, trách nhiệm môi trường và điều mà ngài gọi là “văn hóa vứt bỏ”, đặc biệt ảnh hưởng đến người cao tuổi.

Thực vậy, những can thiệp này đã định hình nên toàn bộ một lĩnh vực trong giáo huấn của Giáo hội, được gọi là học thuyết xã hội Công Giáo. Lĩnh vực này không phải là việc xác định cách thức thực thi các chính sách, hay sự phức tạp của luật pháp. Nhưng nó là việc không ngừng tuyên bố sự cần thiết phải bảo vệ một số nguyên tắc cơ bản, ví dụ, phẩm giá của mỗi con người, trong mọi hoàn cảnh.

Không có can thiệp nào trong số này là sự ủng hộ cho bất cứ đảng phái hay ứng cử viên nào. Chúng là những phán xét đạo đức bắt nguồn từ niềm tin rằng mỗi người – thai nhi, tội phạm, người sắp chết, người di cư – đều được tạo dựng theo hình ảnh của Thiên Chúa.

Sự phân biệt này rất quan trọng. Khi các Giáo hoàng nói về chính trị, các ngài không bước vào với tư cách là những nhà kỹ thuật với các bản kế hoạch chính sách. Các ngài bước vào với tư cách là những mục tử. Ngôn ngữ của các ngài được định hình không phải bởi chiến lược mà bởi các nguyên tắc: phẩm giá con người, lợi ích chung, tình liên đới và nguyên tắc phụ đới.

Đó là lý do tại sao giáo huấn của Giáo hoàng thường làm khó các phạm trù hiện đại. Nó chống lại việc bị gán nhãn là “cánh tả” hay “cánh hữu”. Một vị Giáo hoàng có thể bảo vệ thai nhi, kêu gọi bảo vệ người di cư, chỉ trích thị trường không kiểm soát và cảnh báo chống lại sự lạm quyền của nhà nước — tất cả đều nằm trong cùng một tầm nhìn đạo đức. Sự nhất quán không nằm ở hệ tư tưởng, mà ở nhân học: một sự hiểu biết nhất quán về ý nghĩa của việc làm người.

Tuy nhiên, sự tham gia này cũng có giới hạn. Giáo hội không tuyên bố có thẩm quyền đối với các giải pháp kỹ thuật hoặc cơ chế chính trị. Chính những người Công Giáo giáo dân, được hình thành bởi lương tâm, mới được kêu gọi áp dụng các nguyên tắc đạo đức trong các hoàn cảnh cụ thể. Vai trò của Giáo hoàng là soi sáng, chứ không phải là quản lý vi mô.

Tuy nhiên, nghĩa vụ lên tiếng vẫn còn đó. Như đã đọc trong Gaudium et Spes, Giáo hội “không được đồng nhất dưới bất cứ hình thức nào với cộng đồng chính trị”, nhưng Giáo hội không thể đứng ngoài cuộc khi các giá trị nhân bản nền tảng bị đe dọa.

Nói về con người cũng chính là nói về chính trị theo nghĩa đầy đủ nhất. Và vì vậy, các vị giáo hoàng, và hiện nay là Đức Giáo Hoàng Leo XIV, tiếp tục làm những gì mà chức vụ này đòi hỏi: đứng giữa các vấn đề của con người, không phải với tư cách là người cai trị thành phố, mà là người làm chứng cho sự thật về con người sống trong đó.

 

Xem hình ảnh

NORWALK, California – Vào lúc 3 giờ chiều Chúa Nhật, ngày 22 tháng 3
năm 2026, Hội Dòng Mến Thánh Giá Nha Trang tại Norwalk đã long trọng
tổ chức Thánh lễ Tạ ơn mừng kính Thánh Cả Giuse, Bổn mạng Hội Dòng và
Hội Bảo Trợ Ơn Gọi.

Thánh lễ do Cha Phêrô Bùi Quang Tuấn chủ tế, cùng đồng tế với Cha Khoa
và Cha Chuẩn. Cộng đoàn đã cùng hiệp ý cầu nguyện cho công cuộc đào
tạo ơn gọi, cũng như tri ân quý hội viên và ân nhân thân thiết của Hội
Dòng.

Sự hiện diện đông đảo của quý Cha và quý khách là nguồn khích lệ lớn
lao cho các nữ tu trên hành trình dâng hiến. Sau Thánh lễ, quý Cha và
cộng đoàn đã cùng chung vui trong bữa tiệc mừng ấm cúng, thắt chặt
tình liên đới trong đại gia đình đức tin.

 

1. Kyiv cho biết, các cuộc “tấn công bằng thịt” của Nga ở Ukraine đã khiến nước này mất hơn 6.000 binh sĩ trong vòng bốn ngày.

Quân đội Nga đã chịu tổn thất hơn 6.000 người trong bốn ngày qua khi cố gắng phát động một cuộc tấn công mới nhưng đã bị quân đội Ukraine đẩy lùi.

“Kẻ thù đã cố gắng chọc thủng các tuyến phòng thủ của quân đội ta trên nhiều hướng chiến lược cùng một lúc... Tổng cộng, kẻ thù đã tiến hành 619 cuộc tấn công trong bốn ngày qua”, Tư lệnh Quân đội Ukraine, Tướng Oleksandr Syrskyi, cho biết trong một tuyên bố hôm Thứ Ba, 24 Tháng Ba, mô tả các hoạt động của Nga là “một áp lực khổng lồ”.

Syrskyi nói rằng bộ chỉ huy Nga đã huy động hàng chục ngàn binh lính vào các “cuộc tấn công bằng thịt”.

Trong khi các nhà phân tích nguồn mở người Ukraine tại dự án bản đồ trực tuyến Deep State báo cáo rằng quân đội Cẩm Linh đã tiến vào được một số thị trấn nhỏ, thì cái giá phải trả lại là một thảm khốc.

Ông Syrskyi cho biết: “Trong bốn ngày tấn công dữ dội, địch đã mất hơn 6.090 binh sĩ thiệt mạng và bị thương”, đồng thời nói thêm rằng Kyiv phần lớn đã đẩy lùi được cuộc tấn công.

Bộ chỉ huy quân đội Ukraine cũng báo cáo hôm thứ Hai về số lượng binh sĩ Nga thiệt mạng hoặc bị thương. Bộ Quốc phòng Nga cho biết đã tấn công vào quân đội Ukraine tại hơn 147 khu vực giao tranh ở các vùng Kharkiv, Dnipro, Zaporizhzhia và Donetsk trong vài ngày qua, nhưng không tiết lộ số lượng thương vong của Ukraine hay Nga, cũng như bất kỳ bước tiến đáng kể nào.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy cho biết quân đội Nga đã hoạt động tích cực hơn hẳn, tận dụng lợi thế thời tiết tốt hơn, và đã có nhiều cuộc tấn công hơn.

“Nhưng điều này cũng có nghĩa là Nga sẽ chịu thêm nhiều tổn thất. Chỉ riêng trong tuần này, hơn 8.000 người đã thiệt mạng và bị thương nặng. Họ cũng đã tiến hành các cuộc tấn công cơ giới. Máy bay điều khiển từ xa của chúng ta đang hoạt động tốt, và các vị trí của quân đội chúng ta rất vững chắc”, ông Tổng thống Zelenskiy nói trong một tuyên bố trước toàn quốc vào tối Chúa Nhật.

Viện Nghiên cứu Chiến tranh (Institute for the Study of War) đã xác nhận rằng cho đến nay, quân đội Ukraine đang buộc lực lượng Nga phải lựa chọn giữa việc phòng thủ trước các cuộc phản công của Ukraine và việc phân bổ nhân lực và trang thiết bị cho các hoạt động tấn công ở những nơi khác trên chiến tuyến.

“Việc Nga điều động lại quân đến miền nam Ukraine để đáp trả các cuộc phản công của Ukraine có khả năng làm gián đoạn kế hoạch của bộ chỉ huy quân sự Nga về cuộc tấn công mùa xuân-hè năm 2026 nhằm vào Vành đai Pháo đài Donetsk”, ISW cho biết trong bản đánh giá chiến tranh mới nhất của mình, đề cập đến các thành phố được phòng thủ kiên cố của Ukraine ở phía đông nước này.

“Trước đây, lực lượng Nga đã thất bại trong việc tiến hành các cuộc tấn công đồng thời ở các khu vực khác nhau của mặt trận, và khó có khả năng họ có thể nỗ lực đáng kể để tiến công vào khu vực Vành đai Pháo đài trong khi phải đối phó với những thành công gần đây của Ukraine ở các hướng Hulyaipole và Oleksandrivka”, tuyên bố cho biết thêm.

[Politico: Russia’s ‘meat assaults’ in Ukraine cost it over 6,000 troops in four days, Kyiv says]

2. Tổng thống Trump cho biết các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran sẽ tạm dừng trong 5 ngày trong bối cảnh đàm phán Mỹ-Iran.

Hôm thứ Hai, Tổng thống Donald Trump phát biểu trước giới truyền thông trước khi lên chuyên cơ Air Force One, tại Sân bay Quốc tế Palm Beach ở West Palm Beach, Florida, rằng Hoa Kỳ sẽ tạm dừng “mọi cuộc tấn công quân sự nhằm vào các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran” trong năm ngày trong khi Tehran và Washington tiến hành các cuộc đàm phán ngoại giao.

Tổng thống Trump cho biết Mỹ và Iran đã có những cuộc “đàm thoại rất tốt và hiệu quả” trong hai ngày qua và việc tạm dừng các cuộc tấn công theo kế hoạch nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng là kết quả trực tiếp của những cuộc “đàm thoại sâu rộng, chi tiết và mang tính xây dựng”. Tổng thống Trump nói thêm rằng các cuộc đàm phán “sẽ tiếp tục trong suốt tuần này”.

Sau đó, Tổng thống Trump nói rằng Iran đã liên lạc với Mỹ để đạt được một thỏa thuận và hai nước đang thảo luận về yêu cầu của Mỹ đối với Iran là không được sở hữu vũ khí hạt nhân và không được làm giàu uranium — mặc dù tổng thống cũng nói rằng ông không thể “bảo đảm” một thỏa thuận sẽ thành hiện thực.

“Họ muốn đạt được một thỏa thuận. Và chúng tôi rất sẵn lòng đạt được một thỏa thuận. Đó phải là một thỏa thuận tốt. Và nó phải chấm dứt chiến tranh, chấm dứt vũ khí hạt nhân. Họ sẽ không còn vũ khí hạt nhân nữa. Họ đã đồng ý với điều đó”, Tổng thống Trump nói với các phóng viên trước khi rời Florida hôm thứ Hai.

“Nếu tôi là người thích cá cược, tôi sẽ đặt cược vào một thỏa thuận, nhưng tôi không bảo đảm điều gì cả,” ông nói.

Tổng thống Trump cho biết con rể của ông, Jared Kushner, và Đặc phái viên của Mỹ tại Trung Đông, Steve Witkoff, đang dẫn đầu các cuộc đàm phán.

Động thái này cho thấy một giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran có thể sắp đạt được. Nó cũng diễn ra sau khi các đồng minh của Mỹ ở Trung Đông và Âu Châu ngày càng lo ngại về việc cuộc xung đột tiếp tục leo thang.

Ali Vaez, một nhà phân tích cao cấp của Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, cho biết chính quyền Tổng thống Trump đã gián tiếp trao đổi thông điệp với Iran thông qua chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Pakistan. Ông cũng cho biết mình đã liên lạc với những người ở cả hai phía.

Tòa Bạch Ốc không trực tiếp đề cập đến việc ba quốc gia này có đóng vai trò trung gian hay không. “Đây là những cuộc thảo luận ngoại giao nhạy cảm và Hoa Kỳ sẽ không đàm phán thông qua các phương tiện truyền thông,” Thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt cho biết.

Mike Waltz, đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc, cho biết trong một cuộc phỏng vấn với chương trình “Face the Nation” của đài CBS hôm Chúa Nhật rằng “chúng ta đang thấy các đồng minh của mình dần thay đổi quan điểm, và điều đó là hoàn toàn đúng đắn”.

Trong một cuộc phỏng vấn trước đó với POLITICO, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres cảnh báo rằng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran cấu thành tội ác chiến tranh. Nhiều người hâm mộ Tổng thống Trump cũng khuyên ông nên bình tĩnh, vì nhiều kẻ thù của ông đang hân hoan trước viễn cảnh ông phạm tội ác chiến tranh khi tấn công hạ tầng cơ sở dân sự Iran. Nếu ông làm như vậy, ông sẽ gặp rắc rối to sau khi hết nhiệm kỳ.

Chỉ vài ngày trước, Tổng thống Trump cũng đã hạ thấp khả năng đàm phán với Iran. Hôm thứ Sáu, ông nói với các phóng viên tại Tòa Bạch Ốc rằng Mỹ và Iran “có thể đối thoại, nhưng tôi không muốn một thỏa thuận ngừng bắn”, đồng thời cho rằng bất kỳ sự ngừng bắn nào cũng sẽ vô nghĩa “khi bạn đang hủy diệt hoàn toàn phía bên kia”.

Vài giờ sau những bình luận đó, ông gợi ý trên Truth Social — trang mạng xã hội mà ông sở hữu — rằng Mỹ “đang tiến rất gần đến việc đạt được các mục tiêu của mình khi xem xét việc rút quân.”

Cuộc chiến đang diễn ra nhìn chung vấp phải sự phản đối từ người Mỹ. Một cuộc khảo sát của CBS News/YouGov được công bố hôm Chúa Nhật cho thấy 57% người Mỹ tin rằng cuộc xung đột đang diễn ra rất hoặc khá bất lợi cho Mỹ.

Tuy nhiên, Quốc hội vẫn không muốn ngăn chặn các hành động tiếp theo của chính quyền.

Đảng Dân chủ đã cố gắng thông qua một nghị quyết về quyền lực chiến tranh, nhưng tuần trước Thượng viện đã bác bỏ dự luật do đảng Dân chủ đề xuất nhằm ngăn chặn chiến dịch chống lại Iran.

Đây là lần bỏ phiếu thứ hai — và cũng là lần thất bại thứ hai tại Thượng viện. Thượng Nghị Sĩ Rand Paul (Đảng Cộng hòa, bang Kentucky) là người duy nhất thuộc đảng Cộng hòa đứng về phía đảng Dân chủ. Thượng Nghị Sĩ John Fetterman (Đảng Dân chủ, bang Pennsylvania) đã đi ngược lại với đảng của mình để phản đối dự luật.

Đảng Dân chủ đã tuyên bố sẽ tiếp tục thúc đẩy việc bỏ phiếu về vấn đề này.

Đảng Cộng hòa nhìn chung vẫn ủng hộ những nỗ lực của tổng thống. Kết quả cuộc thăm dò của POLITICO được công bố tuần trước cho thấy hầu hết những người ủng hộ Tổng thống Trump đều tán thành các cuộc tấn công.

Một cựu quan chức quốc phòng, giấu tên để thảo luận về vấn đề này, bày tỏ lo ngại về việc eo biển tiếp tục bị đóng cửa, nói rằng Mỹ đang “chạy đua với thời gian để mở lại eo biển”, bởi vì việc vận chuyển thương mại bị đình trệ càng lâu thì “chúng ta càng chứng minh cho thế giới thấy rằng một cường quốc tầm trung với trình độ công nghệ tương đối khiêm tốn có thể ngăn cản hải quân mạnh nhất thế giới kiểm soát biển cả”.

Mỹ có hai Hàng Không Mẫu Hạm trong khu vực, mặc dù Hàng Không Mẫu Hạm Ford đã phải thực hiện chuyến thăm cảng ngoài kế hoạch vào tuần trước sau khi một vụ hỏa hoạn trên tàu làm bị thương một số thủy thủ và khiến hàng trăm người khác mất chỗ ngủ.

Hiện có hàng chục máy bay chiến đấu và máy bay ném bom đóng khắp Trung Đông và tại căn cứ của Anh ở Diego Garcia thuộc Ấn Độ Dương đang tiếp tục các cuộc không kích, và hai đơn vị Thủy quân lục chiến với khoảng 5.000 lính đang trên đường từ Thái Bình Dương đến.

Các đơn vị này cũng có các phi đội không quân riêng, và Thủy Quân Lục Chiến có thể đổ bộ lên đảo Kharg của Iran ở Vịnh Ba Tư để chiếm giữ điểm vận chuyển dầu chính của Iran, về cơ bản là cắt đứt dòng chảy dầu của Iran.

Việc đóng cửa eo biển đã buộc Tổng thống Trump phải chuyển hướng mục tiêu chiến tranh từ việc phá hủy năng lực chế tạo hỏa tiễn của Iran sang việc mở lại tuyến đường thủy quan trọng này, với việc trực thăng Apache và máy bay chiến đấu A-10 hiện đang tham gia vào cuộc chiến giành quyền kiểm soát các tuyến đường vận chuyển bằng cách tấn công vào các tài sản hải quân còn lại của Iran.

Iran vẫn duy trì kho dự trữ hàng ngàn quả thủy lôi mà nước này chưa sử dụng trên quy mô lớn, nhưng nếu được sử dụng, chúng có thể phong tỏa hoàn toàn eo biển hẹp này. Hai trong số ba tàu quét mìn của Hải quân Mỹ đang được sửa chữa tại Vịnh Ba Tư, và ngày trở về của chúng vẫn chưa chắc chắn.

Do tàu thuyền không thể đi qua eo biển một cách an toàn, giá dầu đã tăng vọt, dao động quanh mức 100 đô la một thùng trong nhiều ngày. Thông báo của Tổng thống Trump vào sáng sớm thứ Hai, ít nhất là ban đầu, đã khiến giá dầu lao dốc từ 115 đô la một thùng xuống còn 100 đô la.

Khi giá dầu tăng, giá xăng cũng tăng theo. Ban đầu, Tổng thống Trump bác bỏ việc giá nhiên liệu tăng cao, nói với Reuters hồi đầu tháng 3 rằng, “nếu chúng tăng thì cứ tăng thôi”.

Tuy nhiên, trong nỗ lực giảm chi phí, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent hôm thứ Sáu đã tuyên bố sẽ dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với khoảng 140 triệu thùng dầu của Iran.

“Về cơ bản, chúng tôi sẽ sử dụng các thùng dầu của Iran để gây áp lực lên Tehran nhằm giữ giá ở mức thấp trong khi tiếp tục Chiến dịch Epic Fury”, Bessent nói.

[Politico: Trump says strikes on Iranian energy infrastructure paused for 5 days amid US-Iran talks]

3. Iran cảnh báo sẽ rải thủy lôi ở Vịnh Ba Tư nếu bờ biển hoặc đảo của Iran bị tấn công.

Trong 24 giờ qua, chúng ta đã nghe các quan chức quân sự và an ninh Iran cảnh báo không nên tấn công các nhà máy điện của nước này sau khi Tổng thống Mỹ Tổng thống Trump đe dọa sẽ làm như vậy nếu Tehran không mở cửa eo biển Hormuz.

Mới đây, Hội đồng Quốc phòng Iran đã ra tuyên bố cho biết bất kỳ nỗ lực nào nhằm tấn công bờ biển hoặc các đảo của Iran sẽ dẫn đến việc “rà phá toàn bộ các tuyến liên lạc ở Vịnh Ba Tư”.

Thông báo cho biết thêm, cách duy nhất để đi qua tuyến đường thủy này là các quốc gia không tham chiến phải phối hợp với Iran.

Tổng thống Trump đã cân nhắc ý tưởng chiếm đảo Kharg, nằm cách bờ biển Iran khoảng 24 km về phía bắc Vịnh Ba Tư. Hòn đảo này có các bể chứa và cơ sở bơm dầu, chiếm 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran.

Tại thủ đô Tehran của Iran, ở các khu vực trung tâm, theo Đài truyền hình quốc gia Iran người ta nghe thấy những âm thanh liên quan đến việc kích hoạt hệ thống phòng không. Họ báo cáo về các vụ nổ lớn ở các khu vực phía đông và phía tây thủ đô.

Tối hậu thư của Tổng thống Trump sẽ hết hạn vào lúc 3 giờ 44 phút địa phương, tức là 6 giờ 44 phút giờ Việt Nam ngày Thứ Ba, 24 Tháng Ba. Tuy nhiên, ngay từ sáng sớm ngày thứ Hai, Thủ đô Tehran đã bắt đầu rung chuyển với những tiếng nổ long trời.

Cũng có những báo cáo về các vụ nổ ở nhiều thành phố khác khi Mỹ và Israel tiếp tục chiến dịch không kích của họ.

Tại Bandar Abbas, một đài phát thanh đã bị tấn công, khiến một người thiệt mạng. Tại Khorramabad và Urmia, hai khu dân cư cũng bị tấn công, gây thương vong cho thường dân. Điều này không phải là mới. Chúng ta biết rằng đã có 1.500 người được xác nhận thiệt mạng, và chúng ta dự đoán con số này sẽ còn tăng lên do các cuộc tấn công này vẫn đang tiếp diễn.

Tại Isfahan, Karaj và Ahvaz, người ta cũng nghe thấy tiếng nổ lớn. Tại Ahvaz, một bệnh viện đã bị ảnh hưởng do các vụ nổ.

Hội Trăng Lưỡi Liềm Đỏ Iran cho biết hơn 80.000 gia đình đã bị ảnh hưởng, một số trong đó bị phá hủy hoàn toàn. Tất nhiên, con số này bao gồm bệnh viện, trường học, cơ sở giáo dục và các cơ sở của Hội Trăng Lưỡi Liềm Đỏ.

Đài truyền hình quốc gia Iran cũng đưa tin về vụ tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào một đài phát thanh ở thành phố Bandar Abbas của Iran khiến một người thiệt mạng.

Giám đốc đài phát thanh được dẫn lời nói rằng vụ tấn công này vi phạm luật quốc tế.

Theo luật nhân đạo quốc tế, nhà báo và thiết bị truyền thông được coi là đối tượng dân sự và được bảo vệ chống lại các cuộc tấn công trực tiếp, ngay cả khi được sử dụng cho mục đích tuyên truyền.

Ít nhất hai địa điểm gần xa lộ Shahid Babaei ở thủ đô, cũng như khu vực Garmdareh ở ngoại ô phía đông thành phố, nằm trong số những nơi bị ảnh hưởng.

Theo thông báo, một “tiếng nổ kinh hoàng” cũng được nghe thấy tại giao lộ đường Hafez và Jomhouri, một khu vực đông dân cư với sự pha trộn giữa các văn phòng chính phủ, khu thương mại và các tòa nhà dân cư.

[Al Jazeera English: Iran warns of mining Gulf if Iranian coast or island attacked]

4. Thụy Sĩ tạm ngừng xuất khẩu vũ khí sang Mỹ do xung đột với Iran.

Thụy Sĩ tuyên bố sẽ không cho phép xuất khẩu vũ khí sang Mỹ chừng nào Washington còn tham gia vào chiến dịch quân sự đang diễn ra của nước này chống lại Iran.

Chính phủ Thụy Sĩ tuyên bố sẽ không cấp bất kỳ giấy phép mới nào cho việc xuất khẩu vật liệu chiến tranh sang các nước tham gia vào cuộc xung đột, viện dẫn cam kết trung lập của Thụy Sĩ.

Thụy Sĩ cho biết họ chưa cấp thêm giấy phép xuất khẩu vũ khí nào cho Mỹ kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào Tehran ngày 28 tháng 2. Các giấy phép xuất khẩu vũ khí hiện có sang Mỹ vẫn có thể tiếp tục có hiệu lực vì chúng không liên quan “đến cuộc chiến hiện tại”, nhưng sẽ được xem xét lại nếu chúng xung đột với luật trung lập của Thụy Sĩ, nước này cho biết.

Việc xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng và quân sự khác, cũng như các mặt hàng khác bị ảnh hưởng bởi lệnh trừng phạt đối với Iran, cũng sẽ được xem xét kỹ lưỡng, thông báo cho biết thêm.

Chính phủ Thụy Sĩ cho biết nước này đã không cấp giấy phép xuất khẩu vũ khí cho Israel hoặc Iran trong “nhiều năm” nay.

[Politico: Switzerland halts weapons exports to US over Iran conflict]

5. Iran nhanh chóng phủ nhận thông tin về các cuộc đàm phán đang diễn ra.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã bác bỏ các tuyên bố của Tổng thống Trump và khẳng định không hề có bất cứ đối thoại nào với Mỹ từ sau ngày 28 Tháng Hai.

Ông lập luận rằng tuyên bố của Tổng thống Trump nhằm mục đích giảm giá năng lượng và giúp chính quyền của ông có thêm thời gian để thực hiện các kế hoạch quân sự.

“Các nước trong khu vực đang có những sáng kiến nhằm giảm leo thang căng thẳng, và phản ứng của chúng tôi đối với tất cả những sáng kiến đó đều rõ ràng: Chúng tôi không phải là bên khơi mào cuộc chiến này, và tất cả những yêu cầu đó nên được chuyển đến Washington”, ông nói.

Chủ tịch quốc hội Iran, Mohammad-Bagher Ghalibaf, cũng đã bác bỏ các báo cáo về cuộc đàm phán với Mỹ, cho rằng đó là thao túng thị trường.

“Không có cuộc đàm phán nào được tiến hành với Mỹ, và tin giả được sử dụng để thao túng thị trường tài chính và dầu mỏ, nhằm thoát khỏi vũng lầy mà Mỹ và Israel đang mắc kẹt”, ông nói.

Một quan chức an ninh cao cấp nói với hãng thông tấn Tasnim của Iran rằng Tổng thống Trump đã “rút lui” do các mối đe dọa quân sự từ Tehran, cộng thêm giá năng lượng tăng vọt. Quan chức này nói thêm rằng mặc dù nhiều bên trung gian đã gửi thông điệp tới Tehran, nhưng không có cuộc đàm phán nào diễn ra.

Hôm thứ Bảy, Tổng thống Trump đe dọa sẽ tiến hành các cuộc tấn công đáng kể vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran nếu nước này không “MỞ HOÀN TOÀN, HAY CÓ BẤT KỲ ĐE DỌA NÀO” đối với việc vận chuyển qua eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng vận chuyển một phần lớn dầu mỏ của thế giới.

Hôm thứ Hai, Tổng thống Trump nói rằng lời đe dọa đó đã buộc Iran phải ngồi vào bàn đàm phán.

“Sáng mai, vào giờ của họ, chúng ta dự kiến sẽ cho nổ tung các nhà máy điện lớn nhất của họ, vốn tiêu tốn hơn 10 tỷ đô la để xây dựng,” Tổng thống Trump nói. “Tại sao họ lại muốn thế? Vì vậy, họ đã gọi. Tôi không gọi, họ đã gọi.”

Tình trạng của eo biển này là mối quan ngại lớn đối với Tổng thống Trump. Tổng thống ngày càng gây áp lực lên các đồng minh lâu năm của Mỹ để họ đóng vai trò trong việc bảo đảm an toàn cho tàu thuyền đi qua tuyến đường thủy này, đồng thời chỉ trích NATO là một đối tác không đáng tin cậy khi hầu hết các nước Âu Châu phản đối lời kêu gọi của ông và nói rằng ông thực sự chưa bao giờ muốn sự giúp đỡ của họ.

[Politico: Iran was quick to deny that talks were taking place.]

6. Thượng Nghị Sĩ đảng Cộng hòa phản ứng trước việc Tổng thống Trump gọi các lãnh đạo NATO là “những kẻ hèn nhát”.

Thượng Nghị Sĩ Thom Tillis đã đáp trả vào Chúa Nhật trước những lời chỉ trích gay gắt của Tổng thống Trump đối với các đồng minh NATO sau khi ông gọi liên minh quân sự này là “những kẻ hèn nhát” vì từ chối tham gia các nỗ lực quân sự do Mỹ hậu thuẫn liên quan đến cuộc chiến tranh Iran và việc mở lại eo biển Hormuz.

Xuất hiện trên chương trình This Week của ABC News, Thượng Nghị Sĩ đảng Cộng hòa bang Bắc Carolina đã phản bác lại những lời lẽ của Tổng thống Trump mà không trực tiếp chỉ trích tổng thống, nói rằng: “Tôi không nghĩ họ là những kẻ hèn nhát. Tôi nghĩ họ là những người không được tham khảo ý kiến trong một chiến dịch quân sự lớn, và tôi cũng sẽ có phản ứng tương tự nếu tôi là một nhà lãnh đạo nhà nước.”

Những phát ngôn của Tổng thống Trump, được đăng tải trên mạng xã hội hôm thứ Sáu, đã làm leo thang căng thẳng với các đồng minh Âu Châu vốn đã lo ngại bị cuốn vào cuộc xung đột đang lan rộng ở Trung Đông.

Những phát ngôn của Tổng thống Trump và phản hồi của Tillis phản ánh những căng thẳng ngày càng gia tăng trong nội bộ Đảng Cộng hòa về các liên minh của Mỹ và cách giải quyết cuộc chiến tranh Iran. Thượng Nghị Sĩ Đảng Cộng hòa, người không tranh cử lại trong năm nay, nằm trong số ít các thành viên Đảng Cộng hòa công khai bất đồng với chính quyền Tổng thống Trump về các vấn đề then chốt. Gần đây, ông đã chỉ trích nỗ lực của Tổng thống Trump trong việc sáp nhập Greenland, gọi đó là “ngu ngốc”.

Vụ việc này cũng phản ánh sự bất ổn rộng hơn trong số các đồng minh của Mỹ, nhiều người trong số họ đã phản đối kế hoạch của Tổng thống Trump liên quan đến việc mở lại eo biển Hormuz, một trong những điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới. Khoảng một phần năm nguồn cung dầu toàn cầu thường đi qua tuyến đường thủy hẹp này, và sự gián đoạn đã góp phần làm thị trường năng lượng trở nên biến động.

Trong bối cảnh giá dầu tăng cao và ngành vận tải biển toàn cầu chịu áp lực, cuộc tranh luận về việc chia sẻ gánh nặng và tham khảo ý kiến ngày càng định hình chính sách đối ngoại và thông điệp chính trị trong nước.

Hôm thứ Sáu, Tổng thống Trump đã chỉ trích mạnh mẽ các đồng minh NATO trong một bài đăng trên Truth Social, cáo buộc họ hưởng lợi từ sức mạnh quân sự của Mỹ trong khi từ chối giúp bảo đảm an ninh các tuyến đường vận chuyển bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến tranh Iran. “Không có Mỹ, NATO chỉ là con hổ giấy!”, Tổng thống Trump viết, kết luận bài đăng bằng cách gọi các đồng minh là “những kẻ hèn nhát” và cảnh báo, “chúng ta sẽ ghi nhớ!”

Tổng thống lập luận rằng các nước NATO đã từ chối hỗ trợ trong cái mà ông mô tả là một “cuộc diễn tập quân sự đơn giản” nhằm giúp mở lại eo biển, vốn bị gián đoạn nghiêm trọng kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang. Tổng thống Trump khẳng định rủi ro đối với các đồng minh sẽ ở mức tối thiểu, ngay cả khi các nhà lãnh đạo Âu Châu nhấn mạnh sự cần thiết phải giảm leo thang căng thẳng.

Nhiều thành viên NATO—bao gồm Đức, Pháp, Ý và Vương quốc Anh—đã tuyên bố rằng họ không được tham khảo ý kiến trước khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công chống lại Iran vào cuối tháng Hai. Một số nhà lãnh đạo cũng nhấn mạnh rằng họ sẽ không điều động quân đội tham gia vào cuộc xung đột nếu không có lệnh ngừng bắn hoặc một khuôn khổ quốc tế rộng lớn hơn được thiết lập.

Trong một cuộc phỏng vấn được phát sóng hôm Chúa Nhật, Tillis đã được nhà báo Jonathan Karl hỏi về việc Tổng thống Trump gọi liên minh quân sự là “những kẻ hèn nhát”.

“Tôi không nghĩ họ là những kẻ hèn nhát,” Thượng Nghị Sĩ nói. “Tôi nghĩ họ là những người không được tham khảo ý kiến về một chiến dịch quân sự lớn, và tôi cũng sẽ có phản ứng tương tự nếu tôi là nhà lãnh đạo nhà nước. Không phải là tôi không muốn đến đó và giúp đỡ, nhưng việc ngồi đó và tạo ra một tình huống chưa từng tồn tại trước khi chúng ta hành động, rồi lại nói rằng đã đến lúc người khác phải vào cuộc, là điều không hiệu quả.”

Ông nói thêm: “Đây là chuyện về việc mất mạng người. Đây là một khu vực rất nguy hiểm trên thế giới. Đây không chỉ là chuyện một con tàu bị chìm. Đây là chuyện về tính mạng của thủy thủ đoàn và toàn bộ quân nhân được triển khai ở đó để bảo đảm an toàn cho chuyến đi.”

Là lãnh đạo phe Cộng hòa trong Nhóm Quan sát viên NATO tại Thượng viện, Tillis cho biết ông hiểu rõ các quốc gia này.

“Tôi thường xuyên gặp gỡ họ tại Hội nghị An ninh Munich, tại các hội nghị thượng đỉnh NATO. Và những người này rất yêu mến Hoa Kỳ. Quan hệ quân sự giữa hai bên rất mạnh mẽ, nhưng họ không hài lòng với cách đối xử hiện tại. Và tôi hoàn toàn có thể hiểu điều đó.”

Tổng thống Trump đã tỏ ra mất bình tĩnh khi tung ra tối hậu thư vào tối Thứ Bẩy, 21 Tháng Ba, đe dọa sẽ tấn công các nhà máy điện của Iran. Nhiều kẻ thù của Tổng thống Trump đang hết sức mong mỏi ông làm điều đó. Tấn công vào các cơ sở hạ tầng dân sự là một tội ác chiến tranh.

[Newsweek: GOP Senator Reacts to Trump Calling NATO Leaders ‘Cowards’]

7. Theo nguồn tin thân cận, hội nghị thượng đỉnh Tổng thống Trump-Tập Cận Bình bị hoãn cho đến khi xung đột Iran kết thúc.

Chính quyền Tổng thống Trump đang thông báo với các quan chức nước ngoài và những người khác rằng họ sẽ không lên lịch lại cuộc gặp thượng đỉnh giữa tổng thống và lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình cho đến khi chiến tranh Iran kết thúc.

Một nhà ngoại giao tại Washington, người nắm rõ kế hoạch hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung, đã xác nhận rằng chính quyền đã nói rõ “các ngày tiếp theo cho hội nghị thượng đỉnh Tổng thống Trump-Tập Cận Bình sẽ chỉ được đề xuất sau khi giai đoạn tích cực của cuộc xung đột Iran kết thúc”. Một cá nhân khác tại Washington thân cận với chính quyền, cũng được thông báo về kế hoạch hội nghị thượng đỉnh của Tòa Bạch Ốc, đã xác nhận rằng chính quyền đã chia sẻ mốc thời gian đó.

POLITICO đã giữ kín danh tính của cả hai người vì họ không được phép phát ngôn công khai về các cuộc thảo luận ngoại giao nhạy cảm.

Bộ Ngoại giao đã chuyển các câu hỏi đến Tòa Bạch Ốc. Tòa Bạch Ốc phủ nhận việc lịch trình hội nghị thượng đỉnh có liên quan đến cuộc chiến tranh Iran.

“Đây là tin giả. Hoa Kỳ và Trung Quốc đang có những cuộc thảo luận hiệu quả về việc lên lịch lại chuyến thăm của Tổng thống Trump – thông báo sẽ được đưa ra trong thời gian tới”, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Anna Kelly cho biết.

Đại sứ quán Trung Quốc cho biết họ “không có thông tin nào để cung cấp” về khả năng trì hoãn lịch trình hội nghị thượng đỉnh.

Cuộc gặp được mong đợi từ lâu giữa Tổng thống Trump và Tập Cận Bình ban đầu được lên kế hoạch vào cuối tháng 3, nhưng hôm thứ Hai, Tổng thống Trump nói rằng cuộc gặp sẽ bị hoãn lại “khoảng một tháng” vì “chúng ta đang có chiến tranh”. Hôm thứ Năm, ông nói rằng nó sẽ diễn ra trong “khoảng một tháng rưỡi”.

Phát biểu với các phóng viên, phát ngôn nhân Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt cho rằng cuộc gặp có thể sẽ không diễn ra cho đến sau tháng Năm.

“ Tổng thống có một số việc cần giải quyết ở trong nước vào tháng Năm, và tôi chắc chắn Chủ tịch Tập Cận Bình cũng là một người rất bận rộn, vì vậy chúng tôi sẽ lên lịch hẹn sớm nhất có thể”, Leavitt nói.

Việc gắn liền công tác chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh với việc chấm dứt xung đột Iran có thể dẫn đến những sự chậm trễ hơn nữa đối với cuộc họp vốn được thiết kế để duy trì sự ổn định trong thỏa thuận ngừng bắn thương mại mong manh giữa Mỹ và Trung Quốc.

Khi cuộc chiến với Iran bước sang tuần thứ tư, chính quyền dường như đang chuẩn bị cho một cuộc xung đột kéo dài hơn. Theo CBS News đưa tin hôm thứ Sáu, Mỹ đã lập kế hoạch chi tiết cho việc triển khai quân đội trên bộ lên lãnh thổ Iran. Chính quyền cũng đang tiến hành điều động hàng ngàn binh sĩ đến khu vực này. Tổng thống Trump nói với các phóng viên hôm thứ Năm rằng ông “không đưa quân đến bất cứ đâu” nhưng sau đó nói thêm: “Nếu tôi làm vậy, chắc chắn tôi sẽ không nói cho các bạn biết.”

“Việc điều hành một cuộc chiến từ nước ngoài, đặc biệt là từ một quốc gia thù địch như Trung Quốc, gặp phải những hạn chế về mặt vận hành,” một người thân cận với chính quyền cho biết. “Sẽ rất khó xử nếu Tổng thống Trump và ông Tập tiến hành các cuộc đàm phán trong bối cảnh này.”

Hôm thứ Sáu, trong một bài đăng trên Truth Social, Tổng thống Trump đã phát tín hiệu về khả năng giảm bớt xung đột với Iran, cho thấy Mỹ có thể thu hẹp vai trò của mình đồng thời thúc đẩy các đồng minh đảm nhận nhiều trách nhiệm hơn trong việc bảo đảm an ninh eo biển Hormuz, tuyến đường thủy thương mại chính nối Vịnh Ba Tư với Biển Ả Rập.

Ông viết: “Chúng ta đang tiến rất gần đến việc đạt được các mục tiêu của mình khi xem xét việc giảm dần các nỗ lực quân sự lớn của chúng ta ở Trung Đông.”

Trong cuộc gặp hồi tháng 10 tại Nam Hàn, Tổng thống Trump và ông Tập Cận Bình đã đạt được tiến triển trong việc ngăn chặn một cuộc chiến thương mại leo thang. Tại cuộc gặp đó, ông Tập cam kết Trung Quốc sẽ mua các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ như đậu nành và dỡ bỏ nhiều hạn chế của Bắc Kinh đối với xuất khẩu khoáng sản quan trọng. Đổi lại, Tổng thống Trump đồng ý gia hạn việc tạm dừng áp thuế ba chữ số đối với hàng hóa Trung Quốc.

Wendy Cutler, một cựu nhà đàm phán tại Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ, lập luận rằng công việc này có thể tiếp tục ngay cả khi Tổng thống Trump và Tập Cận Bình không gặp lại nhau trực tiếp.

“Việc ổn định tình hình sẽ không nhất thiết bị đe dọa nếu không có cuộc gặp mặt,” bà nói. “Tuy nhiên, nếu có điều gì xảy ra trong chiến tranh, dù đã được dự đoán trước hay không, thì sẽ có rất nhiều điểm nóng có thể đe dọa thỏa thuận ngừng bắn này, và những điểm đó hiện chưa thể lường trước được.”

Rush Doshi, cựu giám đốc cao cấp phụ trách Trung Quốc và Đài Loan trong chính quyền Tổng thống Biden, cho biết cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo rất quan trọng để củng cố và duy trì mối quan hệ song phương.

“Nếu thiếu sự liên lạc giữa các nhà lãnh đạo để quản lý mối quan hệ phức tạp này cho đến khi chiến tranh kết thúc — và hiện chưa ai biết khi nào chiến tranh sẽ kết thúc — thì có nguy cơ thực sự là mối quan hệ sẽ kém ổn định hơn so với dự kiến,” ông Doshi, hiện đang làm việc tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, cho biết.

[Politico: Trump-Xi summit on hold until Iran conflict ends, people briefed say]

8. Netanyahu: Tổng thống Trump muốn chấm dứt cuộc chiến với Iran thông qua một thỏa thuận.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu tối thứ Hai tuyên bố rằng bất kỳ thỏa thuận nào nhằm chấm dứt xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran sẽ bảo vệ “lợi ích sống còn” của Giêrusalem, đây là những phát biểu đầu tiên của ông kể từ khi Tổng thống Mỹ Ông Donald Trump thông báo trước đó cùng ngày rằng ông đang đàm phán với Tehran về việc chấm dứt chiến tranh.

Trong một tuyên bố video đầy lạc quan, Netanyahu cho biết ông đã nói chuyện với “người bạn của chúng ta” Tổng thống Trump qua điện thoại hôm thứ Hai, và hai người đã thảo luận về mong muốn của tổng thống chấm dứt cuộc chiến với Iran thông qua một thỏa thuận.

Tổng thống Trump, theo lời ông Netanyahu, “tin rằng có cơ hội tận dụng những thành tựu to lớn của Lực lượng Phòng vệ Israel và quân đội Mỹ để đạt được các mục tiêu của cuộc chiến thông qua một thỏa thuận — một thỏa thuận bảo vệ các lợi ích thiết yếu của chúng ta.”

Đồng thời, thủ tướng nhấn mạnh rằng Israel “tiếp tục tấn công” cả ở Iran và Li Băng, nơi Lực lượng Phòng vệ Israel đang tham gia vào cuộc giao tranh mới với Hezbollah, sau khi can thiệp vào cuộc xung đột Mỹ-Israel với Iran.

“Chúng tôi đang triệt phá chương trình hỏa tiễn và chương trình hạt nhân, đồng thời tiếp tục giáng những đòn mạnh vào Hezbollah,” Netanyahu nói. “Chỉ vài ngày trước, chúng tôi đã tiêu diệt thêm hai nhà khoa học hạt nhân, và cánh tay của chúng tôi vẫn đang vươn dài.”

Trước đó vào thứ Hai, Tổng thống Trump tuyên bố rằng chính quyền của ông đang tham gia đàm phán với Iran về một “giải pháp hoàn toàn và triệt để” cho cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Cộng hòa Hồi giáo này.

Ông tuyên bố rằng các bên sắp đạt được một thỏa thuận theo đó sẽ chấm dứt hoàn toàn các hành động thù địch đã tàn phá khu vực kể từ ngày 28 tháng 2, và thỏa thuận này cũng bao gồm các cam kết của Iran về việc không tìm kiếm vũ khí hạt nhân và từ bỏ việc làm giàu uranium.

Về phần mình, Iran phủ nhận việc các cuộc đàm phán đang diễn ra, với Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Qalibaf cáo buộc Tổng thống Trump đang cố gắng “thao túng thị trường tài chính và dầu mỏ” bằng cách tuyên bố chiến tranh sắp kết thúc.

[Times Of Israel: Netanyahu: Potential Iran deal touted by Trump would protect Israel’s ‘vital interests’]

9. Israel bày tỏ lo ngại sau vụ tấn công hỏa tiễn của Iran vào Arad và Dimona.

Giới chức Israel đã mở cuộc điều tra về các cuộc tấn công hôm Chúa Nhật, Phát ngôn nhân Lực Lượng Phòng Vệ Israel, Chuẩn Tướng Effie Defrin, cho biết như trên hôm Thứ Hai, 23 Tháng Ba.

Ông giải thích rằng dù hệ thống phòng thủ có tinh vi đến đâu, vẫn sẽ có một số hỏa tiễn lọt qua. Trong trường hợp của Israel, chúng ta biết rằng sau nhiều năm phát triển hệ thống phòng thủ này, họ có một hệ thống phòng thủ nhiều lớp. Nó rất tinh vi.

Ông tuyên bố rằng Lực Lượng Phòng Vệ Israel có tỷ lệ thành công hơn 90% trong việc đánh chặn hỏa tiễn, nhưng họ thừa nhận rằng những vụ phóng hỏa tiễn này - đặc biệt là ở Dimona, do có các cơ sở hạt nhân ở đó - đã gây ra những rắc rối đặc biệt nghiêm trọng.

Các cuộc tấn công này đã được người Iran hoan nghênh rộng rãi, và họ đã khai thác giá trị tuyên truyền của chúng, cảnh báo rằng đây là điềm báo trước cho những gì có thể xảy ra và rằng họ đã tìm ra cách vượt qua hệ thống phòng thủ hỏa tiễn của Israel.

Ông cảnh báo rằng dường như Iran đang liên tục thay đổi chiến thuật. Họ đã triển khai các đầu đạn chùm, phân tán các quả bom nhỏ hơn trên một khu vực rộng lớn hơn và khó đánh chặn hơn. Và thay vì phóng những đợt hỏa tiễn lớn, Iran đang phóng những đợt nhỏ hơn, nhưng với tần suất thường xuyên hơn, khiến chuông báo động vang lên và người dân phải chạy đến hầm trú ẩn, nhằm làm suy yếu khả năng chống chịu của dân thường.

[Al Jazeera English: Concern in Israel after Iranian missile attack on Arad and Dimona]

10. Thẩm phán liên bang đảo ngược các hạn chế báo chí của Ngũ Giác Đài.

Một thẩm phán liên bang hôm thứ Sáu đã phán quyết rằng chính quyền Tổng thống Trump đã vi phạm Hiến pháp khi tìm cách hạn chế quyền tiếp cận của báo chí vào Ngũ Giác Đài và giới hạn những gì các phóng viên có thể đưa tin.

Thẩm phán Tòa án Quận Hoa Kỳ Paul Friedman đã chấp thuận yêu cầu của tờ The New York Times về việc hủy bỏ chính sách cấp thẻ báo chí của Ngũ Giác Đài với lý do vi phạm Tu chính án thứ nhất và thứ năm, bác bỏ lập luận của chính phủ rằng các hạn chế này là cần thiết để ngăn chặn việc tiết lộ thông tin mật.

Thẩm phán Friedman viết: “Tòa án nhận thấy rằng an ninh quốc gia phải được bảo vệ, an ninh của quân đội chúng ta phải được bảo vệ và các kế hoạch chiến tranh phải được bảo vệ. Nhưng đặc biệt là trong bối cảnh cuộc xâm lược Venezuela gần đây của nước này và cuộc chiến đang diễn ra với Iran, việc công chúng được tiếp cận thông tin từ nhiều góc độ khác nhau về những gì chính phủ đang làm trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.”

Phán quyết này, được đưa ra trong bối cảnh các nhà báo trên toàn thế giới đang tìm kiếm thông tin về cuộc chiến ở Iran, đã đảo ngược cuộc tấn công mạnh mẽ vào tự do báo chí của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, một cựu người dẫn chương trình của Fox News và có mối quan hệ căng thẳng với giới truyền thông.

“Người dân Mỹ xứng đáng được biết rõ cách chính phủ điều hành và những hành động mà quân đội thực hiện nhân danh họ và bằng tiền thuế của họ,” Charlie Stadtlander, phát ngôn nhân của tờ The New York Times, cho biết. “Phán quyết ngày hôm nay khẳng định lại quyền của tờ Times và các phương tiện truyền thông độc lập khác tiếp tục đặt câu hỏi thay mặt công chúng.”

Phát ngôn nhân Ngũ Giác Đài Sean Parnell cho biết chính quyền sẽ kháng cáo phán quyết này.

Tháng Giêng năm ngoái, Bộ Quốc phòng đã thu hồi không gian làm việc tại Ngũ Giác Đài của một số cơ quan truyền thông được cấp phép, bao gồm POLITICO, CNN và tờ Times, và cấp quyền tiếp cận cho các tổ chức được coi là thân thiện hơn với chính quyền. Vào tháng 5, Hegseth đã công bố các hạn chế bổ sung đối với các khu vực mở cửa cho giới truyền thông trong Ngũ Giác Đài ngay sau khi ông vô tình chia sẻ thông tin nhạy cảm về các cuộc không kích của Mỹ ở Yemen trong một nhóm trò chuyện trên Signal, trong đó có Jeffrey Goldberg, tổng biên tập của tờ The Atlantic.

Biện pháp nghiêm ngặt nhất của Ngũ Giác Đài được đưa ra vào tháng 9, khi bộ này tuyên bố sẽ chỉ cấp thẻ tác nghiệp cho các phóng viên nếu họ cam kết không công bố thông tin chưa được Ngũ Giác Đài cho phép công khai. Gần như tất cả các hãng tin lớn đều từ chối đưa ra cam kết đó.

Friedman cho rằng chính sách này vi phạm Tu chính án thứ nhất vì “những bằng chứng không thể chối cãi phản ánh mục đích thực sự và tác động thực tiễn của chính sách: loại bỏ những nhà báo không được lòng công chúng”.

Một luật sư đại diện cho tờ báo đã ca ngợi quyết định này là một “sự bác bỏ mạnh mẽ” đối với nỗ lực của chính quyền Tổng thống Trump nhằm “cản trở tự do báo chí” bằng cách hạn chế Julian Barnes, một phóng viên đưa tin về Ngũ Giác Đài cho tờ báo.

“Phán quyết của tòa án quận không chỉ là chiến thắng cho tờ The Times, ông Barnes và các nhà báo khác, mà quan trọng hơn cả, là chiến thắng cho người dân Mỹ, những người được hưởng lợi từ các bài báo của họ về Ngũ Giác Đài,” Theodore Boutrous Jr. cho biết.

[Politico: Federal judge reverses Pentagon press restrictions]

11. Xe cứu thương của người Do Thái bị đốt cháy ở Luân Đôn - ‘tội ác thù hận chống Do Thái’

Cảnh sát đã mở cuộc điều tra hôm thứ Hai sau khi bốn xe cứu thương thuộc dịch vụ cứu thương của cộng đồng Do Thái bị đốt cháy ở phía bắc Luân Đôn.

Cảnh sát Thủ đô đã được gọi đến Golders Green, nơi có một cộng đồng người Do Thái lớn, vào sáng sớm Thứ Hai, 23 Tháng Ba, sau khi bốn xe cứu thương của tổ chức Hatzalah bị đốt cháy.

Trong một tuyên bố, Sở Cảnh sát Thủ đô Luân Đôn cho biết vụ đốt phá này đang được điều tra như một “tội ác thù hận chống Do Thái”.

Thủ tướng Keir Starmer lên án “vụ tấn công đốt phá mang tính bài Do Thái gây chấn động sâu sắc”.

Thủ tướng Anh nói: “Tôi xin chia buồn cùng cộng đồng người Do Thái, những người đang thức dậy sáng nay với tin tức kinh hoàng này. Chủ nghĩa bài Do Thái không có chỗ đứng trong xã hội ta.”

Bộ trưởng Y tế Wes Streeting cũng đồng tình với bình luận của Starmer, gọi sự kiện này là “một cuộc tấn công ghê tởm nhằm vào các xe cứu thương của người Do Thái”. Ông kêu gọi công chúng “đoàn kết chống lại sự thù hận bài Do Thái”.

Không có thương vong nào được ghi nhận và các đám cháy đã được dập tắt, nhưng các nhà dân gần đó đã được di tản để đề phòng.

Cũng có thông tin về các vụ nổ liên quan đến vụ tấn công. Sở cảnh sát Metropolitan cho biết họ tin rằng những vụ nổ đó có liên quan đến các bình khí gas trên xe cứu thương.

Vụ tấn công này xảy ra vài tháng sau khi hai người thiệt mạng trong một vụ tấn công khủng bố tại một giáo đường Do Thái ở Manchester hồi tháng 10 năm ngoái.

Cảnh sát trưởng Sarah Jackson cho biết họ đang truy tìm ba nghi phạm.

“Chúng tôi biết vụ việc này sẽ gây ra nhiều lo ngại trong cộng đồng và các sĩ quan vẫn đang có mặt tại hiện trường để tiến hành điều tra khẩn cấp,” bà nói thêm.

[Politico: Jewish ambulances set on fire in London ‘antisemitic hate crime’]

 

1. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammed Qalibaf trở thành tâm điểm chú ý trong bối cảnh có thông tin về các cuộc đàm phán với Mỹ.

Chủ tịch Quốc hội Iran, Mohammad Baqer Qalibaf, đang đóng vai trò trung tâm hơn khi các cuộc tấn công của Israel và Mỹ nhắm vào giới lãnh đạo chính trị của Cộng hòa Hồi giáo, biến ông trở thành nhân vật quan trọng vào thời điểm quyết định.

Một quan chức Israel và một nguồn tin thân cận với vấn đề này cho biết hôm thứ Hai rằng ông Qalibaf đã thay mặt Iran đàm phán với Hoa Kỳ khi cuộc xung đột leo thang, một dấu hiệu cho thấy vai trò của ông ngày càng lớn mạnh.

Trong bối cảnh số lượng các nhân vật nổi bật nhất của Iran còn lại ngày càng ít, cựu chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng, thị trưởng Tehran, cảnh sát trưởng quốc gia và ứng cử viên tổng thống hiện đang là mắt xích quan trọng giữa giới tinh hoa chính trị, an ninh và giáo sĩ.

Gần ba tuần sau khi cuộc tấn công bất ngờ vào Iran bắt đầu bằng vụ ám sát lãnh đạo tối cao lúc bấy giờ là Ali Khamenei, giới lãnh đạo ở Tehran đang tham gia vào một nỗ lực tiêu hao sức lực đầy cam go để trụ vững trước những đợt tấn công.

Qalibaf, người từ lâu được xem là người được Khamenei bảo trợ và là người tâm phúc của con trai ông là Mojtaba, người đã kế thừa vị trí lãnh đạo tối cao, là một trong những tiếng nói hàng đầu phản đối Israel và Hoa Kỳ, thề sẽ trả thù cho các cuộc tấn công của họ.

Đề cập đến Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Benjamin Netanyahu sau vụ ám sát Khamenei, ông hứa sẽ giáng “những đòn tàn khốc đến mức họ sẽ phải cầu xin”.

Trong bài phát biểu trên truyền hình, ông tuyên bố: “Tôi nói với hai tên tội phạm bẩn thỉu này và bọn tay sai của chúng: các ngươi đã vượt qua lằn ranh đỏ của chúng ta, và các ngươi phải trả giá cho điều đó.”

Những lời lẽ hùng hồn đó phản ánh lập trường lâu năm của ông như một tín hữu trung thành của hệ thống chính quyền thần quyền của Cộng hòa Hồi giáo, một lập trường mà ông cũng đã thể hiện thông qua việc giúp đàn áp các biểu hiện bất đồng chính kiến nội bộ.

Tuy nhiên, bất chấp hình ảnh cứng rắn đó, Qalibaf cũng đã xây dựng được danh tiếng là một người hiện đại hóa và thực dụng, khi tranh cử tổng thống năm 2005, ông đã mặc quân phục phi công để xuất hiện trong các quảng cáo tranh cử nhằm củng cố hình ảnh chuyên nghiệp của mình.

Lập trường đó có thể đã giúp ông trở thành một ứng cử viên hữu ích cho các cuộc đàm phán bí mật với Washington khi cuộc xung đột tiếp diễn, mặc dù hãng thông tấn Fars của Iran cũng đưa tin rằng không có bất kỳ liên lạc nào với Mỹ.

Cuộc sống thời thơ ấu chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi giai đoạn chuẩn bị cho Cách mạng Hồi giáo.

Theo truyền thông Iran, sinh ra tại thị trấn Torqabeh ở phía đông bắc vào năm 1961, cuộc đời thời trẻ của Qalibaf một phần được định hình bởi những bài giảng mà ông tham dự tại các nhà thờ Hồi giáo khi còn là thiếu niên, trong bối cảnh cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979 đang diễn ra mạnh mẽ.

Khi Iraq xâm lược Iran vài tháng sau khi vị vua cầm quyền bị lật đổ, ông gia nhập Lực lượng Vệ binh Cách mạng, một đơn vị quân đội mới chuyên bảo vệ hệ thống Hồi giáo mới của đất nước, và cuối cùng thăng tiến lên cấp tướng.

Sau khi chiến tranh với Iraq kết thúc, ông tiếp tục theo đuổi sự nghiệp trong lực lượng Vệ binh, đủ điều kiện trở thành phi công quân sự và cuối cùng trở thành nhà lãnh đạo đơn vị không quân của lực lượng này.

Trong thời gian phục vụ trong Lực lượng Vệ binh, ông đã tham gia vào cuộc đàn áp đẫm máu đối với sinh viên đại học năm 1999 và cùng các chỉ huy khác ký một bức thư gửi tổng thống cải cách Mohammad Khatami, đe dọa sẽ lật đổ ông nếu ông không kiềm chế các cuộc biểu tình.

Bị kẹt giữa sự bất mãn ngày càng tăng trong nước và áp lực từ nước ngoài về chương trình hạt nhân của Iran, Khamenei ngày càng hướng đến những người theo chủ nghĩa diều hâu về an ninh như Qalibaf khi phong trào cải cách dần mất đi động lực.

Trên cương vị cảnh sát trưởng, ông ta rất tàn nhẫn — đã ra lệnh cho lực lượng của mình nổ súng vào người biểu tình năm 2002 — đồng thời cố gắng thu hút những người ủng hộ hiện đại hóa bằng cách cải thiện hình ảnh lực lượng cảnh sát vốn lộn xộn với những bộ đồng phục mới.

Tuy nhiên, khi ông tranh cử tổng thống năm 2005, cố gắng thu hút cử tri thuộc tầng lớp trung lưu và thu nhập thấp, uy tín dân túy của ông đã bị lu mờ bởi thị trưởng Tehran đầy nhiệt huyết Mahmoud Ahmadinejad, và cuối cùng Khamenei đã chuyển sự ủng hộ của mình từ vị tướng cũ được ông ưu ái sang người mới.

Ông Qalibaf chưa bao giờ từ bỏ khát vọng trở thành tổng thống, đã tranh cử không thành công vào năm 2013 và 2024, và rút khỏi cuộc đua năm 2017 để tránh chia rẽ phiếu bầu của phe bảo thủ.

Ông thay thế Ahmadinejad làm thị trưởng Tehran, giữ chức vụ này trong 12 năm và được ghi nhận công lao trong việc giúp dập tắt các cuộc bạo loạn kéo dài nhiều tháng làm rung chuyển chính quyền sau khi người tiền nhiệm của ông được tuyên bố thắng cử trong một cuộc bầu cử gây tranh cãi năm 2009.

Sau 12 năm làm thị trưởng, ông trở lại chính trường quốc gia bằng việc được bầu vào quốc hội và nhậm chức chủ tịch quốc hội năm 2020, nắm giữ một trong những chức vụ cao nhất trong chính trường Iran.

[Times Of Israel: Iran’s parliament speaker Mohammed Qalibaf enters spotlight amid reported US talks]

2. Iran tuyên bố lực lượng của họ đã tấn công căn cứ không quân của Ả Rập Xê Út và Hạm đội 5 của Mỹ tại Bahrain.

Phát ngôn nhân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, gọi tắt là IRGC cho biết lực lượng này đã tấn công căn cứ không quân Prince Sultan ở Ả Rập Xê Út và Hạm đội 5 của Mỹ tại Bahrain, sử dụng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa.

Nhóm này cũng tuyên bố rằng máy bay trinh sát của Mỹ đóng quân tại căn cứ không quân Prince Sultan, đã bị tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo, và mô tảcăn cứ không quân này một địa điểm quan trọng cho việc triển khai và hoạt động quân sự của Mỹ.

Các cáo buộc này chưa thể được xác minh độc lập, và hiện chưa có bình luận nào từ các quan chức Mỹ hoặc Israel.

Các quốc gia vùng Vịnh vẫn trong tình trạng cảnh giác cao độ trước các vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn của Iran.

Bộ Quốc phòng Ả Rập Xê Út thông báo đã chặn được một máy bay điều khiển từ xa. Vài giờ trước đó, Các Tiểu Vương quốc Ả rập thống nhất đã phản ứng trước các mối đe dọa hỏa tiễn từ Iran, đồng thời yêu cầu người dân ở lại nơi an toàn.

Một lần nữa, đây lại là những cảnh báo đã trở nên quá quen thuộc trên khắp khu vực.

Ả Rập Xê Út cho biết họ đã đánh chặn nhiều hỏa tiễn đạn đạo, bắn hạ một chiếc ở khu vực không có người ở, điều này phần lớn xảy ra khi Iran cố gắng tấn công tỉnh phía đông, nơi có các cơ sở dầu mỏ.

Tại Abu Dhabi, một người đàn ông bị thương sau khi mảnh vỡ rơi xuống sau một vụ đánh chặn.

Tại Qatar, người dân đang bàng hoàng trước tin tức về vụ tai nạn trực thăng khiến bảy thành viên phi hành đoàn thiệt mạng. Đây chắc chắn là một sự kiện khiến chiến tranh trở nên gần gũi hơn với cuộc sống thường nhật của họ.

[Al Jazeera English: Iran claims its forces attacked Saudi airbase, US Fifth Fleet in Bahrain]

3. Quân đội Mỹ cho biết, sự kiểm soát của chế độ Iran đối với eo biển Hormuz đã “suy yếu”.

Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ, gọi tắt là CENTCOM tuyên bố trong một video mới được công bố rằng năng lực của Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, gọi tắt là IRGC đang “suy giảm đều đặn” do các cuộc tấn công của quân đội Mỹ.

Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy CENTCOM, đã chỉ ra sự kiểm soát của IRGC đối với eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng ở Trung Đông.

“Chúng tôi cũng vẫn đang tập trung vào việc loại bỏ mối đe dọa kéo dài hàng thập niên của Iran đối với dòng chảy thương mại tự do qua eo biển Hormuz,” Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper, cho biết trong video được chia sẻ qua X.

Ông cho biết việc Mỹ gần đây tấn công vào một cơ sở ngầm dọc bờ biển đã “phá hủy các địa điểm hỗ trợ tình báo và các trạm tiếp sóng radar hỏa tiễn được sử dụng để giám sát chuyển động của tàu thuyền.”

“Khả năng đe dọa tự do hàng hải trong và xung quanh eo biển Hormuz của Iran đã bị suy giảm”, Cooper nói thêm trong video dài gần bốn phút.

Tổng thống Donald Trump đã kêu gọi các đồng minh gửi tàu chiến và tàu quét mìn đến giúp bảo đảm an ninh eo biển Hormuz nhằm ổn định thị trường dầu mỏ toàn cầu, nhưng cho đến nay chưa có bên nào đưa ra cam kết chắc chắn. Sau đó, ông chỉ trích các đồng minh NATO vì không giúp đỡ Mỹ và gọi họ là “những kẻ hèn nhát” vì không tham gia bảo đảm an ninh eo biển.

[Politico: Iranian regime's grip on Strait of Hormuz “degraded,” US military says]

4. Ủy ban Âu Châu yêu cầu Hung Gia Lợi ‘làm rõ’ những cáo buộc cho rằng nước này đã chia sẻ thông tin với Nga.

Ủy ban Âu Châu muốn Budapest giải thích những cáo buộc gây chấn động rằng Ngoại trưởng Hung Gia Lợi đã chia sẻ thông tin từ các cuộc đàm phán bí mật với các nước thành viên Liên Hiệp Âu Châu khác với Mạc Tư Khoa.

Phát ngôn viên phụ trách ngoại giao của Ủy ban Âu Châu, Anitta Hipper, cho biết hôm thứ Hai rằng các báo cáo này “rất đáng lo ngại” vì lòng tin giữa các nước thành viên và các thể chế của khối là nền tảng cho hoạt động của Liên Hiệp Âu Châu. Bà cho biết thêm, Ủy ban đang chờ “lời giải thích” từ chính phủ Hung Gia Lợi.

Một bài báo cuối tuần qua của tờ Washington Post cho rằng Budapest đã duy trì liên lạc chặt chẽ với Điện Cẩm Linh trong suốt cuộc chiến ở Ukraine và Ngoại trưởng Hung Gia Lợi Péter Szijjártó thậm chí còn tận dụng thời gian nghỉ giữa các cuộc họp với các nước Liên Hiệp Âu Châu khác để cập nhật thông tin cho người đồng cấp Nga.

Ông Szijjártó đã phủ nhận thông tin này, cho rằng “Đây là tin giả đang được lan truyền như một phản ứng tuyệt vọng trước việc đảng Fidesz của Thủ tướng Hung Gia Lợi Viktor Orbán đang ngày càng mạnh lên trong chiến dịch tranh cử. Nhưng người dân Hung Gia Lợi sẽ không bị lừa dối.” Người dân Hung Gia Lợi sẽ đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử quan trọng vào ngày 12 tháng 4.

Chủ tịch Ủy ban Âu Châu Ursula von der Leyen vẫn chưa bình luận về những cáo buộc này. Khi được hỏi liệu bà von der Leyen có biết về vụ việc hay không, Phó phát ngôn viên chính của Ủy ban, cho biết: “Chủ tịch đang ở Úc, vì vậy tôi không chắc bà ấy đã xem các báo cáo hay chưa.” Bà von der Leyen đang thăm Úc để củng cố một thỏa thuận thương mại được chờ đợi từ lâu.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cho biết những cáo buộc này “không nên gây bất ngờ cho bất cứ ai”.

“Chúng tôi đã nghi ngờ điều đó từ lâu rồi,” ông viết trên X vào Chúa Nhật. “Đó là một lý do tại sao tôi chỉ lên tiếng khi thực sự cần thiết và chỉ nói những điều cần thiết.”

Cựu Ngoại trưởng Lithuania Gabrielius Landsbergis, người thường xuyên tham dự các cuộc họp của Hội đồng có sự hiện diện của Szijjártó, nói với POLITICO rằng ông đã được cảnh báo từ năm 2024 rằng phía Hung Gia Lợi có thể đang chuyển thông tin cho Điện Cẩm Linh.

Năm quan chức và nhà ngoại giao Âu Châu nói với POLITICO rằng nghi ngờ về việc rò rỉ thông tin đã thúc đẩy sự gia tăng các hình thức đối thoại khác không bao gồm Budapest.

“Điều này đã là chuyện hiển nhiên từ lâu rồi,” một quan chức thứ sáu cho biết, người này cũng được giấu tên như những người khác để có thể thảo luận về những tuyên bố nhạy cảm.

[Politico: European Commission wants Hungary to ‘clarify’ claims it shared info with Russia]

5. Các nhà máy lọc dầu nhà nước Trung Quốc thăm dò các thỏa thuận mua dầu từ Iran sau khi Mỹ miễn trừ

Theo Bloomberg, các nhà máy lọc dầu quốc doanh của Trung Quốc đang xem xét một thỏa thuận với Iran để mua dầu của nước này sau khi Mỹ ban hành lệnh tạm hoãn trừng phạt trong 30 ngày nhằm giảm bớt tình trạng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu.

Báo cáo cũng cho biết các đại diện của Công ty Dầu khí Quốc gia Iran và các thương nhân đóng vai trò trung gian đã âm thầm thăm dò các khách hàng tiềm năng trong số các nhà máy lọc dầu này và các nhà máy lọc dầu khác ở Á Châu.

Miễn trừ của Mỹ được áp dụng cho dầu của Iran được vận chuyển bằng đường biển sẽ kéo dài trong một tháng, và Washington ước tính rằng việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt sẽ bổ sung khoảng 140 triệu thùng dầu thô vào thị trường dầu mỏ. Điều này diễn ra sau khi nới lỏng các lệnh trừng phạt tương tự đối với dầu của Nga.

Trước chiến tranh, Trung Quốc là khách hàng mua dầu mỏ chính của Iran, chiếm hơn 80% tổng lượng dầu vận chuyển.

Theo Kpler, trung bình năm ngoái Trung Quốc đã mua 1,38 triệu thùng dầu mỗi ngày từ Iran. Con số này chiếm khoảng 13,4% tổng lượng dầu 10,27 triệu thùng mỗi ngày mà nước này nhập khẩu bằng đường biển.

Các quan sát viên mỉa mai rằng nếu cuộc chiến Iran tiếp tục kéo dài, Nga và Trung Quốc có thể là hai nước được hưởng lợi nhiều nhất.

Vừa được ăn, vừa được chửi. Hôm Thứ Hai, 23 Tháng Ba, Bộ Ngoại Giao Trung Quốc cảnh báo về 'vòng xoáy luẩn quẩn' nếu chiến tranh với Iran leo thang hơn nữa.

Trung Quốc đã kêu gọi tất cả các bên tham gia vào cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran, vốn đang ảnh hưởng đến eo biển Hormuz, chấm dứt các hoạt động quân sự để ngăn chặn một “vòng xoáy luẩn quẩn” và quay trở lại đàm phán.

“Nếu xung đột tiếp tục leo thang và tình hình xấu đi hơn nữa, toàn bộ khu vực sẽ rơi vào hỗn loạn”, phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Mao Ninh, cho biết khi trả lời câu hỏi về việc Tổng thống Donald Trump gây áp lực lên Iran để mở lại tuyến đường thủy quan trọng này.

Ông nói: “Việc sử dụng vũ lực chỉ dẫn đến một vòng luẩn quẩn”, đồng thời cho rằng chiến tranh đáng lẽ không nên bắt đầu ngay từ đầu.

[Al Jazeera English: China state refiners explore Iran oil deals after US waiver: Report]

6. Trong khi Israel và Mỹ cố gắng lật đổ chế độ Iran từ trên không, lịch sử cho thấy ý tưởng này không khả thi.

Từ thế kỷ 19, sức mạnh không quân đã thu hút các nhà hoạch định quân sự với giấc mơ về một chiến thắng nhanh chóng, gọn gàng bằng công nghệ tiên tiến. Điều đó đã trở nên khó khăn nếu thiếu lực lượng bộ binh.

Cách đây 10 ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã ung dung bước lên bục phát biểu trong phòng họp báo của Ngũ Giác Đài.

“Sự kết hợp giữa hai lực lượng không quân mạnh nhất thế giới là chưa từng có và không thể bị đánh bại,” ông ta khoe khoang về sức mạnh không quân của Mỹ và Israel đang bay trên bầu trời Iran. “Máy bay chiến đấu và máy bay ném bom hoạt động cả ngày, lựa chọn mục tiêu tùy thích, khi tình báo của chúng ta ngày càng tốt hơn và tinh vi hơn.”

Thực tế, xét về sức mạnh không quân, Iran hoàn toàn lép vế. Tehran không thể làm gì để ngăn chặn máy bay ném bom của Israel và Mỹ tấn công bất cứ nơi nào và bất cứ khi nào họ muốn.

Sự vượt trội trên không của Mỹ và Israel cho phép thực hiện nhiều việc — phá hủy hệ thống phòng không của Iran, ám sát các chỉ huy Iran và phá hủy toàn bộ các ngành công nghiệp vũ khí.

Nhưng kinh nghiệm cho thấy các chiến dịch không kích chỉ có thể đạt được hiệu quả rất hạn chế nếu thiếu sự hỗ trợ của lực lượng mặt đất.

Lật đổ chế độ, điều mà cả Tổng thống Mỹ Ông Donald Trump và Thủ tướng Benjamin Netanyahu đều coi là kết quả mong muốn của cuộc chiến, dường như nằm ngoài tầm với của một chiến dịch không kích, xét theo lịch sử hơn một thế kỷ của chúng.

“Các chiến dịch không kích rất hiệu quả trong việc phá hủy mục tiêu và đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc định hình chiến trường và hỗ trợ lực lượng mặt đất,” Viện Nghiên Cứu Chiến Tranh Hoa Kỳ, gọi tắt là ISW, cho biết. “Và tất nhiên, giờ đây chúng có thể tiêu diệt các nhà lãnh đạo với độ chính xác cao, điều này rất có giá trị cho việc thay đổi chế độ. Tuy nhiên, chúng lại kém hiệu quả hơn trong việc áp đặt quyền lực lên mặt đất — ở đó bạn cần kiểm soát mặt đất.”

Tổng thống Trump và ông Netanyahu đã đưa ra những tuyên bố, với lý do chính đáng, rằng cuộc tấn công chung chống lại Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ chỉ giới hạn ở một chiến dịch không kích chiến lược, không có quân đội trên mặt đất.

“Tôi nghĩ chúng ta cần có quân đội trên thực địa, nhưng đó phải là quân đội Iran, và tôi nghĩ họ sắp đến rồi,” Đại sứ Israel Yechiel Leiter tại Mỹ nói với CNN hôm Chúa Nhật, đề cập đến cuộc nổi dậy của người dân Iran lật đổ chế độ.

Mặc dù việc thay đổi chế độ ở Iran không được coi là mục tiêu chiến tranh rõ ràng, nhưng cả Netanyahu lẫn Tổng thống Trump đều không che giấu mong muốn chứng kiến Cộng hòa Hồi giáo sụp đổ.

Nếu người dân Iran không nổi dậy chống lại chế độ, thì Mỹ và Israel sẽ chỉ còn kiểm soát được bầu trời.

“Trong lịch sử quân sự, chúng ta không có tiền lệ nào cho thấy sức mạnh không quân đơn thuần có thể kết thúc một cuộc chiến hoặc mang lại kết quả quyết định,” ISW cho biết, “chắc chắn không thể dẫn đến sự sụp đổ của một chế độ.”

Chiến thuật ném bom chiến lược đã được sử dụng ngay từ những ngày đầu của Chiến tranh Thế giới thứ hai. Cả Anh và Đức đều cố gắng loại bỏ đối phương khỏi cuộc chiến bằng cách ném bom các thành phố để làm suy yếu ý chí của người dân và các nhà máy để làm suy yếu khả năng duy trì một cuộc chiến dài hơi.

Nhưng kinh nghiệm thực tế đã chứng minh các nhà lý luận về ném bom chiến lược là sai. Luân Đôn đã tạo ra một huyền thoại khi quyết tâm của người Anh đã được củng cố trong suốt thời kỳ ném bom. Dân số Đức cũng tiếp tục chiến đấu, và sản lượng thời chiến của họ thực sự đạt đỉnh cao vào cuối năm 1944 trong khi đang chịu sự ném bom dữ dội của quân Đồng minh.

Người dân Nhật Bản cũng đoàn kết bảo vệ Hoàng đế bất chấp việc hàng chục thành phố của họ bị ném bom. Mặc dù việc ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki đã buộc Nhật Bản phải đầu hàng, nhưng đó không phải là do áp lực từ công chúng Nhật Bản, mà là quyết định của Thiên Hoàng.

“Những tuyên bố về các cuộc ném bom chiến lược luôn vượt quá những thành tựu đạt được, và sự khoa trương trong lời lẽ ủng hộ cuộc tấn công đường không hiện tại nghe có vẻ quen thuộc như khi chúng ta ném bom Bắc Việt,” ISW mỉa mai.

Một nghiên cứu của Quốc hội năm 1972 cho thấy Chiến dịch Sấm sét ở Việt Nam, trong đó các phi công Mỹ thả lượng bom lớn hơn nhiều trong ba năm rưỡi so với lượng bom mà quân Đồng minh thả ở mặt trận Thái Bình Dương trong Thế chiến II đã không làm gián đoạn được dòng chảy tiếp tế, cũng chẳng làm suy yếu được ý chí của Bắc Việt, hay buộc họ phải ngồi vào bàn đàm phán để chấm dứt chiến tranh.

Chiến dịch Linebacker II năm 1972 — 11 ngày ném bom dữ dội nhằm buộc Bắc Việt Nam quay trở lại bàn đàm phán — đã dẫn đến việc nối lại các cuộc đàm phán, tạo tiền đề cho Hiệp định Hòa bình Paris, nhưng đó không phải vì cộng sản Bắc Việt lo sợ trước các cuộc không kích mà vì họ vui mừng vì Mỹ chấp nhận rút khỏi đất nước họ, là điều khoản mà chính Washington đã bác bỏ vài tháng trước đó. Nói cách khác, chính Mỹ là bên nhượng bộ chứ không phải là cộng sản Bắc Việt, và hậu quả là sự sụp đổ của chính quyền tự do miền Nam Việt Nam.

Do đó, cần phải tiết chế kỳ vọng về những gì các cuộc không kích có thể mang lại và những gì cuộc chiến thực sự có thể đạt được khi kết thúc.

[Times Of Israel: As Israel and US have tried to take down Iran from the air, history shows the idea lacks legs]

7. Phái đoàn Ukraine gặp gỡ ông Witkoff và ông Kushner tại Miami, dự kiến tiếp tục đàm phán vào ngày 22 tháng 3.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy thông báo rằng các quan chức Mỹ và Ukraine đã tổ chức một vòng đàm phán hòa bình khác tại Miami, Florida vào ngày 21 tháng 3, và các cuộc thảo luận dự kiến sẽ tiếp tục vào ngày 22 tháng 3.

Vòng đàm phán mới nhất diễn ra hơn một tháng sau cuộc gặp trực tiếp cuối cùng của họ tại Geneva vào ngày 17-18 tháng 2, khi các cuộc đàm phán ba bên giữa Kyiv, Mạc Tư Khoa và Washington được tổ chức. Cuộc gặp tiếp theo dự kiến diễn ra vào ngày 5 tháng 3 tại Abu Dhabi đã bị hoãn lại sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran.

Bất chấp những nỗ lực do Mỹ dẫn đầu trong nhiều tháng nhằm làm trung gian hòa giải một thỏa thuận hòa bình giữa Ukraine và Nga, tiến trình đàm phán về các điểm then chốt hầu như đã bị đình trệ trong những tuần gần đây do cuộc chiến ở Iran.

Đặc phái viên Steve Witkoff, người đồng dẫn đầu phái đoàn Mỹ cùng với con rể của Tổng thống Trump, Jared Kushner, đã gọi cuộc gặp với các quan chức Ukraine là “mang tính xây dựng” trong một tuyên bố trên mạng xã hội.

Ông Witkoff cho biết các cuộc đàm phán “tập trung vào việc thu hẹp và giải quyết các vấn đề còn tồn đọng để tiến gần hơn đến một thỏa thuận hòa bình toàn diện”, mà không nêu rõ chi tiết những gì đã được thảo luận.

Trong bài phát biểu tối hôm đó, Tổng thống Zelenskiy hoan nghênh vòng đàm phán mới nhất, khẳng định rằng điều quan trọng là “ngoại giao phải tiếp tục và chúng ta phải nỗ lực để chấm dứt cuộc chiến này.”

“Vấn đề then chốt là phải hiểu Nga sẵn sàng đến mức nào để thực sự chấm dứt chiến tranh, và liệu họ có sẵn sàng làm điều đó một cách trung thực và đàng hoàng hay không. Đặc biệt là hiện nay, khi căng thẳng địa chính trị ngày càng gia tăng do tình hình xung quanh Iran”, Tổng thống Zelenskiy nói thêm.

Các quan chức Âu Châu đã cảnh báo rằng sự hỗ trợ quân sự của Mỹ, đặc biệt là các hệ thống phòng không, có thể bị trì hoãn do Washington ưu tiên khu vực Trung Đông, với việc nhà lãnh đạo chính sách đối ngoại của Liên Hiệp Âu Châu, Kaja Kallas, cho biết hiện đang có “sự cạnh tranh cho cùng một nguồn lực”.

Phái đoàn Ukraine bao gồm Rustem Umerov, Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Ukraine, Chánh Văn phòng Tổng thống Kyrylo Budanov, Phó Chánh Văn phòng Tổng thống thứ nhất Serhiy Kyslytsia và David Arakhamia, lãnh đạo nghị viện của đảng Người phục vụ nhân dân của Tổng thống Zelenskiy.

Cuộc đàm phán gần đây nhất không có sự tham gia của phái đoàn từ Mạc Tư Khoa. Trước đó, Tổng thống Zelenskiy cho biết Nga đã từ chối tổ chức các cuộc đàm phán ba bên tại Mỹ và thay vào đó đề xuất gặp mặt tại Thụy Sĩ hoặc Thổ Nhĩ Kỳ.

Phát ngôn viên Điện Cẩm Linh Dmitry Peskov, trả lời truyền thông nhà nước Nga hồi đầu tuần này, cho biết các cuộc đàm phán với Kyiv đang bị “tạm dừng vì tình hình” do cuộc chiến ở Iran.

Putin tiếp tục đưa ra những yêu cầu cực đoan trong các cuộc đàm phán hòa bình trong khi vẫn tiếp tục cuộc xâm lược Ukraine.

[Kyiv Independent: Ukrainian delegation meets Witkoff, Kushner in Miami]

8. Iran đã phủ nhận việc tấn công vào căn cứ quân sự chung của Hoa Kỳ và Vương quốc Anh

Iran đã phủ nhận việc tấn công vào căn cứ quân sự chung của Hoa Kỳ và Vương quốc Anh trên đảo Diego Garcia thuộc Ấn Độ Dương bằng hỏa tiễn, bác bỏ cáo buộc này là một cuộc tấn công “giả mạo của Israel”.

Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei cho biết hôm thứ Hai rằng những cáo buộc này phản ánh một mô hình “thông tin sai lệch” sau khi Tổng thư ký NATO Mark Rutte nói rằng liên minh không thể xác nhận tuyên bố của Israel rằng các đối tượng được sử dụng là hỏa tiễn đạn đạo liên lục địa của Iran.

“Việc ngay cả Tổng thư ký NATO (người nổi tiếng là đang gây áp lực lên các thành viên Liên minh để nhượng bộ Mỹ và ủng hộ cuộc chiến tranh bất hợp pháp của họ chống lại Iran) từ chối ủng hộ thông tin sai lệch mới nhất của Israel, đã nói lên rất nhiều điều: thế giới đã hoàn toàn mệt mỏi với những câu chuyện ‘cờ giả’ cũ rích và bị bác bỏ này,” Baghaei nói.

Phát biểu với CBS News hôm Chúa Nhật, Rutte ủng hộ cuộc chiến của Tổng thống Mỹ Ông Donald Trump chống lại Iran, coi đó là điều cần thiết và kêu gọi sự ủng hộ của công chúng. “Tôi đã xem các cuộc thăm dò, nhưng tôi thực sự hy vọng người dân Mỹ sẽ ủng hộ ông ấy vì ông ấy đang làm điều này để làm cho cả thế giới an toàn,” ông nói.

Trước đó, các hãng truyền thông Mỹ, bao gồm cả The Wall Street Journal, cho biết hỏa tiễn đã được phóng giữa đêm thứ Năm và sáng thứ Sáu, nhưng chúng đã không bắn trúng căn cứ Diego Garcia.

Nhưng nếu Iran được xác nhận đứng sau các cuộc tấn công, điều đó có nghĩa là nước này sở hữu hỏa tiễn đạn đạo có tầm bắn 4.000 km trở lên – có khả năng vươn tới thủ đô Luân Đôn của Anh.

Đầu tháng này, trong một cuộc phỏng vấn với đài truyền hình NBC của Mỹ, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết, “Chúng tôi cố tình giới hạn tầm bắn của mình dưới 2.000 km vì chúng tôi không muốn bị bất kỳ ai khác trên thế giới coi là mối đe dọa.”

Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey hôm thứ Hai cho biết hai hỏa tiễn của Iran đã được phóng về phía Diego Garcia.

Phát biểu trước Quốc hội, Healey cho biết một hỏa tiễn đã không trúng mục tiêu, và hỏa tiễn còn lại bị bắn hạ trước mục tiêu, lên án vụ tấn công đó và kêu gọi Iran “giảm leo thang”.

Ông nói thêm, “Cả hai hỏa tiễn đều không đến gần Diego Garcia. Anh không cần phải hành động, và các hoạt động bình thường vẫn tiếp tục.”

Bộ trưởng Nhà ở Anh Steve Reed hôm Chúa Nhật cho biết Anh không có dấu hiệu nào cho thấy Iran có ý định bắn hỏa tiễn tới nước này.

Căn cứ không quân chung Anh-Mỹ là nơi đóng quân của gần 2.500 binh sĩ, chủ yếu là người Mỹ, và đã hỗ trợ các chiến dịch quân sự của Mỹ từ Việt Nam đến Iraq và Afghanistan, cũng như các cuộc tấn công vào lực lượng Houthi ở Yemen.

Tư lệnh quân đội Israel, Eyal Zamir, tuyên bố rằng Iran đã sử dụng “một hỏa tiễn đạn đạo liên lục địa hai tầng với tầm bắn 4.000 km” để tấn công vào căn cứ chung Mỹ-Anh.

Israel, một đồng minh thân cận của Mỹ, từ lâu đã nói rằng chương trình hỏa tiễn và hạt nhân của Iran là một mối đe dọa và đã vận động hành lang Mỹ can thiệp quân sự trong nhiều thập niên. Nhưng các chính quyền Mỹ liên tiếp đã chống lại áp lực tiến hành các cuộc tấn công quân sự vào Iran. Thay vào đó, Washington đã áp đặt các lệnh trừng phạt sâu rộng đối với Tehran để ngăn chặn nước này phát triển vũ khí hạt nhân.

Trong khi Washington và Tehran đang tham gia đàm phán, Israel và Mỹ đã tấn công Iran khoảng ba tuần trước, giết chết lãnh đạo tối cao của nước này, Ayatollah Ali Khamenei. Cuộc tấn công diễn ra bất chấp việc Oman, nước trung gian hòa giải các cuộc đàm phán đó, nói rằng một thỏa thuận đã “trong tầm tay”.

[Al Jazeera English: ‘False flag attack’: Iran denies claims it fired missiles at Diego Garcia]

9. Chỉ huy CENTCOM tuyên bố Iran đã tấn công vào các địa điểm dân sự trên khắp khu vực “hơn 300 lần”.

Đo đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ, cho biết Iran ngày càng tấn công vào các địa điểm dân sự trên khắp khu vực “vì tuyệt vọng” khi khả năng quân sự của nước này đang suy yếu.

“Họ đang hành động trong tình trạng tuyệt vọng… Trong vài tuần qua, họ đã tấn công các mục tiêu dân sự một cách rất có chủ đích, hơn 300 lần”, ông nói với kênh truyền hình Iran International có trụ sở tại Anh.

Ông cũng chỉ ra rằng “vào giai đoạn đầu của cuộc xung đột, người ta thấy hàng chục máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn với số lượng lớn. Bây giờ thì không còn thấy như vậy nữa. Mỗi lần chỉ có một hoặc hai chiếc.”

Chính quyền Mỹ khẳng định năng lực phóng hỏa tiễn của Iran đã giảm mạnh. Trong tuần đầu tiên của tháng 3, Ngũ Giác Đài cho biết số vụ phóng hỏa tiễn đã giảm 90% so với ngày đầu tiên giao tranh và các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa giảm 86%.

Ông cho biết quân đội Mỹ đã tấn công vào một nhà máy sản xuất động cơ tuabin ở tỉnh Qom, miền bắc trung bộ Iran, nơi sản xuất các bộ phận máy bay điều khiển từ xa và máy bay có liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, gọi tắt là IRGC.

Ông nhấn mạnh rằng “Nhà máy sản xuất động cơ tuabin Qom đã sản xuất động cơ tuabin khí cho máy bay điều khiển từ xa tấn công và các bộ phận máy bay được Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran sử dụng.”

CENTCOM đã chia sẻ hình ảnh trước và sau của địa điểm này, với một bức ảnh chụp ngày 6 tháng 3 năm 2026 cho thấy cơ sở vẫn còn nguyên vẹn, và một bức ảnh thứ hai được chụp ba ngày sau đó dường như cho thấy thiệt hại nghiêm trọng sau các cuộc không kích của Mỹ.

Ông cho biết quân đội Mỹ đã kích hoạt hệ thống phòng không C-RAM. Họ đã đánh chặn cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa mới nhất vào Căn cứ Victory và cũng đang tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn ở Iraq.

Ngoài các biện pháp trên, quân đội Mỹ cũng đang tạm thời di tản lực lượng Mỹ-NATO khỏi Căn cứ Victory, chỉ cách Baghdad 20km về phía tây. Hiện tại, vẫn còn các vị trí của Mỹ ở phía bắc Iraq, trong các khu vực người Kurd.

Mới đây, một trong những nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn ở Iraq, Kataib Hezbollah, đã đưa ra tối hậu thư cho người Mỹ, nói rằng họ chỉ còn năm ngày nữa để di tản đại sứ quán Mỹ ở trung tâm thủ đô Baghdad, nếu không sẽ phải đối mặt với các cuộc tấn công. Điều này sẽ gây ảnh hưởng lớn hơn đến người dân Iraq vì đại sứ quán nằm trong Khu vực Xanh, ngay trung tâm thủ đô Baghdad.

[Al Jazeera English: CENTCOM chief claims Iran targeted civilian sites across region ‘more than 300 times’]

10. Tổng thống Trump ra tín hiệu giảm dần hoạt động quân sự ở Iran bất chấp việc triển khai quân đội và yêu cầu cấp ngân sách.

Tổng thống Trump cho biết Hoa Kỳ đang xem xét “giảm dần” hoạt động quân sự của mình ở Trung Đông, một tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh giá dầu tăng cao khiến thị trường chứng khoán Mỹ giảm mạnh.

Tổng thống Trump đưa ra nhận xét này trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, nhưng những phát ngôn của ông dường như mâu thuẫn với các hành động gần đây của chính quyền ông, bao gồm việc triển khai thêm quân đội và tàu chiến đến khu vực và yêu cầu Quốc hội cấp thêm 200 tỷ đô la để tài trợ cho các cuộc tấn công đang diễn ra vào Iran.

Trong cùng bài đăng đó, tổng thống đã đưa ra một bức tranh không rõ ràng về việc liệu Hoa Kỳ có tiếp tục duy trì vai trò kiểm soát eo biển Hormuz hay không, một tuyến đường vận chuyển toàn cầu quan trọng, nơi một phần đáng kể nguồn cung dầu mỏ của thế giới đi qua. Tổng thống Trump đã nói hồi đầu tuần rằng Mỹ không cần sự giúp đỡ để bảo đảm an ninh cho tuyến đường thủy này, đồng thời chỉ trích các quốc gia khác vì đã không đóng góp.

Những bình luận này làm gia tăng sự không chắc chắn về chiến lược của Mỹ trong khu vực khi thị trường tài chính phản ứng với sự biến động liên tục của giá năng lượng và chính quyền tiếp tục thúc đẩy các yêu cầu tăng ngân sách quân sự.

Trong khi đó, các cuộc thăm dò dư luận cho thấy người Mỹ có những cảm xúc trái chiều về cuộc chiến tranh Iran kể từ khi chính quyền liên bang phát động các cuộc tấn công cùng với Israel nhằm vào quốc gia Trung Đông này. Sự ủng hộ đối với cuộc chiến có thể đóng vai trò quan trọng đối với cơ hội giành được các ghế chủ chốt của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Trong khi các cuộc không kích của Israel hôm thứ Sáu nhắm vào các mục tiêu ở Tehran, Iran đã phát động thêm các cuộc tấn công vào Israel và cơ sở hạ tầng năng lượng ở các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh lân cận, làm sâu sắc thêm cuộc xung đột đã lan rộng ra ngoài các chiến trường ban đầu. Sự leo thang này diễn ra khi khu vực đang kỷ niệm một trong những ngày lễ linh thiêng nhất trong lịch Hồi giáo và khi người dân Iran đón Nowruz, Tết Nguyên đán của người Ba Tư, một ngày lễ thường rất vui vẻ nhưng lại bị lu mờ bởi chiến tranh.

Số người thiệt mạng tiếp tục tăng. Theo chính quyền địa phương, hơn 1.300 người đã thiệt mạng ở Iran. Các cuộc tấn công của Israel vào các vị trí của Hezbollah do Iran hậu thuẫn ở Li Băng đã khiến hơn 1 triệu người phải di tản và hơn 1.000 người thiệt mạng, theo các quan chức Li Băng. Tại Israel, các cuộc tấn công của Iran đã khiến 15 người thiệt mạng, và có thêm các trường hợp tử vong được báo cáo ở khu Bờ Tây bị tạm chiếm. Ít nhất 13 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng trong cuộc xung đột này.

Do thông tin từ bên trong Iran còn hạn chế, vẫn chưa rõ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bắt đầu từ ngày 28 tháng 2 đã gây thiệt hại đến mức nào cho các cơ sở vũ khí, hạt nhân hoặc năng lượng của nước này, hoặc thậm chí ai đang thực sự điều hành chính phủ. Bất chấp nhiều tuần bị oanh tạc, Iran vẫn tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công làm gián đoạn nguồn cung dầu và gây ra những cú sốc cho nền kinh tế toàn cầu, đẩy giá lương thực và nhiên liệu tăng cao không chỉ ở Trung Đông mà còn trên quy mô lớn.

Các quan chức Mỹ và Israel đã đưa ra những lời giải thích khác nhau về chiến dịch này, lúc thì coi đó là nỗ lực lật đổ giới lãnh đạo Iran, lúc khác lại là nhiệm vụ loại bỏ khả năng hạt nhân và hỏa tiễn của Tehran. Không có dấu hiệu công khai nào về một cuộc nổi dậy bên trong Iran, và các quan chức ở tất cả các phía đều không đưa ra dấu hiệu rõ ràng nào về thời điểm cuộc chiến có thể kết thúc.

Lãnh đạo tối cao mới của Iran, Ayatollah Mojtaba Khamenei, đã ca ngợi sự kiên cường của người dân Iran trong một tuyên bố bằng văn bản được đọc trên truyền hình nhà nước nhân dịp Nowruz, bác bỏ ý kiến cho rằng việc ám sát các quan chức cao cấp có thể làm sụp đổ chính phủ. Ông nói rằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel dựa trên giả định sai lầm rằng việc tấn công vào giới lãnh đạo Iran sẽ dẫn đến sự sụp đổ của nước này.

Ông Khamenei chưa từng xuất hiện trước công chúng kể từ khi lên nắm quyền sau vụ ám sát cha mình, Ayatollah Ali Khamenei, người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Israel vào đầu cuộc chiến. Các quan chức Iran cũng cho biết ông Khamenei con đã bị thương trong các cuộc tấn công ban đầu.

Phát ngôn nhân quân sự hàng đầu của Iran, Tướng Abolfazl Shekarchi, đã leo thang lời lẽ đe dọa hôm thứ Sáu bằng cách cảnh báo rằng “các công viên, khu vui chơi giải trí và điểm du lịch” trên toàn thế giới sẽ không còn an toàn cho kẻ thù của Iran. Lời đe dọa này làm dấy lên lo ngại rằng Tehran có thể quay trở lại sử dụng các cuộc tấn công quân sự hoặc ủy nhiệm bên ngoài Trung Đông như một phương tiện gây áp lực.

Đồng thời, các quan chức Iran khẳng định nước này vẫn tiếp tục sản xuất hỏa tiễn, bác bỏ tuyên bố của Israel rằng năng lực sản xuất của họ đã bị phá hủy. Đài truyền hình nhà nước Iran sau đó đưa tin rằng Tướng Ali Mohammad Naeini, phát ngôn nhân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng, người cũng đưa ra những tuyên bố tương tự, đã thiệt mạng trong một cuộc không kích.

Khi Iran mở rộng các cuộc tấn công, Hoa Kỳ tiếp tục tăng cường sức mạnh quân sự trong khu vực. Theo các quan chức Mỹ giấu tên để thảo luận về các hoạt động nhạy cảm, ba tàu tấn công đổ bộ nữa của Mỹ và khoảng 2.500 Thủy Quân Lục Chiến bổ sung đang được triển khai đến Trung Đông. Lực lượng tăng viện này sẽ gia nhập hơn 50.000 binh sĩ Mỹ hiện đang đóng quân khắp khu vực.

Việc triển khai này diễn ra sau một động thái riêng biệt hồi đầu tuần, trong đó một nhóm tàu tấn công đổ bộ khác chở khoảng 2.500 Thủy Quân Lục Chiến đã được điều hướng từ Thái Bình Dương đến Trung Đông. Tổng thống Trump cho biết ông không có kế hoạch đưa lực lượng bộ binh Mỹ vào Iran, đồng thời nhấn mạnh rằng ông vẫn giữ tất cả các lựa chọn quân sự.

Trong khi đó, NATO xác nhận đã rút hàng trăm binh sĩ khỏi Iraq và chuyển họ đến Âu Châu sau một loạt các cuộc tấn công của Iran vào các căn cứ quân sự nước ngoài có binh lính Anh, Pháp và Ý đóng quân. Lực lượng này là một phần của phái bộ cố vấn của NATO được thành lập năm 2018 để hỗ trợ các quan chức quốc phòng Iraq.

Iran ngày càng tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng ở các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh sau các cuộc tấn công của Israel vào mỏ khí đốt tự nhiên ngoài khơi Nam Pars khổng lồ của Iran hồi đầu tuần. Hai đợt máy bay điều khiển từ xa của Iran đã tấn công nhà máy lọc dầu Mina Al-Ahmadi của Kuwait vào sáng sớm thứ Sáu, gây ra hỏa hoạn tại một trong những cơ sở chế biến lớn nhất Trung Đông. Bahrain báo cáo một vụ cháy nhà kho sau khi mảnh vỡ từ một đối tượng bị đánh chặn rơi xuống khu vực này, và Ả Rập Xê Út cho biết họ đã bắn hạ nhiều máy bay điều khiển từ xa nhắm vào tỉnh phía Đông giàu dầu mỏ của nước này.

Chiến dịch tấn công các cơ sở năng lượng của Iran, kết hợp với áp lực lên hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz, đã làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu kéo dài. Giá dầu Brent, chuẩn mực quốc tế, đã tăng lên khoảng 108 đô la một thùng vào thứ Sáu, tăng mạnh so với mức khoảng 70 đô la trước khi chiến tranh bắt đầu, gây ra một đợt bán tháo khác trên thị trường chứng khoán toàn cầu.

Các quan chức Anh cho biết họ đã đồng ý cho phép lực lượng Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh cho các hoạt động nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công tiếp theo vào tàu thuyền trong eo biển, sau khi Tổng thống Trump chỉ trích các đồng minh NATO vì đã không đóng góp trực tiếp hơn.

Bạo lực bùng phát giữa lúc các nghi lễ tôn giáo đang diễn ra khắp khu vực. Nhiều vụ nổ đã được báo cáo ở Dubai khi hệ thống phòng không đánh chặn hỏa lực bắn tới trong lễ Eid al-Fitr, đánh dấu kết thúc tháng Ramadan. Tại Giêrusalem, mảnh vỡ hỏa tiễn rơi xuống gần Thành phố Cổ, nơi có một số địa điểm linh thiêng nhất của Do Thái giáo, Kitô giáo và Hồi giáo.

Hôm thứ Sáu, Israel mở rộng các cuộc tấn công vào Syria, tuyên bố tấn công vào cơ sở hạ tầng để đáp trả các cuộc tấn công nhằm vào cộng đồng thiểu số Druze. Bộ Ngoại giao Syria lên án các cuộc tấn công, gọi chúng là dựa trên “những lý do yếu ớt và những lời bào chữa bịa đặt”.

[Newsweek: Trump Signals Iran War Drawdown Despite Troop Deployments, Funding Request]